II SA/Łd 249/12
WyrokWSA w Łodzi2012-10-16
Skład orzekający: Czesława Nowak-Kolczyńska, Anna Stępień, Barbara Rymaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. (sygn. akt K 6/05) stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeśli decyzja odmawiająca zwrotu została wydana na podstawie przepisów, które nie zostały zakwestionowane przez Trybunał?Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. (sygn. akt K 6/05) nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeśli decyzja odmawiająca zwrotu została wydana na podstawie przepisów, które nie zostały zakwestionowane przez Trybunał. W niniejszej sprawie decyzja odmawiająca zwrotu nieruchomości została wydana na podstawie art. 299 w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a nie na podstawie przepisów zakwestionowanych przez TK. Ponadto, nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej, co stanowi negatywną przesłankę do zwrotu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku R.S. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Organy administracji wielokrotnie odmawiały zwrotu, powołując się na fakt ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami i ujawnienia tego prawa w księdze wieczystej. Skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008 r. (sygn. akt K 6/05) jako podstawę do wznowienia postępowania, argumentując, że wyrok ten orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że wyrok TK nie miał zastosowania, gdyż decyzje odmawiające zwrotu nie zostały wydane na podstawie zakwestionowanych przez TK przepisów.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 16 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2012 roku sprawy ze skargi R. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.
II SA/Łd 249/12
Uzasadnienie
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] roku o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...]r. Decyzje zostały wydane po wznowieniu na wniosek spadkobierców właścicielki wywłaszczonej nieruchomości postępowania zakończonego decyzją z [...] roku.
Starosta [...] decyzją tą ( z [...]r.) odmówił spadkobiercom właścicielki J.S. zwrotu nieruchomości położonej w O., w obrębie [...], przy ul. P., oznaczonej wg aktualnej ewidencji gruntów numerami działek: 1237/48 o pow. 0,0046 ha, 1237/49 o pow. 0,0366 ha i 1237/50 o pow. 0,0146 ha. Działki te powstały z podziału działki numer 1237/4 o pow. 0,0558 ha, która była częścią składową działki nr 11/1 o pow. 0,1957 ha,.
Organ w postępowaniu wznowieniowym ustalił, że decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] r., nr [...] wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa z nieruchomości o powierzchni 2286 m2, położonej w O., przy ul. P., stanowiącej własność J.S., część nieruchomości o powierzchni 1957 m2, oznaczoną na mapie nr 211/15/31/65 z dnia 13 grudnia 1965r. nr. dz. 11/1. Za wywłaszczoną nieruchomość przyznano odszkodowanie w łącznej wysokości 124.340 zł. Ową nieruchomość wywłaszczono na potrzeby Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w O., bowiem niezbędna była do realizacji narodowych planów gospodarczych (spółdzielcze budownictwo mieszkaniowe zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...] ustaloną decyzją Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury PPRN w O. z dnia [...]r.).
Następnie decyzją Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w O. z dnia [..]r., nr [...] oddano w wieczyste użytkowanie teren położony w O., przy ul. P., o pow. 10752 m2, oznaczony na planie sytuacyjnym m.in. jako działka nr 11/1 na rzecz Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej w O.. Obecnie jest to Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko -Własnościowa "A." w O., której prawa zostały ujawnione w księdze wieczystej KW Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w O. w dniu 20 lipca 1972 r.. W uzasadnieniu wskazano, iż oddanie w wieczyste użytkowanie terenu następuje pod realizację zadań statutowych MSM w O. (budownictwo mieszkaniowe) - zgodnie z zatwierdzonym szczegółowym planem zagospodarowania terenu.. Podstawę wydania nieruchomości stanowiła umowa notarialna (Rep. A Nr [...] z dnia [...]r.)
Wnioskiem z dnia 30 października 1995r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wystąpił R. S., spadkobierca J.S.. Jest on spadkobiercą na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [..]r. sygn. akt [...]. Wnioskodawca załączył stosowne oświadczenia pozostałych spadkobierców właścicielki wywłaszczonej nieruchomości. Wniosek został sprecyzowany pismem z dnia 7 lipca 1997r., w którym wskazano, iż żądanie zwrotu dotyczy działki nr 1237/4, o pow. 558 m2.
Decyzja organ I instancji umarzająca postępowanie jak i utrzymująca ją w mocy decyzja Wojewody z 2002 roku o zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. z dnia [...]r. w sprawie o sygn. akt [...].
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż jest niewątpliwym, że sporna działka znajduje się od 1972r. w użytkowaniu wieczystym Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej w O. (obecnie Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko - Własnościowej "A." w O.), której prawa zostały ujawnione w księdze wieczystej Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w O.. Ustalenie istnienia negatywnej przesłanki do zwrotu nieruchomości stanowiło ewentualną podstawę odmowy uwzględnienia roszczenia skarżącego. Organy orzekające tymczasem umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe, a w ocenie Sądu takie rozstrzygnięcie było błędne, gdyż organy były zobligowane do merytorycznego rozpoznania sprawy. WSA wskazał, iż zawarte w treści art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłączenie możliwości zwrotu nieruchomości nie przesądza o bezprzedmiotowości postępowania. Poza powyższym WSA wyjaśnił, iż kwestia ewentualnego wykorzystania nieruchomości niezgodnie z celem przeznaczenia pozostaje bez znaczenia w sytuacji stwierdzenia, iż nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste innemu podmiotowi i znajduje to swoje potwierdzenie w zapisie zawartym w księdze wieczystej. Dalej Sąd wskazał, że organ rozpatrując wniosek o zwrot nieruchomości prawidłowo zastosował w sprawie przepisy obowiązującej od 1 stycznia 1998r. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Wniosek skarżącego o zwrot nieruchomości został złożony dnia 31 października 1995r., a zatem postępowanie, po dniu 1 stycznia 1998 r., toczyć się musiało przy uwzględnieniu nowej regulacji.
Stosując się do powyższych wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku WSA w Ł. Starosta [...] decyzją z dnia [...]., nr [...] orzekł o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, a następnie Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...]r. utrzymał tę decyzję w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r. w sprawie o sygn. akt [...], po rozpoznaniu kolejnej skargi R. S. stwierdził nieważność powyżej wskazanej decyzji Wojewody [...], wskazując w uzasadnieniu, że złożone przez R.S. odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji nie zawierało podpisu strony, zaś organ odwoławczy nie wezwał R.S., pod rygorem z art. 64 § 2 k.p.a. (pozostawienie odwołania bez rozpoznania) do uzupełnienia braku i rozpoznał merytorycznie odwołanie, mimo, że nie wywołało ono skutków prawnych.
Następnie Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...]r., nr [...], stwierdził na podstawie art. 134 k.p.a., że odwołanie R.S. od decyzji Starosty [...] z dnia [...]r., znak: [...] o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości, jest niedopuszczalne. Decyzja o odmowie zwrotu nieruchomości stała się ostateczna.
W dniu 5 maja 2008r. R.S. wystąpił do Starosty [...] oraz Wojewody [...] z powołanym na wstępie wnioskiem o wznowienie postępowania i zwrot nieruchomości położonej w O. "co do której toczyło się postępowanie w sprawie znak: [....].
W uzasadnieniu pisma powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008r. w sprawie K 6/05, którym orzeczono m. in. o niezgodności z Konstytucją RP art. 136 ust. 6, art. 137 ust. 2 i art. 229 a) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 i Nr 281, poz. 2782, z 2005 r. Nr 130, poz. 1087, Nr 169, poz. 1420 i Nr 175, poz. 1459, z 2006 r. Nr 64, poz. 456, Nr 104, poz. 708 i Nr 220, poz. 1600 i 1601 oraz z 2007 r. Nr 173, poz. 1218).
Po uchyleniu decyzji z [...] roku, odmawiającej wznowienia postępowania, postanowieniem z dnia [...]r. Starosta [...] wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...]r. nr [...] o odmowie zwrotu nieruchomości. W uzasadnieniu wydanego postanowienia Starosta [...] wskazał, iż termin jednego miesiąca na złożenie wniosku o wznowienie postępowania wynikający z art. 145 a) § 1 i 2 k.p.a. został zachowany, gdyż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 kwietnia 2008r. sygn. akt K 6/05, na które powołuje się strona weszło w życie z dniem 9 kwietnia 2008r., a wniosek w przedmiotowej sprawie został złożony dnia 5 maja 2008r.
Kolejna decyzja organu I instancji o odmowie zwrotu nieruchomości została również wyeliminowana decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...].
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia Wojewoda wyjaśnił, że wadliwie ustalono krąg stron postępowania. Nie uwzględniono wszystkich spadkobierców dotychczasowych uczestników oraz dzierżawców części spornej nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego dzierżawca wywłaszczonej nieruchomości ma interes prawny, by być stroną postępowania o jej ewentualny zwrot, skoro w razie ostatecznego rozstrzygnięcia o zwrocie jego prawo dzierżawy wygasa z mocy prawa niezależnie od woli stron co do dalszego trwania tego stosunku po zmianie właściciela nieruchomości. Ostateczna decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości wpływa zatem bezpośrednio i wprost na dotychczasową sytuację prawną dzierżawcy przedmiotowej nieruchomości.
Organ odwoławczy wskazał też, iż Starosta [...] pominął również jedną ze stron postępowania - Spółdzielnię Mieszkaniową Lokatorsko - Własnościową "A." w O.. Nie podjął także próby ustalenia, czy umowy dzierżawy placu z lat 90-tych zawarte z użytkownikiem wieczystym nadal obowiązują.
W dalszej kolejności decyzją z dnia [...]r. nr [...] Starosta [...] ponownie odmówił uchylenia własnej decyzji nr [...] z dnia [...]r., wyjaśniając, iż przepisy art. 136 ust. 3 oraz art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, na podstawie których nastąpiło rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie straciły ważności po opublikowaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 6/05. Bezspornym w przedmiotowej sprawie pozostaje fakt, iż na przedmiotowej nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego, które następnie ujawniono w księdze wieczystej KW Nr [...].
Odwołanie od tejże decyzji wniósł R.S. wskazując, iż działki nie zostały wykorzystane zgodnie z celem określonym decyzją wywłaszczeniową.
Wojewoda [...], utrzymując w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] roku w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...] roku wyjaśnił, że spadek po J.S. nabyli: B. S., R.S., W. S., B. K., Z. R., A. L. i B. S. po 1/7 części każde z nich. Spadek po W. S. nabyli: M. S. w 1/3 cz. oraz K.S. i P.S. po 1/3 części każdy z nich (postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...]r., sygn. akt [...]). Zgodnie zaś z postanowieniem z dnia [...]r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w O., spadek po B. S. nabyła w całości córka E. W. Spadek po B. S. nabyli: B. S. i E. W. po 1/2 części każda z nich (postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia [...]r., sygn. akt [...]).
Nadto, aktem notarialnym umowy oddania w wieczyste użytkowanie Rep. A Nr [...] z dnia [...]r. oddano Międzyzakładowej Spółdzielni Mieszkaniowej w O. (obecnie Spółdzielni Mieszkaniowej Lokatorsko -Własnościowej "A." w O., której prawa zostały ujawnione w księdze wieczystej KW Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w O. w dniu [...] r.), teren położony w O. przy ul. P. – A. o pow. 10752 m2, oznaczony na planie sytuacyjnym jako działka nr 11/1. Poza tym na mapie do działań prawnych - wyrys z mapy ewidencyjnej uzupełniony pomiarem i podziałem z dnia 6 stycznia 1997r. nr 225.12-9/97 - uwidoczniona jest działka nr 1237/4 o pow. 0,0558 ha, stanowiąca część działki nr 11/1, ukazana w KW Nr [...], będąca własnością Spółdzielni.
Do akt sprawy załączono również mapę z projektem podziału nr 225.12-113/05 z dnia 27 października 2005r. zgodnie z którą działka nr 1237/4 o pow. 0,0558 ha została podzielona na dz. nr: 1237/48 o pow. 0,0046 ha (właściciel -Gmina Miasto O., użytkownik wieczysty - Spółdzielnia Mieszkaniowa Lokatorsko - Własnościowa "A." w O., KW Nr [...]), 1237/49 o pow. 0,0366 ha (KW Nr 53324, właściciel - Gmina O., użytkowanie wieczyste i własność budynków – E.C. na podstawie aktu notarialnego umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego gruntu i nieodpłatnego przeniesienia własności budynków z dnia 29 kwietnia 2009r. Rep. A Nr [...] ), 1237/50 o pow. 0,0146 ha (właściciel -Gmina Miasto O., użytkownik wieczysty -Spółdzielnia, KW Nr [...]) na podstawie decyzji Burmistrza Miasta O. z dnia [...]r. nr [...]. Nadto działka nr 1237/4 na podstawie decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...]r. została nabyta z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę O., która następnie została odłączona z KW Nr [...] i założono dla niej nową księgę wieczystą KW Nr [...] z dniem 24 kwietnia 2008r., w której ujawniono jako użytkownika wieczystego do dnia 17 maja 2011 r. Spółdzielnię Mieszkaniową Lokatorsko-Własnościową "A." w O..
Organ wskazał, iż przypadku sprzedaży lub oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości wywłaszczonej, nieruchomość ta nie podlega zwrotowi niezależnie od tego, czy cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany, zaś najem, dzierżawa lub użyczenie zwracanej nieruchomości wygasa z upływem 3 miesięcy od dnia, w którym decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości stała się ostateczna (art. 138 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami). W dniu 10 sierpnia 1992 r. zawarto umowę dzierżawy placu na postawienie kiosku przy ul. P. pomiędzy Spółdzielnią Mieszkaniową Lokatorsko-Własnościową "A." w O. a B.N.. W dniu 1 marca 1993 r. zawarto umowę o dzierżawę placu na postawienie kiosku przy ul. P. pomiędzy Spółdzielnią Mieszkaniową Lokatorsko-Własnościową "A." w O. a Panią A. K.. Zgodnie z umową z dnia 28 stycznia 2003r. zawartą pomiędzy Spółdzielnią Mieszkaniową Lokatorsko-Własnościową "A." w O. a T. i K. P., wynajmujący oddaje najemcy dzierżawiony plac na postawienie kiosku przy ul. P. na dz. nr 1237/4. W związku z tym, iż przepisy na podstawie których wydano zaskarżoną decyzję z dnia [...] nie utraciły ważności, jak i z uwagi na fakt, iż prawo użytkowania wieczystego ustanowione na w/w nieruchomości zostało wpisane w księdze wieczystej w dniu 20 lipca 1972r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, czyli przed 1 stycznia 1998r., należało w ocenie organu odwoławczego utrzymać w mocy decyzję Starosty [...].
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. złożył R.S.. W jej treści wskazał, iż jego zdaniem ustawa na podstawie której dokonano wywłaszczenia w swojej istocie zmierzała do realizacji Narodowych Planów Gospodarczych między innymi spółdzielczego budownictwa mieszkaniowego, ale nie dawała podstaw do pozbawiania właścicieli ich własności na inny cel niż ten, który przewidywała. Z wywłaszczonej nieruchomości Spółdzielnia skorzystała jedynie w części. Ujawnienie wieczystego użytkowania i ujawnienie tego w księdze wieczystej nie zmienia faktu, że zostali pokrzywdzeni właściciele nieruchomości. Ze stanu faktycznego w ocenie strony wynika, że tylko część nieruchomości została wykorzystana pod budownictwo mieszkaniowe a więc nie został osiągnięty cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Niezrozumiałą dla skarżącego jest także okoliczność, że Spółdzielnia wydzierżawia osobom trzecim lub sprzedaje grunty będące dla niej zbędne a objęte decyzją wywłaszczeniową, zaś prawowity właściciel nie jest w stanie odzyskać gruntów, które nie zostały wykorzystane pod budownictwo mieszkaniowe. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Z treści powołanych przepisów wynika bowiem, iż sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego.
Skarga nie jest uzasadniona. Niniejsze postępowanie toczy się z wniosku R.S. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] r. o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Jako przesłankę wznowienia skarżący powołał art. 145 a § 1 k.p.a.
Zgodnie z przepisem art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Dopuszczalność wznowienia postępowania na podstawie art. 145a § 1 k.p.a. jest ograniczona dwoma przesłankami pozytywnymi. Pierwszą przesłanką jest rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną, co w niniejszej sprawie zostało spełnione. Drugą przesłanką wznowienia jest orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Przesłanka ta - zdaniem Sądu - jest spełniona, jeżeli po rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy, w oparciu o obowiązujący przepis prawa ostateczną decyzją, Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności tego przepisu z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą (tak również: B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz.", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 646).
W ocenie skarżącego postępowanie winno zostać wznowione z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3.04.2008 r. sygn. akt K 6/05., którym orzeczono m. in. o niezgodności z Konstytucją RP art. 136 ust. 6, art. 137 ust. 2 i art. 229 a) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 i Nr 281, ze zmianami, dalej powoływanej jako u.g.n.).
Skarżący jednak zdaje się nie dostrzegać, że orzeczenie Trybunału nie dotyczy przepisów , na podstawie których wydano kwestionowaną w trybie nadzwyczajnym decyzję. Jak wynika bowiem z decyzji Starosty [...] z dnia [...] roku, podstawę odmowy zwrotu przedmiotowej nieruchomości (decyzja Starosty [...] z dnia [....] r.) stanowił art. 299 w zw. z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Przepis art. 136 ust.3 u.g.n. wprowadza zasadę, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137u.g.n. stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Natomiast zgodnie z art. 299 ustawy roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
Przepis art. 229 u.g.n. należy rozumieć w ten sposób, że nie można orzec o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej wówczas, gdy nieruchomość została sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste przed wejściem w życie tej ustawy i stan taki trwa w dniu jej wejścia w życie. Zaznaczyć przy tym należy, że wskazany przepis zasadniczą rolę przypisuje wpisowi do księgi wieczystej prawa użytkowania wieczystego. Istotne jest, aby prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998r. Taki właśnie stan faktyczny ustaliły organy w sprawie zakończonej decyzją Starosty [...] z [...] roku. Organ powoływał się na fakt, że sporna nieruchomość została przekazana w użytkowanie osobie trzeciej w 1972 roku, a więc przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz że prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej. Nie mają też znaczenia dla oceny legalności decyzji okoliczności związane z oddawaniem części spornej nieruchomości w dzierżawę i obecne jej przeznaczenie. Są to uprawnienia obecnego użytkownika, wynikające z zakresu użytkowania wieczystego.
Również w uzasadnieniu wyroku WSA z dnia [...] r. Sąd przesądził, że niewątpliwie sporna działka znajdowała się od 1972 r. w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Mieszkaniowej w O., której prawa zostały ujawnione w księdze wieczystej. Nadto, orzekł sąd, kwestia ewentualnego wykorzystania nieruchomości niezgodnie z celem przeznaczenia pozostaje bez znaczenia w sytuacji stwierdzenia, iż nieruchomość została oddana w użytkowanie wieczyste innemu podmiotowi i znajduje to potwierdzenie w zapisie zawartym w księdze wieczystej. Tym poglądem sąd jest związany, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a.. Oznacza to, iż w niniejszym postępowaniu sąd nie może wyrazić podjąć odmiennych rozważań. Sąd jest związany w niniejszej sprawie wyrokami uprzednio wydanymi przez WSA, w zakresie w jakim wyrok TK, na który powołuje się skarżący, nie wpływa na ich treść (art. 153 p.p.s.a.).
Przede wszystkim jednak, co trafnie podnoszą organy w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, na podstawie których wydano decyzję o odmowie zwrotu, nie zostały zakwestionowane przez Trybunał.
Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2008 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisów:
- art. 136 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.) - zwanej dalej "u.g.n.", który stanowił, że przepisów ust. 1-5 nie stosuje się w przypadku wywłaszczenia prawa użytkowania wieczystego;
- części art. 137 ust. 2 u.g.n., który stanowił, że jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część, jeżeli istnieje możliwość jej zagospodarowania zgodnie z planem miejscowym obowiązującym w dniu złożenia wniosku o zwrot, a w przypadku braku planu miejscowego, zgodnie z ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu albo jeżeli przylega do nieruchomości stanowiącej własność osoby wnioskującej o zwrot;
- art. 229 a u.g.n., który stanowił, że przepis art. 229 stosuje się, jeżeli na nieruchomości został zrealizowany inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, który w dniu wydania tej decyzji mógł stanowić podstawę wywłaszczenia
oraz art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492 ze zm.).
Z porównania treści orzeczenia TK i podstawy decyzji z [...] roku wprost wynika, że sporna decyzja Starosty [...] o odmowie zwrotu nieruchomości w sprawie odmowy zwrotu nieruchomości nie została wydana na podstawie przepisów zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny, dotyczyła bowiem innego stanu faktycznego.
Należało zatem zgodzić się ze stanowiskiem organu i uznać, że wskazany we wniosku strony wyrok Trybunału Konstytucyjnego, jako przyczyna wznowienia postępowania administracyjnego, w sposób oczywisty nie ma związku przyczynowego z postępowaniem, którego dotyczył wniosek o wznowienie postępowania, zakończonego decyzją z dnia [...] roku o odmowie zwrotu nieruchomości
Reasumując - przesłanka wznowienia postępowania, określona w art. 145a § 1 k.p.a. w niniejszej sprawie nie wystąpiła i w związku z tym brak było podstaw do wyeliminowania z obrotu decyzji, która odmawiała uchylenia decyzji ostatecznej w postępowaniu wznowionym, co skutkuje oddaleniem skargi z mocy art. 151 p.p.s.a.
m.ch.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło