II SA/Łd 230/24

Dnia 5 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski, Asesor WSA Tomasz Porczyński, Protokolant Pomocnik sekretarza sądowego Aleksandra Borowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2024 roku sprawy ze skargi E. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 22 stycznia 2024 roku znak: KO.441.354.2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. MR Decyzją z dnia 22 stycznia 2024 r., znak: KO.441.354.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (w chwili wydawania decyzji przez organ II instancji t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej również jako: "k.p.a.") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Radomska z dnia 8 grudnia 2023 r. nr ZZR.472.76.2023 o odmowie przyznania E. B. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad siostrą A. K., która legitymuje się [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną: Wnioskiem z dnia 10 listopada 2023 r. E. B. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad swoją siostrą A. K. . Do swojego wniosku E. B. załączyła orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia 17 listopada 1999 r., nr IX-0094/l005/99 o zaliczeniu A. K. do [...] na stałe. W orzeczeniu wskazano, iż niepełnosprawność istnieje od okresu przed 16-tym rokiem życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od listopada 1999 r. Ponadto wnioskodawczyni przedstawiła zakres czynności, jakie każdego dnia wykonuje w związku z opieką nad siostrą, a które obejmują: – higienę osobistą np. [...]. – 3 x 20 min.; – przygotowanie ubrań, ewentualnie pomoc w ubieraniu – 2 x dziennie po 20 min.; – mierzenie ciśnienia – 3 x dziennie po 10 min.; – podawanie leków – 3 x dziennie po 10 min; – przygotowanie i podawanie posiłków – 5 x dziennie po 30 min.; – sprzątanie, pranie, prasowanie – 5 x dziennie po 15 min.; – wizyty lekarskiej – 3 x 60 min.; – opłacanie rachunków – 2 x w miesiącu po 30 min.; – robienie zakupów, realizacja recept – 30 min. dziennie; – załatwianie spraw urzędowych – w razie potrzeby; – wyjścia na spacery – 60 min. dziennie; – przygotowanie toalety wieczornej – 35 min. Ponadto wnioskodawczyni oświadczyła na piśmie, że nie podejmuje żadnego zatrudnienia, nie ma ustalonego prawa do renty, emerytury, nie jest osobą niepełnosprawną. Opiekuje się swoją siostrą A. K., która [...]. Wnioskodawczyni jest jej jedynym opiekunem, siostra nie zamieszkuje wraz z E. B., ale przebywa u niej całe dnie i noce. W dniu 21 listopada 2023 r. w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni ([...]) przeprowadzono wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalono, iż E. B. zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem P. N. oraz piątką dzieci: H. N. (1 r.), D. B. (5 l.), M. B. (11 l.), W. B. (16 l.) oraz O. N. (8 l.). Wnioskodawczyni nie pracuje dorywczo ani zawodowo, jej mąż prowadzi własną działalność gospodarczą w branży budowlano – wykończeniowej. Rodzina mieszka w trzypokojowym lokalu komunalnym z zasobów TBS. Lokal jest czysty, zadbany. A. K. zamieszkuje w R. przy ul. [...], lecz w ciągu dnia przychodzi do wnioskodawczyni i spędza czas z nią i jej rodziną, natomiast na noc wraca do swojego miejsca zamieszkania. E. B. pomaga siostrze w codziennych czynnościach – przygotowuje jej posiłki, dokonuje zakupów, towarzyszy podczas wizyt lekarskich, załatwia sprawy urzędowe. Oprócz tego dokonuje pomiaru ciśnienia, podaje witaminy. A. K. nie potrzebuje pomocy przy ubieraniu się, czynnościach higienicznych, nie ma problemu z samodzielnym poruszaniem się, czy przyjmowaniem posiłków. Ma natomiast trudności [...]. Siostra wnioskodawczyni nie przyjmuje na stałe żadnych leków. E. B. zostaje z siostrą w jej mieszkaniu na noc, gdy ta źle się czuje. Bywa też, że A. K. nocuje w mieszkaniu siostry. A. K. potwierdziła sprawowanie przez siostrę opieki w sposób opisany w wywiadzie. Decyzją z dnia 8 grudnia 2023 r. nr ZZR.472.76.2023 Prezydent Miasta Radomska odmówił przyznania E. B. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad siostrą A. K., która legitymuje się [...]