II SA/Łd 302/14
WyrokWSA w Łodzi2014-06-16
Skład orzekający: Jolanta Rosińska, Arkadiusz Blewązka, Renata Kubot-Szustowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dochód męża skarżącej, uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, powinien zostać uwzględniony przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeśli małżeństwo zostało zawarte już po rozpoczęciu okresu zasiłkowego, a przed jego zakończeniem?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że dochód męża skarżącej, uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, nie powinien być uwzględniany przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeśli małżeństwo zostało zawarte już po rozpoczęciu okresu zasiłkowego. W momencie ustalania dochodu za rok 2010, mąż skarżącej nie był członkiem jej rodziny w rozumieniu przepisów ustawy. Brak podstawy prawnej do zaliczenia dochodu osoby, która w roku poprzedzającym okres zasiłkowy nie była członkiem rodziny.Stan faktyczny
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł., która uznała świadczenia z funduszu alimentacyjnego pobrane przez E.S. za nienależnie pobrane za okres od lipca do września 2012 r. Powodem było zawarcie przez skarżącą związku małżeńskiego w czerwcu 2012 r., co zmieniło skład rodziny i miało wpływ na dochód. Skarżąca nie powiadomiła o tym organu. W skardze do sądu administracyjnego skarżąca podniosła zarzuty dotyczące braku zawiadomienia o wszczęciu postępowania oraz nieprawidłowego obliczenia dochodu męża.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 16 czerwca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2014 roku sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego - uchyla zaskarżoną decyzję. LS
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E.S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] w sprawie uznania za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] orzekł, że E.S. nienależnie pobrała świadczenie z funduszu alimentacyjnego na dziecko M.S. za okres od 1 lipca 2012r. do 30 września 2012r. w kwocie 350zł miesięcznie.
Po rozpoznaniu odwołania E.S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wspomnianą na wstępie decyzją, utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, iż wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko – M.S., został złożony przez E. S. w dniu 8 maja 2012r. i zawiera on stosowne pouczenie o kryteriach, jakie należy spełniać do otrzymywania świadczeń z tego funduszu i kiedy świadczenia te nie przysługują. Strona została pouczona także o tym, że powinna poinformować organ o wystąpieniu zmiany liczby członków rodziny oraz innych zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zwłaszcza o uzyskaniu dochodu, uchyleniu obowiązku alimentacyjnego, zmianie wysokości zasadzonych alimentów oraz otrzymaniu alimentów. We wniosku strona złożyła oświadczenie, że w roku podatkowym poprzedzającym okres świadczeniowy wystąpiła w jej rodzinie sytuacja utraty i uzyskania dochodu.
Dalej organ wskazał, iż ostateczną decyzją z dnia [...]r., Prezydent Miasta Ł. przyznał odwołującej świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 maja do 30 września 2012r. w kwocie 350zł miesięcznie. W dniu 16 sierpnia 2013r. do organu pierwszej instancji wpłynęło pismo, z którego wynika, że E.S. wyszła za mąż, co potwierdził uzyskany przez organ akt stanu cywilnego. Z ustaleń organu wynika, iż strona zawarła ślub w dniu 28 czerwca 2012r., zatem w czerwcu 2012r. zmieniła się liczba członków rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Wobec powyższego organ uznał, ze zaistniały przesłanki do ponownego przeliczenia dochodu rodziny odwołującej. Podstawą obliczenia dochodu rodziny na okres świadczeniowy 2011/2012 jest rok 2010. W tym czasie odwołująca miała prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy orzeczonej po zaprzestaniu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego w wysokości 1.235zł (zaliczka na podatek dochodowy w kwocie 80zł, łączna składka na ubezpieczenie zdrowotne, odliczana od podatku i świadczenia, wynosiła 111,11zł). W aktach sprawy znajdują się dwa zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych, ale zdaniem Kolegium, do obliczenia dochodu rodziny należy przyjąć ostatnie zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł. z dnia 8 maja 2012r. Na podstawie zaświadczenia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Ł. ustalono, że w roku 2010r. M. K. (mąż odwołującej) uzyskał dochód brutto w kwocie 21.157,67zł, należny podatek wyniósł 1.398zł, składki na ubezpieczenie społeczne wyniosły 500,52zł.. Z zaświadczenia z dnia 27 września 2013r. ZUS w Ł. wynika, że M.K. w roku 2010 był zgłoszony do ubezpieczenia i w dokumentach rozliczeniowych ZUS zostały za niego wykazane składki na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 355,01zł.. Obliczając dochód do ustalenia uprawnień do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie posiadanych dokumentów organ uwzględnił instytucję dochodu utraconego za 2010r. oraz instytucję dochodu uzyskanego w 2013r. i ustalił, że dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi 872,94zł. miesięcznie.
Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze cytując przepisy ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012r., poz. 1228 ze zm., dalej jako: "ustawa) podkreśliło, że odwołująca wyszła za mąż i o tym fakcie bezzwłocznie nie powiadomiła organu pierwszej instancji. Na skutek zawarcia związku małżeńskiego zmieniała się liczba członków jej rodziny co miało wpływ na sytuację dochodową rodziny i prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Strona pouczona była o konieczności niezwłocznego powiadomienia organu o zmianie liczby członków rodziny, zwłaszcza o fakcie uzyskania dochodu.
Jak dalej argumentowało Kolegium, kwestią sporną w sprawie jest sposób wyliczenia dochodu rodziny. Zdaniem organu na dochód rodziny złożył się dochód za 2010r. przy uwzględnieniu instytucji dochodu utraconego i dochodu uzyskanego przez M. K. w kwocie 1.575,34zł. miesięcznie oraz przez E. S. w postaci renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy netto w kwocie 1.043,46zł. miesięcznie oraz kwoty alimentów otrzymanych przez nią za pośrednictwem komornika w 2010r. w kwocie 350zł. miesięcznie. W tej sytuacji miesięczny dochód rodziny odwołującej w przeliczeniu na osobę wyniósł 989,60zł..
Zdaniem Kolegium wyliczenia organu pierwszej instancji były nieprawidłowe, ponieważ do dochodu rodziny nie zostały doliczone kwoty otrzymane w 2010r. przez odwołującą za pośrednictwem komornika w tytułu alimentów. Błąd ten nie wpływa jednak na zasadność wydanego rozstrzygnięcia, bowiem dochód rodziny wyliczony przez Kolegium, także przekracza ustawowe kryterium uprawniające do korzystania ze świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wynoszące 725zł. miesięcznie na osobę w rodzinie.
W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji przeprowadził szczegółowo postępowanie wyjaśniające. W ustawie precyzyjnie określono definicję nienależnie pobranego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Kolegium uznało, że w świetle art. 2 pkt. 7a ustawy decyzja organu pierwszej instancji o uznaniu za nienależne pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest prawidłowa, odpowiednia do dokumentów zebranych w aktach sprawy i regulacji ustawowych. Organ odwoławczy podkreślił, iż we wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz w decyzji przyznającej świadczenia odwołująca została pouczona o ciążących na niej obowiązkach i skutkach jakie mogą wystąpić w przypadku kiedy z tych obowiązków się nie wywiąże. Fakt zapoznanie się z tymi obowiązkami strona potwierdziła własnoręcznym podpisem, a zatem była pouczona, że jeżeli pobierze nienależne świadczenia to ciąży na niej obowiązek ich zwrotu.
Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy podlega korektom tylko w związku ze zdarzeniami wskazanymi w art. 19 ust. 1 ustawy, czyli gdy wystąpi zmiana w liczbie członków rodziny, w razie uzyskania lub utraty dochodu albo innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W rodzinie odwołującej zmieniła się liczba członków rodziny i wobec tego organ był zobowiązany do przeliczenia dochodu jej rodziny.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku w aktach sprawy pisemnego potwierdzenia wszczęcia postępowania w sprawie nienależnie pobranych świadczeń oraz powiadomienia o tym fakcie strony postępowania, Kolegium wyjaśniło, że jest to uchybienie procesowe. Jednak sam fakt braku zawiadomienia o wszczęciu postępowania nie stanowi rażącego naruszenia prawa procesowego, który nie musi skutkować uchyleniem decyzji. M.K. będąc mężem i jednocześnie pełnomocnikiem odwołującej na bieżąco uczestniczył w toczących się postępowaniach przed organem pierwszej instancji, co potwierdzają dokumenty załączone do akt. Wobec tego organ nie zgodził się z zarzutem odwołania, iż brak formalnego wszczęcia postępowania stanowił istotne uchybienie rzutujące na prawa i obowiązki strony w postępowaniu administracyjnym, w tym zapewnienie jej czynnego udziału. Organ w tym zakresie zaznaczył, iż strona za pośrednictwem swojego pełnomocnika korzystała ze uprawnień procesowych, o czym świadczą dokumenty znajdujące się w aktach sprawy.
W skardze do sądu administracyjnego E.S. wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji ponowiła zarzut, iż brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania stanowi istotne uchybienie skutkujące koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w wyniku takiego postępowania. Brak zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania – choć takowe się toczyło – uniemożliwiło stronie czynny udział w postępowaniu, co gwarantuje art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267, dalej jako: "K.p.a.").
Ponadto wskazano, iż Prezydent Miasta Ł. w swojej decyzji, wskutek braku powiadomienia strony, posłużył się dokumentami, które nie zawierają prawidłowych danych. Dotyczy to w szczególności dochodów męża skarżącej w roku 2010, o których dostarczenie nikt do niego się nie zwracał. Skarżąca zakwestionowała także sposób obliczenia dochodu jej męża za rok 2010 w odniesieniu do ustalenia składki na ubezpieczenie zdrowotne. Obliczony przez skarżącą dochód rodziny wyniósł 598,03zł. na osobę miesięcznie, co przy progu ustawowym wynoszącym 725zł. czyni żądanie zwrotu otrzymanych świadczeń bezpodstawnym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., nr 270, powoływana dalej jako P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia orzeczeń, należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza normy prawa materialnego w stopniu skutkującym koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Dokonując krótkiej rekapitulacji stanu faktycznego sprawy wypada wskazać, iż kwestionowaną decyzją organy orzekły, że skarżąca nienależnie pobrała świadczenie z funduszu alimentacyjnego na dziecko za okres od 1 lipca 2012r. do 30 września 2012r., bowiem w trakcie pobierania powyższych świadczeń (w dniu 28 czerwca 2012r.) zawarła związek małżeński, a zatem w czerwcu 2012r. zmieniła się liczba członków rodziny skarżącej, tj. okoliczność mająca wpływ na prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Ponadto o fakcie zawarcia związku małżeńskiego skarżąca nie poinformowała organu pomocowego pomimo tego, iż miała świadomość takiego obowiązku. Powyższe okoliczności doprowadziły do sytuacji, w której organy raz jeszcze dokonały ustalenia dochodu rodziny skarżącej (tym razem w składzie osobowym powiększonym o jej męża) dla ustalenia prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od 1 maja do 30 września 2012r.. W następstwie tych ustaleń skonstatowały dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie powyżej kryterium dochodowego i to dało asumpt do stwierdzenia, iż skarżąca za okres od zawarcia związku małżeńskiego (od 1 lipca do 30 września 2012r.) w sposób nienależny pobierała świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 2 pkt 7a ustawy stanowiący, iż "nienależnie pobrane świadczenie oznacza (...) świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części".
Tytułem wstępu do rozważań należy przypomnieć, iż celem przywołanej ustawy jest wsparcie osób, które z niezależnych od nich przyczyn nie są w stanie wyegzekwować należnych im świadczeń alimentacyjnych od dłużnika alimentacyjnego. W preambule do ustawy wyraźnie wskazano ten cel, podkreślając jednocześnie na subsydiarny charakter pomocy Państwa w tym zakresie oraz akcentując obowiązki rodziny wynikające z kodeksu rodzinnego. Stosownie zaś do art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (Dz. U. z 1964r., nr 9, poz. 59 ze zm.), obowiązek zaspokajania potrzeb małoletnich, czy też uczących się pełnoletnich dzieci, obciąża przede wszystkim rodziców.
Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy, w przypadku dwumiesięcznej bezskutecznej egzekucji alimentów uprawniony do alimentów ma prawo złożyć wniosek o przyznanie pomocy od Państwa. Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu (art. 18 ust. 1 ustawy). Stosownie do treści art. 18 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 8 ustawy, okres świadczeniowy trwa od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Przepis art. 9 ust. 1, 2 i 4 ustawy stanowi natomiast, iż świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia (...), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725zł..
Dla oceny legalności zaskarżonej decyzji podstawowe znaczenie ma rozumienie pojęcia "dochodu" oraz "dochodu rodziny", które zostały użyte w art. 9 ust. 1, 2 i 4 ustawy i są zdefiniowane w art. 2 pkt 4 i 5 tej ustawy, poprzez odesłanie do definicji dochodu i dochodu rodziny, uregulowanych w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stosownie natomiast do treści art. 3 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013, poz. 1456 ze zm.), zwana dalej także u.ś.r.) ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, w tym alimenty na rzecz dzieci. Dochodem rodziny według art. 3 pkt 2 u.ś.r. jest natomiast przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Mając na uwadze, iż skarżąca złożyła wniosek o przyznanie przedmiotowych świadczeń w dniu 8 maja 2012r. a więc w okresie zasiłkowym od 1 października 2011r. do 30 września 2012r., to rokiem kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy był rok 2010.
Rozstrzygnięcie sprawy wymagało zatem udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy prawidłowo do dochodu skarżącej za 2010r. został doliczony dochód jej męża. Zgodnie z tym co zostało powiedziane powyżej dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 u.ś.r. w związku z art. art. 2 pkt 5 ustawy). Przepisy te nakazują do ustalenia stanu faktycznego sprawy stosować stan przeszły, gdyż prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się w oparciu o dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Przy czym podkreśla się, że powołany przepis ma charakter wyjątku. Powinno się go wykładać systemowo, mając na względzie cel ustawy o świadczeniach rodzinnych, mieszczącej się w systemie przepisów z zakresu wsparcia społecznego, a więc z istoty swej skierowanych do osób i do rodzin, wymagających pomocy i socjalnej ochrony.
Ustalenie dochodu rodziny wymaga również zdefiniowania pojęcia "członka rodziny". Zarówno przepisy ustawy, jak i u.ś.r., nie definiują tego pojęcia. Przepis art. 2 pkt 12 ustawy zawiera natomiast definicję "rodziny", przez co należy rozumieć odpowiednio następujących członków rodziny:
- osobę uprawnioną
- rodziców osoby uprawnionej,
- małżonka rodzica osoby uprawnionej,
- osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia oraz
- dziecko, które ukończyło 25. rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w u.ś.r. albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567), a także
Do rodziny nie zalicza się natomiast:
- dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego,
- dziecka pozostającego w związku małżeńskim,
- rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz;
Jak wynika z analizy powyższych przepisów, ustawodawca określając pojęcie rodziny, uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Dla niniejszej sprawy okoliczność ta ma istotne znaczenie, bowiem w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego (8 maja 2012r.) rodzina skarżącej składała się wyłącznie z dwóch osób. Ten stan osobowy rodziny istniał już wcześniej i trwał przez cały rok 2010, a więc rok poprzedzającym okres zasiłkowy. Zatem zmiana składu rodziny skarżącej nie nastąpiła w okresie poprzedzającym okres zasiłkowy i nie miała tez miejsca przed złożeniem wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia. Jest to istotne, gdyż regulacje zawarte zarówno w przepisach ustawy, jak i u.ś.r. rozróżniają sytuację, w której następuje zmiana składu rodziny, od sytuacji w której następuje uzyskanie dochodu przez członka rodziny. Czym innym jest zmiana składu rodziny, a czym innym uzyskanie dochodu przez członka rodziny. Zmiana składu osobowego rodziny (art.. 2 pkt 12 ustawy), w trakcie okresu zasiłkowego nie jest i nie może być tożsama z uzyskaniem dochodu w rozumieniu art.. 2 pkt 18 ustawy. Takie też stanowisko reprezentowane jest w orzecznictwie sądowym na gruncie przepisów u.ś.r. (vide: wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2009r., w sprawie sygn. akt I OSK 895/09; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 4 listopada 2010r., w sprawie sygn. akt II SA/Gd 598/10; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 listopada 2008r., w sprawie sygn. akt IV SA/Po 192/2008, http://orzezcenia.nsa.gov.pl), który to pogląd – z uwagi na podobieństwa analizowanych regulacji prawnych – wypada rozciągnąć na grunt niniejszej ustawy.
Konkludując należy zatem wskazać, iż skład rodziny skarżącej uległ zmianie od dnia 28 czerwca 2012r., tj. od dnia zawarcia przez skarżącą związku małżeńskiego i z tym momentem rodzina skarżącej powiększyła się o jedną osobę. Zatem w roku kalendarzowym 2010, poprzedzającym okres zasiłkowy, mąż skarżącej nie mógł być członkiem jej rodziny. Nie był nim również w momencie składania wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych. W takiej sytuacji nie można przyjąć przedstawionej przez organy interpretacji art. 3 pkt 2 u.ś.r. w związku z art. art. 2 pkt 5 ustawy, która w konsekwencji, pozwalałaby na uwzględnienie w dochodzie rodziny uzyskanym w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, dochodu osoby, która w owym roku nie była członkiem rodziny skarżącej. Skoro bezspornym jest, że w niniejszej sprawie dochodem miarodajnym dla ustalenia prawa do świadczeń będzie dochód uzyskany w roku kalendarzowym 2010, to przedmiotem analizy organów winien być przeciętny dochód uzyskany wyłącznie przez osoby będące członkiem rodziny skarżącej w owym roku. Skoro mąż skarżącej w tym roku nie należał do rodziny skarżącej, to bezpodstawne było zaliczenie jego dochodów do dochodów rodziny skarżącej.
W świetle poczynionych powyżej rozważań wskazać wypada, iż brak jest podstawy prawnej, która uprawniałaby powiększenie dochodu rodziny skarżącej w roku 2010, o dochód jej męża. Taką podstawą nie może być przepis art. 2 pkt 18 w związku z art. 9 ust. 4a ustawy, który definiując pojęcie "uzyskania dochodu" jednoznacznie wskazuje źródła takiego dochodu. Regulacje te nie wskazują aby uzyskanie dochodu, w rozumieniu powyższej regulacji, było spowodowane zmianą składu rodziny. Oczywiście zmiany osobowe w składzie rodziny będą miały odbicie w dochodzie rodziny, ale tylko wówczas gdy nastąpią w ciągu roku kalendarzowego poprzedzającego okres świadczeniowy i tylko proporcjonalne do okresu, w jakim dochody nowych członków rodziny będą wpływały na sytuację dochodową rodziny.
W świetle tego co zostało powyżej powiedziane nie można zgodzić się ze stanowiskiem organów, iż zawarcie przez skarżącą związku małżeńskiego i związane z tym powiększenie rodziny mające miejsce w trakcie okresu świadczeniowego stanowi okoliczność powodującą ustanie albo wstrzymanie wypłaty przedmiotowych świadczeń w całości lub w części w rozumieniu art. 2 pkt 7a ustawy. Owszem w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny osoby, które złożyły wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu są obowiązani do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia (art. 19 ust. 1 ustawy). Skoro brak jest podstawy prawnej, która pozwalałaby zaliczać do dochodu rodziny dochód nowych członków rodziny z okresu, w którym nie byli oni członkami tej rodziny, to powyższy obowiązek uznać wypada za wyłącznie notyfikacyjny, a jego uchybienie nie może pociągać konsekwencji opisanych w art. 2 pkt 7a ustawy.
W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że organy ferując kwestionowane decyzje dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 2 pkt 5 i 5a ustawy w związku z art. 3 pkt 2 i 2a u.ś.r. – które miało wpływ na wynik sprawy..
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" P.p.s.a., orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji, uznając to za wystarczające dla końcowego załatwienia sprawy.
Poczynione powyżej uwagi zwalniają Sąd z obowiązku odnoszenia się do tych spośród zarzutów skargi, które dotyczyły kwestii procesowych, w tym nieprawidłowości przy ustalaniu wysokości dochodu osiągniętego przez członków rodziny skarżącej.
Rozpoznając sprawę ponownie organ zobligowany będzie rozważyć zagadnienia podniesione w uzasadnieniu niniejszego wyroku, będąc związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, stosownie do treści art. 153 P.p.s.a..
M.CH.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło