II SA/Łd 32/08

Dnia 26 lutego 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia NSA Anna Stępień, Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2008 roku sprawy ze skargi H. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup leków 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz H. W. kwotę 20 (dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...], nr [...] Wójt Gminy Ś. – działając na podstawie art. 39, art. 2 ust. 1, art. 3, art. 4, art. 6, art. 7 pkt 4, art. 8 ust. 1 pkt 1 ust. 2 - 13, art. 106 ustawy z dnia 12.marca 2004 roku o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. nr 64 z 2004r., poz. 593 ze zm.), Zarządzenia Nr [...] z dnia [...] Wójta Gminy w Ś. w sprawie udzielenia Kierownikowi Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś. upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej, należących do właściwości gminy oraz art. 104 ustawy z dnia 14.czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. nr 98 z 2000 roku, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a. - odmówił przyznania H. W. zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup leków, z uwagi na przekroczenie przez wnioskodawcę ustawowego kryterium dochodowego, określonego w art. w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Dochód skarżącego wynosi bowiem łącznie 1.325,08 zł miesięcznie i składa się z dochodu z gospodarstwa rolnego w kwocie 134,34 zł., zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 190,74 zł. oraz kwoty 1.000,00,-zł. miesięcznie, uzyskiwanej od J. W. jako spłata z tytułu podziału majątku wspólnego, dokonanego ugodą sądową, zawartą przed Sądem Rejonowym w Łęczycy w dniu 30.lipca 2007r., w sprawie o sygn.akt I Ns 214/07. W następstwie jej zawarcia, J. W. zobowiązała się do zapłaty na rzecz H. W. tytułem uzupełnienia wartości jego udziału w majątku wspólnym, kwotę 25.000 zł, płatną w 25 ratach, każda rata płatna po 1.000 zł do ostatniego dnia każdego miesiąca, począwszy od miesiąca sierpnia 2007 roku. Oznacza to, iż poczynając od miesiąca sierpnia 2007r. dochody wnioskodawcy obejmują kwotę spłat z majątku wspólnego, przekraczając tym samym ustawowe kryterium dochodowe, wynoszące dla osoby samotnie gospodarującej 477,00,-zł. miesięcznie. Od decyzji powyższej, pismem z dnia 6.listopada 2007r., H. W. złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Wskazał, że nie otrzymuje spłaty w kwocie 1.000 zł, ponieważ jest ona w całości zarachowywana na poczet jego zadłużenia alimentacyjnego. Wniósł o ponowne rozpatrzenie jego wniosku oraz o przyznanie, zasiłku celowego. Swoją prośbę motywował tym, że miesięcznie wydaje dużą kwotę na leki i ponosi duże opłaty związane z utrzymaniem domu. W toku postępowania odwoławczego H.W. przedłożył również własne oświadczenie z dnia 31.października 2007r. o zrzeczeniu się spłaty, wynikającej z podziału majątku wspólnego. Decyzją nr [...] z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 39, art. 2 art. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej i art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12.października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. nr 79 z 2001r., poz. 856 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu i instancji. W uzasadnieniu podniosło, iż bezspornym jest, że sytuacja materialna i bytowa wnioskodawcy jest trudna. Posiada on dochód w wysokości łącznej 1.325,08 zł. Jednakże organ pomocy społecznej podejmując decyzję, musiał uwzględnić przede wszystkim fakt, iż środki finansowe, jakie posiada są ograniczone i należy je tak rozdysponować, aby nie pozbawić pomocy innych osób, (nieposiadających żadnego dochodu), ubiegających się o pomoc i udzielić jej chociażby w minimalnym zakresie. Zgodnie z planem na 2007 rok organ pomocowy I instancji dysponował kwotą ogólną 66.520 zł. Miesięcznie można więc przeznaczyć na wypłatę tych świadczeń kwotę 5.543,34 zł., przy czym ośrodek w pierwszej kolejności powinien z tych środków zrefundować posiłki dzieci w szkołach, udzielić zasiłków związanych ze zdarzeniami losowymi, opłacić koszty pogrzebów, zaś pozostałe fundusze może przeznaczyć na wypłatę zasiłków celowych. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie H.W. zarzucił "zatajenie" dokumentów złożonych przez niego wraz z odwołaniem. Uznając zaskarżoną decyzję za wydaną "błędnie i fałszywie", wniósł o "przyznanie zapomogi za miesiące październik, listopad i grudzień 2007r." W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy postępowania, w stopniu określonym w cytowanym przepisie. Zgodnie bowiem z treścią art. art. 136 k.p.a. organ odwoławczy, w ramach swoich uprawnień kontrolnych, analizuje materiał dowodowy, oceniając stan faktyczny, stwierdzony w czasie wydania decyzji przez organ I instancji, rozszerzając granice postępowania dowodowego na nowe okoliczności faktyczne pominięte przez organ I instancji, jak i na te, które po wydaniu decyzji przez organ I instancji uległy zmianie. Uzasadnienie rozstrzygnięcia winno przy tym zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (uzasadnienie faktyczne), zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie natomiast, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie można wywnioskować, jaki istotnie był powód odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup leków. W szczególności czy powodem tym było przekroczenie kryterium dochodowego (jak przyjął organ I instancji) czy też brak środków finansowych w dyspozycji organu pomocowego I instancji. Przyjęcie bowiem, iż dochód skarżącego przekracza kryterium, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24.lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. nr 135, poz. 950 ze zm.), zamykałoby mu drogę do ubiegania się o przyznanie zasiłku celowego, uregulowanego w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Ewentualne rozważanie jego potrzeb w tym zakresie i możliwości organów pomocowych wchodziłoby zaś w grę przy ocenie przesłanek, określonych w art. 41 powołanej wyżej ustawy. Przywołana przez organ odwoławczy podstawa prawna rozstrzygnięcia (art. 39 ustawy o pomocy społecznej) nie wskazuje jednakże, by przedmiot rozważań Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. stanowiła kwestia przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego, uregulowanego w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Rozważania te uznać należałoby zatem za zbędne, przy przyjęciu, iż dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe (z zastrzeżeniem konieczności ich badania dla oceny możliwości przyznania specjalnego zasiłku celowego), za dalece niewystarczające natomiast, przy ustaleniu, iż dochód ten uprawnia go do ubiegania się o żądane świadczenie. Kwestia dochodu, uzyskiwanego przez H.W. nie została natomiast należycie wyjaśniona i oceniona przez organ odwoławczy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest bowiem odniesienia się do zarzutów i dowodów odwołania (zarachowywania egzekwowanych od J. W. spłat na poczet zaległości alimentacyjnych) oraz złożonego w toku postępowania odwoławczego oświadczenia skarżącego o zrzeczeniu się należnych mu spłat z tytułu podziału majątku wspólnego. Kwestia ta ma natomiast znaczenie zasadnicze dla oceny, czy dochód skarżącego przekracza ustawowe kryterium czy też mieści się w jego granicach. Jakkolwiek bowiem faktem jest, iż samo spełnienie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego, ponieważ organ pomocowy może ale nie musi przyznać świadczenie, niedopuszczalne jest jednak takie konstruowanie uzasadnienia decyzji administracyjnej, które uniemożliwiałoby ustalenie i ocenę rzeczywistych motywów działania organu. Niezależnie od tego podkreślić należy, iż przy spełnieniu kryteriów ustawowych, rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza zaś załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Przesłanki uzasadniające odmowę przyznania pomocy muszą wszakże mieć charakter konkretny a nie abstrakcyjny i wynikać wprost z uzasadnienia orzeczenia organów pomocowych. Ogólnikowe powołanie się na niedostatki środków, znajdujących się w dyspozycji organów pomocowych, uznać należy za niewystarczające (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.czerwca 2007r., sygn.akt I OSK 1464/06, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny Lex nr 299415, z dnia 26.września 2000r., sygn.akt I Sa 945/00, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny Lex nr 79608) Biorąc pod uwagę powyższe, z uwagi na opisane naruszenie przez organ odwoławczy przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. oraz art. 136 i k.p.a., które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Z uwagi natomiast na charakter zaskarżonego rozstrzygnięcie (nienadającego się do wykonania i niewymagającego wykonania) za bezprzedmiotowe uznano orzekanie w trybie art. 152 p.p.s.a. w sprawie jego wykonania. O kosztach postępowania orzeczono zaś na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego ich zwrot w kwocie równej poniesionym przezeń kosztom przejazdu z miejsca jego zamieszkania do siedziby sądu (20,00,-zł., zgodnie z okazanym biletem autobusowym, nabytym w dniu rozprawy) . A.K.