. W ocenie organu I instancji nie można bowiem uznać, że czynności opiekuńcze nad niepełnosprawną A. K. zajmują wnioskodawczyni taką ilość czasu w ciągu dnia, aby zmuszona była ona do rezygnacji z aktywności zawodowej. Siostra skarżącej nie jest osobą leżącą, pampersowaną, porusza się samodzielnie i samodzielnie zjada posiłki. Nie wymaga żadnego sprzętu ortopedycznego. Zakres sprawowanej opieki w dużej mierze sprowadza się do prowadzenia gospodarstwa domowego (tj. sprzątanie, pranie, prasowanie, gotowanie, zakupy) i to przez większość czasu w mieszkaniu wnioskodawczyni, ponieważ A. K. w ciągu dnia przebywa u siostry. Są to czynności, które wykonywane są w każdej rodzinie przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy oraz nie przekraczają zakresu opieki przez osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Z wywiadu wynika, że A. K. nie przyjmuje żadnych leków, nie potrzebuje pomocy w czynnościach higienicznych, czy przy ubieraniu. W tabelce wypełnionej przez wnioskodawczynię w dniu 6 listopada 2023 r. podano, że E. B. wykonuje te czynności. Analizując posiadane przez materiały, organ doszedł do wniosku, że wnioskodawczyni składa sprzeczne oświadczenia, dotyczące sprawowanej opieki. W przypadku skarżącej, w ocenie organu, możliwe jest podjęcie zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, bowiem opieka sprawowana nad siostrą nie wymaga całkowitej rezygnacji z aktywności zawodowej. Prezydent Miasta Radomska wskazał również, że na terenie miasta funkcjonuje Środowiskowy Dom Samopomocy. Zajęcia terapeutyczne dla podopiecznych prowadzone są w godzinach od 9.00 do 14.00. Kryterium kwalifikującym do uczestniczenia w zajęciach jest posiadanie orzeczenia o niepełnosprawności oraz chęci uczestnika. Pobyt w Środowiskowym Domu Samopomocy jest bezpłatny. Podopieczni zapewniony mają transport do placówki i z powrotem, a także codziennie gorący posiłek - obiad. Prowadzone są zajęcia terapeutyczne mające na celu podtrzymywanie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do możliwie jak najbardziej samodzielnego życia. Działalność Środowiskowego Domu Pomocy Społecznej ukierunkowana jest na zapobieganie izolacji społecznej poprzez stwarzanie warunków sprzyjających integracji, rozwiązywaniu codziennych problemów, udzielaniu wsparcia psychicznego, przełamywaniu barier we wzajemnych relacjach. Udział w zajęciach organizowanych przez Środowiskowy Dom Samopomocy, zdaniem organu, miałby pozytywny wpływ na funkcjonowanie i adaptację w środowisku A. K. . Organ świadczy także pomoc w formie usług opiekuńczych. Opieka nad osobą wymagającą pomocy osób trzecich może być sprawowana w ilości od 2 do 8 godzin dziennie, od poniedziałku do piątku w godzinach od 8.00 do 16.00. Kwota odpłatności za usługi opiekuńcze jest indywidualna dla każdego świadczeniobiorcy i ustalana jest na podstawie Uchwały Rady Miejskiej w Radomsku, uzależniona od sytuacji dochodowej osoby korzystającej z tej formy pomocy. Reasumując, w ocenie organu I instancji, E. B. nie spełnia podstawowych wymogów do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ brak jest bezpośredniego i ścisłego związku między niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad siostrą. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła E. B., podnosząc, iż organ nie wziął pod uwagę tego, że siostra pozostaje wyłącznie pod jej opieką w związku ze śmiercią obojga rodziców. Skarżąca posiada pełnomocnictwo ogólne do reprezentowania A. K. przed władzami państwowymi, urzędami, organami administracji publicznej w związku z jej niepełnosprawnością. Skarżąca dodała, że siostra wymaga całodobowej opieki, wynikającej z jej niepełnosprawności, którą posiada od urodzenia, co potwierdza orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nr IX-0094/l005/99 z dnia 17 listopada 1999 r. Skarżąca wskazała, że pomoc ta jest potrzebna siostrze we wszystkich czynnościach życiowych, higienicznych, załatwianiu spraw urzędowych, robieniu zakupów, przygotowywaniu posiłków, dlatego też w ciągu całego dnia przebywa pod opieką skarżącej. Skarżąca nadmieniła, że pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad siostrą A. K. w okresie od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r., z którego musiała zrezygnować w związku z przyznaniem jej świadczenia rodzicielskiego. W okresie świadczenia rodzicielskiego również sprawowała opiekę nad siostrą, która nie jest w stanie samodzielnie egzystować. Pomimo tego, że nie jest osobą leżącą i pampersowaną, wymaga pomocy we wszelkich czynnościach życia codziennego. W związku z tym skarżąca nie jest w stanie podjąć zatrudnienia nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim nie znalazło jednak podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji i zaskarżoną decyzją utrzymało je w mocy. W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji podkreślił, iż przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 390 ze zm., dalej również jako: "u.ś.r.") należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. W ocenie Kolegium, pomimo posiadania przez siostrę orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią, choćby częściowego zatrudnienia, jakiejkolwiek pracy, gdyż opieka nie wymaga jej całodobowej obecności przy niepełnosprawnej siostrze. Zdecydowana większość czynności wymienionych w wywiadzie środowiskowym oraz oświadczeniach nie wymaga ani codziennej, ani wielogodzinnej w ciągu dnia obecności wnioskodawczyni. Zdaniem Kolegium, opieka skarżącej nie wykracza poza zwykłe czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, które wykonywane są w każdej rodzinie przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy oraz nie przekraczają zakresu opieki przez osobę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Skarżąca nie wykonuje przy siostrze czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jej osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życia codziennego (niepełnosprawna nie jest osobą leżącą, pampersowaną, cewnikowaną), nie wymaga karmienia czy szczególnej pielęgnacji. Opieka nad nią nie ma charakteru szczególnego, wymagającego znacznego, stałego i niebudzącego wątpliwości zaangażowania, a zatem nie uniemożliwia skarżącej podjęcia zatrudnienia, choćby w ograniczonym zakresie w czasie, kiedy nie sprawuje ona opieki nad siostrą. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika także, aby podopieczna wymagała ekstraordynaryjnych czynności pielęgnacyjnych jak robienie zastrzyków, sporządzanie opatrunków, zabiegi rehabilitacyjne. Pomoc skarżącej zasadniczo sprowadza się do wykonywania czynności dnia codziennego, jakie wykonuje się zwykle w każdym gospodarstwie domowym, również w tych rodzinach, gdzie wszyscy ich członkowie pracują. Sprawowana opieka w niniejszej sprawie stanowi naturalną formę pomocy w rodzinie, a jej zakres nie stoi na przeszkodzie wykonywaniu pracy zarobkowej. W ocenie Kolegium, mając na uwadze poczynione ustalenia co do zakresu opieki sprawowanej przez skarżącą nad siostrą, która to opieka nie wymaga stałego zaangażowania i poświęcenia się siostrze wyłącznie lub też w przeważającej mierze, uznać trzeba, że zakres tej opieki przeczy istnieniu związku pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a koniecznym zakresem opieki i pomocy świadczonej siostrze w związku z jej znacznym stopniem niepełnosprawności. Ponadto A. K. ma możliwość korzystania od poniedziałku do piątku z usług Środowiskowego Domu Samopomocy w R. w wymiarze 5 godzin dziennie (od 9.00 do 14.00), jak również z usług opiekuńczych sprawowanych w ilości od 2 do 8 godzin dziennie, co tym bardziej nie wyklucza podjęcia przez skarżącą zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej. Nie kwestionując okoliczności, że skarżąca nie pracuje opiekując się swoją siostrą, organ odwoławczy stwierdził, że rozmiar tej opieki nie wyklucza podjęcia pracy zarobkowej przez skarżącą, stąd brak jest przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. Odnosząc się natomiast do zarzutu odwołania, dotyczącego pobierania w przeszłości przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego z powodu opieki nad siostrą, Kolegium podkreśliło, że mimo podobieństwa przesłanek przyznania obu świadczeń - w tym warunku rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania stałej opieki nad osobą niepełnosprawną - świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy są odrębnymi instytucjami i przyznawane są w odrębnych postępowaniach. Regulacje u.ś.r. nie pozwalają przyjąć, iż występować może automatyczne przeniesienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osobie, której uprzednio przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy. Inaczej mówiąc, w u.