II SA/Łd 282/11

Dnia 31 sierpnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Marcin Olejniczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2011 roku przy udziale - sprawy ze skargi R. D. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej dotyczącej uprawnień kombatanckich 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu A. J., prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w G. przy ul. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, obejmującą należny podatek od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...], Nr [...] wydaną na podstawie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) , wskutek wniosku R. D., odmówił zmiany ostatecznej decyzji własnej z dnia [...], nr [...], którą organ odmówił stronie przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że R. D. pismem z dnia 10 września 2010r. zwrócił się z wnioskiem o wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym, nie wskazując jednak żadnego trybu. Wobec tego organ w/w wniosek zakwalifikował na podstawie art. 235 § 1 k.p.a. jako wniosek o zmianę decyzji ostatecznej w trybie przewidzianym art. 154 k.p.a. Rozpoznając wskazany wniosek organ wyjaśnił, iż nie jest on zasadny i nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie organu w jego treści strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające zmianę decyzji ostatecznej. R. D. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując że jego rodzice zginęli w O. Wskazał, że uważa za niesprawiedliwe to, że dodatek kombatancki jest przyznawany osobom pracującym w czasie II wojny światowej na rzecz okupanta na terenie Niemiec, a tym którzy pracowali na terenie Polski już nie. Wskazał, że w trakcie wykonywanej w czasie wojny pracy był bity, poniżany i karany za każde uchybienie w pracy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1 – 4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371, dalej jako ustawa o kombatantach), utrzymał w mocy wskazaną na wstępie decyzję własną z dnia [...]. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wyjaśnił, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie w/w decyzji ostatecznej z dnia [...]. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego organ uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem bezspornym jest, że podnoszona przez stronę okoliczność wykonywania pracy przymusowej na rzecz III Rzeszy nie jest represją w rozumieniu ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i nie może zostać potraktowana jako działalność kombatancką ani jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką. W ocenie organu ustalone w sprawie okoliczności nie pozwalają na przyjęcie poglądu, aby interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiał za uchyleniem wskazanej decyzji ostatecznej, co stanowi niezbędną przesłankę do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej zgodnie z art. 154 § 1 kpa . W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, R. D. podniósł, iż w jego ocenie wnioskowane świadczenie mu się należy, jako osobie represjonowanej przez III Rzeszę. Wskazał, że jako 12 - letnie dziecko został osierocony, bowiem rodziców Niemcy aresztowali za przynależność do Armii Krajowej, po czym zostali straceni w Oświęcimiu. Skarżący musiał tułać się po rodzinie i znajomych, władze okupacyjne przysłały mu nakaz pracy, wobec tego musiał pracować w przemyśle bawełnianym od 25 września 1942r. do 17 stycznia 1945r. Dodatkowo wskazał, że jako dziecko nie mógł chodzić do szkoły, ani uczyć się religii i chodzić do Kościoła, słuchać słowa Bożego, bowiem dla Polaków Kościoły zostały zamknięte, a za uczenie się potajemnie groziła śmierć a w najlepszym razie zesłanie do obozu. Brak dostępu do nauki oraz wszelkie możliwe poniżanie, ciężka ponad siły praca miała na celu zniszczenie narodu Polskiego, a zwłaszcza dzieci. Podniósł, iż dzieci Niemców bezkarnie go biły i wyzywały. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., w dalszej części rozważań p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc zarazem związany granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W oparciu o art. 134 p.o.p.s.a. sąd jest zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia prawa, a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w danej sprawie. Skarżący podjął próbę podważenia ostatecznej decyzji administracyjnej. Zgodnie art. 16 k.p.a. wyrażającym zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, ich uchylenie lub zmiana może nastąpić wyłącznie w jednym z trybów nadzwyczajnych, jakie przewiduje k.p.a. Przesłanki zastosowania któregokolwiek z tych trybów są ściśle określone. Stanowi to jedną z gwarancji trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Skarżący domaga się zmiany ostatecznej decyzji, którą odmówiono mu przyznania uprawnień kombatanckich. We wniosku nie sprecyzował jednak trybu, w jakim żąda zmiany decyzji, nie powołał też przesłanek, które mogły y wskazywać na wznowienie postępowania, nie wskazał nowych faktów i dowodów. W tej sytuacji organ trafnie rozważył, czy nie zachodzą podstawy do zmiany kwestionowanego rozstrzygnięcia w trybie art. 154 k.p.a. W świetle dyspozycji art. 154 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa może być w każdym okresie uchylona lub zmieniona przez organ, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Zastosowanie tego trybu nie wymaga zatem ponownego ustalania faktów, które legły u podstaw decyzji ostatecznej. Jak wynika z analizowanego przepisu, postępowanie administracyjne prowadzone w trybie art. 154 k.p.a. ma na celu weryfikację decyzji, wydanej uprzednio, zgodnej z prawem. Nie jest to zatem postępowanie ściśle merytoryczne. Organ rozważa jedynie przesłanki słusznego interesu strony, interesu społecznego. Słuszny interes strony to taki, który nie jest sprzeczny z porządkiem prawnym. Organ orzekający nie może brać pod uwagę każdego interesu, jaki powoła strona na poparcie swego żądania, lecz jedynie taki, który godny jest ochrony prawnej. Na ochronę prawną może zaś liczyć jedynie tego rodzaju interes strony, który nie pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa. Trafnie organ przyjął, że w niniejszej sprawie słuszny interes prawny nie przemawia za zmianą decyzji z [...] odmawiającą przyznania uprawnień kombatanckich, bowiem ostateczna decyzja nie jest decyzją wadliwą, a uwzględnienie żądania strony oznaczałoby rozwiązanie sprzeczne z prawem. Należy też podkreślić, że istotne znaczenie ma również rodzaj (kategoria) decyzji poddanej weryfikacji w trybie art. 154 k.p.a. Otóż w tym trybie nie można skutecznie wzruszyć rozstrzygnięć o charakterze związanym, przy wydawaniu których organ pozostaje ściśle związany przepisami prawa, które jednoznacznie determinują taką a nie inną treść podjętej decyzji. Potwierdza to utrwalone i jednoznaczne orzecznictwo sądowe, zgodnie z którym "w trybie art. 154 k.p.a. nie mogą być uchylane lub zmieniane tzw. decyzje związane, przy wydawaniu których przepisy prawa nie pozwalają organom na swobodne uznanie" (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2007 r., II OSK 232/06, Lex nr 341253, także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2005 r., OSK 1667/04, niepubl). Tak więc kontrola sądowoadministracyjna decyzji wydanych w oparciu o art. 154 k.p.a. musi uwzględniać nie tylko, czy rozważono słuszny interes strony, ale w pierwszym rzędzie wskazaną powyżej okoliczność, iż tryb nadzwyczajny przewidziany w tym przepisie zarezerwowany jest wyłącznie dla decyzji o charakterze uznaniowym. Z całą pewnością zaś decyzja wydana w trybie ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) nie jest decyzją uznaniową a związaną. Przepisy ustawy nie pozwalają bowiem organowi na jakiekolwiek uznanie, nie ma tu miejsca na najmniejszy luz decyzyjny. Przyznanie uprawnień kombatanckich jest uzależnione od spełnienia ściśle określonych w ustawie przesłanek, wśród których ustawodawca nie wymienił wykonywania pracy przymusowej. Tymczasem skarżący wywodzi żądanie przyznania uprawnień kombatanckich z wykonywanej podczas okupacji pracę przymusowej, jaką musiał świadczyć w latach 1942-1945, przez większość tego czasu w P., w których mieszkał i przed wojną oraz poza miejscem zamieszkania, ale w okresie niecałych 6 miesięcy. Taką podstawę żądania skarżący wskazywał w toku postępowania zarówno toczonego w trybie zwykłym, jak i w niniejszej sprawie. Zasadnie w tej sytuacji ostateczną decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów przesądził, że skarżący nie spełniał przesłanek do przyznania mu uprawnień kombatanckich. Ponadto okoliczności związane z pracą przymusową podczas okupacji były przedmiotem rozważań organu w postępowaniu o przyznanie uprawnień do świadczenia pieniężnego w trybie ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395, ze zm.). Organ odmówił R. D. przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego ostateczną decyzją z dnia [...]. Powyższe okoliczności przesądzają o niezasadności skargi w niniejszej sprawie o zmianę decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. Przy czym wskazać należy, że zasadnicze znaczenie dla oceny skargi jako bezzasadnej ma fakt, że skarżący podjął próbę wzruszenia decyzji o charakterze związanym, której w tym trybie (art. 154 k.p.a.) skutecznie wzruszyć nie sposób. Natomiast samo subiektywne poczucie krzywdy, jak również rozczarowanie i żal wobec stanowiska organu administracji, nie mogą być traktowane jako słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 k.p.a. Należy przy tym z całą mocą podkreślić, że ani organ, ani sąd nie negują twierdzeń skarżącego o jego tragicznym życiu podczas okupacji. Wynik postępowania w najmniejszym stopniu nie oznacza podważenia faktów podawanych przez skarżącego. Jego traumatyczne przeżycia i warunki egzystencji nie zostały jednak z woli ustawodawcy objęte taką kontrolą, która skutkowałaby przyznaniem uprawnień kombatanckich. Z uwagi na wcześniejsze rozważania sąd oddalił skargę nap odstawie art. 151 p.p.s.a. wobec braku podstaw do jej uwzględnienia. Na zasądzone koszty postępowania składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego radcą prawnym w wysokości 240 zł wraz z podatkiem VAT. Podstawę tego rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).