II SA/Łd 312/25
WyrokWSA w Łodzi2025-09-18
Skład orzekający: Agata Sobieszek – Krzywicka, Robert Adamczewski, Marcin Olejniczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Rady Miejskiej w Łodzi w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przeznacza nieruchomości na cele rolne z zakazem zabudowy, narusza prawo, w szczególności zasady sporządzania planu, zgodność ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz zasady proporcjonalności i równości?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że uchwała Rady Miejskiej w Łodzi w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie narusza prawa. Plan został sporządzony zgodnie z obowiązującą procedurą, jest zgodny ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, a przeznaczenie nieruchomości na cele rolne z zakazem zabudowy mieści się w granicach władztwa planistycznego gminy i nie stanowi naruszenia zasady proporcjonalności ani równości. Wydane wcześniej decyzje o warunkach zabudowy nie są wiążące przy sporządzaniu planu miejscowego, a ewentualny spadek wartości nieruchomości nie jest przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego.Stan faktyczny
Skarżący A.R. i H.R. zaskarżyli uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przeznaczyła ich nieruchomości na cele rolne z zakazem zabudowy. Zarzucili naruszenie zasad sporządzania planu, niezgodność ze studium oraz naruszenie zasad proporcjonalności i równości. Wskazali, że wcześniej uzyskali decyzję o warunkach zabudowy pozwalającą na zabudowę nieruchomości, a nowe przeznaczenie spowodowało spadek ich wartości. Rada Miejska wniosła o oddalenie skargi, argumentując zgodność planu ze studium i mieszczenie się w granicach władztwa planistycznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 18 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Sobieszek – Krzywicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Marcin Olejniczak Protokolant Asystent sędziego Tomasz Stańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2025 roku sprawy ze skargi A.R. i H.R. na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 20 grudnia 2023 roku Nr LXXXV/2577/23 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie ulic: [...],[...],[...] i [...] oddala skargę. dc
Pismem z dnia 12 marca 2025 r. A.R. i H.R., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, złożyli skargę na Uchwałę nr LXXXV/2577/23 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 20 grudnia 2023 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie ulic: [...],[...],[...] i [...] (dalej również jako: "plan miejscowy" lub "m.p.z.p."), która została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego w dniu 1 lutego 2024 r. pod poz. 968, zaskarżając uchwałę w części, w jakiej jej postanowienia odnoszą się do nieruchomości stanowiących własność skarżących, obejmujących dz. ew. nr [...] o pow. 0,8371 ha, która jest zarejestrowana w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Łodzi – [...] w Łodzi pod nr [...] oraz dz. ew. nr [...] o pow. 0,818 ha w obrębie [...], dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi-[...] w Łodzi prowadzi księgę wieczystą pod nr [...], tj. w części obejmującej § 17 uchwały dla w części dotyczącej terenów oznaczonych symbolem 3 RN-ZN oraz załącznik graficzny w zakresie odpowiadającym powyższym postanowieniom części tekstowej uchwały. Skarżący zarzucili zaskarżonej uchwale naruszenie:
1) art. 9 ust. 4, art. 15 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. przez naruszenie istotnych zasad sporządzenia planu miejscowego, które polega na przyjęciu postanowień niezgodnych z treścią studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy,
2) art. 1 ust. 2 pkt 7, art. 1 ust. 3, art. 1 ust. 4 pkt 4a, art. 6 ust. 2 pkt 1 i 2 w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. przez naruszenie istotnych zasad sporządzenia planu miejscowego, które polega na wprowadzeniu nieuzasadnionych koniecznością ochrony istotnych wartości, a przez to nieproporcjonalnych, ograniczeń w sposobie korzystania z nieruchomości na obszarze planu i niekorzystnego dla właścicieli ich przeznaczenia, a także naruszenia zasad równości w zakresie rozłożenia ciężarów publicznych na danym terenie, tj. ograniczeń wprowadzanych w planie miejscowym.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o:
1) dopuszczenie dowodu z dokumentów obejmujących:
a) wydruki z elektronicznych ksiąg wieczystych nieruchomości dla stwierdzenia stanu prawnego tych nieruchomości ujawnionego w księgach,
b) decyzję o warunkach zabudowy z dnia 4 sierpnia 2021 r. nr DPRG-UA-IX.1268.2021 wraz z wynikami analizy urbanistycznej dla stwierdzenia, że skarżący uzyskali decyzję, na mocy której mogli zabudować stanowiące ich własność nieruchomości,
c) dwa wypisy z rejestru gruntów dla stwierdzenia sposobu zakwalifikowania nieruchomości skarżących w ewidencji gruntów,
d) operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego J.W. z dnia 5 lutego 2025 r. dla stwierdzenia, że skarżący ponieśli szkodę planistyczną w związku z uchwaleniem miejscowego planu,
e) zrzuty ekranu ze strony Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w Łodzi zawierające dane dotyczące dopuszczalnego sposobu korzystania z nieruchomości w planie oraz w studium,
f) zaskarżoną niniejszą skargą uchwałę gminy w przedmiocie przyjęcia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla stwierdzenia jego ustaleń,
2) zobowiązanie organu do przedłożenia kserokopii dokumentacji wykazującej spełnienie obowiązków dotyczących pozyskania opinii i uzgodnień od organów administracyjnych dla stwierdzenia, czy gmina obowiązki te wykonała na etapie prac nad projektem planu,
3) zobowiązanie organu do przedłożenia kserokopii decyzji o warunkach zabudowy oraz decyzji o pozwoleniu na budowę wydanych dla nieruchomości znajdujących się na terenach oznaczonych w zaskarżonej uchwale symbolami 3 RN-ZN,
a następnie
4) stwierdzenie nieważności uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 20 grudnia 2023 r. o numerze LXXXV/2577/23 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie ulic: [...], [...], [...] i [...] - w części tekstowej i graficznej powyżej opisanej,
5) zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania przed tutejszym sądem administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący wskazali, iż A.R. jest wyłącznym właścicielem nieruchomości położonej w Łodzi w obrębie [...] przy ul. [...] bez numeru, obejmującej jedną działkę ewidencyjną nr [...] o pow. 0,8371 ha , która jest zarejestrowana w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-[...] w Łodzi pod nr [...]. Na zasadzie współwłasności łącznej w ramach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej A.R. i H.R. są współwłaścicielami nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...], składającej się z dz. ew. nr [...] o pow. 0,818 ha w obrębie [...], dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi-[...] w Łodzi prowadzi księgę wieczystą pod nr [...]. Do czasu uchwalenia miejscowego planu na obszarze, na którym znajdują się nieruchomości skarżących, nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Przed wejściem w życie zaskarżonego planu miejscowego dla nieruchomości została wydana decyzja Prezydenta Miasta Łodzi Nr DPRG-UA-IX.1268.2021 z dnia 4 sierpnia 2021 r. ustalająca warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej wraz z urządzeniami budowlanymi oraz infrastrukturą techniczną, przewidzianej do realizacji w Łodzi przy ul. [...] na działkach o numerach ewidencyjnych [...], [...] oraz częściach działek nr [...],[...],[...],[...],[...] w obrębie [...]. Skarżący, uzyskując decyzję o warunkach zabudowy przed uchwaleniem zaskarżonego miejscowego planu, udowodnili, że nieruchomości mogły być zabudowane.
Na obszarze, na którym znajdują się nieruchomości skarżących, obowiązuje uchwała podjęta przez Radę Miejską w Łodzi z dnia 28 marca 2018 r. nr LXIX/1753/18 w przedmiocie przyjęcia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miast Łodzi, zmieniona uchwałami z dnia 6 marca 2019 r. i 22 grudnia 2021 r.
W dniu 16 listopada 2022 r. Rada Miejska w Łodzi podjęła uchwałę nr LXVIII/2035/22 w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie ulic: [...], [...], [...] i [...]. W dniu 22 listopada 2022 r. zamieszczono na stronie Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w Łodzi obwieszczenie o przystąpieniu do sporządzenia ww. planu. Projekt planu miejscowego został wyłożony do publicznego wglądu od 29 września do 20 października 2023 r. w celu umożliwienia złożenia uwag do niego. Termin dyskusji publicznej wyznaczono na dzień 5 października 2023 r.
W dniu 20 grudnia 2023 r. Rada Miejska w Łodzi podjęła uchwałę nr LXXXV/2577/23 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie ulic: [...], [...], [...] i [...].
Na podstawie powyższej uchwały dz. ew. o nr [...] i [...] znalazły się na obszarze, którego przeznaczenie zostało określone w miejscowym planie jako 3 RN-ZN. Zgodnie z § 17 ust. 1 ww. miejscowego planu dla terenów 3 RN-ZN obowiązują ustalenia w zakresie przeznaczenia podstawowego: teren rolnictwa z zakazem zabudowy lub zieleni naturalnej; w zakresie przeznaczenia uzupełniającego: teren komunikacji drogowej wewnętrznej, teren infrastruktury technicznej (z wykluczeniem terenów: magazynu gazu, obsługi produktów naftowych i gospodarowania odpadami), teren wód powierzchniowych śródlądowych oraz teren lasu.
W zakresie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oraz zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego ustalono: zakaz lokalizacji budynków; dla zabudowy istniejącej: dopuszczenie remontu i przebudowy, rozbudowy i nadbudowy na następujących warunkach: powierzchnia zabudowy dla budynków: mieszkalnych - maksimum 150 m2, gospodarczych i garaży w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej - łącznie maksimum 50 m2, gospodarczych, inwentarskich i garaży w zabudowie zagrodowej - łącznie maksimum 500 m2, wysokość zabudowy dla budynków: mieszkalnych - maksimum 10,5 m, gospodarczych i garaży w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej - maksimum 4,5 m, gospodarczych, inwentarskich i garaży w zabudowie zagrodowej - maksimum 8 m, dachy dwuspadowe, z dopuszczeniem naczółkowych, lub wielospadowe, o jednakowym spadku głównych połaci dachowych oraz kącie nachylenia do 45° lub dachy płaskie.
W zakresie szczegółowych zasad i warunków scalania i podziału nieruchomości ustalono: powierzchnię działki - minimum 3 000 m2; szerokość frontu działki wzdłuż pasa drogowego - minimum 25 m; kąt położenia granic działki w stosunku do pasa drogowego - w zakresie od 75° do 90°.
W wyniku ustanowienia przeznaczenia nieruchomości na tereny rolnictwa z zakazem zabudowy lub zieleni naturalnej doszło do istotnego spadku wartości nieruchomości skarżących. Do czasu bowiem uchwalenia miejscowego planu nieruchomości te mogły być wykorzystywane do celów budowlanych na potrzeby wzniesienia budynków wielorodzinnych. Po uchwaleniu planu nie będzie możliwe korzystanie z nieruchomości w dotychczasowy sposób. W rezultacie, skarżący ponieśli szkodę planistyczną, która przybrała postać spadku wartości nieruchomości w wyniku ograniczenia możności korzystania z niej w dotychczasowy sposób oraz zgodnie z jej dotychczasowym przeznaczeniem. W oparciu o zlecony operat szacunkowy skarżący ustalili wysokość tej szkody na 3.135.000 zł.
W dalszej kolejności skarżący podkreślili, że mimo wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, studia uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy zachowują moc do dnia wejścia w życie planu ogólnego gminy, jednak nie dłużej niż do 31 grudnia 2025 r. Natomiast w zakresie, w jakim uchwalony miejscowy plan reguluje przeznaczenie nieruchomości, które należą do skarżących, zachodzi sprzeczność między jego postanowieniami a postanowieniami wcześniej obowiązującego studium. Według treści obowiązującego nadal studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta Łodzi wszystkie działki ewidencyjne znajdują się na obszarze, który jest oznaczony literą "O", tj. tereny aktywne przyrodniczo, w tym użytkowane rolniczo. Na terenie objętym tym oznaczeniem było dopuszczalne zgodnie ze studium wznoszenie budynków, które są związane z produkcją rolną, i takich, które takiego związku nie mają, o ile spełniają pewne założenia. W obowiązującym studium rozróżniono dwa typy zespołów jednostek w ramach terenów aktywnych przyrodniczo. Obszar, na którym znajdują się nieruchomości skarżących, mieści się w ramach zespołu o charakterze podmiejskim. Dla tego zespołu dopuszczalna była możliwość uruchomienia "nowych terenów pod zabudowę wyłącznie jako dopełniających istniejące układy zabudowy zlokalizowane wzdłuż istniejących dróg publicznych. Sposób lokalizacji zabudowy, jej gabaryty, forma, rodzaj materiału powinny nawiązywać do zabudowy tradycyjnej, wiejskiej. W celu kształtowania ładu przestrzennego należy jednoznacznie wyznaczyć granice terenów zabudowy i terenów otwartych. Dodatkowym, pożądanym elementem kształtowania ładu przestrzennego w tej strefie jest wyznaczanie terenów zieleni izolacyjnej pomiędzy zabudową a terenami otwartymi, także wzdłuż ciągów komunikacyjnych (dróg, ścieżek rowerowych, ciągów pieszych)". Na obszarze objętym ustaleniami miejscowego planu znajdującym się w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości skarżących zostały wydane decyzje o warunkach zabudowy. Niektóre z tych decyzji zostały już zrealizowane na podstawie wydanych decyzji o pozwoleniu na budowę. Obszar wokół osiedla N. jest już wysoce zurbanizowany.
Ponadto skarżący zwrócili uwagę, w jaki sposób zostały oznaczone nieruchomości skarżących w ewidencji gruntów. Dla dz. ew. o nr [...] przyjęto oznaczenie RV, czyli użytki rolne o bardzo niskiej klasie bonitacyjnej. Dla dz. ew. o nr [...] w ewidencji gruntów przyjęto oznaczenie PslV, RIVb i RV, czyli rowy, pastwiska i użytki rolne o bardzo niskiej klasie bonitacyjnej. Jeżeli nieruchomość jest położona w granicach administracyjnych miasta, nie będzie się do niej stosować przepisów, na mocy których wymagana jest zgoda ministra właściwego do spraw rozwoju wsi do zmiany jej przeznaczenia na cele nierolnicze oraz nieleśne, ani nie będzie konieczne uchwalenie miejscowego planu w tym celu. Zamiast decyzji wyrażającej zgodę na zmianę przeznaczenia, wydaje się decyzję, na mocy której wyraża się zgodę na wyłączenie nieruchomości z produkcji. W decyzji co do wyłączenia z produkcji użytków rolnych wytworzonych z gleb pochodzenia mineralnego i organicznego, które są zaliczone do klas I, II, III, lila i lllb określa się obowiązki związane z wyłączeniem. Wniosek o wyłączenie z produkcji użytków rolnych klas IV, IVa, IVb, V i VI wytworzonych z gleb pochodzenia organicznego jest wiążący, a decyzja ma charakter deklaratywny. Dla ziem klas V-VI mających pochodzenie mineralne nie wymaga się konieczności uzyskiwania pozwolenia na wyłączenie z produkcji. Oznacza to, że zdecydowanie łatwiej uzyskać decyzję o wyłączeniu nieruchomości z produkcji użytków rolnych, jeżeli jej klasa jest niższa. W przypadku nieruchomości skarżących nie byłaby potrzebna decyzja o wyłączenie należących do nich nieruchomości z produkcji rolnej ze względu na niską klasę bonitacyjną. Ponadto nieruchomości skarżących znajdują się w pobliżu terenów mieszkaniowych oznaczonych symbolem PM, a także na zachód od ruchliwej drogi publicznej. Na tle powyższych uwag, w ocenie skarżących, nie powinno być wątpliwości, że obowiązujące studium dopuszcza możliwość wzniesienia budynków na cele mieszkaniowe na obszarze, na którym znajdowały się należące do skarżących nieruchomości. Prawo do zabudowania nieruchomości skarżących zostało zresztą potwierdzone przez uzyskanie przez skarżących decyzji o warunkach zabudowy z dnia 4 sierpnia 2021 r. przed podjęciem uchwały przez radę gminy o przystąpieniu do prac nad miejscowym planem.
O możliwości zabudowania nieruchomości skarżących przed uchwaleniem miejscowego planu świadczy także, że gmina podjęta uchwałę nr LXXV/690/94 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 11 maja 1994 r. wyrażającą zgodę na nabywanie na rzecz Gminy Miejskiej Łódź w drodze umów cywilno-prawnych nieruchomości lub ich części niezbędnych dla realizacji zdań inwestycyjnych związanych z przebudową istniejących ulic oraz ich modernizacją za cenę wynikającą z operatów rzeczoznawców. W wykonaniu tej uchwały gmina przystąpiła do aktów notarialnych nabycia nieruchomości w celu modernizacji (poszerzenia) ulicy [...]. Realizacja tej inwestycji była potrzebna dla zapewnienia możliwości wykonania decyzji o warunkach zabudowy wydanych dla nieruchomości znajdujących się w pobliżu ulicy [...].
W ocenie skarżących zachodzi zatem sprzeczność między dotychczasowymi ustaleniami, które są zawarte w studium, a treścią miejscowego planu. Do tej pory bowiem nieruchomość ta była zdefiniowana jako obszar aktywny przyrodniczo, w tym użytkowany rolniczo z możliwością jego zabudowy, a po wejściu w życie miejscowego planu jest oznaczony jako teren rolnictwa, na którym obowiązuje zakaz zabudowy, lub teren zieleni naturalnej. Różnica między powyższymi postanowieniami co do określenia sposobu korzystania z nieruchomości sprowadza się właśnie do kwestii dopuszczalności zabudowy. Zakaz zabudowy nie był przewidziany w treści studium. Poza tym teren aktywny przyrodniczo nie jest równoważny z terenem rolniczym ani z terenem zieleni naturalnej. W studium dopuszczono jedynie możliwość użytkowania nieruchomości na cele rolnicze, w miejscowym planie ustala się przeznaczenie rolnicze jako podstawowe. Oprócz tego, nie ma żadnych wzmianek w studium, na podstawie których można byłoby ustalić jako uzupełniające przeznaczenie przyjęte w miejscowym planie, tj. tereny komunikacji drogowej wewnętrznej i infrastruktury technicznej. Natomiast naruszenie zgodności postanowień miejscowego planu ze studium nie może być traktowane jako naruszenie mniejszej wagi, gdyż pociąga ono za sobą zawsze nieważność planu. Wprowadzenie zakazu zabudowy na obszarze, na którym można było uzyskać wcześniej decyzję o warunkach zabudowy, ustalenie przeznaczenia uzupełniającego, które nie znajduje żadnego potwierdzenia w treści studium kwalifikują się jako sprzeczność powodująca nieważność miejscowego planu we wskazanej, zaskarżonej części.
Przechodząc do uzasadnienia drugiego z zarzutów, skarżący wskazali, iż wynika on z nadużycia władztwa planistycznego przez gminę przejawiającego się w ustaleniu przeznaczenia nieruchomości skarżących wprowadzającego ograniczenia w sposobie jej korzystania, które są nieproporcjonalne do chronionych wartości. Władztwo planistyczne powinno być wykonywane w granicach norm kompetencyjnych oraz zadaniowych, jak też pozostawać w zgodzie z ogółem norm prawnych porządku prawnego, więc nie jest ani absolutne, ani też nieograniczone. Przepisy określające zakres władztwa planistycznego nie mogą być przy tym wykładane rozszerzająco. Nadużycie władztwa planistycznego przejawia się w naruszeniu zasady proporcjonalności lub równości podczas równoważenia interesu publicznego i prywatnego przy dokonywaniu czynności z zakresu planowania oraz zagospodarowania przestrzeni, co czyni ingerencję w prawo własności nadmierną, dowolną, nieuzasadnioną lub też opartą na wybiórczej analizie okoliczności. Nadużycie władztwa planistycznego należy uznać za działanie gminy poza granicami prawa. W efekcie, nadużycie władztwa planistycznego stanowi podstawę stwierdzenia nieważności miejscowego planu. Zdaniem skarżących w analizowanym stanie faktycznym doszło do nadużycia władztwa planistycznego ze względu na naruszenie zarówno zasady proporcjonalności ingerencji, jak i zasady równości.
Uzasadnieniem wprowadzenia zakazu zabudowy jest według gminy dążenie do zachowania walorów krajobrazu oraz ładu przestrzennego, w tym zasobów przyrodniczych. W miejscowym planie podaje się, że w zakresie kształtowania standardów zagospodarowania i użytkowania terenów przyjęto zasadę zachowania i ochrony terenów wspierających system ekologiczny miasta i ochronę walorów krajobrazowych terenów otwartych i ich roli klimatyczno-biologicznej. Ponadto ustalono zakaz lokalizacji przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko z wyjątkami opisanymi w pkt 1a-e planu miejscowego, a także dalsze zakazy, których zrealizowanie inwestycji przez skarżących zdecydowanie nie może naruszać. Ustalenie określonego przeznaczenia nieruchomości w planie miejscowym nie może jednak prowadzić do tego, że stanie się ona zupełnie bezużyteczna. Pozostawienie właścicielowi praw do nieruchomości, których nie może on w praktyce wykonywać, jest równoznaczne z wydrążeniem prawa własności ze wszystkich uprawnień i spełnia tym samym wszystkie kryteria faktycznego wywłaszczenia przeprowadzonego bez procedury administracyjnej, będąc przypadkiem naruszenia zasady proporcjonalności.
Rada gminy ustaliła, że nieruchomości skarżących mają być wykorzystywane na cele rolne. Należy więc przypomnieć, jakie jest oznaczenie tych nieruchomości w rejestrze gminnym: są to pastwiska, rowy i użytki rolne o niskiej klasie bonitacyjnej. Na pastwisku i w rowach uprawa rolna jest niemożliwa. Na użytkach klasy V i gleb prowadzenie gospodarki rolnej jest bardzo trudne, jeśli nie niemożliwe. Ustalając takie właśnie przeznaczenie podstawowe dla gruntów należących do skarżących, gmina de facto pośrednio wyklucza możliwość jakiegokolwiek racjonalnego ich zagospodarowania. Absurdalne byłoby zresztą prowadzenie gospodarki rolnej w granicach miasta.
Ponadto zrealizowanie inwestycji, na którą skarżący uzyskali decyzję o warunkach zabudowy albo innej zabudowy nieruchomości w żaden sposób nie zagraża realizacji wartości i zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, ani ochrony środowiska, przyrody, krajobrazu i zasad kształtowania krajobrazu, o których jest mowa w miejscowym planie. Przewidziane w planie miejscowym ograniczenia są zatem nieproporcjonalne w porównaniu z koniecznością zapewnienia realizacji chronionych wartości. Prowadzą bowiem do faktycznego wywłaszczenia nieruchomości skarżących - pozbawienia faktycznie możliwości korzystania z niej w jakikolwiek racjonalny sposób i co za tym idzie - rażąco obniżają ich wartość bez ważnego, uzasadnionego koniecznością obrony tych wartości powodu. Ingerencja tak daleko idąca i nieuzasadniona godzi w istotę prawa własności, stanowiąc przypadek nadużycia władztwa planistycznego.
Skarżący podkreślili także, że w obrębie miast powinno być dopuszczalne w możliwie najszerszym zakresie wykorzystanie potencjału inwestycyjnego nieruchomości. Jednym z głównych zagrożeń w planowaniu przestrzeni jest rozrastanie się miast, czyli stan, w którym coraz to dalsze okolice poza granicami miast są zajmowane pod zabudowę, najczęściej mieszkaniową. Proces ten, zauważalny od czasów rewolucji przemysłowej w Anglii, nie ma w tym przypadku miejsca. Nieruchomości skarżących znajdują się bowiem w granicach miasta. Zdecydowanie korzystniejsze z punktu widzenia ochrony środowiska jest, aby umożliwić rozrost zabudowy w granicach miast, niż przez uniemożliwianie realizacji inwestycji w ramach miast, doprowadzać do tego, że będą one musiały być realizowane na obszarach podmiejskich - z braku dostępnej przestrzeni budowlanej w obrębie miast. Zasłanianie się potrzebą ochrony krajobrazu, przyrody i ładu przestrzennego oraz zrównoważonym rozwojem w tej konkretnej sytuacji jest więc bardzo krótkowzroczne. Trudno chyba również zaprzeczyć, że prowadzenie gospodarki rolnej powinno odbywać się co do zasady poza terenami miejskimi. Uprawa roli wymaga odpowiedniej czystości wód, gleby i powietrza, których na terenie miast nie ma.