ś.r. brak regulacji przewidującej, że fakt uprzedniego przyznania zainteresowanej specjalnego zasiłku opiekuńczego determinuje uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznanie ostatnio wskazanego świadczenia wymaga bowiem przeprowadzenia odrębnego (tj. samodzielnego, autonomicznego) postępowania administracyjnego, w którym - niezależnie od ocen poczynionych w innych postępowaniach - badane są normatywnie określone przesłanki przyznania tegoż wsparcia. Powoduje to, że poza zakresem oceny Kolegium pozostaje uprzednio wydana decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy. Okoliczność więc, że skarżąca w przeszłości uzyskała wskazany zasiłek - nie oznacza jeszcze (automatycznie) spełnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż oceniana aktualnie sprawa jest niezależna, odrębna od sprawy dotyczącej zasiłku opiekuńczego. Ustalenia poczynione w ramach kontrolowanej obecnie sprawy nie dały natomiast podstaw do przyjęcia istnienia związku przyczynowo - skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną siostrą A. K. . Skargę na powyższą decyzję złożyła E. B., zarzucając jej: – błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niewłaściwym przyjęciu, iż wobec skarżącej nie zachodzi przypadek niepodjęcia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną siostrą A. K., w sytuacji gdy wymaga ona opieki osób trzecich i jest niepełnosprawna w znacznym zakresie, – naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zaniechanie dokładnego ustalenia sytuacji zdrowotnej A. K. . Ponadto skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z dokumentacji medycznej załączonej do skargi obejmującej kartę informacyjną Szpitala Powiatowego w R. z dnia 3 lutego 2024r.; [...], uniemożliwiającej podjęcie przez nią zatrudnienia i obejmującej czynności z zakresu przygotowywania posiłków, pomocy w odbywaniu wizyt lekarskich, higieny osobistej, zakupu, dawkowania leków, itp. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi E. B. wskazała, iż A. K. jest [...]. A. K. z uwagi na niniejszą okoliczność korzysta z pomocy osób trzecich od początku swojej egzystencji i uzależnia wykonywanie czynności życia codziennego od przedmiotowej pomocy. Nie jest prawdą, iż A. K. jest w pełni zdolna do wykonywania codziennych czynności samodzielnie, a przez to nie wymaga pomocy przy podstawowych czynnościach obejmujących np.: zakupy, higienę osobistą, dawkowanie leków, czy tym bardziej załatwianie spraw o charakterze społecznym. Należy dostrzec, iż organ ustalił błędny stan faktyczny w tym zakresie, co wyraża się chociażby w przyjęciu, iż A. K. nie przyjmuje leków. Z tego przyjęcia wynikają kolejne konsekwencje, które również nie są zgodne z prawdą - niepełnosprawna siostra nie wymaga pomocy przy zakupie leków, czy chociażby ich dawkowaniu. Ustaleniom organu całkowicie przeczą chociażby wskazania z ostatniego leczenia ginekologiczno-położniczego A. K. z dnia 3 lutego 2024 r. wyrażone około 10 dni od daty wydanej decyzji przez SKO. W trakcie wizyty lekarskiej mającej miejsce zaledwie tydzień od dnia wydania decyzji stwierdzono u A. K. [...]. Lekarze stwierdzili w zaleceniach, iż pacjentka wymaga opieki drugiej osoby, co jednoznacznie wskazuje na nieumiejętność tej osoby do realizacji podstawowych czynności obejmujących m.in. kontrolę i ocenę jej stanu zdrowia, obserwację powstałych ran, dawkowanie leków, czy higienę osobistą. W ocenie lekarzy A. K. jest osobą, która samodzielnie nie posiada możliwości oceny własnego stanu zdrowia, co jednoznacznie świadczy o jej niesamodzielności i braku możliwości zajęcia się własnym zdrowiem. Pomoc w tym przypadku obejmować będzie m.in. higienę osobistą, zachowanie diety i odpowiednie przygotowanie posiłków, zakup i pobieranie leków (wstrzykiwanie podskórne). Skoro zatem w trakcie leczenia A. K. - dokonanej wyłącznie pod kątem ginekologiczno-położniczym - wskazano, iż pacjent wymaga opieki drugiej osoby, to bez wątpienia pomoc ta jest konieczna i nieodłączna. Skarżąca podaje, że niesamodzielność życiowa A. K. została zbudowana jako wynik jej wieloletniej niepełnosprawności i nawyku korzystania z pomocy. Pomoc jest świadczona stale przez skarżącą, która pomaga siostrze codziennie, a nawet zostaje na noc, co świadczy o znacznym zakresie realizowanych czynności opiekuńczych i ich konieczności. W świetle powyższych okoliczności organ II stopnia powinien poczynić ustalenia, które prowadziłyby do dostrzeżenia związku przyczynowo skutkowego pomiędzy świadczoną pomocą, jej zakresem i koniecznością rezygnacji z zatrudnienia skarżącej. E. B. podnosi również zarzut naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zaniechanie dokładnego ustalenia sytuacji zdrowotnej A. K. . Obowiązkiem organu administracji, wynikającym z zawartej w art. 7 zasady prawdy obiektywnej, jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Organ administracji jest zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i powinien prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie obywateli do władz publicznych. Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Wymaga wspomnienia, iż organy administracyjne zarówno I jak i II stopnia nie dokonały w tym zakresie pełnego ustalenia stanu faktycznego, co wyraża się chociażby w poczynionych błędnych ustaleniach w zakresie nieprzyjmowania leków przez A. K. . Niepełnosprawna siostra skarżącej od lat leczy się w zakresie [...]. Posiada ona również inne schorzenia [...], które skutkują koniecznością realizacji leczenia, w wyniku którego konieczne jest zażywanie leków, a co za tym idzie również ich zakup, dawkowanie i pobieranie. A. K. posiada również inne problemy zdrowotne tj. natury psychiatrycznej i od dłuższego czasu pozostaje pod opieką psychologa, co potwierdza dokumentacja leczenia. Organy administracyjne I i II stopnia nie dokonały ustalenia pełnego materiału dowodowego sprawy i nie ustaliły niniejszych schorzeń o raz pełnej sytuacji zdrowotnej A. K., co skutkowało wydaniem wadliwych i przedwczesnych orzeczeń. Z uwagi na powyższe okoliczności skarżąca wniosła jak w petitum skargi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim podtrzymało argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i w konsekwencji wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm., dalej również jako: u.ś.r.). Tytułem wstępu należy wskazać, że od dnia 1 stycznia 2024 r. nastąpiła zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) –znaczącej modyfikacji uległa m.in. treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. Zgodnie jednak z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (a więc ustawie o świadczeniach rodzinnych) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Podkreślić należy, iż organ drugiej instancji wydał w niniejszej sprawie decyzję w dniu 22 stycznia 2024 r., a zatem już po wejściu w życie ustawy o świadczeniu wspierającym, które nastąpiło w dniu 1 stycznia 2024 r. Jak jednak wskazuje się w judykaturze, art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym należy interpretować w ten sposób, że skoro opiekun spełniał przesłanki do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dacie złożenia wniosku, a ten złożony został przed 31 grudnia 2023 r., to przyjąć należy że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało na dzień złożenia owego wniosku, zatem "do dnia 31 grudnia 2023 r." (zob. wyrok WSA w Warszawie z 15 marca 2024 r., sygn. I SA/Wa 1803/23; wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 20 marca 2024 r., sygn. II SA/Go 629/23). W niniejszej sprawie skarżąca złożyła wniosek przed 31 grudnia 2023 r. (w listopadzie 2023 r.), zatem mimo zmiany przepisów prawa w toku postępowania administracyjnego, materialnoprawną podstawę stanowić będą przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu sprzed nowelizacji. Aby bowiem ustalić, czy wszystkie warunki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zostały w niniejszej sprawie spełnione do dnia 31 grudnia 2023 r. należy dokonać oceny stanu faktycznego na podstawie przepisów u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do tej daty. Wniosek taki płynie również z uzasadnienia projektu ustawy o świadczeniu wspierającym. Wskazano w nim bowiem, że nowe warunki w przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego zaczną obowiązywać od dnia 1 stycznia 2024 r. i dotyczyć będą wszystkich osób składających wnioski po raz pierwszy po tej dacie. Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności skargi, należy wskazać, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl zaś art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skarżąca jest osobą uprawnioną do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w myśl art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. Wystąpiła bowiem o przyznanie prawa do tego świadczenia z uwagi na sprawowanie opieki nad swoją [...]. Bezsporne jest również to, że A. K. legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z 17 listopada 1999 r. nr MOPR IX-0094/1005/99, zaliczającym ją do [...]. Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 21 lit. a) u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o znacznym stopniu niepełnosprawności - oznacza to niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Podkreślić należy, że w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego istotna jest ocena, czy zakres i rozmiar sprawowanej przez wnioskodawcę opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie tego uprawnienia. Dla dokonania oceny, czy w konkretnym przypadku występuje bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki organ powinien w pierwszej kolejności ustalić w toku postępowania wyjaśniającego rodzaj i ilość faktycznie wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego czynności opiekuńczych nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, a następnie rozważyć czy uniemożliwiają one wnioskodawcy podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej (zatrudnienia). Ustalenia w tym zakresie powinny zostać dokonane z poszanowaniem podstawowych reguł procedury administracyjnej, z których wynika przede wszystkim obowiązek działania przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.). Organ winien zatem w toku postępowania z urzędu lub na wniosek stron podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Jego obowiązkiem jest wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.). Ocena, czy dana okoliczność została udowodniona winna zostać dokonana w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), a uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy administracji wywiązały się z powyższych obowiązków. Wskazać należy, iż świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę na osobą niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. Intensywność czynności wykonywanych codziennie w związku z opieką nad niepełnosprawnym musi być na tyle duża, że uniemożliwia wykonywanie zajęcia zarobkowego. O ile konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo – skutkowego w danym przypadku konieczne jest jednak ustalenie czy rodzaj i ilość czynności, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz konieczność pozostawania w stanie gotowości do zapewnienia opieki i pomocy niepełnosprawnemu podopiecznemu, uniemożliwiają tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20). Jednym z zasadniczych warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest to, aby osoba ubiegająca się o jego przyznanie sprawowała stałą lub długotrwałą opiekę nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Ma to być stała, w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki. Wyklucza to sprawowanie czynności opiekuńczych sporadycznie, co nie oznacza jednak konieczności opieki całodobowej (por. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, CBOSA). Sprawowanie opieki obejmuje stan, w którym opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego – zarówno udzielając pomocy jak i wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi natomiast oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę (zob. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 1867/21, CBOSA). Stała opieka powinna być rozumiana jako pozostawanie przez opiekuna w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania faktycznych czynności opiekuńczych, wykazuje on realną gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy (wyrok WSA w Gdańsku z 22 listopada 2023 r., II SA/Gd 531/23, CBOSA). Do opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym zaliczyć należy te czynności, które wynikają z całkowitej zależności osoby od otoczenia, przy czym nie ogranicza się ich do podstawowych czynności życia codziennego. Udzielanie pomocy polega na wsparciu w czynnościach samoobsługowych, ale także w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałaniu w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych. Cały zakres wymienionych czynności składa się na sprawowanie opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Przy ocenie możliwości "samodzielnej egzystencji" należy przede wszystkim brać pod uwagę całokształt schorzeń, na które osoba wymagająca opieki cierpi i z uwagi na ich charakter oraz związane z tym potrzeby niepełnosprawnego (leczenie czy rehabilitację) dokonać wszechstronnej oceny jego rzeczywistych możliwości samodzielnego sprostania podstawowym czynnościom związanym z prawidłowym funkcjonowaniem w środowisku. Sam fakt, że podopieczny jest w stanie wykonywać pewne czynności samodzielnie, spożywać posiłki czy poruszać się, nie może przesądzać, że zakres świadczonej opieki nie wymaga od opiekuna rezygnacji z pracy czy nie usprawiedliwia jej niepodejmowania. Prowadzenie gospodarstwa domowego obejmujące takie czynności jak przygotowywanie posiłków i ich podawanie, sprzątanie domu, czy robienie zakupów należy do normalnych zajęć dnia codziennego. Jednak są to czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania osób wymagających opieki i w pewnych okolicznościach mogą stanowić, że . przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona. Konieczność codziennego wielogodzinnego świadczenia pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego może stanowić przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie pozwala na podejmowanie pracy zarobkowej. Może to dotyczyć przykładowo takich stanów faktycznych, osoba niepełnosprawna wymaga przygotowywania posiłków związanych ze zwiększonym nakładem pracy, częstej wymiany bielizny lub pościeli i związanego z tym częstszego prania i prasowania, częstszego sprzątania pomieszczeń. Są to okoliczności, które wymagają każdorazowo dokładnego sprawdzenia i uzasadnienia (zob. wyrok NSA z 7 sierpnia 2019 r. sygn. I OSK 4023/18). Odnosząc powyższe do realiów kontrolowanej sprawy należało ustalić, że organy dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego, prowadzącej do wniosku, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nie wyklucza podjęcia zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wniosek taki wynika z analizy czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą, czynności z zakresu prowadzenia gospodarstwa domowego związanych z opieką nad siostrą oraz z oceny konieczności pozostawania w stanie gotowości do świadczenia pomocy. Nie jest kwestionowane, że niepełnosprawna siostra skarżącej nie zamieszkuje razem z nią, lecz przychodzi do niej codziennie. Skarżąca oświadczyła, że pomaga siostrze w codziennych czynnościach: przygotowywaniu posiłków, zakupach, wizytach lekarskich, w razie potrzeby podaje siostrze leki, załatwia sprawy urzędowe, jeżeli samopoczucie siostry jest złe wówczas nocuje ona u skarżącej lub skarżąca u niej (oświadczenie skarżącej z dnia 21 listopada 2023 r.). Podobny zakres czynności został ustalony w wywiadzie środowiskowym przez pracownika socjalnego. Z ustaleń pracownika wynika, że A. K. przychodzi do siostry w ciągu dnia i spędza czas z jej rodziną, natomiast na noc wraca do swojego mieszkania, z tym że zostaje w mieszkaniu siostry lub ta nocuje u niej, gdy A. K. źle się czuje. W części B wywiadu wskazano, że skarżąca przygotowuje posiłki, robi zakupy, załatwia sprawy urzędowe i towarzyszy siostrze podczas wizyt lekarskich. Pani A. K. nie potrzebuje pomocy przy ubieraniu się, czynnościach higienicznych, nie ma problemu z samodzielnym poruszaniem się i przyjmowaniem posiłków. Nie przyjmuje na stałe leków, nie wymaga prowadzenia do toalety ani wymiany pieluchomajtek. Ze względu na [...]. Organ ustalił także, że skarżąca zajmuje się piątką własnych niepełnoletnich dzieci zamieszkujących wraz ze skarżącą i jej mężem, z których najmłodsze ma jeden rok, pozostałe są w wieku: 5 lat, 8 lat, 11 lat i 16 lat. Należy także zwrócić uwagę, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca potwierdziła, że opieka sprawowana nad siostrą obejmuje załatwianie spraw urzędowych, robienie zakupów, przygotowywanie posiłków. Ponadto jednak dodała, że siostra wymaga pomocy we wszystkich czynnościach życiowych i higienicznych, co pozostaje w sprzeczności ze składanymi wcześniej oświadczeniami oraz informacjami przekazanymi pracownikowi socjalnemu. W ocenie Sądu organy zgromadziły pełny materiał dowodowy odnośnie wszystkich okoliczności istotnych w sprawie. Ocena tego materiału dokonana przez organ w zaskarżonej decyzji jest wszechstronna, zgodna z zasadami logiki i doświadczeniem życiowym. Zasadnie Kolegium ustaliło, że czynności wykonywane