II SA/Łd 300/11

Dnia 27 kwietnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Protokolant asystent sędziego Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2011 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego - oddala skargę. Decyzją z [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 9 ust. 2 i 4 i art. 2 pkt 4, pkt 5 oraz pkt 18 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz.U. Nr 1 z 2009 r., poz. 7 ze zm.) w związku z art. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz.U. Nr 139, poz. 992 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania M.M. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o odmowie przyznania M. M.prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia [...] r. M. M.wystąpił do Prezydenta Miasta Ł. o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł.odmówił prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz M. M. na okres od 1 października 2010 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie załączonych do wniosku dokumentów miesięczny dochód rodziny wnioskodawcy w przeliczeniu na osobę w roku 2009 wyniósł 993,24 zł. Przy ustalaniu dochodu uwzględniono dochody osiągnięte w 2009 r. przez M. M. wskazane w zaświadczeniu Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...] r. - w kwocie 3 337,86 zł, dochody uzyskane z tytułu otrzymanych alimentów - w kwocie 20 500 zł. W wyniku weryfikacji znajdujących się w aktach sprawy dokumentów ustalono również, że M. M. od 1 października 2010 r. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę na okres próbny w firmie A. Na podstawie zaświadczenia o dochodzie netto w kwocie 1 178,15 zł za pierwszy pełny przepracowany miesiąc, tj. za październik 2010 r. przeliczono dochód rodziny wnioskodawcy i ustalono, że miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 1042,33 zł, a więc przekroczył ustawowy próg dochodowy, tj. 725 zł. Od powyższej decyzji odwołanie złożył M. M. Odwołujący nie zgodził się z wyliczeniem dochodu rodziny za 2009 r., a w szczególności z doliczeniem do dochodu kwoty 20 500 zł w całości. Podniósł, że kwota ta została wpłacona przez jego ojca G.I. M. w dniu 19 lutego 2009 r. z tytułu zaległych świadczeń alimentacyjnych, bowiem od 2001 r. nie otrzymywał od dłużnika alimentacyjnego żadnych świadczeń. Podał, iż według jego obliczeń po dokonaniu potrąceń zaległości dłużnika z ww. kwoty oraz po uwzględnieniu okresów, w których pobierał świadczenie z funduszu alimentacyjnego, do dochodu za 2009 r. należy dodać jedynie kwotę 1700 zł, co powoduje, iż miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w roku 2009 r. wyniósł 209,91 zł. Odwołujący powołał się na treść oświadczenia z dnia [...] r. Ponadto podniósł, iż znajduje się obecnie w trudnej sytuacji materialnej, a dłużnik alimentacyjny wykazuje zupełny brak zainteresowania jego osobą. W ocenie M. M., świadczenia powinny zostać przyznane na mocy preambuły do ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którą osoby, które z niezależnych od nich przyczyn nie są w stanie wyegzekwować należnych im świadczeń, powinny otrzymać stosowne wsparcie. Decyzją z dnia 17 stycznia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł.utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, powołując się na przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, że jak wynika z dokumentów sprawy w 2009 roku rodzina M. M. osiągnęła dochód w kwocie 23 837,86 zł. Na kwotę tę złożyły się: - dochody opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, wskazane w zaświadczeniu Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. z dnia 28 października 2010 r., w kwocie 3 337,86 zł (po odliczeniu pełnej wysokości składek ubezpieczenia), - dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzyskane z tytułu otrzymanych alimentów, w kwocie 20 500 zł. Ponadto organ wyjaśnił, że w dniu 1 października 2010 r. M.M.podjął pracę, osiągając w jej pierwszym miesiącu wynagrodzenie w kwocie 1178,15 zł. Dochód z tego tytułu, w kwocie 98,18 zł miesięcznie (1178,15 zł. : 12 = 98,18 zł) wlicza się do dochodów rodziny (wyliczenia dokonano zgodnie z wykładnią zawartą w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 października 2009 r., sygn. akt I OSK 351/09 oraz z dnia 10 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1440/09). Łączny dochód rodziny, z uwzględnieniem dochodów osiągniętych w 2009 r. oraz uzyskanych w 2010 r. wyniósł zatem 25 015,96 zł. Rodzina składa się z dwóch osób, a zatem miesięczny dochód przypadający na jednego członka rodziny wynosił 1 042,33 zł. Dochód ten przekracza ustawowe kryterium uprawniające do przyznania tej formy pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., odnosząc się do argumentów powołanych w odwołaniu, stwierdziło, iż pozostają one bez wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie. Obowiązujące przepisy jednoznacznie wskazują zasady wyliczenia dochodu rodziny. Z przepisów tych wynika, iż do dochodu tego zaliczane są wszelkie dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych - wymienione enumeratywnie w punkcie 1 lit c) art. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym m.in. alimenty na dzieci. Z powyższego przepisu wynika w sposób jednoznaczny obowiązek doliczenia do dochodu rodziny kwot wszelkich otrzymanych w danym roku alimentów, niezależnie od tego czy uzyskano je tytułem świadczeń zaległych, czy bieżących, a zatem brak jest podstaw do odliczenia części dochodu z tego tytułu. Kryteria przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego określone zostały przez ustawodawcę w sposób bardzo precyzyjny i wyczerpujący. Organy administracji działają zaś w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł o uznanie prawa do alimentów z funduszu alimentacyjnego. Powtórzył argumentację przedstawioną w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wnosiło o jej oddalenie. Powtórzyło argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa w sposób określony w art. 145 § 1 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który obligowałoby do uchylenia zaskarżonej decyzji, bądź stwierdzenia jej nieważności. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.). Wskazać należy, że powyższa ustawa reguluje pomoc Państwa osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów. Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 powołanej ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego (art. 15 ust. 1 ustawy). Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem M. M. z dnia [...] r., do którego dołączył zaświadczenie ze szkoły z dnia 7 listopada 2010 r., potwierdzające, że jest słuchaczem Zaocznej Policealnej Szkoły B w Ł., do której został przyjęty od dnia [...] r. Stosownie do treści art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł (art. 10 ust. 1 ustawy). W zakresie pojęcia dochodu i dochodu rodziny ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów odwołuje się w art. 2 pkt 4 i 5 powołanej ustawy do ich znaczenia w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006, Nr 139, poz. 992 ze zm.), dochód – to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - m.in. przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym alimenty na dzieci. Z kolei art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że dochód rodziny to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W tym miejscu należy odwołać się jeszcze do adekwatnego do okresu zasiłkowego, przewidzianego w ustawie z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, okresu świadczeniowego (art. 2 pkt 8), który oznacza okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Z powyższego wynika, że w postępowaniu o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego organy administracji publicznej obowiązane są do ustalenia, czy spełnione zostało kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W niniejszej sprawie, w przypadku skarżącego okres świadczeniowy, na który ubiegał się o przyznanie na jego rzecz świadczenia alimentacyjnego, obejmował okres od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. Zgodnie z powołanym art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, rok kalendarzowy poprzedzający ten okres świadczeniowy to rok 2009 (od 1 stycznia do 31 grudnia 2009 r.). Dodatkowo w art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 2007 r. zamieszczono unormowanie, zgodnie z którym, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub osobę uprawnioną pozostającą pod opieką opiekuna prawnego prawo do świadczeń z funduszu ustala się na podstawie dochodu rodziny lub osoby uprawnionej powiększonego o uzyskany dochód. W myśl zaś art. 2 pkt 18 lit. c tej ustawy, uzyskanie dochodu oznacza m.in. uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W niniejszej sprawie organy administracji wyliczyły dochód miesięczny przypadający na osobę w rodzinie M. M. i wydały rozstrzygnięcie odmawiające prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na jego rzecz od 1 października 2010 r. Organy ustaliły, że w 2009 r. rodzina skarżącego uzyskała dochód, na który złożyły się: - dochody opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych, wskazane w zaświadczeniu Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł.z dnia [...] r., w kwocie 3 337,86 zł (po odliczeniu pełnej wysokości składek ubezpieczenia), - dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzyskane z tytułu otrzymanych alimentów, w kwocie 20 500 zł. Ponadto organy ustaliły, że w dniu 1 października 2010 r. M. M.podjął pracę, osiągając w jej pierwszym miesiącu wynagrodzenie w kwocie 1178,15 zł. Wobec powyższego dochód skarżącego z tytułu zatrudnienia od 1 października 2010 r., w kwocie 98,18 zł miesięcznie (1178,15 zł. : 12 = 98,18 zł) organy administracji wliczyły do dochodów rodziny.Organ II instancji stwierdził, że łączny dochód rodziny M.M. uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy oraz w roku 2010 wyniósł 25 015,96 zł, tak więc miesięczny dochód przypadający na jednego członka w dwuosobowej rodzinie stanowił kwotę 1042,33 zł. Kwota ta przekroczyła ustawowe kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, tj. 725 zł, co przesądziło o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia. Zauważyć należy, że stosownie do treści § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalenia dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123, poz. 836), w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny, o ile dochód ten osoba otrzymuje w dniu ustalania prawa do świadczeń. Zatrudnienie skarżącego nastąpiło od października 2010 r., a wypłata nastąpiła pod koniec października 2010 r., a więc w czasie ustalania prawa do świadczenia. Wprawdzie decyzja organu I instancji wydana została 19 listopada 2010 r., jednak decyzja organu II instancji wydana została 17 stycznia 2011 r. Zdaniem Sądu, nawet, gdyby nie zaliczyć kwoty wynagrodzenia z tytuł zatrudnienia w październiku 2010 r., tj. 98,18 zł, to i tak ustalony przez organy administracji dochód rodziny skarżącego w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekroczył kwotę 725 zł, określoną w art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. Powyższe nie jest jednak sporne w niniejszej sprawie. Kwestią sporną jest natomiast zaliczenie do dochodu rodziny skarżącego kwoty 20 500 zł alimentów otrzymanych przez M. M., wyegzekwowanej od dłużnika alimentacyjnego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Komornika Sądowego w W., w B. (pismo Sądu Okręgowego w Ł.z dnia [...] w aktach administracyjnych). Z oświadczenia matki skarżącego z dnia [...] r. oraz z oświadczenia skarżącego z dnia [..] r. wynika, iż kwota powyższa została w dniu [...]r. przekazana na konto M. M. Zdaniem Sądu, za prawidłowe należy uznać stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, że powyższa kwota stanowiła dochód rodziny skarżącego w roku 2009. W ocenie Sądu, były to pieniądze postawione do dyspozycji skarżącego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W ocenie Sadu, alimenty otrzymane na rzecz dziecka od rodzica stanowią przychód w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. c) tiret 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych w roku kalendarzowym ich otrzymania. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 1 lit. c) tiret 14 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez dochód należy rozumieć także inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym alimenty na rzecz dzieci. Bez znaczenia przy tym pozostaje okoliczność za jaki okres były egzekwowane alimenty (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 lipca 2008 r. (sygn. akt II SA/Łd 268/08 - Centralna Baza Orzeczeń). Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w precyzyjny sposób określają jak ustala się dochód rodziny. Powyższe przepisy określają, że chodzi o dochód uzyskany w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, nie precyzując jednak w jakim okresie prawo do niego powstało. Nawet zatem, gdy uzyskane przez skarżącego w 2009 r. alimenty wyegzekwowane były za lata poprzednie, nie miało to znaczenia w niniejszej sprawie, gdyż decydujące znacznie miała data otrzymania środków pieniężnych stanowiących dochód rodziny ubiegającego się o świadczenie z funduszu alimentacyjnego. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy administracji prawidłowo ustaliły kwotę uzyskanego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. w roku 2009, dochodu rodziny skarżącego, do którego, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, wliczono kwotę alimentów uzyskanych od ojca. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji.