II SA/Łd 315/14
WyrokWSA w Łodzi2014-06-10
Skład orzekający: Joanna Sekunda-Lenczewska, Renata Kubot-Szustowska, Jolanta Rosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przysługuje poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercom, jeśli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (przed 1 stycznia 1998 r.) ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej?Ratio decidendi
Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercom, jeśli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (przed 1 stycznia 1998 r.) ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. W takiej sytuacji postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości staje się bezprzedmiotowe, co skutkuje jego umorzeniem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi E. K. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej na podstawie dekretu z 1949 r. Organy ustaliły, że przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz Fabryki B, które zostało ujawnione w księdze wieczystej. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości i szkodę wyrządzoną przez zaniechanie organu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 10 czerwca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant Specjalista Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 roku sprawy ze skargi E. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości - oddala skargę. LS
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.) po rozpatrzeniu odwołania E. K., B. G., J. Z. i D. L. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] o umorzeniu w całości postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Jak wynika z akt sprawy, postępowanie wszczęte zostało na wniosek E. K. i L. Z. o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości. W toku czynności wyjaśniających organ ustalił, iż przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Państwa na podstawie ostatecznego orzeczenia Prezydium Rady Narodowej z dnia [...], postępowanie wywłaszczeniowe toczyło się na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r., nr 4, poz. 31 ze zm. – dalej jako: dekret). Organ ustalił, iż nieruchomość została wywłaszczona od K. U. i spadkobierców jej męża J. U. Nieruchomość o pow. 0,0435ha położna była w Ł. przy ul. A 12, na podstawie archiwalnego rejestru właścicieli z dnia 28 grudnia 1951 r. ustalono, że wywłaszczona nieruchomość była oznaczona jako działka nr 7/1 o pow. 0,0435ha, w orzeczeniu o wywłaszczeniu wskazano, że przedmiotowa nieruchomość oznaczona jest jako działka nr 7 o ww powierzchni. W księgach wieczystych znajduje się mapa sytuacyjna do celów prawnych i na wykazie powierzchni rozliczona została nieruchomość położona przy ul. A 12, na którą składały się ówcześnie działki nr 8 o pow.0,0285ha znajdująca się w użytkowaniu spadkobierców K. i J. U. oraz działka nr 3/9 o pow. 0,0441ha odpowiadająca działce wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa. Geodeta zamieścił uwagę, iż powierzchnia nieruchomości uległa zmianie w wyniku innej metody liczenia oraz ze względu na odnowienie ewidencji gruntów, powyższa mapa unieważnia mapę nr 5/39 w zakresie działek nr 7/1 i 7/2. Dla wywłaszczonej nieruchomości w 1993 r. została założona księga wieczysta, następnie działkę nr 3/9 wraz z innymi działkami odłączono. W wyniku dokonanych wpisów nieruchomość ujawniona w księdze wieczystej uzyskała obszar 5,5181ha, następnie sprostowano oznaczenie i obszar nieruchomości w ten sposób, że wszystkie tworzące nieruchomość działki zostały oznaczone jako działa nr 3/35 o obszarze 5,5478ha. W ewidencji gruntów i budynków figuruje działka nr 3/35 o powierzchni 5,5168ha, która odpowiada części działki nr 3/34 ujawnionej w księdze wieczystej, tym samym zachowana jest tożsamość nieruchomości. W dziale II księgi jako właściciel gruntu wpisana jest Gmina Miejska Ł. Nieruchomość ta pozostaje w użytkowaniu wieczystym A Sp. z o.o. z siedzibą w W. Organ ustalił nadto, na podstawie odpisu decyzji Wojewody [...] z dnia [...], że Fabryka B w Ł. nabyła z dniem 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego gruntu położonego w Ł. przy ul. A 18/20, oznaczonego na mapie sytuacyjnej jako działka nr 3/9 o pow. 0,0441ha. Wskazał, iż przedmiotowa decyzja Wojewody [...] , decyzja deklaratoryjna, wydana została na podstawie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464) w brzmieniu ustalonym przez art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1992 r. zmieniającej ustawę o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 91, poz. 455).
Decyzją z dnia [...] Starosta [...] na podstawie art. 142 w związku z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: ustawa), art. 105 § 1 k.p.a. umorzył w całości postępowanie w sprawie o zwrot nieruchomości położonej w Ł. ul. A 12, oznaczonej ówcześnie jako działka nr 7 o pow. 0,0435ha, obecnie oznaczonej w ewidencji gruntów jako część działki nr 3/35 położonej w Ł. ul. A 18/20 o pow. 5,5168ha. Organ I instancji, wskazując na ustalony stan faktyczny przywołał brzmienie art. 229 ustawy podkreślając, iż przepis ten stanowi samodzielną, negatywną przesłankę zwrotu nieruchomości, która wyklucza badanie merytorycznych przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości określonych w art. 136 i art. 137 ustawy. Wystąpienie wszystkich przesłanek z art. 229 ustawy oznacza, że nie jest możliwy zwrot takiej nieruchomości, nawet jeżeli stała się zbędna na cel wywłaszczenia. W realiach niniejszej sprawy organ ustalił, iż z dniem 5 grudnia 1990 r. Fabryka B w Ł. nabyła prawo użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego m.in. jako działka nr 3/9 o pow. 0,0441ha. Oznacza to, iż spełniona jest pierwsza przesłanka z art. 229 ustawy, sformułowanie "ustanowiono użytkowanie wieczyste" odnosi się bowiem zarówno do nabycia prawa użytkowania wieczystego w drodze czynności prawnej, jak i z mocy prawa. Oceniając zaś drugą przesłankę opisaną w art. 229 ustawy organ wskazał, iż wywłaszczenia dokonano na wniosek Fabryki B, która stała się z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990r. użytkownikiem wieczystym wywłaszczonego gruntu. Wywłaszczenia dokonano w związku z wnioskiem przedsiębiorstwa państwowego, ale na rzecz Państwa. Przywołując stanowisko NSA wskazał, iż osobą trzecią w rozumieniu art. 229 ustawy jest każda – zarówno fizyczna, jak i prawna - osoba inna (zatem trzecia) niż poprzedni właściciel lub SP, na którego rzecz utracił on swą własność (wyrok z dnia 17 czerwca 2011 r., I OSK 1251/10). Zdaniem organu wobec powyższego druga przesłanka także została spełniona. Z kolei w kwestii wpisu tego prawa do księgi wieczystej organ podał, iż niezbędne jest by prawo to zostało ujawnione w księdze przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, zatem przed dniem 1 stycznia 1998 r. Jak wynika zaś z odpisu karty księgi wieczystej nr [...] wpis prawa użytkowania wieczystego na rzecz Fabryki B nastąpił na podstawie wniosku złożonego dnia 12 lipca 1993 r., wpis nastąpił w dniu 14 lipca 1993 r., ale zgodnie z art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wpis w księdze wieczystej ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o jego dokonanie. Reasumując organ podkreślił, ż aktualnie właścicielem wywłaszczonej nieruchomości jest Gmina Miasto Ł., a jej użytkownikiem wieczystym A Sp. z o.o., przy czym okoliczność ta nie ma znaczenia, ponieważ roszczenie o zwrot nie przysługuje uprawnionym, gdyż zaistniały przesłanki z art. 229 ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przeważa zaś stanowisko, że jeżeli wniosek strony nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa, art. 229 ustawy wyłącza roszczenie z art. 136 ust. 3 ustawy, to mamy do czynienia z bezprzedmiotowością żądania strony, co implikuje konieczność umorzenia postępowania. Odosobnione jest stanowisko, iż w takich przypadkach organ powinien orzec o odmowie zwrotu nieruchomości.