Zasada równości została natomiast naruszona w ten sposób, że wskutek uchwalenia planu miejscowego ustalono taki stan rzeczy, w którym na sąsiednich nieruchomościach wobec stanowiących własność skarżących zostały wybudowane osiedla mieszkaniowe (por. obszar objęty oznaczeniem PM - określający przeznaczenie nieruchomości pod budownictwo na cele mieszkaniowe) albo powstają domy jednorodzinne lub wielorodzinne znajdujące się na terenie tej samej jednostki urbanistycznej, a mimo położenia tych zabudowanych nieruchomości w bezpośredniej lub bliskiej odległości od nieruchomości skarżących, nie mogą oni korzystać z nieruchomości w taki sam, jak sąsiedzi, sposób. Nie ma żadnego racjonalnego i logicznego wytłumaczenia, dla którego wzniesienie budynków na ww. obszarze bezpośrednio położonym przy nieruchomościach skarżących miałoby nie zagrażać celom publicznym, w szczególności potrzebie ochrony krajobrazu i zasobów przyrodniczych, a akurat wybudowanie na nieruchomości skarżących budynków tego samego rodzaju już by tym wartościom miało zagrażać. Wydawanie pozwolenia na budowę dla jednej nieruchomości przy jednoczesnym wprowadzaniu zakazu zabudowy dla nieruchomości wobec niej sąsiedniej jest rażącym przejawem nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji prawnej obywateli, którzy są w tej samej sytuacji faktycznej. Nieruchomości sąsiednie, na których zostały zrealizowane liczne inwestycje budowlane, nie różnią się niczym w porównaniu z nieruchomościami skarżących: są położone w studium w tej samej jednostce planistycznej, mają porównywalną powierzchnię, jednakowy wpis w ewidencji gruntów i były wykorzystywane w taki sam sposób. Jeśli dopuszczenie zabudowy zagraża na tym obszarze zrównoważonemu rozwojowi, ładowi przestrzennemu i krajobrazowi, nie powinny być na nim dopuszczalne żadne, a nie tylko - losowo wybrane – inwestycje.
Z uwagi na powyższe okoliczności skarżący wnieśli jak w petitum skargi.
W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Łodzi, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosła o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wskazał, że A.R. brał udział w procedurze planistycznej, uczestniczył w dyskusji publicznej w dniu 5 października 2023 r., oraz złożył w dniu [...] listopada 2023 r. uwagę nr [...] do planu miejscowego. Uwagi zostały rozpatrzone zarządzeniem Nr [...] Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...] grudnia 2023 r. w sprawie rozpatrzenia uwag złożonych do wyłożonego do publicznego wglądu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie ulic: [...], [...], [...] i [...]. Uwaga złożona przez pana A.R. nie została uwzględniona.
W ocenie organu nie sposób zgodzić się ze skarżącymi, iż gmina naruszyła w sposób istotny zasady sporządzenia planu miejscowego poprzez przyjęcie postanowień niezgodnych z treścią Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi oraz że przekroczyła granice przysługującego jej władztwa planistycznego oraz dokonała ingerencji w prawo własności skarżących w sposób niezgodny z zasadą proporcjonalności i równości. Przyjęte w planie miejscowym ustalenia dotyczące struktury przestrzennej, przeznaczenia terenów oraz zasad ich zagospodarowania i zabudowy uwzględniają konieczność zachowania ładu przestrzennego i zrównoważony rozwój. Ustalenia te są zgodne z obowiązującym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi uchwalonym uchwałą Nr LXIX/1753/18 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 28 marca 2018 r., zmienioną uchwałami Rady Miejskiej w Łodzi Nr VI/215/19 z dnia 6 marca 2019 r. i Nr LII/1605/21 z dnia 22 grudnia 2021 r. Celem prac planistycznych było zachowanie i ochrona terenów wspierających system ekologiczny miasta Łodzi oraz ochrona walorów krajobrazowych terenów otwartych i ich roli klimatyczno-biologicznej. Działki skarżących, zgodnie ze Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi, znajdują się w strefie terenów wyłączonych spod zabudowy, w jednostce funkcjonalno-przestrzennej "O" (tereny aktywne przyrodniczo, w tym użytkowane rolniczo). Zgodnie z ustaleniami Studium, w planie miejscowym działki te przeznaczono na teren rolnictwa z zakazem zabudowy lub zieleni naturalnej.
Wbrew twierdzeniom strony przeciwnej, jednostka funkcjonalno-przestrzenna "O" stanowi co do zasady strefę wyłączoną spod zabudowy, przewidując jedynie ściśle określone wyjątki w tym zakresie. Głównym celem polityki przestrzennej na tym obszarze jest m.in. zachowanie istniejących elementów systemu przyrodniczego, zachowanie otwartego krajobrazu miasta jak i jego ochrona oraz ochrona poszczególnych elementów systemu przyrodniczego. Są to obszary kluczowe dla systemu przyrodniczego, pełniące funkcje klimatyczne, biologiczne i krajobrazowe, położone na obrzeżach miasta. Dopuszczalnym przeznaczeniem tych terenów w Studium jest m.in. przeznaczenie rolne, rekreacyjno-wypoczynkowe czy ogrodów działkowych. Jako przeznaczenie dopuszczalne z ograniczeniami Studium dopuszcza tereny zabudowy związanej z produkcją rolną - wyłącznie w zakresie obiektów istniejących z możliwością rozbudowy siedlisk istniejących. Tereny zabudowy mieszkaniowej można wyznaczyć zaś wyłącznie w granicach istniejącego już zainwestowania. Celem polityki przestrzennej gminy na tym obszarze jest właśnie zatrzymanie rozpoczętych procesów urbanizacji poprzez zakaz wyznaczenia nowych terenów zabudowy, poza terenami istniejącego zainwestowania. Studium dopuszcza możliwość włączenia w granice tych terenów nieruchomości lub ich części położnych pomiędzy zainwestowanymi nieruchomościami, o ile stanowią one de facto dopełnienie istniejących struktur zabudowy. Takie okoliczności nie zachodzą jednak w niniejszym przypadku, zaś wydane w przeszłości decyzje o warunkach zabudowy nie są zaś wytyczną dla organów gminy przy sporządzaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Decyzje o warunkach zabudowy, jak słusznie zauważa strona skarżąca, same w sobie nie muszą być zgodne ze dokumentem sporządzanym przez gminę jakim jest Studium, a który to dokument jest wiążący jedynie przy sporządzaniu miejscowych planów zagospodarowani przestrzennego. Co więcej, treść tych decyzji nie przesądza w żaden sposób o możliwym czy potencjalnym przeznaczeniu określonych działek pod zabudowę w planie miejscowym, gdyby dla tych terenów gmina miała przystąpić w przyszłości do wszczęcia procedury zmierzającej do uchwalenia takiego planu (brak jest przepisu prawa, który by stanowił taką wytyczną). Decyzje o warunkach zabudowy są wydawane w innym reżimie prawnym, na podstawie innych przepisów niż uchwalany plan miejscowy, w odrębnej procedurze i na podstawie odrębnych przesłanek, oraz są wydawane wówczas, jeżeli na danym obszarze nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Dalej organ wskazał, iż wbrew twierdzeniom skarżących, w zgodzie ze Studium leży także ustalenie jako przeznaczenia uzupełniającego: terenu komunikacji drogowej wewnętrznej czy terenu infrastruktury technicznej. Powyższe wynika z zawartej w Strukturze Funkcjonalno-przestrzennej "Karty ustaleń ogólnych", gdzie czytamy, iż "W każdej z jednostek funkcjonalno-przestrzennych dopuszcza się, oprócz przeznaczenia określonego w kartach ustaleń, dopełnienie struktury funkcjonalnej obszaru terenami: przestrzeni publicznych, zieleni, lasów, wód powierzchniowych, komunikacji i obsługi komunikacji oraz infrastruktury technicznej.". Co oczywiste, skala studium nie pozwałaby na wskazanie tych elementów już w tymże dokumencie. Doregulowanie powyższych kwestii pozostawione jest zatem etapowi sporządzania projektu planu miejscowego.
W granicach obszaru objętego uchwałą znajdują się tereny użytkowane rolniczo, lasy, zadrzewienia oraz złoże kruszywa naturalnego (teren i obszar górniczy Łódź - [...]). Jedynie w północno-zachodnim fragmencie obszaru zlokalizowana jest istniejąca zabudowa zagrodowa, natomiast od strony ulic [...] i [...] - pojedyncze nowe domy jednorodzinne. Obszar objęty opracowaniem znajduje się w sąsiedztwie Parku [...] ([...]) - jego części leżącej na terenie gminy N., a także otuliny [...] - w granicach miasta Łodzi, wyznaczanej w celu zabezpieczenia przed zagrożeniami zewnętrznymi wynikającymi z działalności człowieka. Obszar objęty planem miejscowym jest ważnym elementem funkcjonalnym systemu przyrodniczego aglomeracji łódzkiej. W sakli lokalnej i regionalnej współtworzy sieć obszarów o najcenniejszych walorach przyrodniczych i krajobrazowych, łącząc inne tereny cenne przyrodniczo, zarówno te w granicach miasta jak i poza jego obrębem. Zasadniczymi elementami tej sieci są przede wszystkim: Park [...] z Lasem [...], otulina Parku oraz tereny otwarte na obrzeżach osiedla N., łączące się z przyrodniczo cennymi terenami w sąsiednich gminach. Tereny te tworzą atrakcyjny, kulturowy krajobraz o dużych walorach estetycznych. Stanowią niszę ekologiczną dla roślin i zwierząt o zróżnicowanych wymaganiach siedliskowych. Pełnią ważne funkcje przyrodnicze, są składowymi korytarzy ekologicznych, zachowują gamę siedlisk stanowiących o różnorodności biologicznej tego terenu. Teren objęty planem miejscowym posiada powiązania ekologiczne przede wszystkim z terenami otwartymi i lasami znajdującymi się na północny zachód, północ, północny wschód i wschód od niego, co sprzyja migracjom flory i fauny. W Studium, jako elementy powiązań przyrodniczych tego obszaru, wskazano łączniki przyrodnicze: jeden z nich prowadzi od kompleksu lasów [...] "[...]" w kierunku północnym, drugi - wzdłuż wschodniej granicy, w kierunku południowym, do doliny dopływu do S.
Reasumując, organ podkreślił, że zgodnie z obowiązującym Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi, w zakresie zabudowy na terenie oznaczonym literą "O", tj. tereny aktywne przyrodniczo, w tym użytkowane rolniczo dopuszcza się z ograniczeniami tereny zabudowy związanej z produkcją rolną - wyłącznie w zakresie obiektów istniejących z możliwością rozbudowy istniejących siedlisk oraz tereny zabudowy mieszkaniowej wyłącznie w granicach istniejącego zainwestowania.
Definicja granic istniejącego zainwestowania znajduje się w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego i należy przez nie rozumieć część nieruchomości, na której zlokalizowane są obiekty budowlane. Podsumowując, niezabudowana działka, użytkowana rolniczo, nawet jeśli posiada wydaną decyzję o warunkach zabudowy, nie spełnia powyższej definicji. W związku z tym, nie ma możliwości przeznaczenia przedmiotowych nieruchomości pod zabudowę w zgodzie ze Studium, ponieważ nie spełniają one kryteriów określonych dla granic istniejącego zainwestowania.
Przedmiotowe działki położone są na obszarze wskazanym w Studium jako obszar o wysokich walorach przyrodniczych, wymagający ochrony. Obszary te określono w Studium na bazie obowiązującego w 2018 roku planu zagospodarowania przestrzennego województwa łódzkiego i wskazanych w nim projektowanych obszarów chronionego krajobrazu, tj. obszarów proponowanych do objęcia ochroną prawną. W Studium te obszary włączono do strefy niezurbanizowanej miasta, dla wymaganej przez dokument o wyższej randze ochrony zasobów przyrodniczych i zachowania walorów wytypowanych terenów. Studium nakazuje w tych obszarach m. in. zachować zieleń, zbiorniki wodne, rzeźbę terenu, ogranicza możliwość budowy nowych zespołów zabudowy. Celem tych działań jest ochrona przed niekontrolowaną zabudową. Ustaleniami planu nie objęto nieruchomości z wydanymi i zrealizowanymi pozwoleniami na budowę w jednostce "O", gdyż dla tych nieruchomości nie ma już możliwości ich ochrony przed urbanizacją. Ponadto, jak wyjaśniono powyżej, Studium dopuszcza sankcjonowanie zrealizowanej zabudowy.
Organ podkreślił również, że nie sposób przypisać mu naruszenia zasady równości przy sporządzaniu projektu planu miejscowego, poprzez nierówne traktowanie właścicieli terenów objętych powołaną uchwałą. Zarzut taki można postawić, jeżeli się wykaże, że osoby spełniające te same warunki, zostały odmiennie potraktowane w identycznych sytuacjach przez organy administracji publicznej czy też nastąpiłoby zróżnicowanie sposobu zagospodarowania tych działek w planie miejscowym bez uzasadnionego powodu. Taka sytuacja, w ocenie organu, nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie. Skarżący formułując zarzut naruszenia zasady równości nie odnoszą go jednak do sytuacji właścicieli działek znajdujących się w granicach planu, lecz - jak rozumie organ - do działek znajdujących się poza jego granicami, a zlokalizowanych wzdłuż ul. [...], znajdującymi się w Studium w jednostce PM tj. strefie ogólnomiejskiej, jednostce funkcjonalno-przestrzennej: tereny zabudowy mieszkaniowej w układach ulicowych. Obszary PM to obszary o rodowodzie głównie ruralistycznym, zlokalizowane peryferyjnie i rozmieszczone wzdłuż istniejących ulic podmiejskich. Dla tych obszarów Studium przewiduje inne przeznaczenie z uwagi na odmienną charakterystykę takich terenów. Zarzut taki mógłby być formułowany co najwyżej, gdyby przedmiotem zaskarżenia było Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi, gdyż zarzuty dotyczą de facto jego ustaleń w ramach poszczególnych jednostek funkcjonalno-przestrzennych.
Następnie organ wskazał, że zadaniem własnym gminy jest ustalanie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu. Przepisy art. 4 ust. 1 u.p.z.p. stanowią podstawę do kształtowania jednego z istotnych uprawnień organów gminy, jakim jest władztwo planistyczne, wykonywane przez gminę w ramach obowiązującego porządku prawnego. Uchwalając plan miejscowy najczęściej następuje wyważanie interesów prywatnego i publicznego, które nieuchronnie prowadzi do powstawania konfliktów interesów indywidualnych z interesem publicznym. Koncepcja władztwa planistycznego oznacza, że w niektórych przypadkach ustalenia planu mogą ingerować w interesy prywatne podmiotów skarżących w sposób odbierany przez nich jako niekorzystny, natomiast nie musi z tym być powiązane z przekroczeniem granic władztwa planistycznego. Prawo własności nie jest bowiem prawem nieograniczonym. Sam fakt wprowadzenia ograniczeń w zakresie wykonywania prawa własności postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie świadczy jeszcze o jego wadliwości. Wadliwym byłoby co najwyżej ograniczenie tego prawa w ramach sytuacji opisywanej jako nadużycie przez gminę władztwa planistycznego będącej skutkiem wprowadzenia ograniczeń nieproporcjonalnych lub niezasadnych, wynikających z niewłaściwego wyważenia proporcji pomiędzy interesem publicznym a prywatnym. Taka sytuacja, w ocenie organu, nie zachodzi jednak w niniejszej sprawie. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej organy gminy przy sporządzaniu planu miejscowego nie naruszyły zasad sporządzania planu, w tym poprzez nienadanie prymatu prawu własności, bowiem przeznaczenie i zasady zagospodarowania przestrzeni i poszczególnych terenów powinny być ukierunkowane tak, by nie następowało to w oderwaniu od istniejących uwarunkowań. Dlatego też należy przyjąć, iż kwestionowane przez skarżących ustalenia planu miejscowego są zgodne z prawem i mieszczą się w granicach uprawnień tego organu nie stanowiąc nadużycia uprawnienia do kształtowania polityki przestrzennej na terenie gminy. Treść zaskarżonej uchwały odpowiada wymogom stawianym przez przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i zgodna jest z ustaleniami obowiązującego Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi a także przepisami odrębnymi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej także jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. sądowa kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest w oparciu o kryterium legalności, tzn. zgodności kwestionowanego skargą aktu z przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. kontrola sądowa dokonywana jest w granicach sprawy administracyjnej, zaś sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 147 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.).
Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest uchwała Rady Miejskiej w Łodzi z 20 grudnia 2023 roku nr LXXXV/2577/23 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi, położonej w rejonie ulic: [...], [...], [...] i [...].
Ze względu na regulację art. 14 ust. 8 ustawy z 27 marca 2023 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1130 ze zm., dalej także jako: u.p.z.p.), zaskarżona uchwała jest aktem prawa miejscowego objętym zakresem art. 3 § 2 pkt 5 ustawy p.p.s.a. W związku z powyższym kontrola sądowoadministracyjna jest dopuszczalna.
Wyjaśnić należy, iż Sąd oddalił wniosek o przeprowadzenie dowodów z dokumentów wymienionych w skardze w punktach od b) do f), bowiem zważyć, że stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd administracyjny - co do zasady - ani nie orzeka merytorycznie ani też nie prowadzi własnego postępowania dowodowego. Czynności postępowania wyjaśniającego muszą się zatem w zasadzie zakończyć przed wydaniem zaskarżonej do sądu decyzji. Wynikające z przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. uprawnienie do przeprowadzenia dowodów uzupełniających ma charakter odstępstwa od wspomnianych zasad. Nie można też przyjąć, że przepis ten ustanawia jakikolwiek obowiązek, bowiem ustawodawca posłużył się czasownikiem modalnym "może", przyznając sądowi swobodę oceny zasadności takiego działania. Poza tym w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które prowadziłyby do nowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie administracyjnej albo kontynuowania postępowania dowodowego prowadzonego przez organy (wyrok NSA z dnia 29 lipca 2025 r., sygn. II OSK 367/23; wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych powołane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie dokumenty wymienione w skardze w punktach b), c) i d) dotyczą okoliczności, które nie mają istotnego wpływu na rozstrzygnięcie. Natomiast uchwała nr LXXXV/2577/23 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 20 grudnia 2023 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie ulic: [...], [...], [...] i [...] jako akt prawa miejscowego podlegała publikacji w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego z 1 lutego 2024 r. poz. 968 i jako taka znana jest Sądowi. Również powszechnie dostępna i znana Sądowi jest treść uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 28 marca 2018 r. nr LXIX/1753/18 w przedmiocie przyjęcia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miast Łodzi, zmienionej uchwałami z dnia 6 marca 2019 r. i 22 grudnia 2021 r. Sąd dopuścił natomiast dowód z wydruku z elektronicznych ksiąg wieczystych wskazujący na okoliczności istotne dla ustalenia istnienia po stronie skarżących legitymacji do zaskarżenia przedmiotowej uchwały.
W pierwszej kolejności należy jednak odnieść się do interesu prawnego A. R. i H.R. w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (tj.: Dz.U. z 2025 r., poz. 1153 ze zm., dalej tkże jako: "u.s.g.") każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Podmiotami legitymowanymi do zaskarżenia planu miejscowego są właściciele (użytkownicy wieczyści) nieruchomości położonych na terenie objętym planem. Ustalenia planu miejscowego co do przeznaczenia konkretnych nieruchomości oraz sposobu zagospodarowania terenu pozostają bowiem w bezpośrednim związku z uprawnieniami i obowiązkami właścicieli nieruchomości, chronionymi przepisem art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1071). Dopiero jednak naruszenie interesu lub uprawnienia otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi (oceny legalności planu), przy czym obowiązek uwzględnienia skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego powstaje dopiero wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego, w sposób nie znajdujący uzasadnienia w przepisach prawa. Nie chodzi przy tym tylko o naruszenie pewnych uprawnień właścicielskich uregulowaniami planu, ale o rzeczywiste ich ograniczenie, które oceniane musi być w ramach ewentualnego przekroczenia uprawnień do swobodnego planowania gminy na jej terenie – władztwa planistycznego (por. wyrok NSA z 11 maja 2023 r., sygn. II OSK 1607/20; wyrok WSA w Łodzi z 19 lipca 2023 r., sygn. II SA/Łd 416/23).
W niniejszej sprawie skarżący A.R. jest właścicielem działki nr [...], położonej w obrębie [...] w Ł. przy ul. [...] bez numeru, zaś A.R. i H.R. są współwłaścicielami działki nr [...], położonej w obrębie [...] w Ł. przy ul. [...]. Działki te znajdują się w jednostce planistycznej 3RN-ZN, a więc teren rolnictwa z zakazem zabudowy lub zieleni naturalnej. Postanowienia § 17 planu niewątpliwie godzą w prawo własności wskazanych działek objętych planem, które to prawo oznacza zespół praw i obowiązków przysługujących właścicielowi rzeczy, w tym prawo do posiadania (faktyczne władztwo), prawo do korzystania (używanie, pobieranie pożytków, zużywanie, a nawet niszczenie) oraz prawo do rozporządzania (przeniesienie własności, obciążenie) rzeczą. Podkreślić bowiem należy, iż wejście w życie postanowień planu miejscowego ingeruje w możliwość zagospodarowania nieruchomości zgodnie z wolą skarżących. Zatem skarżący niewątpliwie są legitymowani do zaskarżenia przedmiotowej uchwały.
W dalszej kolejności należy podkreślić, iż zaskarżona uchwała nie była dotychczas poddana analizie sądów administracyjnych pod kątem zgodności z prawem, zatem zbadania wymagała również procedura jej uchwalenia, w celu ustalenia, czy nie doszło do naruszenia zasad sporządzania planu oraz czy sam akt prawa miejscowego zgodny jest z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. z 2021 r. poz. 2404). Należy podkreślić, iż zastosowanie w niniejszej sprawie znajdą także przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1688), która weszła w życie od dnia 24 września 2023 r. Zgodnie bowiem z art. 67 ust. 3 pkt 4 ustawy zmieniającej do spraw opracowania i uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego albo ich zmian przepisy niewymienione w pkt 1-3 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym - w przypadku gdy postępowanie zostało wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Natomiast przepisy art. 2 pkt 28-35, art. 15 ust. 2 pkt 6, ust. 3 pkt 11-13, art. 16 ust. 1a oraz art. 17 pkt 6 u.p.z.p. stosuje się w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą - w przypadku gdy nie wystąpiono o opinie i uzgodnienia przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej.
Analizując przebieg prac planistycznych, należy stwierdzić, iż w dniu 16 listopada 2022 r. Rada Miejska w Łodzi podjęła uchwałę nr LXVIII/2035/22 w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie ulic: [...], [...], [...] i [...], o czym ogłoszenie zamieszczono na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta Łodzi, tablicy ogłoszeń Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w Łodzi, Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta Łodzi oraz w prasie lokalnej (G.), stosownie do art. 17 pkt 1 u.p.z.p. Powyższe obwieszczenia zostały umieszczone w dniu 28 listopada 2022 r. Jednocześnie organ wyznaczył termin na składanie wniosków do dnia 19 grudnia 2022 r. (21 dni).
Następnie, zgodnie z art. 17 pkt 2 u.p.z.p., Dyrektor Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w Łodzi, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Łodzi, zawiadomił o podjęciu ww. uchwały organy właściwe do opiniowania i uzgadniania projektu planu miejscowego, wyznaczając im termin na dokonanie uzgodnień – 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia.
W wyznaczonym terminie do organu wpłynęły 54 wnioski dotyczące planu. Prezydent Miasta Łodzi w dniu [...] marca 2023 r. wydał zarządzenie nr [...] w sprawie rozpatrzenia wniosków złożonych w związku z ogłoszeniem o przystąpieniu do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi położonej w rejonie ulic: [...], [...], [...] i [...], rozpatrując wnioski zgodnie z rozstrzygnięciem, stanowiącym załącznik do zarządzenia.
Stosownie do art. 17 pkt 4, 5 i 6 u.p.z.p. sporządzono prognozę skutków finansowych uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz prognozę oddziaływania na środowisko, zaś projekt planu został przedstawiony do zaopiniowania i uzgodnienia wymienionym w ustawie organom.
W dniu 22 września 2023 r. w prasie lokalnej, BIP Urzędu Miasta Łodzi oraz na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta Łodzi i Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w Łodzi zamieszczone zostało ogłoszenie z dnia 14 września 2023 r. o wyłożeniu do publicznego wglądu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w dniach 29 września – 20 października 2023 r. Wyznaczono także termin składania uwag 3 listopada 2023 r. Dyskusję publiczną zaplanowano na dzień 5 października 2023 r. za pomocą środków porozumiewania się na odległość. Skarżący wziął udział w dyskusji.
Zarządzeniem Nr [...] z dnia [...] grudnia 2023 Prezydent Miasta Łodzi rozpatrzył uwagi złożone do wyłożonego do publicznego wglądu projektu planu miejscowego. Uwaga złożona przez skarżącego A.R. nie została uwzględniona. Rozstrzygnięcie o sposobie rozpatrzenia wniesionych do projektu uwag stanowi załącznik nr 2 do zaskarżonej uchwały. Organ wypełnił zatem obowiązek opisany w art. 17 pkt 12 u.p.z.p. W dniu 20 grudnia 2023 r. organ podjął zaskarżoną uchwałę.
Wobec powyższego, w ocenie Sądu, organ nie naruszył zasad sporządzania planu. Z dokumentacji planistycznej wynika, iż przed podjęciem uchwały organ uzyskał wszystkie wymagane prawem opinie i uzgodnienia, zawiadomił wszystkie właściwe organy, dotrzymał terminów przewidzianych na konsultacje społeczne, zgłaszanie wniosków, przeprowadził publiczną dyskusję. Dyskusja prowadzona była w formie on-line, co czyni zadość regulacji zawartej w art. 17 pkt 9 u.p.z.p., który nie konkretyzuje wymogów odnośnie formy i sposobu prowadzenia dyskusji publicznej (tak również WSA w Olsztynie w wyroku z 2 lutego 2021 r., sygn. II SA/Ol 738/20).
Art. 28 ust. 1 u.p.z.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 września 2023 r. stanowi, iż istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Zasady sporządzania planu miejscowego rozumiane są jako wartości i merytoryczne wymogi kształtowania polityki przestrzennej przez uprawnione organy, dotyczące m.in. zawartych w akcie planistycznym ustaleń. Pojęcie zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego należy wiązać ze sporządzaniem aktu planistycznego, a więc jego zawartością (część tekstowa, graficzna i załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej. Natomiast pojęcie trybu postępowania odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego, począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu, a skończywszy na uchwaleniu planu. Skarga nie zasługuje zaś na uwzględnienie, gdy interes prawny lub uprawnienie skarżącego zostaje naruszony, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego gminie, z mocy art. 3 ust. 1 u.p.z.p. władztwa planistycznego. Przepis ten statuuje generalną zasadę władztwa planistycznego gminy, która ma obowiązek ustawowy kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na swoim terenie. Z kolei przepis art. 4 ust. 1 u.p.z.p. określa, że ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Upoważnienie gminy do ingerencji w prawo własności zawarte zostało w przepisie art. 6 ust. 1 u.p.z.p., w myśl którego ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Z powyższych unormowań wynika, że ustawodawca powierzył gminie kompetencje w zakresie władczego przeznaczania i ustalania zasad zagospodarowania terenu. Przy czym władztwo planistyczne gminy nie jest absolutne i podlega ograniczeniom wynikającym z ustaw. Rolą sądu administracyjnego, rozpatrującego skargę na uchwałę w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest więc ocena, czy akt ten nie jest obarczony uchybieniami, o których mowa w art. 28 ust. 1 u.p.z.p., a także czy wydający go organ nie przekroczył upoważnienia, wynikającego z władztwa planistycznego, również z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, zawartej w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Obowiązek uwzględnienia skargi powstaje dopiero wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego strony skarżącej jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego. Kontrola sądu w sprawach dotyczących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego nie może dotyczyć celowości czy słuszności dokonywanych w planie rozstrzygnięć. Ogranicza się wyłącznie do badania zgodności z prawem podejmowanych uchwał, a zwłaszcza przestrzegania zasad planowania oraz określonej ustawą procedury planistycznej. Nie uwzględnia się skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wówczas, gdy naruszony został wprawdzie interes prawny lub uprawnienie, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego gminie tzw. władztwa planistycznego, w którego ramach rada gmina ustala przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy (por. postanowienie NSA z 15 marca 2016 r., II OSK 487/16; wyrok NSA z 12 maja 2011 r., II OSK 355/11).
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 1 u.p.z.p., o czym świadczy zarówno przebieg prac planistycznych jak i treść zaskarżonej uchwały. W sprawie nie doszło również do przekroczenia przez organ uprawnień do kształtowania zagospodarowania przestrzennego gminy, wynikających z jej władztwa planistycznego.
Podkreślić należy, iż z mocy art. 9 ust. 1 i 2 u.p.z.p. gmina zobowiązana jest do określenia polityki przestrzennej gminy, w tym lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego, poprzez uchwalenie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 4 u.p.z.p. ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Przepisy art. 9 u.p.z.p. zostały uchylone na mocy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1688), która weszła w życie w dniu 24 września 2023 r., jednakże znajdą one zastosowanie w niniejszej sprawie, bowiem nie zostały objęte dyspozycją art. 67 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy zmieniającej. Zgodność między treścią studium, a treścią planu miejscowego winno się postrzegać jako kontynuację identyczności zasad zagospodarowania terenu ustalanych ogólnie w studium i podlegających sprecyzowaniu w planie miejscowym. Plan miejscowy ma jedynie doprecyzować te zasady i to w taki sposób, aby nie doprowadzić do ich zmiany lub modyfikacji. W ujęciu systemowym zgodność między treścią studium, a treścią planu miejscowego postrzegana jest bowiem jako kontynuacja zasad zagospodarowania terenu ustalanych – co istotne - ogólnie w studium i podlegających sprecyzowaniu w planie miejscowym. Plan miejscowy ma doprecyzować te zasady i to w taki sposób, aby nie doprowadzić do ich zmiany lub modyfikacji (por. wyroki NSA: z 1 lipca 2014 r., II OSK 85/14; z 12 czerwca 2014 r., II OSK 66/13 oraz z 10 kwietnia 2014 r., II OSK 2732/12).
W dacie uchwalenia zaskarżonej uchwały obowiązywało studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi, uchwalone uchwałą Nr LXIX/1753/18 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 28 marca 2018 r., zmienioną uchwałami Rady Miejskiej w Łodzi Nr VI/215/19 z dnia 6 marca 2019 r. i Nr LII/1605/21 z dnia 22 grudnia 2021 r.
Zgodnie ze Studium przedmiotowe działki stanowiące własność skarżących, zlokalizowane są w strefie terenów wyłączonych spod zabudowy; w jednostce funkcjonalno-przestrzennej "O" - tereny aktywne przyrodniczo, w tym użytkowane rolniczo. Dla jednostki "O" przewidziano jako przeznaczenie tych terenów - tereny rolne, rekreacyjno-wypoczynkowe, ogrodów działkowych, eksploatacji powierzchniowej kopalin. Natomiast jako przeznaczenie dopuszczalne z ograniczeniami przewidziano - tereny zabudowy związanej z produkcją rolną - wyłącznie w zakresie obiektów istniejących z możliwością rozbudowy istniejących siedlisk, tereny zabudowy mieszkaniowej wyłącznie w granicach istniejącego zainwestowania, możliwość realizacji inwestycji związanych z [...] w granicach obszaru oznaczonego symbolem "O" obejmującego potencjalne inwestycje związane z [...] [...].
W sprawie nie jest sporne, że dla obszaru, na którym znajdują się działki skarżących przeznaczenie zostało określone w miejscowym planie jako 3 RN-ZN. Zgodnie z § 17 ust. 1 ww. miejscowego planu dla terenów 3 RN-ZN obowiązują ustalenia w zakresie przeznaczenia podstawowego: teren rolnictwa z zakazem zabudowy lub zieleni naturalnej; w zakresie przeznaczenia uzupełniającego: teren komunikacji drogowej wewnętrznej, teren infrastruktury technicznej (z wykluczeniem terenów: magazynu gazu, obsługi produktów naftowych i gospodarowania odpadami), teren wód powierzchniowych śródlądowych oraz teren lasu.
W zakresie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu oraz zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego ustalono: zakaz lokalizacji budynków; dla zabudowy istniejącej: dopuszczenie remontu i przebudowy, rozbudowy i nadbudowy na następujących warunkach: powierzchnia zabudowy dla budynków: mieszkalnych - maksimum 150 m2, gospodarczych i garaży w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej - łącznie maksimum 50 m2, gospodarczych, inwentarskich i garaży w zabudowie zagrodowej - łącznie maksimum 500 m2, wysokość zabudowy dla budynków: mieszkalnych - maksimum 10,5 m, gospodarczych i garaży w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej - maksimum 4,5 m, gospodarczych, inwentarskich i garaży w zabudowie zagrodowej - maksimum 8 m, dachy dwuspadowe, z dopuszczeniem naczółkowych, lub wielospadowe, o jednakowym spadku głównych połaci dachowych oraz kącie nachylenia do 45° lub dachy płaskie.
W zakresie szczegółowych zasad i warunków scalania i podziału nieruchomości ustalono: powierzchnię działki - minimum 3 000 m2; szerokość frontu działki wzdłuż pasa drogowego - minimum 25 m; kąt położenia granic działki w stosunku do pasa drogowego - w zakresie od 75° do 90°.
Zestawienie powołanych powyżej postanowień Studium oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie pozostawia wątpliwości co do tego, że plan miejscowy w § 17 nie wykracza poza doprecyzowanie i uszczegółowienie postanowień Studium. Przede wszystkim respektuje położenie w strefie terenów wyłączonych spod zabudowy poprzez przeznaczenie podstawowe jakim jest teren rolnictwa z zakazem zabudowy lub zieleni naturalnej oraz poprzez zakaz lokalizacji budynków. Ponadto dopuszcza remont i przebudowę oraz określa parametry rozbudowy i nadbudowy jedynie dla istniejącej zabudowy, co jest zgodne z powołanymi powyżej postanowieniami Studium. W treści § 17 ust. 2 planu miejscowego, na co zwraca uwagę skarżący, ustala się jako przeznaczenie uzupełniające m.in. teren komunikacji drogowej wewnętrznej (pkt a) oraz teren infrastruktury technicznej z wykluczeniem terenów: magazynu gazu, obsługi produktów naftowych i gospodarowania odpadami (pkt b). Wbrew stanowisku skarżącego regulacja taka jest zgodna z obowiązującym Studium, a konkretnie z "Kartą ustaleń ogólnych".
Analiza treści Studium oraz planu miejscowego, ich części opisowej oraz graficznej wskazuje także, iż granice obszaru objętego planem w części w jakiej na obszarze tym znajdują się działki skarżących, w całości położone są w granicach jednostki funkcjonalno-przestrzennej "O" (Załącznik Nr 1 do uchwały Nr LXXXV/2577/23 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 20 grudnia 2023 r., Arkusz10).
W konsekwencji, odnośnie zarzutu niezgodności planu miejscowego z regulacjami Studium, zdaniem Sądu, nie sposób dopatrzeć się naruszeń prawa mogących skutkować stwierdzeniem nieważności planu miejscowego w części odnoszącej się do działek skarżących.
Odnosząc się zaś do pozostałych zawartych w skardze zarzutów, należy stwierdzić, iż okazały się one niezasadne. Jak wskazano już powyżej, możliwe jest dokonanie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zmiany przeznaczenia terenu wbrew woli jego właściciela, jeżeli jest to konieczne z punktu widzenia kształtowania polityki przestrzennej i realizacji wartości określonych w art. 1 ust. 2 u.p.z.p. W przepisie tym ustawodawca wskazał, jakimi przesłankami winny kierować się organy administracji przy planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Bez wątpienia należy do nich prawo własności, jednakże nie zostało ono w żaden sposób wyróżnione. Ustawodawca potraktował je na równi z innymi wartościami, takimi jak wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architektury; potrzeby zrównoważonego rozwoju; walory architektoniczne i krajobrazowe; wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych; wymagania ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej; wymagania ochrony zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także potrzeby osób ze szczególnymi potrzebami, czy też walory ekonomiczne przestrzeni. Koncepcja władztwa planistycznego oznacza, że w niektórych przypadkach ustalenia planu mogą ingerować w interesy prywatne podmiotów skarżących w sposób odbierany przez nich jako niekorzystny, natomiast nie musi z tym być powiązane przekroczenie granic władztwa planistycznego. Sam fakt wprowadzenia ograniczeń w zakresie wykonywania prawa własności postanowieniami planu nie świadczy jeszcze o jego wadliwości. Wadliwe byłoby natomiast ograniczenie tego prawa w ramach sytuacji opisywanej jako nadużycie przez gminę władztwa planistycznego, będącej skutkiem wprowadzenia ograniczeń nieproporcjonalnych lub niezasadnych, wynikających z niewłaściwego wyważenia proporcji pomiędzy interesem publicznym a prywatnym.
W ocenie Sądu taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Rada Miejska w Łodzi nie wykroczyła poza granice władztwa planistycznego. Stosownie do postanowień Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi uchwalonym uchwałą Nr LXIX/1753/18 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 28 marca 2018 r., zmienioną kolejnymi uchwałami, celem polityki przestrzennej gminy na spornym obszarze jest zatrzymanie rozpoczętych procesów urbanizacji poprzez zakaz wyznaczenia nowych terenów zabudowy, poza terenami istniejącego zainwestowania. Nie ma przy tym znaczenia ta okoliczność, że gleby na działkach skarżących należą do niskich klas bonitacyjnych. Wypada przy tym zauważyć, że rolnictwo to niejedyne przewidziane planem dopuszczalne przeznaczenie tych terenów. Należy wyraźnie wskazać, iż zarzut przekroczenia proporcjonalności i granic władztwa planistycznego trudno w jakikolwiek sposób uznać za zasadny, skoro plan miejscowy musi być niesprzeczny ze Studium. Zatem skarżący nie mogą skutecznie kwestionować i podważać postanowień planu co do zakazu zabudowy, dopóki obowiązują wskazane regulacje studium, wiążące dla postanowień planu miejscowego.
Za bezzasadne należało uznać powoływanie się na okoliczność, że sąsiednie działki w granicach planu miejscowego są zabudowane. Powyższe w żaden sposób nie wpływa na sytuację skarżącego z uwagi na treść art. 65 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który przewiduje ochronę praw nabytych po uzyskaniu ostatecznego pozwolenia na budowę. Przypomnieć w tym miejscu należy, iż ustawodawca dopuścił w imię konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych sytuację, w której może funkcjonować prawomocne pozwolenie na budowę, pomimo niezgodności tego indywidualnego aktu z później uchwalonym przepisem prawa, jakim jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Wydane w przeszłości decyzje o warunkach zabudowy nie są natomiast wytyczną dla organów gminy przy sporządzaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Decyzje o warunkach zabudowy nie muszą być zgodne ze Studium, które jest wiążące przy sporządzaniu miejscowych planów zagospodarowani przestrzennego. Treść decyzji o warunkach zabudowy nie przesądza w żaden sposób o możliwym czy potencjalnym przeznaczeniu określonych działek pod zabudowę w planie miejscowym, gdyby dla tych terenów gmina miała przystąpić w przyszłości do wszczęcia procedury zmierzającej do uchwalenia takiego planu (brak jest przepisu prawa, który by stanowił taką wytyczną). Decyzje o warunkach zabudowy są wydawane w innym reżimie prawnym, na podstawie innych przepisów niż uchwalany plan miejscowy, w odrębnej procedurze i na podstawie odrębnych przesłanek oraz są wydawane wówczas, jeżeli na danym obszarze nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie nie może wpływać także podnoszony przez skarżących spadek wartości należących do nich działek. Ewentualne roszczenia z tego tytułu pozostają poza przedmiotem niniejszego postępowania.
Konkludując, Rada Miejska w Łodzi przy sporządzaniu zaskarżonego planu miejscowego nie przekroczyła uprawnień planistycznych, w tym zasady proporcjonalności, zaś przeznaczenie działek należących do skarżących na tereny rolnictwa z zakazem zabudowy lub zieleni naturalnej, znajduje wystarczające uzasadnienie wobec regulacji zawartych w Studium. Organ przy tym przestrzegał przewidzianej prawem procedury.
Wszystkie zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione, dlatego też Sąd oddalił ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.
dc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło