II SA/Łd 217/06

Dnia 16 maja 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Markiewicz, Asesor Renata Kubot - Szustowska (spr.), Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków oddala skargę. - Prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia [...] wydanym w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 1028/04 uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P. z dnia [...] Nr [...] o odmowie przyznania E. S. zasiłku rodzinnego i dodatków z tytułu samotnego wychowywania dziecka i rozpoczęcia roku szkolnego na syna Ł., z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do zasiłku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera należytego wyliczenia kwoty dochodu osiągniętego przez E. S. Ponadto organ II Instancji nie ustosunkował się w motywach swego rozstrzygnięcia do metody wyliczenia wskazanej przez skarżącą w odwołaniu. Kwestia ta ma natomiast, w ocenie Sądu, istotne znaczenie, skoro zarówno organ, jak i skarżąca powołują się na te same podstawy obliczeń. Konkludując, zdaniem Sądu, nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności, niezbędne do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia, co skutkowało uchyleniem obu wskazanych wyżej rozstrzygnięć. Decyzją Nr [...] z dnia [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta P. Kierownik Zespołu do Spraw Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P., działając na podstawie art. 3, 4 i 5 ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) odmówił E. S. przyznania świadczeń w postaci zasiłku rodzinnego na syna Ł. oraz dodatków z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz rozpoczęcia przezeń roku szkolnego. W uzasadnieniu orzeczenia organ I instancji wskazał, iż w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy brak jest podstaw do przyznania wnioskodawczyni prawa do wskazanych wyżej świadczeń. W zaświadczeniu wystawionym przez Urząd Skarbowy wskazana została kwota dochodu uzyskanego przez E. S. w 2002r. Dochód utracony rodziny stanowiła w 2002r. nagroda jubileuszowa wypłacona zainteresowanej jednorazowo w 2002r. w wysokości 5.265,00 zł. Przyznając, iż jest to dochód utracony obliczono, iż miesięczna kwota utracona stanowiła 438,75 zł. (5.265,00 zł :12). W tej sytuacji, zdaniem organu, dochód miesięczny w 2002r. wyniósł 603,39 zł. na osobę w rodzinie, zatem przekroczenie progu dochodowego rodziny wyniosło 198,78 zł. W swoim wyliczeniu natomiast wnioskodawczyni dochód miesięczny w 2002r. pomniejszyła o obecnie uzyskiwane wynagrodzenie i uzyskaną wielkość uznała za utraconą. Takie wyliczenie jest zaś, w ocenie organu, nieprawidłowe, bowiem nagroda jubileuszowa stanowiła wypłatę jednorazową. Z uwagi zatem na przekroczenie kryterium dochodowego odmówiono skarżącej wnioskowanych świadczeń. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła E. S. kwestionując rozstrzygnięcia dotyczące odmowy przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Wskazała, iż opierając się na przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz "komentarzu określającym zasady postępowania przy przyznawaniu świadczeń rodzinnych, przeznaczonym dla płatników składek, zobowiązanych do wypłaty świadczeń rodzinnych oraz dla terenowych jednostek organizacyjnych ZUS", uważa dokonane przez organ I instancji wyliczenie jej dochodu za nieprawidłowe. Posiłkując się wskazanym wyżej komentarzem podniosła, że właściwie obliczony dochód wyniósł 1024,73 zł., zatem kwota przekroczenia progu dochodowego dla jej rodziny (1008,00 zł.) wynosi zaledwie 16,37 zł., czyli jest niższa niż najniższy zasiłek rodzinny (43,00 zł.). Decyzją Nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. Nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 3 pkt 1 lit a, pkt 2, art.5 ust. 1, ust.3 i ust. 4 oraz art. 47 ust.1 i ust. 2 ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniesiono, iż zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł. po myśli art. 3 pkt 2 ustawy natomiast dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, przy czym stosownie do treści art. 47 ust. 2 ustawy – w okresie od 1.maja 2004r. do 31.sierpnia 2005r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na podstawie dochodu uzyskanego przez rodzinę w roku kalendarzowym 2002. W przypadku utraty dochodów, zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 4 ustawy, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek uprawnionej osoby na podstawie dochodu rodziny pomniejszonego o utracony dochód. Stosownie do § 17 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5.marca 2004r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 45, poz. 433), w przypadku, gdy po upływie roku kalendarzowego, z którego dochód rodziny stanowił podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, sytuacja dochodowa rodziny uległa pogorszeniu na skutek utraty dochodu przez członka rodziny, od dochodu rodziny odejmuje się kwotę utraconego miesięcznie dochodu. W przypadku utraty dochodu, do wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych powinno być dołączone m.in. zaświadczenie lub oświadczenie o wysokości dochodu uzyskanego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku. Zaświadczenie takie ma na celu udokumentowanie, że dochód uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku jest niższy, a więc potwierdza fakt, że wskutek utraty dochodu uległa pogorszeniu sytuacja dochodowa rodziny. E. S. uzyskała w 2002r. dochód w wysokości 19.746,23 zł. (zaświadczenie Urzędu Skarbowego z dnia 28.kwietnia 2004r.). Z przedłożonego zaświadczenia Przedsiębiorstwa "A" Sp.z o.o. w P. wynika zaś, iż w miesiącu kwietniu 2004r. jej dochód był niższy niż w 2002r. Wskazując na utratę dochodu z 2002r., odwołująca przedstawiła zaświadczenie pracodawcy z dnia 26.lipca 2004r. z którego wynika, że w 2002r. pobrała nagrodę jubileuszową w wysokości 6.500,00 zł. brutto, pomniejszoną o podatek dochodowy w kwocie 1.235,00 zł., co daje kwotę netto 5.265,00 zł. Z zaświadczenia tego wynika również, że nagroda jubileuszowa przyznawana jest w przedsiębiorstwie co 5 lat. Od wypłat tych nie pobiera się składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz zdrowotne. Dochód rodziny E. S. za rok 2002 w kocie 19.746,23 zł. w przeliczeniu na dochód miesięczny wynosi 1.645,52 zł. Kwota ta stanowi dochód rodziny w rozumieniu art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Kwotę tę pomniejszyć należy o dochód utracony, obliczony zgodnie z art. 3 pkt 1 lit a ustawy (tj. pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne) w skali miesięcznej (art.3 pkt 2). Utracony dochód z 2002r. wynosi brutto 6.500,00 zł. Od dochodu tego należy potrącić kwotę podatku tj. 1.234,00 zł, co się zaś tyczy kosztów uzyskania przychodu, to zgodnie z art. 22 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, koszty uzyskania przychodów z tytułu stosunku pracy dla podatnika, który uzyskuje przychody od jednego zakładu pracy zostały określone w tym przepisie i podlegają odliczeniu w kwotach wskazanych przez ustawodawcę w stosunku miesięcznym. Skoro więc nagroda jubileuszowa stanowi składnik wynagrodzenia ze stosunku pracy, to od niej nie odlicza się kosztów uzyskania przychodu. Utracony dochód netto wynosi zatem 5.265,00,-zł., co w przeliczeniu na jeden miesiąc stanowi kwotę 438,75,-zł. Po pomniejszeniu dochodu rodziny o utracony dochód otrzymana kwota wynosi 1.206,77 zł. (1.645,52 zł. – 438,75 zł ). Taki dochód rodziny w przeliczeniu na 1 osobę stanowi kwotę 603,39 zł. (1.206,77 zł : 2). Kryterium dochodowe zaś na osobę, stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy wynosi 504,00,-zł. Kryterium to nie jest więc w sytuacji E. S. spełnione. W rozpatrywanej sprawie nie ma też, zdaniem organu odwoławczego zastosowania przepis art. 5 ust. 3, który stanowi, że w przypadku, gdy dochód rodziny przekracza ustawowe kryterium o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W sytuacji odwołującej przekroczenie wynosi jednakże 198,77 zł. (1.206,77 – 1.008,00) Kwota ta jest zaś wyższa od kwoty odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany tj. 43,00 zł. Odnosząc się zaś do sposobu wyliczenia dochodu wskazanego przez odwołującą, Kolegium uznało go za błędny. Gdyby przyjąć taki sposób wyliczenia utraconego dochodu, od dochodu rodziny uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy odliczone byłyby również inne składniki wynagrodzenia, które nie stanowią dochodu utraconego, a które nie zostały wypłacone w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie złożyła E. S. powtarzając argumentację zawartą w złożonym uprzednio odwołaniu. Powołując się na komentarz i informacje uzyskaną w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, uznała wyliczenie dokonane przez organy za nieprawidłowe. Zdaniem skarżącej, dochód jej rodziny jedynie o kwotę 16,37 zł. przekroczył próg ustawowy, co uprawnia ją do otrzymania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do szczegółowego uzasadnienia rozstrzygnięcia zawartego w motywach zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało prawo materialne lub też przepisy postępowania w stopniu określonym w cytowanym przepisie. W pierwszym rzędzie podkreślić należy, iż w badanej sprawie, zarówno organy, jak i Sąd powtórnie rozpoznający sprawę pozostają związane poglądem prawnym i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia [...], wydanym w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 1028/04. Ocena prawna oznacza wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawa i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania określają natomiast sposób postępowania organów w przyszłości. U podstaw uchylenia pierwotnych rozstrzygnięć organów administracji w badanej sprawie legło nienależyte przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich okoliczności koniecznych do wydania prawidłowego orzeczenia. Sąd nie dokonał natomiast expressis verbis wykładni przepisów ustawy z dnia 28.listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), która wiązałaby organy orzekające oraz Sąd ponownie rozpatrujący sprawę. Tym niemniej, w ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, zaakceptowanie stanowiska organów wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej wówczas decyzji co do charakteru nagrody jubileuszowej i uznania jej za dochód utracony, uprawniający do pomniejszenia dochodu rodziny, przesądza o takim jej charakterze i wiąże Sąd ponownie rozpoznający sprawę. Jakkolwiek zatem wprowadzona z dniem 1.września 2005r. do ustawy o świadczeniach rodzinnych definicja pojęcia utraty dochodu (art. 3 pkt 23 dodany przez art. 27 pkt 2 lit j ustawy z dnia 22.kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej /Dz.U. Nr 86, poz. 732/), świadczenia tego do wspomnianej kategorii nie zalicza, biorąc pod uwagę okres zasiłkowy, którego dotyczyło wnioskowane przez E. S. świadczenie (1.maja 2004 - 31.sierpnia 2005r.) oraz dochód rodziny, będący podstawą ustalenia prawa do zasiłku ( 2002r.), uznać należało, iż pomimo zmiany stanu prawnego wyrażony przez Sąd pogląd pozostaje wiążący. Prawidłowe są wszakże wyliczenia organów, wskazujące na przekroczenie dochodu w rodzinie skarżącej o kwotę 198,77 zł., pozbawiające jej prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków. Szczegółowość tychże kalkulacji zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji czyni zbędnym powtarzanie ich, natomiast sposób wyliczenia dochodu rodziny zaproponowany przez skarżącą pozostaje w sprzeczności z treścią art. 3 pkt 2 oraz art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skoro bowiem podstawą do ustalenia prawa do zasiłku jest dochód rodziny (w tym wypadku przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w 2002r. pomniejszony o dochód utracony), zaś żaden przepis prawa nie pozwala na dokonywanie wyliczeń na podstawie dochodu uzyskanego w miesiącu kwietniu 2004r. (jak to czyni skarżąca), przeto wszelkie kalkulacje dokonywane w oparciu o wynagrodzenie z tegoż miesiąca są nieprawidłowe. Jak trafnie podnosi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., tego rodzaju zabieg niweczyłby ustawowe zasady wyliczania dochodu, skoro podstawą jego ustalenia stałoby się de facto wynagrodzenie za miesiąc poprzedzający okres zasiłkowy. Poza kognicją sądu administracyjnego pozostaje natomiast praktyka jednostek organizacyjnych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w zakresie przyjętej przezeń interpretacji uregulowań zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Interpretacje te pozostają jednakże bez wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe, z uwagi na bezzasadność skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o jej oddaleniu.