II SA/Łd 302/10

Dnia 31 sierpnia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2010 roku sprawy ze skargi H. K. i R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu D. P. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ul. [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącym H. K. i R. K.. Decyzją z dnia [...], Wójt Gminy M. na podstawie art. 3 pkt 2, art. 5 ust. 1, art. 8 pkt 6 i pkt 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 roku, Nr 139, poz. 992 ze zm.), §1, §2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 roku w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 129, poz. 1058), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku R K. z dnia 20 listopada 2009 roku, odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia w formie: zasiłku rodzinnego na dziecko - M. K., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2009/2010 i 2010/2011 i dodatku do zasiłku rodzinnego - na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła na owo dziecko. Wskazując na zasadność wydanej decyzji organ wyjaśnił, iż zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504 złotych, natomiast dodatki do zasiłku rodzinnego przysługują wyłącznie w przypadku ustalenia uprawnienia do zasiłku rodzinnego. Dalej organ wskazał, iż na dochód rodziny wnioskodawcy składa się dochód strony opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych osiągnięty w 2008 roku w wysokości 13 980,06 złotych oraz dochód niepodlegający opodatkowaniu z gospodarstwa rolnego w wysokości 8 061,42 złotych. Wójt Gminy M. podał, iż w przeliczeniu miesięczny dochód trzyosobowej rodziny strony odpowiada kwocie 612,26 złotych na osobę, zatem przekracza on kryterium dochodowe warunkujące otrzymanie świadczenia. Odwołanie od powyższej decyzji złożył R. K. i H. K., podnosząc, iż wydana decyzja jest dla nich nader krzywdząca zarzucili, iż organ niezasadnie uwzględnił w wyliczeniu dochodu dochód z gospodarstwa rolnego, którego ze względu na stan zdrowia nie użytkują. Zdaniem odwołujących naruszone zostały ich podstawowe prawa zagwarantowane Konstytucją i przepisami unijnymi, gwarantujące równość wobec prawa, dodając, iż z uwagi na swoją bardzo ciężką sytuację zdrowotną nie mogą uprawiać roli. Konsekwencja tego stanu jest fakt, iż ich dziecko zostało pozbawione jakiegokolwiek dochodu i pomocy ze strony organów władzy. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podatnie art. 138 §1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przypomniało dotychczasowy przebieg postępowania i stanowiska stron. W pełni podzielając argumentacje Wójta Gminy M. wyjaśniło, iż dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Dalej, iż w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, ze z 1 hektara przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa GUS na podstawie ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym. Organ podkreślił, iż ustawodawca przewidział, iż w przypadku gdy rodzina uzyskuje dochód z gospodarstwa rolnego oraz dochody pozarolnicze, dochody te sumują. Odnosząc się do sytuacji strony wyjaśnił, iż jest ona właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,9210 hektara, zatem dochód z tego gospodarstwa osiągnięty w 2008 roku, obliczony według w/w zasad wyniósł 8 061,42 złotych. Do dochodu tego należało doliczyć dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w kwocie 13 980,06 złotych, uzyskany przez rodzinę wnioskodawcy. Kolegium wskazało, iż łączny dochód rodziny wyniósł 22 041,48 złotych, a w przeliczeniu na członka trzyosobowej rodziny strony 612,36 złotych, zaznaczyło, iż kwota ta niewątpliwie przekracza kryterium dochodowe od którego uzależnione jest ustalenie uprawnienia do świadczenia. Odpowiadając na zarzuty odwołania organ odwoławczy wskazał, iż nie jest zwolniony od doliczenia do dochodu rodziny dochodu uzyskanego z posiadanego gospodarstwa rolnego, nawet jeżeli gospodarstwo to nie jest użytkowane. Ustawodawca określił reguły, które nie pozwalają na pominiecie tego dochodu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Łodzi R. i H., małżonkowie K. podnieśli, iż zaskarżona decyzja jest dla nich bardzo krzywdząca, utrzymują się wyłącznie z wynagrodzenia męża, przy czym oboje są ciężko chorzy i utrudnione są dla nich czynności życia codziennego. Podkreślili, iż organ powinien był uwzględnić jedynie wynagrodzenie męża, jako że jest to jedyny faktyczny dochód rodziny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje Skarga jest bezzasadna, a zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż sądy administracyjne zostały powołane do badania zgodności z prawem działania organów administracji publicznej - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), a także art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić w całości lub części (art. 145 § 1 ust.1 p.p.s.a.), stwierdzić jej nieważność w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 ust. 2 p.p.s.a.), ewentualnie stwierdzić, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 ust. 3 w/w ustawy). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga podlega oddaleniu. Podkreślić należy także, iż sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie stwierdził, aby decyzja ta naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...], którą organ pierwszej instancji odmówił R. K. przyznania świadczenia w formie zasiłku rodzinnego na dziecko - M. K. wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2009/2010 i 2010/2011 oraz dodatku do zasiłku rodzinnego - na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, na owo dziecko. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organów stanowią przepisy art. 3 pkt 2, art. 5 ust. 1, 8 i 9, art. 8 pkt 6 i pkt 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl art. 5 ust. 1 powołanej ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom wymienionym w art. 4 ust. 2 tej ustawy, tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 504,00 zł. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 5 ust. 8 i 8a ustawy, w przypadku, gdy rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 roku o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 roku, Nr 136, poz. 969, ze zm.). Z brzmienia cyt. przepisu wynika, że ustawodawca w przepisach o świadczeniach rodzinnych przyjął domniemanie, iż z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się w tym gospodarstwie pracuje, czy też zostało ono oddane w posiadanie zależne innej osobie. Zatem w rozumieniu ustawy "utrzymuje się" z gospodarstwa rolnego ten, kto włada nim na podstawie tytułu prawnego pozwalającego na oddanie tego gospodarstwa w posiadanie zależne, tj. w dzierżawę lub w użytkowanie. Przepis art. 5 ust. 8 nie mówi o dochodzie faktycznie osiąganym z działalności rolniczej, lecz zawiera założenie, że kwota wynikająca z przewidzianego w nim wyliczenia jest dochodem miesięcznym przyjętym do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego (zob. wyroki NSA: z dnia 14 grudnia 2007 roku, w sprawie o sygn. akt I OSK 321/07, Lex nr 401679; z dnia 15 grudnia 2008 roku, w sprawie o sygn. akt I OSK 50/08; z dnia 3 września 2009 roku, w sprawie o sygn. akt I OSK 3/09, Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei zaznaczyć należy, że zgodnie z uregulowaniem art. 5 ust. 8a, ustalając dochód rodziny uzyskany z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa rolnego stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego zalicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem: - części lub całości posiadanego przez rodzinę gospodarstwa rolnego oddanej w dzierżawę stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, - gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną, - gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej. Cytowany przepis wyczerpuje zakres wyłączeń, jakie dopuścił ustawodawca w stosunku do zasady przyjętej w art. 5 ust. 8. Jedynie w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w art. 5 ust. 8a pkt. 1 - 3 przeniesienie posiadania gospodarstwa z właściciela na posiadacza zależnego powoduje, że właściciel "nie utrzymuje się" z tego gospodarstwa w rozumieniu art. 5 ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W rozpoznawanej sprawie podstawę odmowy przyznania świadczeń rodzinnych w przedmiotowej sprawie a tym samym kwestię sporną stanowi ustalenie przez organy, że dochód rodziny, w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę wymienioną w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z uwagi na zsumowanie dochodów uzyskiwanych przez rodzinę, tj. dochodów z gospodarstwa rolnego oraz pozarolniczych ( art. 5 ust. 9 ). Jak wynika z akt sprawy w rodzinie skarżących R. K. i H. K.j, poza nimi pozostaje syn M. K.. Na dochód rodziny, uzyskany w 2008 roku składa się dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,9210 hektara, obliczony według w/w zasad, który wyniósł 8 061,42 złotych, oraz dochód uzyskany przez R. K., podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, w kwocie 13 980,06 złotych. Wobec powyższego łączny dochód rodziny w 2008 roku wyniósł 22 041,48 złotych, a w przeliczeniu na członka trzyosobowej rodziny strony 612,36 złotych miesięcznie, zatem kwota ta niewątpliwie przekracza kryterium dochodowe od którego uzależnione jest ustalenie uprawnienia do świadczenia. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku. Po myśli art. 250 p.p.s.a., w związku z § 18 ust. 2 pkt 1 lit c i § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), orzeczono zaś o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu skarżących żądanego wynagrodzenia, powiększonego o należny podatek od towarów i usług, wobec złożonego przezeń oświadczenia, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części. m.o.