II SA/Łd 343/12

Dnia 23 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA: Joanna Sekunda – Lenczewska Sędziowie Sędzia WSA: Jolanta Rosińska Sędzia WSA: Barbara Rymaszewska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2012 roku przy udziale --- sprawy ze skargi S. M. na uchwałę Rady Miejskiej w B. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta B. – obszaru osiedla [...] - oddala skargę. W dniu [...] Rada Miejska w B. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta B. – obszaru osiedla D.. S. M. i U. Z. wezwali Radę Miejską w B. do usunięcia naruszenia prawa wskazaną uchwałą. Uchwale tej zarzucili naruszenie art.17 pkt 9 ustawy z dnia 24 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym polegające na wyłożeniu do publicznego wglądu projektu planu wyłącznie w zakresie rysunku planu – plansza podstawowa oraz jego tekstu, jednakże bez załączników takich jak: rysunek planu – infrastruktura techniczna – ten załącznik planu nie został sporządzony na okres wyłożenia planu, a na żądanie udostępnienia go w dniu 3 października 2011r. pracownica Biura Planowania Przestrzennego przyniosła jedynie roboczy podkład geodezyjny, na którym podkolorowane była tylko część linii energetycznej, bez opisu, legendy, uzgodnień oznaczenia, że jest to załącznik do planu i bez oznaczenia ewentualnie planowanych korytarzy urządzeń. Jest to równoznaczne z tym, że jako zainteresowani nie mieli możliwości odniesienia się np. czy i w jakim stopniu na terenie ich nieruchomości planowane są urządzenia infrastruktury. Ujęty w uchwale planu załącznik nr 5 nie spełnia ustawowego wymogu zgodności z przepisami o finansach publicznych (art. 20 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Ponadto zdaniem skarżących: 1. § 9 ust. 1 planu został wydany bez ustawowego upoważnienia i stanowi uregulowanie, które wynika jako powszechnie obowiązujące bezpośrednio z ustawy; 2. § 9 ust. 2 planu został wydany bez ustawowego upoważnienia, bowiem ustawodawca w art. 15 ust. 2 pkt 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym upoważnia organ gminy do określenia jedynie "sposobu" i "terminu" tymczasowego zagospodarowania, bez prawa do stosowania zakazów w tym przedmiocie; 3. § 11 ust. 1 planu został wydany bez ustawowego upoważnienia, bowiem ustawodawca w art. 15 ust. 2 pkt 8 ww. ustawy upoważnia organ gminy do określenia jedynie "szczegółowych zasad scalania i podziału nieruchomości objętych planem miejscowym" bez stosowania zakazów podziału i scaleń; 4. § 12 pkt 4 planu został wydany bez ustawowego upoważnienia; 5. § 13 planu został wydany bez ustawowego upoważnienia, a zakres ustaleń regulowany jest wprost przepisami odrębnymi, wynikającymi z ustaw i aktów wykonawczych; 6. § 16 pkt 2a w zakresie zakazu stosowania węglowych nośników energii do celów grzewczych, bowiem ustalenie to zostało wydane bez ustawowego upoważnienia; 7. § 22 pkt 1 planu w zakresie ustalenia docelowego zaopatrzenia w ciepło z miejskiej sieci ciepłowniczej, bowiem ustalenie to zostało wydane bez ustawowego upoważnienia; 8. § 23 pkt 2 planu, bowiem ustalenie to zostało wydane bez ustawowego upoważnienia; 9. § 26 pkt 4 ustalenie pozostające w sprzeczności z rozporządzeniem Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie, 10. § 27 ust. 1 w zakresie dotyczącym ulicy [...] jest sprzeczny ze stanem faktycznym, uniemożliwiającym jej realizację z osiągnięciem planowanych i wymaganych prawem parametrów. Ulicę zaprojektowano dla obsługi istniejących usług, którą w pełni zapewniają służebności dojścia i dojazdów ustalone na wnioski właścicieli prywatnych nieruchomości we wskazanym przez nich samych ograniczonym zakresie, a więc w pełni odpowiadającym potrzebom tych nieruchomości. Realizacja powyższej ulicy nie jest w żadnym wypadku realizacją celu publicznego, bowiem nie ma obecnie potrzeby ustalania przez organ gminy w inny sposób obsługi komunikacyjnej dla dwóch tylko budynków. Podobnie rzecz ma się w projekcie ulicy w głębi podwórka - studni, na którą to stronę znajdują się zaplecza budynków. Realizacja ulicy dla tej części również nie spełnia przymiotu celu publicznego. Nie zrealizowany nigdy i nikomu niepotrzebny dojazd do zapleczy sklepów potwierdza fakt ich wieloletniego funkcjonowania i wystarczającej obsługi komunikacyjnej od ulicy [...]. Faktem, który wyklucza realizację planowanej drogi dojazdowej jest niewystarczająca szerokość pasa drogi, który dla drogi klasy dojazdowej "D" powinien wynosić zgodnie ze Studium minimum 10 m. Podobnie z wymaganą szerokością jezdni dla klasy tej drogi w planie minimum 5 m, przy czym dla terenu zabudowanego użyteczności publicznej istnieje obowiązek wykonania oddzielonego od jezdni chodnika dla pieszych o szerokości min. 1,5 m. Oznacza to, że w pasie, który ma szerokość 5 m ze zwężeniami we wjeździe pomiędzy budynkami szerokości 3,5 m i który jest wyznaczony z obu stron budynkami nie ma fizycznej możliwości zrealizowania zaplanowanej ulicy [...]