II SA/Łd 317/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska (spr.) Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącej W. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją nr [...] z dnia [...] Wójt Gminy Z., "w związku z prowadzonym z urzędu postępowaniem w sprawie skargi (...) na niezgodne z prawem odprowadzanie przez M.A. z terenu działki nr [...] (...) położonej w M., ścieków i nieczystości płynnych do pobliskiego lasu", działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), umorzył postępowanie. W uzasadnieniu wskazano, iż w wyniku przeprowadzonej na opisanej wyżej działce kontroli, stwierdzono, że znajdujący się nań budynek zamieszkały tymczasowo przez rodzinę właściciela, nie posiada instalacji wodociągowej ani kanalizacyjnej. Woda do celów bytowych dowożona jest w pojemnikach plastikowych, zaś zużyta wylewana na podwórko. Na terenie posesji znajduje się ubikacja wolnostojąca ze zbiornikiem bezodpływowym, w której załatwiane są potrzeby fizjologiczne. Fekalia gromadzone w zbiorniku bezodpływowym raz na dwa lata wywożone są na pola uprawne, gdzie są zaorywane. Podczas kontroli nie stwierdzono odprowadzania nieczystości płynnych do pobliskiego lasu. W tej sytuacji, zdaniem organu I instancji, bezprzedmiotowe jest dalsze prowadzenie postępowania, wobec czego orzeczono o jego umorzeniu. Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożyła W.W., właścicielka nieruchomości sąsiedniej, zarzucając naruszenie przepisów: - art. 39 ust.1 pkt 3 lit b i d, art. 42, art.44 i 45 ustawy z dnia 18.lipca 2001r. Prawo wodne (tekst jednolity Dz.U. nr 239 z 2005r., poz. 2019 ze zm.), - § 36 i § 286 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. nr 75, poz.690 ze zm.), - art.5 i art.6 ust. 1 ustawy z dnia 13.września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jednolity Dz.U. nr 236 z 2005r., poz. 2008 ze zm.). W uzasadnieniu wskazała, iż decyzja o umorzeniu postępowania jest przedwczesna, albowiem – z uwagi na okoliczności ustalone w toku postępowania, zbadać należy, czy na skutek usuwania ścieków na podwórko lub na pole, przy jednoczesnym braku kanalizacji i zbiornika bezodpływowego, nie zostały naruszone przepisy ustawy Prawo wodne, tj. czy ścieki usuwane do ziemi nie zawierają substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego oraz czy stopień oczyszczenia ścieków do ziemi lub miąższość utworów skalnych nad zwierciadłem wód podziemnych stanowi wystarczające zabezpieczenie tych wód przed zanieczyszczeniem. Jak wskazano, M.A. w dniu kontroli nie okazał wyników badań i ekspertyz, te zaś są wymagane nawet w przypadku tzw. rolniczego wykorzystywania ścieków. Organ nie wyjaśnił też na czym polega tymczasowość zamieszkiwania właściciela i jego rodziny na terenie ww. nieruchomości i jak długo stan taki może się utrzymywać. Ustawa nakłada zaś na właściciela obowiązek wybudowania zbiornika na ścieki bytowe. Nie zbadano również, czy usytuowanie budynków sanitarnych na działce M.A. jest zgodne z przepisami, w szczególności wobec faktu, że ubikacja wspomniana znajduje się w granicy z nieruchomością odwołującej. W ocenie odwołującej, sposób postępowania przez właściciela działki nr [...] jest niezgodny z art. 5 i art. 6 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, jednakże z innych powodów niż wskazane w jej uzasadnieniu. W ocenie organu odwoławczego, konstrukcja przepisów art. 5 ust. 1 - 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wskazuje, iż jedynym podmiotem, który posiada przymiot strony w postępowaniu, dotyczącym realizacji, wskazanych w nim obowiązków jest właściciel nieruchomości, która ma być przyłączona do kanalizacji względnie wyposażona w bezodpływowy zbiornik nieczystości ciekłych, gdyż postępowanie w tym przedmiocie dotyczy sfery uprawnień i obowiązków wyłącznie właściciela nieruchomości a nie jakichkolwiek innych osób. Inne podmioty mogą posiadać co najwyżej interes faktyczny w rozstrzygnięciu takiej sprawy, co dalej im jedynie uprawnienie do zainicjowania postępowania w trybie, określonym w Dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego (skargi i wnioski). Organ I instancji słusznie zatem umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, jednakże rozstrzygnięcie swoje winien uzasadnić wyłącznie brakiem legitymacji czynnej po stronie W.W.. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie W.W. powtórzyła zarzuty, wyartykułowane w złożonym uprzednio odwołaniu, wskazując na rażące naruszenie powołanych wówczas przepisów Odnosząc się do kwestii braku interesu prawnego po stronie skarżącej podniesiono, iż ma ona interes prawny w przywróceniu porządku na działce uciążliwego sąsiada, choćby z tej przyczyny, że istniejący stan narusza jej wizerunek jako przedsiębiorcy. Dodatkowo zaś w bliźniaczej sprawie, toczącej się przeciw skarżącej, gmina prowadziła postępowanie, występowała o ekspertyzy, badała skład wody . W ocenie skarżącej zatem, organy gminy choćby ze względu na kryterium równości wobec prawa powinny w taki sam sposób traktować przypadek M.A. W konkluzji wniosła "o uchylenie w/w decyzji w całości i uwzględnienie wniosku". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do uzasadnienia stanowiska, zawartego w motywach zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 6.maja 2010r. odmówiono dopuszczenia T.K. do udziału w sprawie w charakterze pełnomocnika skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodu zarzutów podniesionych w jej treści. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm. ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi w zaś grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art.145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 , poz. 1270 ze zm., zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.) Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest zobowiązany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę tak zakreślona kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził że zaskarżone orzeczenie narusza normy procedury administracyjnej w stopniu określonym w cytowanym przepisie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż odmowa dopuszczenia do udziału w sprawie T.K. w charakterze pełnomocnika skarżącej wynikała z faktu, że nie należy on do kręgu osób, wymienionych w art. 35 § 1 – 3 p.p.s.a., uprawnionych do reprezentowania stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W.W. występowała w niniejszej sprawie jako osoba fizyczna, właścicielka nieruchomości położonej w M., nie zaś jako przedsiębiorca, prowadzący działalność gospodarczą. Stąd też zatrudniony przezeń pracownik nie mógł skutecznie reprezentować jej przed sądem administracyjnym. Przechodząc natomiast do oceny prawnej zaskarżonej decyzji zwrócić należy uwagę na daleko idącą niekonsekwencję organu odwoławczego, w rezultacie zaś sprzeczność pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a jego uzasadnieniem. Jak bowiem wynika z przywołanego w jej podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji nastąpiło po rozpoznaniu odwołania W.W. Jednocześnie w jej uzasadnieniu obszernie wywodzono brak interesu prawnego po stronie odwołującej, skutkujący brakiem przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Gdyby wszakże przyjąć, iż W.W. nie posiada interesu prawnego do bycia stroną postępowania w niniejszej sprawie, umorzeniu winno podlegać postępowanie odwoławcze, bowiem wszczęte zostało na skutek odwołania złożonego przez osobę nielegitymowaną w sprawie. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2.grudnia 2008r., sygn.akt II GSK 489/08, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 489237 i z dnia 5.lipca 2006r., sygn.akt II OSK 942/05, ONSAiWSA 2007/2/50 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24.października 2007r., sygn.akt II SA/Ol 805/07, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej lex nr 400487) Umknęło również uwadze organu odwoławczego, iż postępowanie prowadzone przez organ I instancji było postępowaniem "prowadzonym z urzędu", co wynika wprost z komparycji decyzji z dnia 28.grudnia 2009r., jego umorzenie wynikało zaś z bezprzedmiotowości postępowania, wywodzonej na podstawie wyników przeprowadzonej "kontroli". Całkowicie chybione są zatem rozważania zawarte w zaskarżonej decyzji, sprowadzające się do konkluzji, że faktycznie umorzenie postępowania uzasadnione było brakiem legitymacji po stronie wnioskodawczyni. Jednoznaczne rozstrzygnięcie kwestii czy skarżącej przysługuje w niniejszej sprawie przymiot strony postępowania nie jest natomiast na obecnym etapie postępowania możliwe, albowiem nie jest jasne jaki był faktycznie przedmiot prowadzonego przez Wójta Gminy Z. postępowania. Prócz wskazanego w decyzji przepisu art. 105 § 1 k.p.a. w jej treści nie wymieniono bowiem żadnego przepisu prawa, którego ewentualne zastosowanie byłoby bezprzedmiotowe. Nie wiadomo zatem w jakim trybie i jakie normy prawne podlegały rozważeniu organu, prowadząc do konkluzji o bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania. Próba "doprecyzowania" rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy, poprzez odwołanie się do regulacji, zawartej w art. 5 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, jest natomiast o tyle wadliwa, że po pierwsze brak jest jakichkolwiek danych, pozwalających na taką modyfikację, po drugie przyjęta koncepcja, jak wskazano, przeczy tezie o umorzeniu postępowania wszczętego na wniosek, skoro do jego przeprowadzenia organ jest zobligowany, po stwierdzeniu niewykonania obowiązków, określonych w art. 5 ust. 1-4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (art. 5 ust. 7 powołanej ustawy).. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Z uwagi natomiast na charakter prawny zaskarżonej decyzji (niepodlegającej wykonaniu i nienadającej się do wykonania) za bezprzedmiotowe uznano natomiast rozstrzyganie w sprawie jej wykonywania do dnia uprawomocnienia się wyroku w trybie art.152 p.p.s.a. Po myśli art. 200 p.p.s.a. zasądzono zaś na rzecz skarżącej zwrot poniesionych przezeń kosztów postępowania, w kwocie równej uiszczonemu wpisowi sądowemu (200,00,-zł.). Prowadząc ponownie postępowanie organ odwoławczy winien w sposób prawidłowy ocenić interes prawny skarżącej w niniejszej sprawie, wydając rozstrzygnięcie przystające do dokonanej oceny, uwzględniając zawarte powyżej wskazania prawne. L.F.