II SA/Łd 254/10

Dnia 28 kwietnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia NSA: Grzegorz Szkudlarek (spr.) Sędzia WSA: Renata Kubot – Szustowska Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2010 roku przy udziale --- sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń rodzinnych - oddala skargę. LS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], po rozpoznaniu odwołania A. S., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy L. z dnia 16 [...] roku, Nr [...]. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ I instancji decyzją z dnia [...] roku odmówił przyznania A. S. świadczenia w formie zasiłku rodzinnego na dziecko – J. S., B. S. i M. S., dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego dla J. S. i B. S. oraz dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko M. S. W uzasadnieniu organ wskazał, że powodem odmowy jest przekroczenie kryterium dochodowego, które wynosi 504 zł na osobę miesięcznie w rodzinie. Tymczasem miesięczny dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi 658,87 zł. Na dochód składa się wynagrodzenie małżonków i dochód z gospodarstwa rolnego. W odwołaniu od powyższej decyzji A. S. wskazała, że jej rodzina nie osiąga żadnego dochodu z gospodarstwa rolnego, bowiem gospodarstwo to jest oddane w dzierżawę w zamian za ponoszenie ciężarów związanych z tym gospodarstwem (podatki). Dzierżawca czerpie z gospodarstwa korzyści, tj. może występować o dotacje unijne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję I instancji. W obszernym uzasadnieniu organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 8 ustawy z dnia 18 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.), w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (t. j. Dz. U. z 2006 roku Nr 136, poz. 969 ze zm.). Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2009 roku w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2008 roku (M. P. Nr 62, poz. 829), przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2008 roku 2.056 zł. W sprawie kwestią sporną, jak wskazał organ, jest uwzględnienie w dochodzie rodziny dochodu z gospodarstwa rolnego. Dokumenty załączone do akt administracyjnych wskazują, że mąż skarżącej jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,1650 ha przeliczeniowe. W dniu 1 września 2007 roku została zawarta umowa dzierżawy tego gospodarstwa rolnego na okres 11 lat. W świetle art. 5 ust. 8a pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do dochodu rodziny uzyskanego z gospodarstwa rolnego, nie wlicza się tylko powierzchni gospodarstwa oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (t. j. Dz. U. z 2008 roku Nr 50, poz. 291 ze zm.), uznaje się, że emeryt lub rencista zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej, jeżeli ani on, ani jego małżonek nie jest właścicielem (współwłaścicielem) lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o podatku rolnym i nie prowadzi działu specjalnego, nie uwzględniając gruntów wydzierżawionych, na podstawie umowy pisemnej zawartej na co najmniej 10 lat i zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków, osobie niebedącej małżonkiem emeryta lub rencisty, jego zstępnym lub pasierbem, osobą pozostającą z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym, ani małżonkiem zstępnego lub pasierba albo osoby pozostającej z emerytem lub rencistą we wspólnym gospodarstwie domowym. W świetle powyższego, organ uznał, że umowa dzierżawy jest zawierana wyłącznie pomiędzy podmiotami wymienionymi w tych przepisach. Tym samym, umowa dzierżawy, stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, jest zawierana wyłącznie pomiędzy podmiotami wymienionymi w tych przepisach, w świetle których wydzierżawiającym zawsze pozostaje emeryt lub rencista. Tymczasem, z przedłożonej przez stronę umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego, jak i z akt sprawy, nie wynika aby wydzierżawiający, którym jest małżonek strony był emerytem lub rencistą rolniczym, a zatem aby umowa ta została zawarta w związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej związanej z nabyciem uprawnień emerytalno – rentowych. Ponadto, na umowie brak jest stosownej adnotacji świadczącej o jej zgłoszeniu do ewidencji gruntów i budynków. W tej sytuacji uzasadnione jest twierdzenie, iż umowa dzierżawy gospodarstwa rolnego należącego do męża skarżącej nie została zawarta stosownie do postanowień art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, w konsekwencji prawidłowe było doliczenie do dochodu rodziny skarżącej za 2008 roku dochodu z gospodarstwa rolnego, pomimo jego wydzierżawienia. Ustosunkowując się do zarzutu odwołania, iż rodzina nie uzyskuje dochodów z wydzierżawionego gospodarstwa rolnego, organ wskazał, iż ustawodawca w przepisach o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód, niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia. W konkluzji organ podał, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza kryterium dochodowe, co jest podstawą do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ rozważył także możliwość przyznania stronie świadczenia w warunkach art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tym niemniej dochód strony przekracza również podwyższone kryterium dochodowe. W skardze na powyższą decyzję A. S. wniosła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. W motywach skargi strona opisała dotychczasowy przebieg postępowania ponownie wskazując, że nie osiąga żadnego dochodu z gospodarstwa rolnego. Strona w tym zakresie powołała się na pisemną interpretację Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Na wniosek organu I instancji umowa dzierżawy została zgłoszona do ewidencji gruntów i potwierdzona u notariusza, co naraziło stronę na dodatkowe koszty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, Sąd skargę oddala. W ocenie składu orzekającego, organy prowadzące postępowanie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji. Na wstępie wskazać należy, iż materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.). Zgodnie z jego treścią, zasiłek rodzinny przysługuje osobom jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Przy czym dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych). W tym miejscu zwrócić uwagę należy na treść art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten stanowi, że w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.). Ustalając dochód z gospodarstwa rolnego, po myśli art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, zasadniczy spór w sprawie sprowadza się do oceny, czy do dochodu rodziny skarżącej należy uwzględnić dochód z gospodarstwa rolnego, które zostało wydzierżawione. W tym zakresie zwrócić uwagę należy na treść wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2006 roku (sygn. akt: I OSK 603/06, Lex Nr 320063) i z dnia 27 października 2006 roku (sygn. akt: I OSK 601/06, Lex Nr 288993). W oby tych wyrokach Sąd uznał, że umowa dzierżawy, stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, jest zawierana w celu wykazania, że działalność rolnicza ustała, lecz badanie celu umowy nie jest zadaniem organów prowadzących postępowanie administracyjne, gdyż cel umowy nie wymaga ustaleń, jeżeli – przy zachowaniu pozostałych warunków – wydzierżawiającym jest emeryt lub rencista. Nie znajduje zatem uzasadnienia prawnego przekonanie, że – dla potrzeb ustawy o świadczeniach rodzinnych – wydzierżawiającym może być każdy, kto ma gospodarstwo rolne, nie zaś wyłącznie emeryt lub rencista rolniczy. Umowa dzierżawy jest zawierana wyłącznie pomiędzy podmiotami przy czym wydzierżawiającym zawsze pozostaje emeryt lub rencista. Innymi słowy, na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, aby nie uwzględnić w dochodzie strony dochodu z gospodarstwa rolnego, wydzierżawiającym gospodarstwo rolne może być wyłącznie emeryt lub rencista w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Teza ta znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie jednocześnie podziela ten pogląd. Z dokumentów załączonych do akt sprawy wynika, że mąż skarżącej, który jest właścicielem gospodarstwa rolnego wydzierżawił to gospodarstwo osobie trzeciej. Umowa dzierżawy zyskała notarialne poświadczenie i została zgłoszona w ewidencji gruntów. Jednocześnie mąż skarżącej nie jest osobą uprawnioną do świadczeń w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Okoliczności te nie są kwestionowane ani przez stronę skarżącą, ani przez organ. W tak ustalonym stanie faktycznym, wobec przytoczonych uprzednio przepisów prawa i ich wykładni, Sąd uznał, że ryczałtowo określony dochód z gospodarstwa rolnego powinien być wliczony do ogólnego dochodu rodziny. Innymi słowy, nie ma podstaw prawnych do wyłączenia dochodu z gospodarstwa rolnego z ogólnego dochodu rodziny, bowiem nie zostały spełnione przesłanki prawne wskazane w art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W treści odwołania, jak i skargi strona wskazywała, że gospodarstwo rolne nie przynosi dochodu. Okoliczności tej Sąd nie kontestuje. Niemniej jednak, przepis art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych przyjmuje apriorycznie, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w określonej wysokości. Z punktu widzenia tego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo jest uprawiane, czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody. Wobec tego Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podzielił zarzutów skargi. Powołana przez stronę interpretacja Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej nie stanowi wykładni prawa, zatem nie ma charakteru wiążącego. Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi. K.O.