przez skarżącą nie wymagają wielogodzinnego pozostawania do dyspozycji podopiecznej, nie należą do niech bowiem zabiegi związane z ciągłą pomocą w podstawowych czynnościach jak spożywanie posiłków, korzystanie z toalety, samodzielne poruszanie się po mieszkaniu. A. K. nie ma problemów z poruszaniem się, ubieraniem, spożywaniem posiłków. Możliwe jest pozostawanie przez nią bez opieki we własnym mieszkaniu. Z akt sprawy wynika, że A. K. co do zasady spędza część doby samodzielnie w swoim mieszkaniu, gdzie przebywa w nocy po spędzeniu dnia ze skarżącą i jej rodziną w mieszkaniu skarżącej. Sporadycznie nocuje u skarżącej lub skarżąca u niej. A. K. nie wymaga także takich czynności pielęgnacyjnych jak robienie zastrzyków, wymiana opatrunków, podawanie leków o ściśle przestrzeganych porach, regularnych zabiegów rehabilitacyjnych. Załatwianie spraw urzędowych, opłacanie rachunków oraz wizyty u lekarza nie należą do czynności wykonywanych codziennie. Przygotowywanie posiłków, pranie, prasowanie oraz robienie zakupów nie wymagają zaangażowania wykluczającego podjęcie zatrudnienia. Z akt sprawy nie wynika, aby A. K. wymagała specjalnej diety i przygotowywania posiłków odrębnie tylko dla niej lub kupowania produktów niedostępnych w sklepach oferujących produkty dla pozostałych członków rodziny skarżącej. Zasadnie zatem ustalił organ, że wykonywane przez skarżącą czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego nie wykraczają poza zwykłe czynności wykonywane w każdej rodzinie. Zgromadzone dowody nie wskazują, aby A. K. wymagała ciągłej obecności skarżącej i gotowości do niesienia pomocy, wykluczającej pozostawienie na kilka godzin w ciągu dnia. Nie wymaga też codziennych czynności pielęgnacyjnych. W konsekwencji zasadnie organ stwierdza, że opieka sprawowana nad siostrą nie wiąże się z koniecznością poświęcenia jej tylu godzin, że wykonywanie jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez skarżącą nie jest możliwe. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w skardze należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że (jak wyjaśniono powyżej) w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Warunkiem stosowania tych przepisów jest ustalenie, że prawo do świadczenia powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., a zatem istotne jest aby do tej daty spełnione były przesłanki określone w art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2024 r. Zatem ustalenia organu odnośnie związku przyczynowo-skutkowego między sprawowaną opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą musiały odbywać się wyłącznie na podstawie okoliczności istniejących przed 1 stycznia 2024 r. W konsekwencji wskazywane w skardze okoliczności w postaci leczenia szpitalnego A. K. w dniu 3 lutego 2024 r., pogorszenia jej stanu zdrowia oraz związanej z nimi konieczności zapewnienia opieki w większym wymiarze nie mogą mieć znaczenia w niniejszym postępowaniu. W treści skargi skarżąca kwestionuje ustalenia organu odnośnie tego, że A. K. nie przyjmuje na stale leków, wskazując jednocześnie, że w trakcie wizyty lekarskiej po zabiegu z dnia 3 lutego 2024 r. zalecono jej obserwację powstałych ran, dawkowanie leków oraz higienę osobistą w związku z czym pomoc obejmować będzie m.in. higienę osobistą, zachowanie diety, odpowiednie przygotowanie posiłków, zakup i podawanie leków (wstrzykiwanie podskórne). Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że okoliczności, na które powołuje się skarżąca powstały po dniu 1 stycznia 2024 r. a także po dniu wydania zaskarżonej decyzji. Natomiast informacje co do tego, że A. K. nie przyjmuje żadnych leków na stałe organy uzyskały jednak od samej skarżącej i jej siostry w trakcie wywiadu środowiskowego. W konsekwencji okoliczności podnoszone w skardze nie mogą stanowić skutecznie podstawy zarzutu naruszenia przez organ art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Wobec powyższego Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynika sprawy ani też mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, oraz art. 77 § 1 k.p.a. W sprawie nie doszło zatem do naruszenia przepisów, o którym stanowi art. 145 § 1 p.p.s.a. tj. naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ani też innego naruszenia przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. dj