II SA/Łd 236/15

WyrokWSA w Łodzi2015-08-06

Skład orzekający: Anna Stępień, Barbara Rymaszewska, Sławomir Wojciechowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wysokość grzywny nałożonej w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego, który nie jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, może być ustalana na podstawie art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że grzywna w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego, który nie jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, nie może być ustalana na podstawie art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten ma zastosowanie wyłącznie do obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części. W przypadku innych obiektów budowlanych, wysokość grzywny powinna być ustalana na podstawie art. 121 § 2, 3 i 4 tej ustawy. Brak analizy charakteru obiektu przez organ egzekucyjny przed zastosowaniem art. 121 § 5 stanowi naruszenie prawa.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia grzywny w celu przymuszenia na S. T. za niewykonanie obowiązku rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego (namiotu). Skarżący twierdził, że termin rozbiórki nie był wymagalny, a jego zamiar przeniesienia obiektu w inne miejsce powinien być traktowany jako wykonanie obowiązku. Organy egzekucyjne obu instancji utrzymały w mocy postanowienie o nałożeniu grzywny, stosując art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do ustalenia jej wysokości. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody oraz poprzedzające je postanowienie Starosty, stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 6 sierpnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant Specjalista Aleksandra Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2015 roku sprawy ze skargi S. T. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty Powiatu [...] z dnia [...], nr [...] znak: [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego S. T. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...], znak [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia S. T., utrzymał w mocy postanowienie Starosty Powiatu [...] z [...] nr [...]. Jak wynika z akt sprawy Starosta Powiatu [...] postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 119 § 1, art. 121 § 1, § 4 i 5 oraz art. 122 ustawy 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. z 2014 r., poz. 1619) – przywoływanej dalej w skrócie jako "u.p.e.a." nałożył na S. T. grzywnę w kwocie 50.000 zł i wezwał do jej uiszczenia w terminie do dnia 20 lutego 2015 r., pouczając, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona przymusowo ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. Jednocześnie wezwał do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z dnia [...] stycznia 2015 r., wystawionym przez Starostę Powiatu [...], w terminie do dnia 20 lutego 2015 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie S. T. zarzucił naruszenie art. 2 § 1 pkt 2 i pkt 10 u.p.e.a. poprzez ich błędne zastosowanie oraz art. 3 § 1, art. 7 § 2, art. 15 § 1 w związku z art. 20 § 1 pkt 2, art. 19 § 1, art. 121 § 1, 4 i 5 u.p.e.a. poprzez ich błędną wykładnię. Zdaniem strony postępowanie egzekucyjne jest bezpodstawne, gdyż realizację tymczasowego obiektu budowlanego rozpoczęto później (dnia 19 września 2014 r.), niż określono to w postanowieniu, a więc termin jego rozbiórki - licząc 120 dni od realizacji - przesunął się na termin późniejszy. Wobec powyższego S. T. na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego jako, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym załączonym do postanowienia Starosty Powiatu [...] nie jest wymagalny, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania administracyjnego, bądź też w razie nieuznania przez organ zasadności wniosku zobowiązanego - na zasadzie art. 17 § 2 zdanie drugie u.p.e.a. wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zażalenia. Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W jego uzasadnieniu organ II instancji przywołał brzmienie art. 26 § 1, § 4, § 5 pkt 1, art. 27 § 1 pkt 10, art. 119 § 1, art. 121 § 4, art. 122 § 1 i 2 u.p.e.a., wywodząc następnie, że S. T. w dniu 25 kwietnia 2014 r. na podstawie art. 30 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) – przywoływanej dalej w skrócie jako "Prawo budowlane", zgłosił w Starostwie Powiatu [...] zamiar postawienia z dniem 26 maja 2014 r. tymczasowego obiektu - namiotu o wymiarach 12m x 52m i wysokości 4,50m, z wysokością ściany bocznej 4,05m, wykonanej z blachy trapezowej i dachem z plandeki, na okres 120 dni, przy czym termin rozbiórki tego obiektu tymczasowego określił na 22 września 2014 r. W dniu 17 września 2014 r. Starosta zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. o sprawdzenie, czy na działce nr ewid. 647/12, zrealizowano rozbiórkę tymczasowego obiektu budowlanego, która zgodnie ze skutecznym zgłoszeniem z dnia 25 kwietnia 2014 r. ma nastąpić w dniu 22 września 2014 r. W odpowiedzi PINB w piśmie z dnia 2 października 2014 r. poinformował organ I instancji, iż przeprowadził w dniu 30 września 2014 r. kontrolę i nie stwierdził dokonania rozbiórki przedmiotowego obiektu tymczasowego. Wobec powyższego Starosta upomnieniem z dnia 4 listopada 2014 r. wezwał S. T. do dobrowolnego wykonania obowiązku, tj. rozbiórki tymczasowego obiektu - namiotu, w terminie 14 dni od dnia otrzymania upomnienia oraz pisemnego powiadomienia organu o jego dokonaniu. Jednocześnie w upomnieniu wskazano, iż w przypadku niewykonania wymienionego obowiązku w podanym terminie zostanie wszczęte przeciwko zobowiązanemu postępowanie egzekucyjne. Dalej Wojewoda podniósł, że z akt sprawy wynika, iż do dnia 26 listopada 2014 r. S. T. nie powiadomił pisemnie organu I instancji o dobrowolnym dokonaniu rozbiórki obiektu tymczasowego. Z protokołu oględzin nieruchomości przeprowadzonych przez organ I instancji w dniu 17 grudnia 2014 r. wynika, że S. T. nie wpuścił kontrolujących na teren nieruchomości, niemniej jednak obiekt będący przedmiotem kontroli był widoczny i kontrolujący stwierdzili niewykonanie jego rozbiórki. W piśmie z dnia 15 grudnia 2014 r. S. T. zwrócił się o zaniechanie prowadzenia działań, gdyż pisma organu I instancji, tj. upomnienie z 4 listopada 2014 r. o dobrowolnej rozbiórce i powiadomienie z 2 grudnia 2014 r. o zamiarze przeprowadzenia przez organ I instancji kontroli na jego działce, są nieporozumieniem, ponieważ termin rozbiórki nie wynika z żadnych przepisów i nie może być egzekwowany przez kogokolwiek. Odpowiadając na powyższe organ I instancji wyjaśnił tryb zgłoszeniowy przedmiotowej sprawy i wskazał, iż określone w zgłoszeniu z 25 kwietnia 2014 r. terminy rozpoczęcia robót na dzień 26 maja 2014 r. i rozbiórki 22 września 2014 r., uwzględniające 120 dni dla obiektu tymczasowego, są w sprawie obowiązujące i obligujące organy publiczne do ich egzekwowania. W kolejnym piśmie z dnia 7 stycznia 2015 r. S. T. wskazał, iż w zgłoszeniu podał tylko przewidywane terminy rozpoczęcia budowy obiektu tymczasowego - namiotu i jego rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce. Jego zdaniem nikt nie zadał sobie trudu ustalenia faktycznego terminu realizacji obiektu tymczasowego, a tym samym trudno mówić o kolejnych terminach. Po wzniesieniu namiotu skarżący poinformował, że jego zamiary inwestycyjne uległy zmianie, stąd też zaplanował przenieść obiekt w inne miejsce. W tej sprawie dwukrotnie występował do organu I instancji o zgodę na przeniesienie tego obiektu w inne miejsce bez jego rozbiórki. Na pierwsze zgłoszenie organ nie wyraził zgody. W tej chwili strona oczekuje na informację odnośnie drugiego zgłoszenia w sprawie przeniesienia obiektu tymczasowego bez jego demontażu. W dalszej części uzasadnienia Wojewoda stwierdził, że z pisma PINB w P. z dnia 2 czerwca 2014 r. wynika, że po przeprowadzeniu w dniu 30 maja 2014 r. oględzin na działce S. T. pracownicy stwierdzili wykonanie rozbiórki namiotu oraz ustawienie go w nowym miejscu, oddalonym o 4 m od poprzedniej lokalizacji. W piśmie tym zawarto informację, iż właściciel okazał wówczas zgłoszenie dokonane w Starostwie Powiatowym w P. w dniu 25 kwietnia 2014 r. Z uwagi na niewykonanie nałożonego obowiązku przedmiotowej rozbiórki wierzyciel - Starosta Powiatu [...] - w dniu [...] stycznia 2015 r. wystawił tytuł wykonawczy Nr 1, który doręczono stronie w dniu 27 stycznia 2015 r., stosowany w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, skierowany do przymusowego wykonania obowiązku poprzez zastosowanie środka egzekucyjnego, załączając postanowienie Nr [...] z [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, którym na podstawie art. 119 § 1, art. 121 § 1, § 4 i 5 oraz art. 122 u.p.e.a. Starosta Powiatu [...] nałożył na S. T. grzywnę w wysokości 50.000 zł i wezwał do jej uiszczenia w terminie do dnia 20 lutego 2015 r. Wojewoda odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie, a wydane postanowienie organu I instancji jest zgodne z prawem. Niezasadny - w ocenie Wojewody - jest ponadto wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia w trybie art. 17 § 2 zdanie drugie u.p.e.a. do czasu rozpatrzenia zażalenia, ponieważ żalący się w żaden sposób nie uargumentował swojego żądania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S. T. wniósł o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji, dopuszczenie dowodów z dokumentów wskazanych w niniejszej skardze na okoliczności opisane w uzasadnianiu, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w całości. Skarżący zarzucił Wojewodzie naruszenie: a) przepisów prawa materialnego: 1. art. 119 § 1 u.p.e.a. poprzez jego wadliwą wykładnię, przez co organ zupełnie bezzasadnie przyjął, że działania skarżącego mają na celu zaniechanie wykonania obowiązku określonego w art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego; 2. art. 121 § 1, § 4 i § 5 u.p.e.a. poprzez ich wadliwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, przez co organ zupełnie bezzasadnie ustalił wysokość grzywny przyjmując, że tymczasowy obiekt budowlany jest budynkiem - mimo tego, iż nie spełnia on przesłanek wskazanych w art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, a jest jedynie tymczasowym obiektem budowlanym (art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego); 3. art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego przez jego wadliwą wykładnię skutkującą przyjęciem, że wobec zgłoszenia robót budowlanych skarżący na podstawie w/w przepisu ma obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego, a tym samym bezpodstawne wyłączenie uprawnienia skarżącego do przeniesienia obiektu budowlanego, które to uprawnienie wskazano alternatywnie w przytoczonym przepisie. b) naruszenie przepisów postępowania, w szczególności: art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 i art. 81 k.p.a., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. W motywach skargi S. T. przedstawił stan faktyczny sprawy, a następnie wywiódł, iż nie uchyla się od stosowania przepisów prawa, ponieważ w celu realizacji obowiązku przeniesienia w myśl art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego w dniu 30 grudnia 2014 r., zanim jeszcze wydano postanowienie o grzywnie, wystąpił do Starosty ze stosownym zgłoszeniem. Przeniesienie tymczasowego obiektu budowlanego w inne miejsce jest według niego równoznaczne z wykonaniem obowiązku wynikającego z art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego, zatem bezpodstawne jest nakładanie grzywny w celu przymuszenia. Skarżący podniósł nadto zarzut, że nałożoną grzywnę trudno uznać za "najmniej uciążliwą" szczególnie wobec działań skarżącego zmierzających do przeniesienia tymczasowego obiektu budowlanego. Organ egzekucyjny nie tylko nie wskazał dokładnie sposobu wyliczenia grzywny, nie uzasadnił, dlaczego wymierzył ją w takiej wysokości, ale także nakładając grzywnę zastosował błędną podstawę prawną z art. 121 § 5 u.p.e.a. Na obecnym etapie prowadzonego postępowania w sprawie odwołania od decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia [...] i rozbieżnych interpretacji co do zamierzeń budowlanych skarżącego uzasadnione jest odstąpienie przez organ egzekucyjny od wszelkich czynności egzekucyjnych do czasu zakończenia postępowania odwoławczego, ponieważ toczące się postępowanie można uznać za mające na celu rozpatrzenie zagadnienia wstępnego, które i tak uzasadnia zawieszenie wykonania postanowienia do czasu uprzedniego rozstrzygnięcia takowego zagadnienia przez organ administracji (art. 97 §1 pkt 4 k.p.a.). Szczególnie ważki dla istoty wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania postanowienia jest fakt, że formalności związane ze zgłoszeniem zamiaru wykonania robót budowlanych w postaci przeniesienia tymczasowego obiektu budowlanego, tj. formalności prowadzące de facto do realizacji obowiązku z art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego zostały dopełnione przez skarżącego jeszcze w grudniu 2014 r., tj. na wiele dni przed wydaniem postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Okoliczności te organ drugiej instancji zdaje się zupełnie pomijać pomimo, że są one kluczowe dla obu postępowań, ponieważ wykonanie postanowienia organu pierwszej instancji w niniejszej sprawie uniemożliwi skarżącemu realizację jego prawa do przeniesienia tymczasowego obiektu budowlanego i uczyni bezprzedmiotowym toczące się przed Wojewodą [...] postępowanie odwoławcze. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia [...] sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i oświadczył, że cofa zgłoszenie wniosku dowodowego zawartego w skardze o dopuszczenie dowodów z określonych dokumentów, które wynikają z akt administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Wojewody [...] oraz poprzedzające je postanowienie Starosty Powiatu [...] wydane na podstawie art. 119 § 1, art. 121 § 1, § 4 i § 5, art. 122 § 1 i 2 u.p.e.a. o nałożeniu na S. T. grzywny w wysokości 50.000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr 1 z dnia [...] stycznia 2015 r., wystawionym przez Starostę Powiatu [...]. Problematyka grzywny w celu przymuszenia została unormowana przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.), dział III -egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym, rozdział 2, w przepisach art. 119 – art. 126. Stosownie do treści art. 119 § 1 i 2 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. W rozumieniu art. 121 u.p.e.a. grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie, z zastrzeżeniem § 4 (§ 1). Z zastrzeżeniem § 5 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł (§ 2). Grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 200 000 zł (§ 3). Jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa (§ 4). Wysokość grzywny, o której mowa w § 4, stanowi, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części, iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego, ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych (§ 5). Z kolei po myśli art. 122 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu: 1) odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32; 2) postanowienie o nałożeniu grzywny - (§ 1). Postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać: 1) wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; 2) wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie, a w przypadku obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego lub z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy będzie orzeczone wykonanie zastępcze (§ 2). Zobowiązanemu służy prawo zgłoszenia zarzutów i wniesienia zażalenia w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 i 34) oraz prawo wniesienia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny ( § 3). W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że S. T. w dniu 25 kwietnia 2014 r. na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego zgłosił Staroście Powiatu [...] zamiar postawienia z dniem 26 maja 2014 r. tymczasowego obiektu - namiotu o wymiarach 12m x 52m i wysokości 4,50m, z wysokością ściany bocznej 4,05m, wykonanej z blachy trapezowej i dachem z plandeki, na okres 120 dni, przy czym termin rozbiórki rzeczonego obiektu tymczasowego określił na dzień 22 września 2014 r. Postawienie namiotu w terminie określonym w zgłoszeniu z dnia 25 kwietnia 2014 r. potwierdziły oględziny przeprowadzone w dniu 30 maja 2014 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. (na prośbę Starosty z dnia 26 maja 2014 r.), o których poinformował on organ I instancji pismem z dnia 2 czerwca 2014 r. Nie budzi również wątpliwości, że termin rozbiórki namiotu wskazany w zgłoszeniu upłynął bezskutecznie, co potwierdziła jednoznacznie kontrola z dnia 30 września 2014 r. przeprowadzona na prośbę organu I instancji przez PINB. Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że w realiach rozpoznawanej sprawy obowiązek rozbiórki przedmiotowego obiektu nie został określony w drodze decyzji administracyjnej, lecz wynikał z mocy przepisu art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego, który stanowi, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa: tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 120 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Wierzycielem i organem egzekucyjnym tegoż obowiązku o charakterze niepieniężnym jest Starosta Powiatu [...], któremu inwestor zgłosił budowę tymczasowego obiektu budowlanego. Chybione są wobec tego argumenty skarżącego, że celem realizacji obowiązku przeniesienia obiektu budowlanego przewidzianego w art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego w dniu 30 grudnia 2014 r., czyli zanim zostało podjęte postanowienie o nałożeniu grzywny, wystąpił do Starosty ze stosownym zgłoszeniem. Skarżący wyraźnie nie zauważa, że zgodę na ewentualne przeniesienie obiektu tymczasowego w inne miejsce celem uniknięcia jego rozbiórki, w sytuacji gdy termin postawienia namiotu został ustalony przez organy orzekające w sposób nie budzący wątpliwości, powinien uzyskać zanim upłynie wynikający z przepisów prawa termin wymagalności obowiązku rozbiórki namiotu określony w zgłoszeniu, czyli przed dniem 22 września 2014 r. Warunek ten w realiach rozpoznawanej sprawy niewątpliwie nie został spełniony, wobec czego niewykonanie w terminie do dnia 22 września 2014 r. obowiązku rozbiórki namiotu podlegało egzekucji administracyjnej. W tym stanie rzeczy argumenty skarżącego, kwestionujące ustalenia organów orzekających co do terminu, w którym powinna nastąpić rozbiórka spornego obiektu, a co za tym idzie - zarzucające brak podstaw prawnych do prowadzenia postępowania egzekucyjnego - są całkowicie bezpodstawne. Wobec poczynionych ustaleń Starosta Powiatu [...] prawidłowo przesłał skarżącemu upomnienie z dnia 4 listopada 2014 r. i wobec niewykonania przezeń dobrowolnie obowiązku rozbiórki tymczasowego obiektu budowlanego wszczął postępowanie egzekucyjne, w następstwie którego w dniu [...] stycznia 2015 r. wystawił tytuł wykonawczy oraz wydał kwestionowane postanowienie o nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia. O ile zatem, wobec ustalonego stanu faktycznego sprawy konieczność wydania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia skarżącego do wykonania obowiązku rozbiórki - co do zasady - nie budzi uzasadnionych wątpliwości, o tyle już powołana przez Starostę podstawa prawna jego wydania oraz wysokość, zaaprobowana następnie bez większych refleksji przez organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu, nie zasługuje na aprobatę. Uwadze organów obu instancji umknął niewątpliwie fakt, że przedmiotem postępowania egzekucyjnego jest wynikający z mocy prawa obowiązek rozbiórki namiotu, będącego tymczasowym obiektem budowlanym w świetle art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, a nie obwiązek rozbiórki budynku lub jego części w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego. Brak było tym samym podstaw prawnych do zastosowania przy ustalaniu wysokości grzywny art. 121 § 5 u.p.e.a. Organ egzekucyjny w podjętym rozstrzygnięciu niewątpliwie nie dokonał żadnych ustaleń, czy obiekt, którego obowiązek rozbiórki wynika z mocy prawa jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawo budowlane, a przeprowadzenie takiej analizy jest w przekonaniu sądu konieczne przed zastosowaniem art. 121 § 5 u.p.e.a. W judykaturze sądów administracyjnych ugruntowało się stanowisko, które tutejszy sąd w pełni podziela, że wprawdzie - co do zasady - organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania decyzji będącej podstawą egzekucji, w tym do podejmowania odmiennych i samodzielnych ustaleń faktycznych co charakteru obiektu budowlanego objętego nakazem rozbiórki, ale jeśli z decyzji nakazujących rozbiórkę, których wykonania dotyczy postępowanie egzekucyjne nie wynika w sposób jasny kwalifikacja charakteru obiektu budowlanego, to przyjąć należy, iż organ egzekucyjny winien ustalić, czy przedmiotowy obiekt spełnia ustawowe kryteria przewidziane dla budynku, czy też nakaz rozbiórki dotyczy innego obiektu budowlanego. Obowiązek taki jest tym bardziej konieczny i dopuszczalny, gdy istnieje tożsamość organów które orzekły o nakazie rozbiórki i organów prowadzących postępowanie egzekucyjne. Jeśli bowiem obiekt, którego dotyczy nakaz rozbiórki, określony w podlegającej egzekucji decyzji nie jest budynkiem w rozumieniu powołanego przepisu art. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, to wówczas przy nakładaniu grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku przymusowej rozbiórki obiektu nie można stosować przepisu art. 121 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ale art. 121 § 2, 3 i 4 (vide np. wyroki NSA: z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 578/08 – Lex nr 565724, z dnia 24 października 2006 r. sygn. akt II OSK 1260/05 – Lex nr 289257, czy też WSA w Szczecinie z dnia 6 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Sz 950/07 – Lex nr 510935). W przedmiotowej sprawie, co wyraźnie umknęło organom obu instancji, przepis art. 121 § 5 u.p.e.a. nie mógł znaleźć zastosowania w stosunku do obowiązku rozbiórki namiotu – tymczasowego obiektu budowlanego. W motywach postanowienia organu I instancji próżno poszukiwać jakichkolwiek rozważań w tym przedmiocie, podobnie jak nie można zweryfikować sposobu wyliczenia wysokości grzywny. Analiza rozstrzygnięcia Starosty prowadzi zresztą do wniosku, że oprócz błędnej podstawy prawnej organ ten w postanowieniu o wymierzeniu grzywny nie zamieścił pouczenia, że w razie niewykonania obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego będzie orzeczone wykonanie zastępcze, czym naruszył art. 122 § 2 pkt 2 u.p.e.a. Wspomniane uchybienia, mające niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy, nie zostały dostrzeżone i konwalidowane w toku postępowania zażaleniowego przez Wojewodę [...], który utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, ograniczając się w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia wyłącznie do szczegółowego przedstawienia stanu faktycznego sprawy, uchylając się tym samym od wyjaśniania prawnych przesłanek nałożenia grzywny w celu przymuszenia w takiej, a nie innej wysokości. Z tych wszystkich powodów sąd w punkcie pierwszym wyroku uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. W punkcie drugim wyroku sąd kierując się brzmieniem art. 152 p.p.s.a. stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. Z kolei w punkcie trzecim wyroku sąd na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( j.t. Dz.U. z 2013r., poz. 490 ) rozstrzygnął o kosztach postępowania należnych skarżącemu od organu. Kontynuując postępowanie egzekucyjne organ I instancji zobligowany będzie uwzględnić ocenę prawną zaprezentowaną w niniejszym wyroku, a w rezultacie podjąć rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom obowiązującego prawa. LS

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło