II SA/Łd 246/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale II – Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia A o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. lf II SA/Łd 246/15 Uzasadnienie Stowarzyszenie A zwróciło się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi Stowarzyszenia na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] w przedmiocie odmowy określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia.. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Stowarzyszenie jest organizacją utrzymującą się ze składek członkowskich, nie posiada majątku. Na koniec roku 2014 r. Stowarzyszenie posiadało środki na rachunku bankowym w wysokości 302,40 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ślad za poglądem wyrażonym w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 r., IV SA/Wa 1098/08, wskazać należy w pierwszej kolejności, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Dostępność do sądu wymaga zatem z natury rzeczy posiadania środków finansowych, zaś udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został przez podmiot działający w formie stowarzyszenia. I choć w oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach Stowarzyszenie podało, że nie posiada środków finansowych na opłatę kosztów sądowych, prawo pomocy nie może zostać jednak przyznane. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że - jak to wynika art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.) - majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie, z zachowaniem obowiązujących przepisów, może zatem przyjmować darowizny, spadki i zapisy, jak również korzystać z ofiarności publicznej, a nadto prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach (art. 34 ustawy). Stąd też uprawniony jest wniosek, że istnieją instrumenty prawem przewidziane, które umożliwiają zgromadzenie środków finansowych na funkcjonowanie podmiotu, w tym na jego udział w postępowaniach przed sądem. Wypada zauważyć, że skoro samo Stowarzyszenie nie wykazuje zamiaru zgromadzenia środków finansowych od swoich członków, a więc osób bezpośrednio zainteresowanych działalnością stowarzyszenia, to brak jest podstaw, aby przerzucać ciężary związane z jego funkcjonowaniem na Państwo, czyli ogół obywateli. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r., II OZ 1433/06, należy stwierdzić, że powyższe działanie rodziłoby ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasadzie, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Mimo faktu, że Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. W ocenie referendarza sądowego, działający w Stowarzyszeniu członkowie winni mieć świadomość konieczności finansowego zasilenia funduszy stowarzyszenia poprzez uiszczanie składek, czy też dokonywania wpłat o innym charakterze, które umożliwiają jego skuteczne funkcjonowanie. Nie można zatem uznać za wystarczającą przesłankę przyznania prawa pomocy twierdzenia wnioskodawcy, iż stowarzyszenie nie posiada środków finansowych. Twierdzenie to nie odzwierciedla bowiem zdolności płatniczych strony skarżącej jako stowarzyszenia osób fizycznych. Członkowie stowarzyszenia dysponują bowiem możliwościami zdobycia środków finansowych koniecznych do prowadzenia sporów sądowych, co wyłącza możliwość uwzględnienia żądania wnioskodawcy. Jednocześnie wypada zwrócić uwagę, że ustawodawca, przewidując możliwość przyznania prawa pomocy podmiotom niebędącym osobami fizycznymi, wprowadził rozwiązanie oparte na uznaniu. Otóż z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że nawet w przypadku, gdy podmiot nie posiada środków finansowych, prawo pomocy jedynie może zostać przyznane, co wyłącza powinne zachowanie Sądu. W konsekwencji, nawet w sytuacji, gdy z oświadczenia o majątku i dochodach wynikać będzie braków środków do partycypacji w kosztach postępowania, uprawnione jest oddalenie wniosku strony, jeśli nie stanie to na przeszkodzie realizacji prawa do sądu. W niniejszej sprawie, prawo do sądu nie zostanie ograniczone, gdyż jak wykazano wcześniej, podmiot działający w formie stowarzyszenia posiada przewidzianą prawem możliwość pozyskiwania środków finansowych, a fakt ich niewykorzystywania nie może pozytywnie oddziaływać na ocenę zasadności żądania strony. Reasumując należy uznać, że mimo niezadeklarowania przez Stowarzyszenie posiadania wystarczających środków pieniężnych, wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może zostać uwzględniony, gdyż wnioskodawca dysponuje możliwością zdobycia środków w sposób wynikający z przyjętej formy działania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. lf