Odwołania od powyższej decyzji złożyli E. K., B. G., J. Z. i D. L. Argumenty odwołujących zasadzają się na podważeniu prawidłowości przejęcia nieruchomości przez Gminę Ł., gdyż zdaniem stron po ogłoszeniu upadłości Fabryki B nieruchomość winna zostać zwrócona właścicielom a nie bezprawnie przekazana Spółce A.
Przywołaną na wstępie decyzją z dnia 14 stycznia 2014 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wojewoda [...] powtórzył dotychczasowy przebieg postępowania i podkreślił, iż zgodnie z art. 229 ustawy roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (przed 1 stycznia 1998r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Jak ustalono w sprawie, Fabryka B, nabyła z dniem 5 grudnia 1990 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność SP, położonej w Ł. przy ul. A 18/20 o pow. 5,5478ha, w skład której wchodziła dawna działka nr 7, oznaczona następnie nr 3/9. Prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej z dniem 14 lipca 1993 r. zatem przed dniem wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Fakt ustanowienia, przed dniem 1 stycznia 1998 r., prawa użytkowania wieczystego i wpisania go do księgi wieczystej powoduje, że spełniona została przesłanka z art. 229 ustawy, zatem roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie mogło być uwzględnione. Późniejsze nabycie prawa użytkowania wieczystego na rzecz innej osoby trzeciej nie niweczy skutku w postaci wygaśnięcia prawa do zwrotu tej nieruchomości.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi E. K. zarzuciła naruszenie art. 136, art. 137 i art. 229 ustawy i wniosła o uchylenie decyzji organu II instancji oraz organu I instancji. Uzasadniając skarżąca podkreśliła, iż organy państwa wywłaszczając nieruchomość winny liczyć się z ewentualnym jej zwrotem w razie gdy odpadnie cel wywłaszczenia i dokładać staranności, by zadośćuczynić roszczeniu byłego właściciela. Obowiązek ten nie wyczerpuje się w zrealizowaniu powinności zwrotu nieruchomości zbędnej na potrzeby wywłaszczenia, ale obejmuje również podejmowanie takich czynności zmierzających do skutecznego zapobieżenia aktom zadysponowania taką nieruchomością, a tego w sprawie nie uczyniono. Zdaniem strony organ wyrządził szkodę przez zaniechanie, które polegało na niewypełnieniu ustawowego obowiązku zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do regulacji art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji we wskazanych powyżej granicach Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, które uzasadniałoby uwzględnienie skargi.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Wojewody [...] z dnia 14 stycznia 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] o umorzeniu w całości postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości położonej w Ł. ul. A 12, oznaczonej ówcześnie jako działka nr 7 o pow. 0,0435ha, obecnie oznaczonej w ewidencji gruntów jako część działki nr 3/35 położonej w Ł. ul. A18/20 o pow. 5,5168ha.
Skarżąca, wraz z pozostałymi spadkobiercami byłych właścicieli, wstąpiła o zwrot wywłaszczonej nieruchomości wskazując, iż stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia, a tymczasem został bezprawnie przekazana w użytkowanie wieczyste A Sp. z o.o. W ocenie sądu ze stanowiskiem skarżącej, w świetle wyczerpująco ustalonego stanu faktycznego i prawnego nie sposób się zgodzić.
Zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowane zostały przepisami art. 136 - 142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Nie budzi wątpliwości, że wskazane regulacje prawne dotyczą również nieruchomości wywłaszczonych na podstawie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Sytuacje, w których nieruchomość należy uznać za zbędną, precyzują natomiast przepisy art. 137 ust. 1 powołanej ustawy.
Przepis art. 229 ustawy stanowi jednak, że roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (ti. przed 1 stycznia 1998 r.) nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej.
W ocenie sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy, a co za tym idzie i okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości. W oparciu o zgormadzone dokumenty organy ustaliły, iż nieruchomość położona w Ł., przy ul. A 12 została wywłaszczona od K. U. i spadkobierców jej męża J. U. na rzecz Państwa ostatecznym orzeczeniem Prezydium Rady Narodowej m.Ł. z dnia 27 lutego 1954 r. na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych. Wywłaszczona działka nr 7, oznaczona następnie nr 3/9, obecnie stanowi część działki nr 3/35, położonej przy ul. A 18/20, o łącznej pow. 5,5168ha. Następnie decyzją z dnia 30 czerwca 1993 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Fabrykę B w Ł. prawa użytkowania wieczystego gruntu położnego w Ł. przy ul. A 18/20, w tym działki uprzednio oznaczonej nr 7 o pow. 435m², obecnie nr 3/9 o pow. 441m². Opisane ograniczone prawo rzeczowe zostało, na wniosek z dnia 12 lipca 1993 r., wpisane do księgi wieczystej w dniu 14 lipca 1993 r.
Przytoczone ustalenia uzasadniają ocenę organu, iż w sprawie niniejszej zachodzi sytuacja określona w art. 229 ustawy. I z uwagi na wystąpienie w niniejszej sprawie określonej tym przepisem negatywnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości brak było podstaw do wyjaśniania kwestii zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia, w rozumieniu art. 137 ustawy. Okoliczności dotyczące zrealizowania celu wywłaszczenia mogłyby być rozpatrywane dopiero po ustaleniu, że nie zachodzą negatywne przesłanki z art. 229 ustawy (wyrok NSA z dnia 12 marca 2013 r., sygn.akt I OSK 1880/11; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 maja 2013 r., sygn.akt II SA/Gd 778/12 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W niniejszej sprawie, jak wynika z ustaleń organu, przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r. na nieruchomości, o której zwrot wnosi skarżąca, zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego na rzecz Fabryki B w Ł. I prawo to zostało ujawnione poprzez wpis w księdze wieczystej w dniu 14 lipca 1993 r., zatem niewątpliwie przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Jeżeli przed 1 stycznia 1998 roku rozporządzono wywłaszczoną nieruchomością w sposób określony w art. 229 ustawy i fakt ten został ujawniony w księdze wieczystej, to roszczenie o zwrot tej nieruchomości nie przysługuje byłemu właścicielowi - następcy prawnemu - choćby spełnione były przesłanki do zwrotu wynikające z art. 136 w związku z art. 137 ustawy (wyrok NSA z dnia 14 września 2011 r., sygn.akt I OSK 1545/10; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 września 2010 r., sygn.akt II SA/Wr 401/10 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na uwadze zarzuty skarżącej dodatkowo wyjaśnić należy, iż wywłaszczenie w trybie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych miało specyficzny charakter. Zgodnie bowiem z art. 40 ust. 1 dekretu, orzeczenie o wywłaszczeniu przenosiło prawo własności nieruchomości na rzecz wywłaszczającego z dniem zgłoszenia wniosku o wywłaszczenie. Orzeczenie to stanowi podstawę do ujawnienia praw w księdze wieczystej. Powyższy zapis oznacza, iż nabycie nieruchomości w trybie przepisów dekretu zawsze następowało na rzecz Państwa. Nieruchomość taka zawsze stawała się własnością Państwa i wchodziła w skład mienia ogólnonarodowego w rozumieniu Konstytucji z dnia 22 lipca 1952 r. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, iż Fabryka B, wystąpiła o wszczęcie procedury wywłaszczeniowej w imieniu Państwa. Nie budzi tym samym wątpliwości wywód organu, znajdujący potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie, iż osobą trzecią w rozumieniu art. 229 ustawy jest każda – zarówno fizyczna, jak i prawna – osoba inna (zatem trzecia) niż poprzedni właściciel lub Skarb Państwa, na którego rzecz utracił on swą własność. Zwrot "ustanowiono użytkowanie wieczyste" obejmuje nabycie prawa użytkowania wieczystego zarówno w drodze czynności prawnej, jak i nabycie z mocy prawa(por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn.akt I OSK 1251/10; wyrok NSA z dnia 15 maja 2009 r., sygn.akt I OSK 722/08; wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 marca 2013 r., sygn.akt II SA/Kr 125/13 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując, na mocy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Państwa, a następnie na wniosek przedsiębiorstwa państwowego - Fabryka B –o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego, prawo to ustanowione zostało z dniem 5 grudnia 1990 r. Ograniczone prawo użytkowania wieczystego zostało ujawnione w księdze wieczystej w dniu 14 lipca 1993 r., zatem bezsprzecznie przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami. A skoro tak, w pełni zasadna jest ocena organu, iż zaistniały przesłanki określone w art. 229 ustawy co czyni bezprzedmiotowym postępowanie zainicjowane m.in. przez skarżącą. Zgodnie bowiem z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Umorzenie postępowania administracyjnego jest możliwe w sytuacji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, gdy brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy, w szczególności wówczas, gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracyjny stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza powstanie sytuacji, w której sprawa administracyjna przestaje istnieć. Aby taki stan rzeczy zaistniał nastąpić musi takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowałoby, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo materialne łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej (orzeczenia WSA w Warszawie z dnia 27 listopada 2013 r., sygn.akt VIII SA/Wa 657/13; z dnia 21 listopada 2013 r., sygn.akt VII SA/Wa 887/13; wyrok WSA w Łodzi z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn.akt II SA/Łd 1194/12 13 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Reasumując powyższe stwierdzić trzeba, iż w świetle przywołanych norm prawnych, organy administracji publicznej prawidłowo oceniły, że w opisanym stanie faktycznym zaistniały przesłanki negatywne określone w art. 229 ustawy. Niewątpliwie bowiem przed dniem 1 stycznia 1998 r., dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, na nieruchomości wywłaszczonej na mocy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. zostało ustanowione ograniczone prawo rzeczowe – prawo użytkowania wieczystego. Podmiotem tegoż ograniczonego prawa stała się "osoba trzecia" Fabryka B. W ocenie sądu nie budzi wątpliwości, iż spełnione zostały przesłanki wykluczające zwrot na rzecz następców prawnych byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości. I co ważne, uwzględniając zarzuty skrżącej, bez wpływu na powyższą ocenę stanu faktycznego i prawnego ma późniejsze rozporządzenie prawem do opisanej nieruchomości, jak i badanie zbędności na cel wywłaszczenia. Warto także podkreślić, iż późniejsze zbycie nieruchomości przez użytkownika wieczystego nie niweczy skutku w postaci wygaśnięcia prawa do jej zwrotu na podstawie art. 229 ustawy. Powyższe dodatkowo czyni bezzasadnym zarzuty strony skarżącej, iż organ administracji zaniedbał swym obowiązkom i dopuścił do rozporządzenia nieruchomością na rzecz A Sp. z o.o. Nawet gdyby do takiego rozporządzenia nie doszło, to i tak wobec spełnienia przesłanek z art. 229 ustawy zwrot na rzecz następców prawnych byłych właścicieli nie byłby możliwy.
Zdaniem sądu, w tak opisanym stanie faktycznym i prawnym nie znajduje podstaw do uwzględnienia zarzut skarżącej, iż organ administracji zaniechał obowiązkowi zapobieżenia czynnościom zmierzającym do zadysponowania nieruchomością. W ustalonym stanie prawnym przedmiotowa nieruchomość, stosownie do art. 40 dekretu, stała się własnością Skarbu Państwa, w imieniu którego postępowanie wywłaszczeniowe wszczęła Fabryka B, na rzecz której następnie ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego. Istotne jest, iż przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, na przedmiotowej nieruchomości ustanowione zostało prawo użytkowania wieczystego i ujawnione w księdze wieczystej. Podnoszone w skardze zastrzeżenia strony nie stanowią naruszenia prawa materialnego, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia i skutkować uchyleniem zaskarżonego aktu. Organy administracji przeprowadziły postępowanie z poszanowaniem, ale przede wszystkim na podstawie obwiązujących przepisów prawa i wywiązały się z podstawowych reguł postępowania.
W tej sytuacji sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
d.j.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło