II SA/Łd 289/21
WyrokWSA w Łodzi2021-08-26
Skład orzekający: Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Robert Adamczewski, Tomasz Porczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie pokontrolne nakazujące zaprzestanie zbierania i przetwarzania odpadów bez wymaganego zezwolenia jest prawidłowe, jeśli nie precyzuje jednoznacznie, które odpady są objęte nakazem i czy wszystkie zostały wytworzone przez najemców, a nie przez samą spółkę?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone zarządzenie pokontrolne, uznając je za nieprecyzyjne. Stwierdził, że organ nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, iż wszystkie odpady objęte zarządzeniem zostały wytworzone wyłącznie przez najemców, a nie przez samą spółkę w ramach jej działalności. Brak precyzyjnego określenia zakresu odpadów uniemożliwił prawidłową ocenę, czy spółka spełniała przesłanki do zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia.Stan faktyczny
Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska wydał zarządzenie pokontrolne nakazujące A Spółce Akcyjnej zaprzestanie zbierania i przetwarzania odpadów bez wymaganego zezwolenia. Organ ustalił, że spółka wynajmuje powierzchnie handlowe i wykorzystuje swoje nieruchomości do zbierania i sortowania odpadów wytworzonych przez najemców i klientów. Spółka zakwestionowała zarządzenie, twierdząc, że zbiera odpady w miejscu ich wytworzenia, na własnych nieruchomościach, a czynności te nie wymagają zezwolenia. Skarga dotyczyła niepełności uzasadnienia zarządzenia oraz błędnego uznania, że spółka zbiera i przetwarza odpady bez zezwolenia.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone zarządzenie pokontrolne i zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Tomasz Porczyński (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej z siedzibą w R. na zarządzenie pokontrolne [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaprzestania zbierania i przetwarzania odpadów bez wymaganego zezwolenia 1. uchyla zaskarżone zarządzenie pokontrolne; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Ł. na rzecz strony skarżącej A Spółki Akcyjnej z siedzibą w R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. dc
Zarządzeniem pokontrolnym z dnia [...] r., nr [...] wydanym na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 995); ustaleń protokołu kontroli z dnia 20 grudnia 2019 r., nr [...], Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Ł. zarządził "A Spółce Akcyjnej z siedzibą w R. zaprzestania zbierania i przetwarzania odpadów bez wymaganego zezwolenia, w miejscowości B, na działkach oznaczonych nr ew. 209, 210, 211, 212 obręb [...] G.-B, w terminie realizacji bezzwłocznie po otrzymaniu zarządzenia.
Uzasadniając organ wskazał, iż w wyniku przeprowadzonej w dniach 5-20 grudnia 2019 r. kontroli spółki stwierdzone zostały nieprawidłowości w zakresie wymagań ochrony środowiska polegające na zbieraniu i przetwarzaniu przez kontrolowany podmiot odpadów bez wymaganego zezwolenia z zakresu gospodarowania odpadami, co stanowi naruszenie art. 41 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn.: Dz.U. 2020 r. poz. 797). Jak bowiem ustalono głównym przedmiotem działalności spółki jest wynajem powierzchni pod działalność handlowo-usługową, w szczególności w obszarze handlu odzieżą i tekstyliami. Dodatkowo na potrzeby prowadzonej działalności spółka wykorzystuje będące jej własnością nieruchomości położone we wsi B, oznaczone nr ew. 209, 210, 211, 212, gdzie odbywa się zbieranie i sortowanie odpadów. Z informacji uzyskanych od przedstawiciela spółki uczestniczącego w czynnościach kontrolnych wynika, że na terenie przedmiotowej nieruchomości prowadzone jest sortowanie odpadów przez podmiot zewnętrzny – C z siedzibą w Ł. Usługi w powyższym zakresie wykonywane są na rzecz skarżącej spółki i przy wykorzystaniu jej infrastruktury. Odpady wytwarzane głównie przez najemców i klientów kompleksu [...] A w R., są zbierane w kontenerach, a następnie po ich zapełnieniu przewożone są na teren sortowni, gdzie są dzielone na poszczególne frakcje odpadów (głownie folie, worki, butelki PET, wieszaki, kartony, butelki). Następnie odpady są przekazywane firmom, z którymi spółka ma podpisane umowy na ich odbiór. Kontrolujący, na podstawie przedłożonej przykładowej umowy zawieranej przez spółkę z najemcami modułów handlowych, ustalili, że umowa nie reguluje kwestii postępowania z odpadami wytwarzanymi przez najemców, a jak wynika z wyjaśnień przedstawiciela spółki, pomimo braku umownego uregulowania tych kwestii kontrolowany podmiot organizuje i zapewnia odbiór tych odpadów. Tym samym skoro spółka nie dysponuje pisemnymi umowami z najemcami najmowanych powierzchni (wskazanych w art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy o odpadach), regulujących kwestie postępowania z wytwarzanymi przez nich odpadami, to w ocenie organu strona nie może zostać uznana za wytwórcę odpadów, a za podmiot który zajmuje się zbieraniem i przetwarzaniem odpadów bez zezwolenia. Dodatkowo zbieranie odpadów odbywa się poza miejscem ich wytworzenia ([...] A) i wymaga ich przetransportowania do sortowni po drogach publicznych. Wobec powyższego spółka nie może skorzystać ze zwolnienia z obowiązku posiadania zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów, na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 10 ustawy o odpadach.
W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ wskazał także, iż w następstwie przeprowadzonej kontroli, w dniu [...] stycznia 2020 r. wydane zostało zarządzenie pokontrolne nakazujące spółce zaprzestania zbierania i przetwarzania odpadów bez wymaganego zezwolenia, w miejscowości B, na działkach oznaczonych nr ew. 209, 210, 211, 212. Zarządzenie powyższe, w wyniku rozpoznania skargi wniesionej przez "A S.A. w R., zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 20 października 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 299/20, z uwagi na stwierdzone uchybienia formalne w zakresie niepełności uzasadnienia zarządzenia z [...] stycznia 2020 r. Jednocześnie, jak podkreślił organ, Sąd w żaden sposób nie odniósł się i nie zakwestionował ustaleń faktycznych kontroli, stanowiących podstawę wydania zarządzenia pokontrolnego.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi "A S.A. z siedzibą w R. zarzuciła przedmiotowemu zarządzeniu pokontrolnemu naruszenie:
- art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska poprzez niepełność uzasadnienia wydanego zarządzenia i niejednoznaczność, w szczególności poprzez brak nadania zarządzeniu treści, która pozwoliłaby skarżącej odczytać stawiane jej naruszenia, jak również wydanie zarządzenia w oparciu o dawno zdezaktualizowany stan faktyczny;
- art. 41 ustawy o odpadach poprzez błędne uznanie, że skarżąca zbiera i przetwarza odpady bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji, gdy skarżąca zbiera wyłącznie odpady w miejscu ich wytworzenia, na własnych nieruchomościach, wytworzone w ramach działalności swojego własnego przedsiębiorstwa;
- art. 45 ust. 1 pkt 10 ustawy o odpadach poprzez jego niezastosowanie , pomimo spełnienia przez spółkę przesłanek w nim określonych.
Z uwagi na powyższe strona wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Uzasadniając wniesioną skargę spółka wskazała, że kwestionowane zarządzenie poza wskazaniem konieczności uzyskania zezwolenia na odbiór i przetwarzanie odpadów, nie zawiera żadnych konkretów, co do ustaleń dokonanych w toku kontroli. Co więcej, wydane zarządzenie oparte jest o nieaktualny stan faktyczny, gdyż spółka nie zbiera i nie przetwarza odpadów w miejscu wskazanym w zarządzeniu pokontrolnym. Dalej skarżąca wskazała, że wobec braku precyzyjnego i jednoznacznego uzasadnienia zarządzenia nie jest w stanie odnieść się do stanowiska organu, co do konieczności posiadania przez nią zezwolenia na postępowanie z własnymi, wytworzonymi w miejscu prowadzenia działalności odpadami. Skarżąca zakwestionowała jakoby zbierane i sortowane przez nią śmieci były wytwarzane przez innych wytwórców lub innych posiadaczy. Regulamin [...] A, którego treść została pominięta przez organ administracji, w sposób precyzyjny określa zakaz wyrzucania przez najemców powierzchni własnych śmieci, pod groźbą kar regulaminowych, w tym rozwiązaniem umowy najmu włącznie. Podejmowane przez spółkę działania polegają jedynie na zbieraniu w miejscu wytworzenia, odpadów wytworzonych w ramach prowadzonej przez skarżącą działalności (odpadów spółki oraz klientów odwiedzających [...] A), oraz ich czasowego przechowania do czasu odbioru przez uprawnione podmioty, z którymi strona ma podpisane umowy. Przy czym co należy podkreślić odpady nie ulegają żadnemu przemieszczeniu, gdyż są zbierane ta terenie [...] A, zajmującego teren po obu stronach drogi krajowej nr [...], połączony podziemnym tunelem. Skarżąca wyjaśniła, że zbierane odpady są poddawane wstępnej segregacji na poszczególne frakcje odpadów, w tym dokonuje ich prasowania i belowania. W wyniku podejmowanych działań nie następuje zasadnicza zmiana charakteru, składu, czy też klasyfikacji odpadów. Powyższe czynności są wykonywane na rzecz spółki przez firmę C, w oparciu o stosowną umowę. W ocenie skarżącej prowadzona przez nią wstępna segregacja odpadów mieści się w zakresie pojęcia "zbieranie", a co więcej odpowiada hierarchii postępowania z odpadami, które jak wynika z art. 20 ust. 1 i ust. 2 ustawy o odpadach winny być w pierwszej kolejności poddawane przetwarzaniu w miejscu ich powstania. Ponadto tego rodzaju postępowanie jest zgodne z Dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z 19 listopada 2008 w sprawie odpadów, która wskazuje na konieczność stosowania środków, których celem jest zapewnienie segregacji odpadów u źródła. Celem spółki jest to, aby wytworzone przez nią odpady przekazywać uprawnionym podmiotom w stanie posegregowanym, a tam gdzie jest to możliwe zbelowane i sprasowane. Zdaniem skarżącej przedstawiona argumentacja w pełni uzasadnia twierdzenie, iż spełnia ona przesłanki do zwolnienia z obowiązku uzyskania zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w Ł. wnosił o jej oddalenie. W obszernym uzasadnieniu organ wskażą na charakter zarządzenia pokontrolnego oraz podstawę prawną jego wydania. Odnosząc się do zarzutów skargi, w tym do braku należytego uzasadnienia kwestionowanego zarządzenia organ wskazał, że wbrew stanowisku spółki zalecenia w nim zawarte w pełni odzwierciedlają ustalenia w protokole kontroli z dnia 20 grudnia 2019 r., nr [...], a nadto odpowiadają obowiązującym przepisom prawa zarówna w dacie przeprowadzenia kontroli, jak i obecnie. Treść wydanego zarządzenia wyraźnie wskazuje jakiego uchybienia dopuściła się spółka i jaki przepis naruszyła. Dalej organ przywołując przepisy art. 3 ust. 1 pkt 32, art. 28 ust. 1 i ust. 2, art. 41 ust. 1, art. 45 ust. 1, ust. 1 pkt 10 ustawy o odpadach przeprowadził obszerny wywód, co do konieczności posiadania zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów, pojęć wytwórcy odpadów, miejsca wytwarzania odpadów, jak również koniecznych do spełnienia warunków, niezbędnych do zwolnienia spółki z obowiązku uprzedniego uzyskania zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów. W ocenie organu skarżąca nie może zostać uznana za wytwórcę zbieranych odpadów, gdyż jak wynika z zawartego w protokole kontroli oświadczenia przedstawiciela spółki, wytwórcami odpadów są najemcy modułów handlowych, z którymi spółka nie ma podpisanej umowy, która regulowałaby postępowanie z wytwarzanymi przez nich odpadami. Powyższe zdaniem organu pozwala na stwierdzenie, że spółka nie jest wytwórcą odpadów, gdyż sama ich nie wytwarza, lecz odbiorca odpadów wytworzonych przez najemców. Jednocześnie spółka nie prowadzi wstępnej obróbki zbieranych odpadów, gdyż usługi te na rzecz spółki świadczy firma C. Co więcej, z załączonego do akt sprawy protokołu kontroli bezspornie wynika, ze zbierane odpady są gromadzone w zupełnie innym miejscu, co obrazuje załączona do akt mapa, a co za tym idzie nie została spełniona przesłanka zbierania i przetwarzania odpadów w miejscu ich wytwarzania. Przy czym dla istnienia tej przesłanki kwestia przysługującego spółce prawa własności nieruchomości, na których gromadzone są odpady pozostaje irrelewantna prawnie w odniesieniu do treści art. 45 ust. 1 pkt 10 ustawy o odpadach.
Końcowo organ podkreślił, że wobec oświadczenia spółki, że nie zbiera i nie przetwarza odpadów w miejscu wskazanym w zarządzeniu pokontrolnym, organ uznaje, że zostało ono zrealizowane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie niniejszych rozważań wskazać należy, że przedmiotowa sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) – dalej: p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie obie strony postępowania zgodnie wnosiły o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2).
Stosownie do art. 3 § 1 i § 2 pkt 4 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na inne niż decyzje i postanowienia akty z zakresu administracji publicznej.
Z treści art. 12 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 19[...] r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 995) – dalej: u.i.o.ś., wynika jednoznacznie, że zarządzenie pokontrolne jest odrębną od decyzji administracyjnej prawną formą działania inspektora ochrony środowiska. Wydawanemu przez tego inspektora zarządzeniu pokontrolnemu, mimo że nie jest decyzją administracyjną, nie można odmówić charakteru aktu administracji publicznej, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ ma ono bez wątpienia charakter władczy i rozstrzyga indywidualną sprawę konkretnego podmiotu. Zarządzenie to wpływa na prawa i obowiązki kontrolowanego, ponieważ niewykonanie tego zarządzenia, lub niezgodne z prawdą poinformowanie o jego wykonaniu zagrożone jest odpowiedzialnością karną (art. 31a ust. 1 u.i.o.ś.). Skoro przepisy u.i.o.ś. uprawniają wskazany w nich organ do wydawania zarządzeń pokontrolnych w oparciu o wyniki dokonanych kontroli, a jednocześnie nie przewidują środka zaskarżenia tych zarządzeń do organu wyższego stopnia, to zarządzenie pokontrolne, stwierdzające istnienie po stronie kontrolowanej osoby fizycznej określonego obowiązku, a więc będące działaniem władczym w indywidualnej sprawie, podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2008 r., sygn. akt II OSK 107/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stosownie zaś do art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 stosuje się odpowiednio W kontekście zatem powołanego art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd kontrolując zgodność z prawem rozważanego zarządzenia powinien ocenić, czy ustalenia zawarte w jego uzasadnieniu oraz w protokole kontroli wskazują na zaistnienie naruszeń prawa wymienionych w zarządzeniu pokontrolnym, a kwestionowanych przez skarżącego.
Dodać przy tym należy, że w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, które Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela, że do zarządzeń pokontrolnych, o jakich mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż jest to postępowanie odrębne. Z pełnych gwarancji procesowych, wynikających z przepisów k.p.a., skarżący może skorzystać, jeśli na skutek niewykonania zarządzenia pokontrolnego zostanie wszczęte jakiekolwiek postępowanie kończące się decyzją administracyjną. Konsekwencją niestosowania przepisów k.p.a. jest to, że uchylenie przez sąd administracyjny tego rodzaju aktu nie może służyć weryfikacji stanu faktycznego. Sąd badając zgodność z prawem zarządzenia pokontrolnego może, na mocy art. 146 § 1 p.p.s.a., uchylić ten akt, jeśli jego wydanie nie znajdowało oparcia w ustaleniach poczynionych w trakcie kontroli, bądź kontrola ta odbyła się z naruszeniem obowiązującej procedury (por. np. wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd [...]4/19, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że dla oceny dopuszczalności i zasadności skierowanych do adresata zarządzeniem pokontrolnym zaleceń co do wyeliminowania naruszeń stwierdzonych w wyniku kontroli istotne i decydujące znaczenie ma protokół kontroli. Skoro zarządzenie, o jakim mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 u.o.i.ś. jest wydawane na podstawie ustaleń kontroli, w związku z czym obowiązek zawarty w zarządzeniu pokontrolnym stanowi konsekwencję stwierdzonych w trakcie kontroli nieprawidłowości. Stąd szczególne znaczenie dla oceny legalności wydanego zarządzenia ma stwierdzenie, czy wyniki przeprowadzonej kontroli dają podstawę do uznania, że kontrolowany podmiot narusza prawo (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1876/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dokonując kontroli sądowoadminstracyjnej zaskarżonego aktu w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
Jak już wcześniej wskazano przedmiotem niniejszej skargi "A S.A. w R. uczyniła zarządzenie pokontrolne Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Ł. z dnia [...] r. nakazujące zaprzestania zbierania i przetwarzania odpadów bez wymaganego zezwolenia, w miejscowości B, na działkach oznaczonych nr ew. 209, 210, 211, 212 obręb [...] G.-B, w terminie realizacji bezzwłocznie po otrzymaniu zarządzenia.
Z dokonanych przez organ ustaleń faktycznych, przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia, jak i w załączonym do akt protokole kontroli z dnia 20 grudnia 2019 r., nr [...], wynika, iż głównym przedmiotem działalności spółki jest wynajem powierzchni pod działalność handlowo-usługową, w szczególności w obszarze handlu odzieżą i tekstyliami. Dodatkowo na potrzeby prowadzonej działalności spółka wykorzystuje będące jej własnością nieruchomości położone we wsi B, oznaczone nr ew. 209, 210, 211, 212, gdzie odbywa się zbieranie i sortowanie odpadów, przewożonych z terenu [...] A. Czynności te są wykonywane na rzecz skarżącej spółki i przy wykorzystaniu jej infrastruktury przez podmiot zewnętrzny – firmę C z siedzibą w Ł., z którą spółka zawarła umowę o świadczenie usług sortowania odpadów. Na podstawie oświadczenia przedstawiciela spółki uczestniczącego w czynnościach kontrolnych ustalono również, że pomimo braku zawarcia pisemnych umów z najemcami powierzchni handlowych, spółka zapewnia odbiór wytwarzanych przez nich odpadów.
W oparciu o tak dokonane ustalenia faktyczne organ stwierdził, że skarżąca spółka nie jest wytwórcą odpadów, gdyż są one wytwarzane przez najemców lokali. Natomiast sama spółka zajmuje się zbieraniem tych odpadów.
W ocenie Sądu powyższa konstatacja nie koresponduje w pełni z treścią zalecenia kierowanego do skarżącej spółki, zawartego w kwestionowanym zarządzeniu pokontrolnym.
W pierwszej kolejności Sąd podkreśla, iż uznaje za w pełni prawidłowe stanowisko organu administracji, co do uznania najemców modułów handlowych za wytwórców odpadów powstających w związku z prowadzoną przez te podmioty działalnością gospodarczą. Z dokonanych przez kontrolujących ustaleń bezspornie bowiem wynika, że zawierane przez skarżącą umowy najmu nie regulują kwestii przeniesienia odpowiedzialności za odpady najemców na spółkę, jako wynajmującego powierzchnię, co dopuszcza przepis art. 28 ust. 1-2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tekst jedn.: DZ.U. z 2021 r. poz. 779)- dalej: u.o.o. Zgodnie z treścią powołanego przepisu w przypadku korzystania przez wytwórców odpadów ze wspólnego lokalu dopuszcza się przeniesienie odpowiedzialności za wytworzone odpady na rzecz jednego z nich lub na rzecz wynajmującego lokal, jeżeli podmiot ten zapewni postępowanie z przyjętymi odpadami w sposób zgodny z niniejszą ustawą (ust. 1). Przeniesienie odpowiedzialności, o którym mowa w ust. 1, oznacza przeniesienie praw i obowiązków ciążących na wytwórcy odpadów i następuje pod warunkiem zawarcia umowy w formie pisemnej pod rygorem nieważności (ust. 2). Brak zawarcia pisemnych umów w powyższym zakresie potwierdził przedstawiciel kontrolowanej spółki S. S., który oświadczył do protokołu, że pomimo braku umownego uregulowania tych kwestii skarżąca zapewnia odbiór odpadów od najemców lokali handlowych. Protokół ten został podpisany przez przedstawiciela spółki bez żadnych zastrzeżeń.
Tym samym w ocenie Sądu za prawidłowe uznać należy stanowisko organu, co do braku możliwości uznania skarżącej spółki za wytwórcę odpadów wytwarzanych przez najemców modułów handlowych, pomimo tego, co podnosi skarżąca, że odpady te są wytwarzane na terenie [...] A w R..
Niemniej jednak mając na uwadze treść zaskarżonego zarządzenia - "zarządzam zaprzestać zbierania i przetwarzania odpadów bez wymaganego zezwolenia w miejscowości B, na działkach oznaczonych nr ew. 209, 210, 211, 212 obręb [...] G.-B" - wskazać należy, że na terenie [...] A w R. poza odpadami wytwarzanymi przez najemców powierzchni handlowych, powstają odpady wytwarzane przez skarżąca spółkę, związane z prowadzoną przez nią działalnością, jak również odpady wytwarzane przez klientów [...] A, na co wskazuje organ administracji w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia pokontrolnego, jak również w treści załączonego do akt protokołu kontroli. Z dokonanych ustaleń wynika także, że wszystkie odpady powstające na terenie centrum, zarówno wytworzone przez najemców modułów handlowych, klientów centrum, jak również odpady spółki były przewożone na teren sortowni, celem ich wstępnej segregacji przed przekazaniem uprawnionym podmiotom.
W ocenie Sądu dokonane przez kontrolujących ustalenia faktyczne, wbrew stanowisku organu nie pozwalały na przyjęcie, że skarżąca w ogóle nie wytwarza odpadów w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Powyższe nie zostało poparte jakąkolwiek dokumentacją załączoną do akt sprawy, a zawarte w protokole kontroli stwierdzenie, że odpady w [...] A wytwarzane są głównie przez użytkowników/najemców kompleksu Sąd uznaje w tym zakresie za niewystarczające. Ponadto zarówno z treści protokołu kontroli, jak i uzasadnienia zarządzenia pokontrolnego nie wynika w jaki sposób zostały przez organ zakwalifikowane odpady wytwarzane przez klientów [...] A.
Powyższe kwestie pozostają na tyle istotne, iż w przypadku uznania odpadów generowanych przez klientów [...] A za odpady wytworzone przez skarżącą, to mając na uwadze, iż odpady (zarówno wytworzone przez klientów, jak i samą spółkę) zbierane są w miejscu ich wytworzenia, działania te zdaniem Sądu nie wymagałyby uprzedniego uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 41 ust. 1 u.o.o. W tym bowiem zakresie spółce przysługiwałoby zwolnienie na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 10 u.o.o. Przy czym bez wpływu na powyższe stwierdzenie pozostają w ocenie Sądu podnoszone przez organ okoliczności, co do wykonywania czynności zbierania i sortowania odpadów przez podmiot zewnętrzny, jak również, co do przemieszczania tych odpadów na teren należącej do spółki nieruchomości.
Z załączonej do akt sprawy umowy usług o świadczenie sortowania odpadów, zawartej w dniu 9 kwietnia 2019 r. pomiędzy skarżącą spółką, a M. D. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwa C z siedzibą w Ł. wynika, iż zleceniobiorca zobowiązuje się do świadczenia na rzecz zleceniodawcy usług polegających na wstępnym sortowaniu odpadów, które nie prowadzi do zasadniczej zmiany klasyfikacji odpadów oraz nie zmieni składu tych odpadów (§ 1 pkt 1 umowy). Dalej, jak wynika z § 1 pkt 2 oraz § 2 pkt 4 i pkt 5 zawartej umowy zleceniodawca odpowiednio: dopuszcza możliwość wykonywania zleconych usług przy użyciu specjalnego pojazdu oraz kontenerów stanowiących władność skarżącej spółki, zapewnia niezbędne do realizacji umowy materiały oraz dostęp zleceniobiorcy do bieżącej wody oraz energii elektrycznej. Realizacja zleconych zadań obejmuje cały teren kompleksu handlowego (§ 1 pkt 3 umowy), a ponadto, co wynika z § 1 pkt 5 zleceniobiorca zobowiązał się do świadczenia przedmiotowych usług wyłącznie na rzecz zleceniodawcy, przez cały okres obowiązywania umowy. W ocenie Sądu treść zawartej umowy pozwala na stwierdzenie, że wykonywane czynności sortowania odpadów wykonywane są w imieniu i na rzecz skarżącej spółki. Obowiązujące przepisy prawa, regulujące przesłanki zwolnienia podmiotu z obowiązku uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów nie wyłączają zaś możliwości realizacji tych czynności w imieniu i na rzecz uprawnionego podmiotu przez osoby trzecie.
Natomiast, co do kwestii przemieszczania odpadów wskazać należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.o. wytwórca odpadów jest jednocześnie ich posiadaczem. Z kolei przepis art. 25 ust. 6a u.o.o. zwalnia posiadacza odpadów od obowiązku uzyskania zezwolenia na zbieranie odpadów, jeśli jako wytwórca odpadów prowadzi wstępne ich magazynowanie, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 5 lit. a tej ustawy. Z analizy akt sprawy wynika bezspornie, że wszystkie odpady były magazynowane na terenie skarżącej spółki do czasu przekazania ich uprawnionym podmiotom, a tym samym były magazynowane jedynie czasowo.
W związku z powyższym Sąd stwierdza, że dla możliwości uznania za prawidłową treść nałożonego na skarżącą zarządzenia zaprzestania zbierania odpadów nieruchomości skarżącej spółki, oznaczonej nr ew. 209, 210, 211, 212 obręb [...] G.-B, a więc wszystkich odpadów, niezbędnym było ustalenie, że odpady znajdujące się na w/w nieruchomości w dacie kontroli, zostały wytworzone wyłącznie przez najemców modułów handlowych. To zaś nie zostało wykazane w sposób niebudzący wątpliwości. Tym samym w ocenie Sądu kwestionowane skargą zarządzenie uznać należy za nieprecyzyjne (co do zakresu odpadów nim objętych), co skutkuje uznaniem zarzutu skargi odnoszącego się do naruszenia art. 12 ust. 1 u.i.o.ś. za uzasadniony.
Wskazać również należy, że z dokonanych ustaleń nie wynika, iż skarżąca spółka przeprowadzała przetwarzanie odpadów. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 pkt 21 u.o.o. poprzez przetwarzanie rozumie się procesy odzysku lub unieszkodliwiania, w tym przygotowanie poprzedzające odzysk lub unieszkodliwianie. Natomiast dokonywane przez skarżącą czynności polegające na wstępnym sortowaniu, prasowaniu i belowaniu poszczególnych frakcji odpadów mieści się w pojęciu zbieraniu odpadów, przez które jak wynika z art. 3 ust. 1 pkt 34 u.o.o. rozumie się gromadzenie odpadów przed ich transportem do miejsc przetwarzania, w tym wstępne sortowanie nieprowadzące do zasadniczej zmiany charakteru i składu odpadów i niepowodujące zmiany klasyfikacji odpadów oraz tymczasowe magazynowanie odpadów, o którym mowa w pkt 5 lit. b.
Z uwagi na niewystarczające ustalenie przez organ charakteru wszystkich odpadów gromadzonych w dacie kontroli na nieruchomości skarżącej spółki, oznaczonej nr ew. 209, 210, 211, 212 obręb [...] G.-B, przedwczesnym w ocenie Sądu byłoby rozpoznawanie pozostałych zarzutów skargi, co do naruszenia art. 41 i art. 45 ust. 1 pkt 10 u.o.o., gdyż ocena w tym zakresie sprowadzałaby się w zasadzie do przesądzenia, czy skarżąca spełniała bądź nie, warunki do zwolnienia od uprzedniego uzyskania zezwolenia na prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów.
Końcowo wskazać należy, iż następstwem braku zastosowania do zarządzenia pokontrolnego przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jest to, że ewentualne uchylenie przez sąd administracyjny tego rodzaju aktu nie może służyć weryfikacji stanu faktycznego. Niemniej jednak w ocenie Sądu nie sposób pominąć okoliczności, iż dla wydania zarządzenia pokontrolnego, co do zasady istotne znaczenie ma stan faktyczny istniejący w dacie wydania zarządzenia.
Reasumując Sąd stwierdza, iż wydane wobec spółki zarządzenie pokontrolne winno w sposób precyzyjny określać treść i zakres nałożonych na stronę zaleceń, co do wyeliminowania stwierdzonych w toku kontroli naruszeń, znajdujących pełne odzwierciedlenie w sporządzonym protokole kontroli.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżone zarządzenie pokontrolne. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.
dc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło