II SA/Łd 258/09

Dnia 20 maja 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot - Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant Sekretarz sądowy Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2009 roku sprawy ze skargi M. Z. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] roku nr [...] (znak: [...]); 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi na rzecz M. Z. kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. A.T.-P. Decyzją nr [...] z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), po rozpoznaniu odwołania M. Z. od decyzji nr [...] Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...]., nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego, zlokalizowanego na terenie nieruchomości, oznaczonej jako działka nr 269/1, położonej w miejscowości T. nr 3, wykonanego bez wymaganego zgłoszenia, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach orzeczenia podniesiono, iż M. Z. w 1999 r. samowolnie wybudowała budynek gospodarczy, nie dopełniając obowiązku zgłoszenia planowanej inwestycji organowi administracji architektoniczno-budowalnej. Zgodnie natomiast z treścią art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7.lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. nr 156 z 2006r., poz. 1118 ze zm.), inwestycja tego rodzaju wymagała zgłoszenia, bowiem zakres wykonanych robót, tj. rozbiórka ścian uprzednio istniejącej szopy z kamienia wapiennego oraz wzniesienie nowych ścian z pustaka żużlobetonowego na dotychczasowych fundamentach, nie stanowił remontu obiektu lecz odbudowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane. Z uwagi natomiast na fakt, iż dla terenu objętego inwestycją brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zaś inwestorka nie dysponowała ostateczną w dniu wszczęcia postępowania decyzją o warunkach zabudowy, brak było możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego w trybie art. 49b ust.2 ustawy Prawo budowlane. Konieczne było zatem orzeczenie nakazu rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu w oparciu przepis art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane W skardze na powyższe rozstrzygnięcie M. Z. wniosła o stworzenie jej możliwości zalegalizowania wybudowanego obiektu, podnosząc, iż jego rozbiórka zakłóci funkcjonowanie gospodarstwa rolnego, które prowadzi. Wskazała nadto, iż z uwagi na trudną sytuację majątkową i zdrowotną w jakiej się znajduje, nie jest w stanie wykonać rozbiórki i ponownego wybudowania szopy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do uzasadnienia stanowiska, zawartego w motywach zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 2.lipca 2007r. skarżąca podniosła, iż sporny budynek gospodarczy (szopa) został przez nią wyremontowany w 1998r., błędne są zatem ustalenia organów nadzoru budowlanego w tym zakresie, wskazujące na rok 1999 r. jako "datę zaistnienia samowoli". Wniosła o przeprowadzenie dowodu z zeznań wskazanych przezeń świadków na okoliczności precyzujące datę "remontu" szopy. Wyrokiem z dnia 16.października 2007r., wydanym w sprawie o sygn.akt II SA/Łd 582/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę M. Z., uznając iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono m.in., iż w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że M. Z. na działce nr 269/1 w miejscowości T. wykonała roboty budowlane bez wymaganego przepisami prawa budowlanego zgłoszenia. W wyniku przeprowadzonych robót budowlanych na powyższej nieruchomości powstał budynek gospodarczy o wymiarach 6,50m x 2,80m. Nie można, w ocenie Sądu, podzielić stanowiska skarżącej, która konsekwentnie, w toku całego postępowania sądowoadministracyjnego twierdziła, iż wykonane przez nią roboty budowlane miały charakter remontu istniejącej uprzednio w tym miejscu obory. Zdaniem Sądu, organy administracji obu instancji zasadnie przyjęły, iż charakter dokonanych przez skarżącą robót budowlanych nie pozwalał zaliczyć ich do remontu, ponieważ w ich efekcie powstał faktycznie inny budynek gospodarczy, który wykorzystuje jedynie fundamenty istniejącego uprzednio w tym miejscu obiektu. Dokonane w toku postępowania administracyjnego ustalenia organów w sposób jednoznaczny potwierdziły też brak przesłanek, pozwalających na dokonanie legalizacji spornego budynku gospodarczego. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych pisma Burmistrza P. z dnia 17.października 2006r. jasno wynika bowiem, iż dla terenu, na którym znajduje się nieruchomość skarżącej brak jest aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz dla tejże nieruchomości nie została wydana decyzja o ustaleniu warunków zabudowy. Okoliczności te przesądzają, zdaniem Sądu, iż w obecnie istniejącym stanie prawnym nie ma możliwości zalegalizowania stwierdzonej samowoli budowlanej. Brak przesłanek pozwalających na doprowadzenie do stanu zgodności z prawem budynku gospodarczego skarżącej stanowił zaś podstawę prawną do zastosowania przez organ sankcji, w postaci nakazu rozbiórki spornego budynku gospodarczego. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi podniesiono, iż trudna sytuacja materialna skarżącej oraz zgłaszane przez nią wątpliwości, dotyczące wybudowania spornego obiektu nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia. Tryb postępowania oraz podstawy matarialnoprawne dotyczące samowoli budowlanych są bowiem identyczne dla samowoli budowlanych powstałych zarówno w 1998r. jak i w 1999r. Wyrokiem z dnia 30.stycznia 2009r., wydanym w sprawie o sygn.akt II OSK 36/08 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, iż z ustaleń faktycznych organów nadzoru budowlanego wynika, że sporny budynek gospodarczy został wzniesiony w 1999 r., na rozprawie przed sądem I instancji skarżąca oświadczyła natomiast, iż sporny budynek został wykonany w 1998 r. Kwestie te wymagają jednoznacznego ustalenia z uwagi na treść obowiązującego w tym czasie przepisu art. 49 Prawa budowlanego. Z niekwestionowanych ustaleń wynika bowiem, że postępowanie administracyjne w sprawie niniejszej samowoli budowlanej organ nadzoru budowlanego wszczął z urzędu w dniu 26.września 2006r. Dokonując oceny samowoli budowlanej uwzględnić należy stan faktyczny sprawy oraz stan prawny z daty popełnienia tej samowoli. W sprawie niniejszej jest to rok 1999, bądź jak podała inwestorka na rozprawie sądowej rok 1998. Wówczas to obowiązywał przepis art. 49 ustawy Prawo budowlane, który w ust. 1 stanowił, że nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywa wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Dokonując oceny przedmiotowej samowoli budowlanej w świetle przywołanego przepisu Prawa budowlanego organy winny mieć zatem na uwadze poczynione ustalenia, że sporny obiekt stanowi uzupełniającą zabudowę zagrodową działki siedliskowej i jest związany z produkcją rolną. Fakt, że obecnie nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla tego terenu, nie wyklucza możliwości wydania pozwolenia na użytkowanie. Także brak decyzji ostatecznej o warunkach zabudowy dla tej inwestycji nie ma znaczenia skoro dla tego charakteru obiektu wymagane było tylko zgłoszenie. Dla zastosowania więc przepisu art. 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane wymagane było ustalenie, że okres 5-letni upłynął od realizacji samowoli budowlanej do dnia 10.lipca 2003r. Wynika to ze stanowiska Trybunału Konstytucyjnego zawartego w wyroku z dnia 18.października 2006r., sygn. akt P 27/05, w którym TK stwierdził, że art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 27.marca 2003r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 80, poz. 718) w zakresie, w jakim wyłącza stosowanie art. 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z dnia 7.lipca 1994r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 10.lipca 2003r. do budowy obiektu budowlanego lub jego części, mimo że pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do 10.lipca 2003r. - jest niezgodny z art. 32 Konstytucji RP. Oznacza to, iż skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, eliminującego z funkcjonowania prawnego art. 7 ust. 2 wskazanej ustawy z dnia 27.marca 2003r. i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16.kwietnia 2004r. o zmianie ustawy Prawo budowlane, będą miały zastosowanie w sprawie niniejszej po dokonaniu dodatkowych ustaleń organów w zakresie daty zakończenia samowoli budowlanej i spełnienia przez inwestorkę przesłanek do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu. Na rozprawie w dniu 20.maja 2009r. pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm/, powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania, w stopniu określonym w cytowanym przepisie. Okolicznością w spawie rozstrzygającą jest fakt, iż zgodnie z treścią art. 190 p.p.s.a. w wypadku uchylenia w następstwie rozpoznania skargi kasacyjnej, wyroku uprzednio wydanego prze sąd I instancji, pozostaje on związany wykładnią prawa, dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Za przesądzone uznać zatem należało, iż w sprawie niniejszej roboty budowlane wykonane przez skarżącą stanowią budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 ustawy Prawo budowlane, ich prowadzenie wymagało zaś zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Z uwagi wszakże na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18.października 2006r., wydanego w sprawie o sygn.akt P 27/05 (OTK-A 2006/9/124), obowiązkiem organów nadzoru budowlanego było poczynienie ustaleń, pozwalających na zastosowanie przepisu art. 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, dokonaną ustawą z dnia 27.marca 2003r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 80, poz. 718). Braki postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia daty zakończenia budowy i spełnienia przez inwestorkę przesłanek do uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu, stanowią zaś o naruszeniu przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, uznając to za konieczne dla końcowego załatwienia sprawy. Po myśli art. 152 p.p.s.a. stwierdzono też, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej ich zwrot w kwocie równej uiszczonemu przezeń wpisowi sądowemu (500,00,-zł.), opłacie od pełnomocnictwa (17,00,-zł.) oraz wynagrodzeniu pełnomocnika, będącego adwokatem, ustalonemu w oparciu o treść § 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.) na kwotę 240,00,-zł. Wniosek dowodowy skarżącej o przesłuchanie w charakterze świadków osób, wskazanych przezeń w piśmie z dnia 2.lipca 2007r. nie mógł natomiast zostać uwzględniony, bowiem rolą sądu administracyjnego nie jest, co do zasady, przeprowadzanie postępowania dowodowego w sprawie a jedynie, jak wskazano wyżej, ocena zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Zgodnie z treścią art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka na podstawie akt sprawy, zaś uzupełniająco przeprowadzić może wyłącznie dowody z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie (art. 106 § 3 p.p.s.a.). LS