II SA/Łd 330/11

Dnia 7 czerwca 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku W.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oraz ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. lf II SA/Łd 330/11 Uzasadnienie W.B. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie go od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oraz ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji. Z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, a także z dodatkowych dokumentów złożonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 80 m² oraz 74-metrowego mieszkania (w tym 1/2 posiada żona). Posiada ponadto 3 ha gruntu rolnego. Skarżący otrzymuje rentę w wysokości 2013,90 zł netto. Z formularza PIT-40A wynika, że skarżący w 2010 r. osiągnął dochód w wysokości 28146,12 zł, z czego odprowadzono 2330 zł zaliczek na podatek dochodowy oraz 2181,28 zł składek na ubezpieczenie zdrowotne. Z przedstawionych wyciągów bankowych skarżącego wynika, że na koncie w banku Pekao SA skarżący w dniu 25 maja 2011 r. dysponował kwotą 4260,81 zł, a w okresie od 26 lutego do 25 maja 2011 r. najniższe saldo wynosiło 2730,75 zł. Z kolei żona skarżącego B.B. otrzymuje emeryturę w wysokości 1241,76 zł netto (przelew na konto w banku A w dniu 28 kwietnia 2011 r.). W roku 2011 r. B.B. osiągnęła z tego tytułu dochód w wysokości 16 597,16 zł, pomniejszony o zaliczki na podatek dochodowy w kwocie 1144 zł i składki na ubezpieczenia zdrowotne w wysokości 1286,27 zł. B.B. prowadzi ponadto działalność gospodarczą, z której osiągnęła w 2010 r. dochód w wysokości 27515,50 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie uczynił zadość tym wymaganiom. W.B. osiąga miesięczny dochód w wysokości ponad 2000 zł netto. Jego żona B.B. otrzymuje emeryturę w kwocie ponad 1200 zł netto, osiąga także dochody z działalności gospodarczej – w 2010 r. średnio ponad 2000 zł miesięcznie (roczny dochód z tego tytułu w kwocie 27515,50 zł podzielony przez 12 miesięcy). Wprawdzie skarżący stwierdził, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego, jednakże referendarz sądowy nie dał wiary tym zapewnieniom. Przede wszystkim skarżący nie rozwiódł się z żoną, nie pozostaje z nią w separacji, mieszka z nią pod jednym adresem, posiada z żoną wspólne konto bankowe w banku A, jest także wraz z B.B. współwłaścicielem mieszkania. Złożył również razem z żoną odwołanie od decyzji organu I instancji Fakty te wskazują, że skarżący prowadzi z żoną wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto przy badaniu ustawowych przesłanek o przyznanie prawa pomocy należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Podkreślenia wymaga, że obowiązek wzajemnej pomocy między współmałżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Tak więc, w ocenie referendarza sądowego, łączny dochód małżonków, kształtujący się na poziomie ponad 5000 zł, umożliwia opłacenie wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. Do tego na koncie bankowym W.B. nr [...] stale pozostaje do dyspozycji kwota około 3000 zł, a zatem znacznie przewyższająca koszty wpisu sądowego. Ponadto poza dość wysokim stałym dochodem skarżący posiada majątek w postaci domu, mieszkania i nieruchomości rolnej. Nie można go zatem w żaden sposób uznać za pozbawionego środków do życia i majątku, a tylko takie osoby spełniają przesłanki do przyznania prawa pomocy. Posiadanie środków majątkowych w kwocie znacznie przewyższającej wysokość potencjalnych kosztów sądowych w sprawie pozwala sądzić, iż ich część, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, skarżący może przeznaczyć na uiszczenie wpisu sądowego. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. lf