II SA/Łd 242/08

Dnia 20 maja 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Joanna Sekunda Lenczewska Protokolant Sekretarz sądowy Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2008 roku sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przyznania własności działki oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 17 pkt 1 i art. 138 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14. czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 6 ustawy z dnia 24. lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. Nr 10 poz. 53 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Starosty T. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przekazania na rzecz Z. D. własności działki nr [...] o powierzchni 0,11 ha położonej w obrębie L. jednostka ewidencyjna Ż. W toku postępowania ustalono, iż decyzją Naczelnika Gminy Ż. z dnia [...] Nr [...] przejęto na własność Skarbu Państwa gospodarstwo rolne bez zabudowań stanowiące własność J. Z.. Do bezpłatnego użytkowania przydzielona jej została działka nr [...] o powierzchni 0,30 ha. Działka nr [...], pochodząca z przejętego gospodarstwa została podzielona na działki: nr [...] o powierzchni 0,11 ha i nr [...] o powierzchni 1,01 ha. W wykazie zmian gruntowych z dnia [...], jako użytkownik działek nr: [...] i [...], wpisana była J. Z. J. Z. zmarła w dniu 20. marca 1990 r. Z wnioskiem o zwrot działki nr [...] wystąpiła Z. D. - córka byłej właścicielki gospodarstwa. W dniu 29. maja 2007 r. przy udziale wnioskodawczyni odbyły się oględziny przedmiotowej działki, podczas których stwierdzono, że działka nie jest użytkowana tj. porośnięta samosiejkami, starymi brzozami i topolami. Na działce brak było śladów zabudowań i ogrodzenia. W tym stanie faktycznym organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił nieodpłatnego przekazania na rzecz Z. D. własności działki nr [...] o powierzchni 0,11 ha położonej w obrębie L. jednostka ewidencyjna Ż. wskazując, że z uwagi na to, iż na przedmiotowej działce nie ma zabudowań oraz ich śladów, brak jest podstaw do zastosowania przepisu art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz zmianie ustawy o podatku rolnym. Od powyższej decyzji organu pierwszej instancji Z. D. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. podnosząc, że gospodarstwo rolne jej matki zostało przekazane za emeryturę na własność Skarbu Państwa, bez budynków, tylko dlatego, ponieważ w ówczesnych czasach brak było możliwości przekazania go z tego powodu na spadkobiercę. Budynki na działce były w złym stanie technicznym, więc zostały rozebrane, a sama działka została uprzątnięta z gruzów. Rozbierając budynki wnioskodawczyni nie miała świadomości, że następuje utrata prawa do działki siedliskowej. Wówczas chodziło jej jednak o uprzątnięcie działki z ruin, aby zapobiec ewentualnemu wypadkowi bawiących się tam dzieci lub pożaru znajdującego się w pobliżu lasu. Obecnie działka nie jest zaniedbana. Wnioskodawczyni stwierdziła, że nie mogła nic więcej na niej zrobić, bo nie była jej własnością. Wystąpiła o zwrot działki, bowiem nikt z jej rodziny nie jest nią zainteresowany. Po uzyskaniu prawa własności chce obudować siedlisko, by krewni mogli tam wypoczywać, bo im się to należy. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczono stan faktyczny sprawy oraz treść art. 6 ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz zmianie ustawy o podatku rolnym. W konkluzji uzasadnienia wskazano, iż w rozpatrywanej sprawie nie został spełniony podstawowy warunek do przyznania wnioskodawczyni własności przedmiotowej działki, gdyż na tej działce brak jest jakichkolwiek budynków, co w takiej sytuacji uzasadnia odmowę nieodpłatnego przyznania własności, a także czyni nie celowym udokumentowanie faktu dziedziczenia po J. Z.(sądowym stwierdzeniem nabycia spadku). Na powyższą decyzję organu odwoławczego Z. D. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W skardze co do zasady powtórzono argumentację odwołania. Skarżąca nie zakwestionowała ustaleń organów administracji w zakresie istnienia jakichkolwiek zabudowań na przedmiotowej działce, jednakże wyjaśniła, iż po śmierci matki budynki znajdujące się na przedmiotowej działce były w złym stanie technicznym, popadły w ruinę i zagrażały otoczeniu, dlatego też zostały przez rodzinę skarżącej rozebrane w celu zapobieżenia katastrofie budowlanej, natomiast materiały z rozbiórki zostały rozkradzione. W tym zakresie skarżąca oświadczyła, iż działała zgodnie ze swoim sumieniem bo na przepisach prawa się nie zna, a o ich treści dowiedziała się składając przedmiotowy wniosek. Ponadto wskazała, iż nie mogła odbudowywać przedmiotowych zabudowań, gdyż nie była właścicielem nieruchomości, a same budynki nie nadawały się do remontu. W ocenie skarżącej z decyzji o przekazaniu na własność Skarbowi Państwa gospodarstwa wynika, że z działki nr [...] o powierzchni 1,12 ha powinna być wydzielona działka o powierzchni 0,30 ha przysługująca emerytowi, a taka działka nigdy nie została wyznaczona, natomiast działka o nr 336 została podzielona na działkę nr [...] i powierzchni 1,01 ha, która została sprzedana oraz działkę siedliskową nr [...] i powierzchni 0,11 ha, której przyznania własności domaga się skarżąca. Dodatkowo skarżąca podniosła, iż decyzja Naczelnika Gminy Ż. z dnia [...] Nr [...] nie została podpisana przez jej matkę i przypuszcza, iż przedmiotowe gospodarstwo zostało wydzierżawione do czasu pobierania przez J. Z. emerytury. Konkludując skarżąca wniosła o pozytywne rozpatrzenie skargi oświadczając, iż w przyszłości gotowa jest zagospodarować przedmiotową nieruchomość tak, aby ona sama i jej krewni mieli gdzie odpoczywać korzystając z ciszy i spokoju wspominając jednocześnie dzieciństwo, gdyż tam się właśnie urodzili i wychowywali. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z treścią art. 3 par. 1 ustawy z dnia 30. sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (w skrócie: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Analogiczne unormowanie zawiera art. 1 par. 1 ustawy z dnia 25. lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), który stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do unormowania zawartego w art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1. uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W następstwie rozpoznania skargi wniesionej w niniejszej sprawie, nie będąc ograniczonym zarzutami i wnioskami skargi oraz przywołaną podstawą prawną (art. 134 par. 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji opisanych powyżej uchybień, a tym samym wobec nieuwzględnienia skargi oddalił ją (art. 151 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja o odmowie nieodpłatnego przekazania na rzecz Z. D. własności działki nr [...] o powierzchni 0,11 ha położonej w obrębie L. jednostka ewidencyjna Ż. Jako podstawę prawną decyzji odmawiającej nieodpłatnego przekazania nieruchomości organy administracji wskazały w decyzjach między innymi art. 6 ustawy z dnia 24. lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U. Nr 10 poz. 53 ze zm.). Stosownie do treści tego przepisu właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1. stycznia 1983 r., przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. Z własnością wyłączonej nieruchomości jest związana służebność gruntowa w zakresie niezbędnym do korzystania z niej. O przeniesieniu własności działki, jej wielkości oraz o ustanowieniu służebności orzeka terenowy organ administracji państwowej o właściwości szczególnej stopnia podstawowego. Z analizy treści powyższego przepisu można wywieść, iż nieodpłatne przekazanie na własność działki gruntu, o której mowa w cytowanym przepisie możliwe jest w stosunku do gruntów zabudowanych i przysługuje właścicielom tych budynków, przy czym prawo do nieodpłatnego nabycia na własność działki gruntu, na której zostały wzniesione budynki, przysługuje aktualnemu właścicielowi tych budynków, niezależnie od tego, czy jest on osobą, która przekazała gospodarstwo rolne Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r., czy też jego spadkobiercą (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30. sierpnia 2006 r. wydany w sprawie o sygn. akt II OSK 1136/05, LEX Nr 267149). Zgodnie z aprobowanym orzecznictwem sądów administracyjnych jako budynek znajdujący się na działce gruntu należy rozumieć, każdą rozpoczętą budowę takiego obiektu bez względu na jego stadium, mogący stanowić odrębny przedmiot własności. Niezależnie od tego należy podnieść, iż odrębna własność budynku oznacza, że jak długo istnieje jakikolwiek substrat tej odrębnej własności, tak długo istnieje odrębne prawo własności. Nie może więc mieć znaczenia stan techniczny zabudowań będących odrębnym przedmiotem własności, a zwłaszcza ocena, czy zabudowania te nadają się do użytku. Zawsze bowiem właściciel takich zabudowań może podjąć starania w celu ich odbudowania. W tych wypadkach o budynku można wiec mówić także jako o pewnej substancji budowlanej, będącej rezultatem budowy lub zniszczenia budynku. Celem bowiem zwrotu przekazanej Państwu działki pod budynkami jest zapewnienie bardziej racjonalnego wykorzystania zarówno budynków jaki i gruntu do budynków tych przynależnego, jeżeli będą stanowiły jeden przedmiot własności tej samej osoby. Celem tym nie wydaje się natomiast zwrot działki, na której nie ma budynków, by przysporzyć materialnych korzyści spadkobiercom właściciela przekazanego gospodarstwa rolnego, którzy zapewne w jakiś mierze winni są braku troski o zachowanie na działce budynków (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25. kwietnia 1991 r. wydany w sprawie o sygn. akt II SA 194/91, LEX Nr 11693, glosa OSP 1992/3/63). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że skarżąca nie kwestionuje okoliczności rozebrania budynków znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości oraz faktu, że nieruchomość ta pozostaje niezabudowana. W świetle bezspornego stanu faktycznego oraz przedstawionych rozważań należało dojść do wniosku, iż organy administracji orzekające w sprawie, właściwe zastosowały przepis art. 6 cytowanej ustawy, przyjmując, iż skarżącej nie przysługuje prawo do przeniesienia własności przedmiotowej działki, ponieważ w sprawie brak jest przedmiotu odrębnej własności jaką byłaby jakikolwiek substancja budowlana znajdująca się na tejże działce. Takiej substancji nie wykazały też przeprowadzone w dniu 29. maja 2007 r. oględziny nieruchomości. W ocenie Sądu okoliczności tej nie może zmienić także chęć zabudowania przez skarżącą przedmiotowej nieruchomości w jakimkolwiek celu, bowiem stanowić to będzie nową budowlę mniemającą żadnego związku z istniejącymi w przeszłości zabudowaniami. Inaczej rzecz ujmując nie będzie to odbudowa, czy też przebudowa istniejących zabudowań, ale tylko i wyłącznie całkowicie nowe zamierzenie budowlane w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.). Należy jednak podnieść, iż organy administracji powinny ustalać krąg osób uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem w celu ustalenia następców (następcy) prawnych, którym uprawnienie żądania nieodpłatnego przeniesienia własności przysługuje. W sprawach, w których organy administracji orzekają o prawie własności nieruchomości, to następstwo prawne winno być wykazane postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku. Zaniechanie ustalania kręgu uczestników postępowania administracyjnego z uwagi na przewidywane rozstrzygnięcie, które organ zamierzał podjąć narusza wprawdzie przepisy procedury administracyjnej, jednak w ocenie Sądu naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy z przyczyn powyżej wskazanych i nie zawsze będzie mogło skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji. Mając powyższe na uwadze powyższe argumenty, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30. sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę należało oddalić. J.S.