. Zaprojektowana ulica dojazdowa [...] jako nie posiadająca przymiotu celu publicznego została ustalona bez ustawowego upoważnienia. Gmina nie ma prawa za pomocą realizacji rzekomych celów publicznych realizować interesów prywatnych właścicieli nieruchomości tylko dlatego, że oni chcieliby mieć komunikację do swoich sklepów w kształcie innym, aniżeli ustalona została w drodze służebności przez sąd według zgłoszonych w postępowaniu sądowym zgłaszanych przez nich samych zapotrzebowań. Swoje zastrzeżenia co do planowanej "drogi dojazdowej" wnieśli w formie uwagi do planu w dniu 17 października 2011r. 11. § 28 ust. 6 ustaleń szczegółowych planu narusza prawo w zakresie ustalającym wyłączną "usługową" funkcję jednostki [...] – plan narusza ustalenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta B.. Jako jedyną i możliwą funkcję przyjęto przeznaczenie podstawowe jako "usługi". Tymczasem, jak to wynika ze Studium zagospodarowania przestrzennego miasta, zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w B. w dniu [...]- tom II "Polityka przestrzenna –kierunki zagospodarowania" - Rozdział II, dział 8.2.3 ustalono "utrzymanie dominującej funkcji jednostki jako zabudowy mieszkaniowej z usługami towarzyszącymi". Ograniczenie podstawowej funkcji dla jednostki [...]planu poprzez pozbawienie jej funkcji mieszkaniowej z dotychczasowej funkcji mieszkaniowo-usługowej pozostaje w oczywistej sprzeczności z funkcją ustaloną w Studium jako dominującą – mieszkaniową. 12. w zakresie zakazującym na terenie jednostki lokalizacji obiektów tymczasowych, usług w formie kiosków i obiektów niezwiązanych trwale z gruntem, z wyjątkiem sezonowych ogródków gastronomicznych – ustalenie bez umocowania prawnego, uchwałodawca ma co najwyżej prawo do określenia sposobu i terminu zagospodarowania tymczasowego, jednak nie posiada prawa do ustanawiania w tym zakresie zakazów – art.15 ust. 2 pkt 11 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w zakresie zakazującym umieszczania nośników reklamowych, niezwiązanych z prowadzoną działalnością - ustalenie bez umocowania prawnego uchwałodawca ma co najwyżej prawo do określenia gabarytów, standardów jakościowych oraz rodzajów materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane. 13. w zakresie ustalającym, że podział nieruchomości jest możliwy jedynie w celu regulacji granic sąsiednich nieruchomości lub powiększenia działek sąsiednich ustalenie bez umocowania prawnego, uchwałodawca ma co najwyżej prawo do określenia zasad i warunków podziału. W żadnym wypadku nie ma prawa wprowadzania zakazu podziału art.15 ust. 2 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Rada Miejska w B. nie uzasadniła odstąpienia od podstawowej, dotychczasowej funkcji mieszanej jednostki, jaka jest obecnie i jest zgodna ze Studium. W zakresie ustanowienia w odległości 10 m od linii rozgraniczającej ulicy A linii zabudowy i tym samym ograniczenia zabudowy 10 m szerokości pasa jednostki narusza prawo, albowiem z planu nie wynika, w jakim konkretnie celu takie ograniczenie jest ustalane. 14. Rada Miejska nie uzasadnia wskaźnika intensywności zabudowy 1,0 dla jednostki [...]. Wskazuje tylko, że wskaźnik ten w jednostkach sąsiednich wynika z istniejącej zabudowy powierzchni całych działek. Wskaźnik 2,0 w jednostce [...] jest planowany, bo istniejący jest mniejszy. Nie ma to żadnego uzasadnienia, tym bardziej, że kilkadziesiąt metrów od jednostki Gmina w ostatnim czasie wydaje decyzje o warunkach zabudowy, ustalając właśnie wskaźniki na poziomie 2,0 doprowadzając do zabudowy całych nieruchomości (ulica B [...] oraz C [...]). 15. Rada nie uzasadnia w sposób logiczny ustanowionego wbrew prawu zakazu lokalizacji obiektów tymczasowych i nie uzasadnia dlaczego takie obiekty mogą być lokalizowane na terenie, którego to gmina jest właścicielem. Podobnie nie uwzględniono uwagi w przedmiocie zakazu realizacji tymczasowych obiektów usługowo – handlowych. Także zakazu zamieszczania w jednostce [...] reklam nie związanych z prowadzoną działalnością Ograniczenie to pozostaje bez ustawowego upoważnienia . Niewytłumaczone pozostaje, z jakich powodów na terenach stanowiących własność gminy nie zakazano umieszczania reklam. 16. odnośnie § 29 ust. 7 planu w zakresie dotyczącym nieustalenia komunikacji pieszej do budynku B [...], którego lokale użyteczności publicznej obsługiwane są z istniejącego ciągu pieszego na działce nr [...] S. M. i U. Z. zauważyli, że stan taki istnieje od 2006r. i obecnie na skutek pozbawionych racjonalnego wytłumaczenia ustaleń panu lokale zostają pozbawione dostępu pieszego z tego istniejącego ciągu. Ustala się natomiast zieleniec do samych ścian budynku, by odciąć wejścia do budynku nasadzaną bez żadnego rozumnego planu roślinnością, by tylko złośliwie zastawić od ulicy nowy budynek. 17. § 29 ust. 13 planu nie uwzględnił wniosków o przeznaczenie ich działek pod usługi, tj. części jednostki oznaczonej [...], w zakresie zakazu lokalizacji tymczasowych obiektów handlowo – usługowych i zakazu stosowania ogrodzeń wewnątrz jednostki. Ustalenia te zostały przyjęte bez upoważnienia ustawowego. Naruszają § 15 ust. 2 pkt 11 i § 15 ust. 3 pkt 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Organ gminy nie jest upoważniony do zakazywania budowy ogrodzeń, czy realizacji obiektów tymczasowych. Ustanowienie zakazu umieszczania gdziekolwiek ogrodzenia wykracza poza ustawowe umocowanie organu gminy. Samo zaś nieuwzględnienie wniosku o przeznaczenie ich terenu pod usługi jest niewytłumaczalne tym bardziej, że w sąsiedniej jednostce taka funkcja jest ustalona jako podstawowa. Gmina jednak ustala dla pewnych terenów wskaźnik 100% zabudowy powierzchni działki, traktując nierówno właścicieli sąsiednich jednostek, natomiast w planie wpisuje ustalenie, że dla tych jednostek dopuszcza miejsca parkingowe poza jednostką. Tak zostało ustalone dla jednostek [...] w § 29 ust. 5 pkt 5 lit. h planu, dla [...] w § 29 ust. 8 pkt5 lit. h planu, dla [...] w § 29 ust. 10 pkt 5 lit. h planu, dla [...] w § 29 ust. 11 pkt 5 lit. h planu i innych. W ten sposób właściciele jednych działek mogą budować sklepy, a właścicielom drugich pozostają parkingi, których nie mogą nawet zagrodzić. W ocenie U. Z. i S. M. upubliczniony plan zagospodarowania, zatwierdzony przez Radę Miasta nie jest tym planem, który został wyłożony oraz nad którym została przeprowadzona dyskusja publiczna. Dowiedzieli się, że na skutek oszczędności ekonomicznych wykonywane są dwa oryginalne rysunki planu w skali 1:1000 w postaci zgodnej z zasadami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, z których jeden został przedstawiony organowi nadzorczemu (Wojewodzie), natomiast drugi znajduje się w Biurze Planowania Przestrzennego w B.. W siedzibie zaś organu Rady Miejskiej znajduje się plan, którego wersja graficzna została przetworzona nie tylko skalowo do skali 1:2000, ale i graficznie (do wersji czarno-białej). S. M. i U. Z. zarzucili też, iż rysunek planu został wykonany niezgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co skutkuje: a) nieokreśleniem stosownie do § 4 pkt 9 lit. b warunków powiązań układu komunikacyjnego z układem zewnętrznym, w szczególności dla planowanej drogi dojazdowej [...], którą poprowadzono jako ulicę ślepą, niemożliwą do wykonania ze względu na brak możliwości do zaprojektowania takiej drogi zgodnie z wymogami prawa, a nadto nie wskazuje się dokąd ta projektowana droga dojazdowa ma prowadzić i w jaki sposób pojazd ma z niej wyjechać; b) brakiem na rysunku planu wymaganego § 7 pkt 1 powołanego rozporządzenia wyrysu ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy; c) niewykonaniem prognozy skutków finansowych uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zgodnie z § 11 powołanego rozporządzenia; d) nieprawidłowym ogłoszeniem o przystąpieniu do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co stanowi naruszenie §12 pkt 2 rozporządzenia poprzez: nieokreślenie w sposób jednoznaczny "opisu granic obszaru objętego uchwałą", poprzez podanie, że dotyczy obszaru "osiedla D.", natomiast z planu i jego rysunku wynika, że uchwałą objęte są ulice D (droga klasy wojewódzkiej) oraz B(droga klasy gminnej), wskazanie w ogłoszeniu daty 28 lutego 2008r. jako daty, do której można składać wnioski, pouczenie, że "zainteresowani mogą składać wnioski do wyżej wymienionej zmiany planu miejscowego", podczas gdy ogłoszenie dotyczyło uchwały o przystąpieniu do sporządzania takiego planu a nie jego zmiany. Ogłoszenie takiej treści zostało wytworzone w dniu 15 stycznia 2009r. w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta B.. Termin składania wniosków wskazano o rok wcześniejszy. Wskazane błędy mogły w sposób skuteczny pozbawić czytającego orientacji, o co tak naprawdę w ogłoszeniu chodzi, co z kolei mogło wpłynąć na uniemożliwienie złożenia wniosków. Rysunek planu nie został wykonany na urzędowych kopiach map zasadniczych, gromadzonych w państwowym zasobie geodezyjno-kartograficznym, co wynika z braku na tych mapach stosownych pieczęci, potwierdzających ich pochodzenie i narusza art. 16 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W dniu [...] Rada Miejska w B. podjęła uchwałę [...] o odmowie uwzględnienia powyższego wezwania do usunięcia naruszenia prawa w uchwale z dnia [...] w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta B. – obszaru osiedla D.. W uzasadnieniu Rada Miejska w B. wyjaśniła, że do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta B. - obszaru osiedla D. przystąpiono na podstawie uchwały nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...]. Został on sporządzony z zachowaniem pełnej procedury formalno-prawnej wymaganej przepisami art. 17 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. O fakcie przystąpienia do sporządzania planu ogłoszono w prasie ("[...] [...]" z dnia 20 stycznia 2009r.), na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta B. (w dniach od 16 stycznia do 28 lutego 2009r.), w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta B. (w dniach od 16 stycznia do 28 lutego 2009r.). Uzupełniająco, w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko zawiadomiono o przystąpieniu do sporządzania prognozy oddziaływania na środowisko w ramach przeprowadzania strategicznych ocen oddziaływania na środowisko do przedmiotowego planu (poprzez ogłoszenie zamieszczone w "[...]" w dniu 5 listopada 2009r., wskazując 21 - dniowy termin - od daty ukazania się ogłoszenia - na zapoznanie się z dokumentacją sprawy, informując również o możliwości składania uwag i wniosków. W ogłoszeniu podano, że projekt planu miejscowego będzie dotyczył obszaru osiedla D. analogicznie jak miało to miejsce w tytule uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu. W taki sposób został nazwany obszar planu, natomiast w treści uchwały dokładnie sprecyzowano granice obszaru objętego planem zarówno w formie opisowej, jak i graficznej. Wskazane w wezwaniu omyłki - polegające na błędnym wskazaniu daty zbierania wniosków (rok 2008 zamiast 2009 było oczywistą pomyłką pisarską) oraz użycie sformułowania "zmiana planu" zamiast "plan" (są to pojęcia tożsame z punktu widzenia ustawy o planowaniu zagospodarowaniu przestrzennym, jak i z punktu widzenia osób składających wnioski do planu), nie wpłynęły w znaczący sposób na przeprowadzaną procedurę – do planu wpłynęło 12 wniosków, w tym również wniosek S. M. i U. Z. (data wpływu wniosku: 20 stycznia 2009r.) Wnioski wpływały w terminie od 20 stycznia 2009r. do 30 marca 2011r. Wszystkie złożone wnioski podlegały analizie. Wskazane omyłki nie miały charakteru istotnego naruszenia trybu sporządzania aktu planistycznego. Nie miały żadnego wpływu na treść sporządzanego planu miejscowego. Zawiadomiono organy i instytucje właściwe do opiniowania i uzgadniania. Sporządzono projekt planu, równolegle opracowując prognozę oddziaływania na środowisko. Projekt planu został sporządzony na kopii mapy, spełniającej wymagania art.16 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ani ustawa ani rozporządzenie nie ustala obowiązku potwierdzania map za pomocą pieczęci (w dokumentacji planistycznej znajduje się informacja na temat wykorzystanych w planie map). Wymagane § 4 pkt 9 lit. b rozporządzenia określenie warunków powiązań układu komunikacyjnego z układem zewnętrznym – dotyczy powiązań układu komunikacyjnego wewnątrz obszaru objętego planem z układem komunikacyjnym reszty miasta - części położonej poza granicami obszaru objętego planem - w uchwale są to ustalenia § 26 pkt 10. Natomiast ustalenia dotyczące planowanej drogi dojazdowej [...] zawarte są tabeli stanowiącej ustalenia Rozdziału 4 "Ustalenia szczegółowe dla układu komunikacyjnego" § 27 ust. 1 zgodnie, z którymi ulica [...] odchodzi od ulicy oznaczonej symbolem [...]. Sporządzono prognozę skutków finansowych uchwalenia planu. Egzemplarz sporządzonej prognozy skutków finansowych znajduje się w dokumentacji planistycznej dotyczącej planu miejscowego. Dokumentacja ta została przekazana wojewodzie w celu oceny zgodności planu z prawem. Informacje z prognozy skutków finansowych zostały wykorzystane w uzasadnieniu do podjęcia uchwały w sprawie zatwierdzenia planu miejscowego. Uzyskano wszystkie pozytywne opinie i uzgodnienia o projekcie planu. Wprowadzono zmiany w projekcie wynikające z uzyskanych opinii i dokonanych uzgodnień. Nie było potrzeby uzyskiwania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne. Ogłoszono o wyłożeniu do publicznego wglądu projektu planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko: w "[...]" z dnia 6 września 2011r., na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta B. (w dniach od 6 września do 17 października 2011r.), w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miasta B. (w dniach od 6 września do 17 października 2011r.). Wyłożenie nastąpiło w dniach od 13 września do 3 października 2011r., jednocześnie wyznaczono termin składania uwag do planu do dnia 17 października 2011r. W dniu 3 października 2011r. przeprowadzono dyskusję publiczną. W wyznaczonym terminie złożono: 5 uwag, które zostały rozpatrzone zarządzeniami nr [...], [...], [...], [...], [...] przez Prezydenta Miasta B. w dniu [...] nie zostały uwzględnione. Dwie uwagi wpłynęły po wyznaczonym terminie – pozostały bez rozpatrzenia. Na sesji Rady Miejskiej w dniu 24 listopada 2011r. zostały przyjęte kolejno uchwały: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] w sprawach rozstrzygnięć o sposobie rozpatrzenia uwag, złożonych do ustaleń projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta B. obszaru osiedla D. – wszystkie uwagi zostały odrzucone, nr [...] w sprawie zgodności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta B. – obszaru osiedla D. z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta B., nr [...] w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta B. – obszaru osiedla D.. Wszystkie powyższe uchwały wraz z dokumentacją przeprowadzonych prac planistycznych zostały przekazane wojewodzie w celu oceny ich zgodności z przepisami prawnymi. Wojewoda dokonał powyższej oceny i uchwałę w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego skierował do publikacji w Dzienniku Urzędowych Województwa [...] pod poz. [...] z [...]. Wyłożeniu do publicznego wglądu podlegała prognoza oddziaływania na środowisko projektu planu oraz sam projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w następującej formie: część tekstowa projektu planu, 3 załączniki graficzne - wyrys z obowiązującego studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta B., plansza podstawowa, plansza infrastruktury technicznej, które to dokumenty wcześniej przeszły pozytywnie etap opiniowania i uzgadniania dokładnie w takiej formie w jakiej zostały wyłożone do publicznego wglądu oraz w takiej formie zostały zatwierdzone jako treść uchwały w sprawie zatwierdzenia miejscowego planu oraz załączniki do tej uchwały tekstowe i graficzne i takie też podlegały publikacji. Załącznik nr 5 do uchwały zawierający rozstrzygnięcia o sposobie realizacji zapisanych w planie inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych nie podlega opiniowaniu ani uzgadnianiu w rozumieniu art. 17 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Załącznik nr 4 do uchwały dotyczy sposobu rozstrzygnięcia uwag złożonych do projektu planu. Ewentualne uwagi są składane w wyniku wyłożenia projektu planu do publicznego wglądu, a ich rozstrzygnięcia są podejmowane w formie uchwał na sesji rady miejskiej przed głosowaniem nad uchwałą w sprawie zatwierdzenia planu miejscowego. Załącznik nr 4 powstaje po podjęciu uchwał w sprawie rozstrzygnięcia uwag oraz po podjęciu uchwały w sprawie zatwierdzenia planu - jako taki nie mógł być sporządzony na etapie wyłożenia projektu planu do publicznego wglądu. S. M. i U. Z. mieli dostęp do wszystkich elementów projektu planu wyłożonych do publicznego wglądu. Otrzymali kopie części tekstu i rysunku planu, jakie były przedmiotem ich zainteresowania. W trakcie trwania dyskusji publicznej zażądali załącznika nr 3 - plansza infrastruktury technicznej - i ten załącznik został im przedstawiony - w formie w jakiej został pozytywnie uzgodniony i zaopiniowany, a następnie uchwalony i opublikowany jako część uchwały zatwierdzającej plan miejscowy. Nie żądali udostępnienia załącznika nr 5 – zatem nie mógł być im wskazany. Załączniki graficzne do uchwały zatwierdzającej (tzn. załączniki nr 1, nr 2 i nr 3), w swojej treści, to cały czas te same załączniki - wyłożone do publicznego wglądu, przekazane wraz z projektem uchwały do zatwierdzenia, w końcu załączone do uchwały podjętej. W celu publikacji zostały zmniejszone ze skali, w jakiej zostały zatwierdzone (tzn. 1:1000) do skali 1:2000 oraz podzielone na części - na załączniku do uchwały przekazanej do publikacji znalazła się informacja na temat zmniejszenia oraz sposobu podziału na poszczególne części. Treści załączników są niezmienne. Zmianie uległa forma przedstawienia. Żaden z załączników graficznych, na żadnym etapie opracowania nie był wykonany w wersji kolorowej. Załącznik nr 5 to "Rozstrzygnięcie o sposobie realizacji zapisanych w planie inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych". W załączniku tym, zgodnie z przepisami art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. – Dz.U. z 2001r. nr 142, poz. 1591 ze zm.) wskazano następujące zadania własne gminy służące zaspokajaniu zbiorowych potrzeb wspólnoty: wykup gruntów pod nowe ulice i poszerzenie pasów drogowych dróg istniejących, budowa dróg, parkingów, ciągów pieszych i ścieżek rowerowych, urządzenie terenów przestrzeni publicznej – zieleni urządzonej; budowa brakujących odcinków sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. Zadania powyższe mogą być realizowane w różnych formach organizacyjno – prawnych. Z uwagi na to, że gmina może być bezpośrednim wykonawcą tych zadań lub zapewnić ich realizację przez podmioty wyodrębnione ze struktury gminy lub przedsiębiorstwa prywatne, wskazano, iż finansowanie realizacji inwestycji odbywać się będzie w oparciu o budżet Miasta B., z wykorzystaniem środków zewnętrznych, możliwych do pozyskania: funduszy strukturalnych Unii Europejskiej, Funduszu Spójności, Funduszu Ochrony Środowiska, środków Spółek Miejskich, środków udostępnianych w Zintegrowanym Programie Operacyjnym Rozwoju Regionalnego. Ustalenie w § 9 ust. 1 planu, że na obszarze objętym planem, tereny zabudowy mieszkaniowej, mieszkaniowo - usługowej i usługowej, winny spełniać wymogi w zakresie obrony cywilnej i ochrony przeciwpożarowej zostało poczynione na podstawie przepisów art. 1 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych i nie jest naruszeniem obowiązującego prawa. Odnośnie § 9 ust. 2 i § 11 ust. 1 planu Rada Miejska w B. wskazała, że treść planów stanowią ustalenia regulacyjne, dotyczące zagospodarowania przestrzennego zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym, które mogą być uchwalone przez radę gminy jako przepisy powszechnie obowiązujące. Taki postulat, zgodnie z art.15 ust. 2 pkt 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego realizuje określenie szczególnych warunków i sposobów zagospodarowania terenów poprzez nakazy, zakazy, dopuszczenia i ograniczenia. Zatem, jeżeli plan nie przewiduje: możliwości tymczasowego zagospodarowania, urządzania i użytkowania terenów, obszarów wymagających przeprowadzania scaleń i podziałów wtedy wprowadzane są zakazy tak jak ma to miejsce w przytoczonych powyżej ustaleniach planu miejscowego. Odnośnie ustaleń zawartych w § 12 pkt 4, § 23 pkt 2, § 16 pkt 2a, § 22 pkt 1 planu organ administracji wyjaśnił, że zgodnie z art.15 ust. 2 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w planie określa się obowiązkowo zasady ochrony środowiska, zgodnie z § 4 pkt 3 rozporządzenia w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego plan musi zawierać ustalenia dotyczące zasad ochrony środowiska (poprzez wprowadzenie nakazów, zakazów, dopuszczeń i ograniczeń) wynikające z potrzeb ochrony środowiska, o których mowa w szczególności w art. 72 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z art. 15 ust.2 pkt 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w planie określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów (...) infrastruktury technicznej. Zapisy te realizują te wymaganie ustawowe. Zakres ustaleń określonych w § 13 nie jest uregulowany wprost przepisami odrębnymi. Artykuł 114 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska przy sporządzaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nakłada obowiązek różnicowania terenów o różnych funkcjach lub różnych zasadach zagospodarowania, wskazując, które z nich należą do poszczególnych rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 tej ustawy. Przepisy szczególne do ustawy o drogach publicznych jakim jest rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie w § 7 ust. 1 określa minimalne szerokości dróg zaliczanych do poszczególnych kategorii. W ust. 2 tego paragrafu dopuszczono przyjęcie mniejszych szerokości ulic niż podane w ust. 1 w wyjątkowych wypadkach, uzasadnionych trudnymi warunkami terenowymi lub istniejącym zagospodarowaniem, przy zachowaniu wskazanych ustawą wymagań. Zatem § 26 pkt 4 planu jest zgodny z obowiązującymi przepisami. Odnośnie § 27 ust. 1 planu w zakresie dotyczącym ulicy [...] organ administracji podniósł, że na etapie sporządzania projektu planu w wyniku jego wyłożenia do publicznego wglądu S. M. i U. Z. wnieśli uwagę, dotyczącą, m.in. likwidacji drogi dojazdowej. Uwaga ta nie została uwzględniona, najpierw przez Prezydenta Miasta (zarządzeniem nr [...] z dnia [...]), a następnie w formie uchwały nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] w sprawie rozstrzygnięcia o sposobie rozpatrzenia uwag, złożonych przez S. M. i U. Z. do ustaleń projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta B. obszaru osiedla D.. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że ulica została ustalona z wykorzystaniem części i całości działek będących własnością Miasta B., S. M. i U. Z. oraz innych właścicieli prywatnych, w celu obsługi istniejących usług w trzech jednostkach urbanistycznych: [...], [...], [...]. Pawilony handlowo – usługowe zlokalizowane w jednostce urbanistycznej [...], zostały wybudowane w oparciu o plan realizacyjny, uwzględniający w swej treści niezbędną obsługę komunikacyjną dla tego terenu. Wówczas właścicielem gruntu przeznaczonego pod układ komunikacyjny była Gmina Miasto B.. Następnie tereny stanowiące dojazdy i dojścia do pawilonów zostały zwrócone na wniosek byłego właściciela. Obecnie problem dostępu do przedmiotowych budynków jest bardzo uciążliwy i powoduje ograniczenia w prowadzonej tam działalności gospodarczej. Ponadto na terenie działek nr [...] oraz [...] (stanowiącej część drogi [...]) znajdują się sieci infrastruktury technicznej (wodociągowe, kanalizacji sanitarnej, elektroenergetyczne, telekomunikacyjne) obsługujące budynki z jednostek [...] oraz [...]. Wszelkie inwestycje związane z przebudową tych sieci, również jako następstwo sytuacji awaryjnych mogą być źródłem konfliktów między właścicielami działek nr [...] oraz [...] S. M. i U. Z. a właścicielami budynków usługowych z jednostek [...] i [...]. Postanowienie Sądu Rejonowego w B. dotyczy jedynie zapewnienia drogi koniecznej do budynków usytuowanych na działkach [...] i [...] zgodnie ze złożonymi wnioskami. Zadaniem planu miejscowego, oprócz zapewnienia ładu przestrzennego jest również, o ile to możliwe, przeciwdziałanie konfliktom właścicieli nieruchomości. Plan miejscowy, do którego wniesiono uwagę, jako jeden z przedmiotów planu wskazał w § 4 pkt 6 "umożliwienie działalności różnorodnych podmiotów przy jednoczesnej minimalizacji wzajemnych konfliktów i optymalizacji korzyści wynikających ze wspólnych działań". Realizacja drogi [...] jako drogi publicznej – dojazdowej, o zaniżonych parametrach – zapewni obsługę komunikacyjną (pieszą i samochodową) istniejących budynków usługowych, położonych w terenach trzech jednostek urbanistycznych i jest rozwiązaniem przyczyniającym się choć w części, do zmniejszenia ilości sytuacji konfliktowych - tych które mają miejsce obecnie jak i możliwym do zaistnienia w przyszłości. Rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie określa w § 7 ust. 1 minimalne szerokości dróg zaliczanych do poszczególnych kategorii, natomiast w ust. 2 tego paragrafu dopuszczono przyjęcie mniejszych szerokości ulic niż podane w ust. 1. Warunkiem przyjęcia mniejszych szerokości ulic jest spełnienie wymagań, o których mowa w § 6 rozporządzenia. Drogi, ulice, mimo iż mają określoną tą samą klasę - w tym przypadku jest to droga klasy "D" - dojazdowa - mają różne funkcje, przypisane są im do spełnienia różne cele - co się przekłada na indywidualny projekt każdej z nich. Na etapie projektu technicznego drogi zostanie przesądzone jakie elementy drogi są konieczne do realizacji w drodze [...] - czy spełniając swoją funkcję będzie miała wyodrębniony chodnik czy też nie. W rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie nigdzie nie jest powiedziane, że na terenach przeznaczonych pod usługi ulica musi mieć wydzielone jezdnie i chodnik. To, że w § 43. ust. 2 wskazanego rozporządzenia jest mowa, że ulica klasy L lub D w strefie zamieszkania może nie mieć wyodrębnionych jezdni i chodników nie jest jednoznaczne z interpretacją, że wszędzie poza ta strefą musi je mieć. Może o tym świadczyć art. 11 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym. Przesądzenie, jakie elementy drogi są potrzebne jest kwestią projektu technicznego i przyszłej organizacji ruchu - nie jest przedmiotem ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Tak jak uznanie, jakie części obszaru objętego planem zalicza się do strefy zamieszkania. W zakresie dotyczącym § 29 ust. 6 ustaleń szczegółowych dla terenu oznaczonego symbolem [...] organ administracji stwierdził, że do tej kwestii odniósł się w uzasadnieniu uchwały w sprawie odmowy uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w uchwale nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] w sprawie zgodności miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta B. - obszaru osiedla D. z ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta B.. Artykuł 15 ust. 2 pkt 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym narzuca obowiązek określenia w planie miejscowym zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego, a te powinny zawierać określenie cech elementów zagospodarowania przestrzennego, które wymagają ochrony, określenie cech elementów zagospodarowania przestrzennego, które wymagają ukształtowania lub rewaloryzacji, oraz określenie nakazów, zakazów, dopuszczeń i ograniczeń w zagospodarowaniu terenów (§ 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego). Zapis o zakazie lokalizacji obiektów tymczasowych, usług w formie kiosków i obiektów niezwiązanych trwale z gruntem realizuje powyższe wymogi. Nie jest to zapis stosowany jedynie w przypadku tej jednostki urbanistycznej. Wszystkie jednostki urbanistyczne o przeznaczeniu pod usługi zawierają taki zapis. Odnośnie zakazu umieszczania nośników reklamowych niezwiązanych z prowadzoną działalnością organ administracji stwierdził, że przedmiotowa działka jest usytuowana u zbiegu ulic: B, A (ulica w ciągu drogi wojewódzkiej). E, F (ulica w ciągu drogi wojewódzkiej), który przebiega nasilony ruch pojazdów oraz pieszych. Z jednej strony jest to miejsce atrakcyjne z uwagi na lokalizowanie urządzeń reklamowych, z drugiej strony jest to miejsce szczególne, stanowiące niewątpliwie jedno z ważniejszych przestrzeni publicznych miasta. Przedmiotowa działka stanowi bezpośrednie otoczenie tej ważnej przestrzeni publicznej, sama zaś, jako teren przeznaczony pod usługi też jest przestrzenią szczególną. Zapis powyższy został wprowadzony jako realizacja przepisu art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez wypełnienie obowiązku wskazanego w art. 15 ust. 2 pkt 2 tej ustawy określenia zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego w sposób wskazany w § 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zapis ten nie dotyczy treści nośników reklamowych, służy ograniczeniu ich ilości – dopuszcza informowanie użytkowników przyległych terenów publicznych o prowadzonej w obszarze usług działalności. Zapis taki ma zastosowanie we wszystkich jednostkach urbanistycznych z obszaru planu, jeżeli stanowią bezpośrednie sąsiedztwo dla przestrzeni publicznych - i nie ma to związku z rodzajem własności działek zawartych w tych jednostkach urbanistycznych. W przypadku, gdy plan miejscowy nie przewiduje możliwości dokonywania podziałów nieruchomości, niecelowym jest wprowadzanie zapisu, dotyczącego zasad i warunków podziału. Dopuszcza się jedynie te podziały, których potrzeby dokonania nie można przewidzieć na etapie wykonywania projektu planu w celu regulacji granic sąsiednich nieruchomości lub powiększenia działek sąsiednich (ten podział nie wymaga ustalenia dojazdów do nowopowstałych działek). Uwagi S. M. i U. Z. dotyczące m.ni. terenu jednostki urbanistycznej[...] w zakresie zmiany przeznaczenia terenu tej jednostki z usług na usługi i zabudowę mieszkaniową, sposobu zagospodarowania z ograniczonego na nieograniczony, wskaźnika intensywności zabudowy określonego dla jednostki z wartości max. 1,0 na max. 2,0, usunięcia zakazu lokalizacji obiektów tymczasowych, usług w formie kiosków i obiektów niezwiązanych trwale z gruntem, usunięcia zakazu umieszczania nośników reklamowych, niezwiązanych z prowadzoną działalnością nie zostały uwzględnione najpierw przez Prezydenta Miasta (Zarządzeniem nr [...] z dnia [...]), a następnie w formie uchwały nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] w sprawie rozstrzygnięcia o sposobie rozpatrzenia uwag złożonych przez S. M. i U. Z. do ustaleń projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta B. obszaru osiedla D.. Sporządzanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, polega przede wszystkim na wyznaczaniu liniami rozgraniczającymi terenów o różnych funkcjach lub różnych zasadach zagospodarowania – oraz wskazaniu tych funkcji i określeniu zasad zagospodarowania. Przy ustalaniu przeznaczenia terenów brane jest pod uwagę, m.in. istniejące zagospodarowanie danego terenu oraz terenów przyległych. Zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 6 w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego określa się obowiązkowo, m.in. parametry i wskaźniki kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, linie zabudowy, gabaryty obiektów i wskaźniki intensywności zabudowy, co miało miejsce w kwestionowanym planie. Zarzut dotyczący § 29 ust. 7 ustaleń szczegółowych dla terenu oznaczonego symbolem [...] nie został sprecyzowany. Teren oznaczony w planie symbolem [...] jest działką miejską, przeznaczoną ustaleniami planu pod zieleń publiczną, zgodnie z istniejącym zagospodarowaniem. Teren oznaczony symbolem [...] ma wystarczającą obsługę komunikacyjną: istniejącą, od strony północnej z ulicy B (wskazywaną we wszystkich wcześniej uzyskiwanych przez właściciela decyzjach) oraz umożliwioną poprzez ustalenia przedmiotowego planu – od strony południowej z drogi oznaczonej symbolem [...]. W żadnym z wcześniej uzyskiwanych przez właściciela dokumentów nie jest przesądzona obsługa komunikacyjna poprzez teren [...]. Dalej organ wskazał, że wnioski, składane do projektu planu podlegają analizie na etapie sporządzania tego planu. Sporządzając projekt planu, zgodnie z delegacjami zawartymi w art.15 ust. 9 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, stosuje się wymogi zawarte w § 4 rozporządzenia w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Prezydent decydując o sposobie rozstrzygnięcia składanych wniosków waży po jednej stronie korzyści wynikające z tych rozstrzygnięć dla poszczególnego mieszkańca miasta z korzyściami mieszkańców najbliższego otoczenia, całego osiedla czy też całego miasta. Rada Miejska zatwierdzając plan miejscowy wykorzystuje uprawnienia przyznane jej z mocy art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, realizując przepisy art. 1 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zakaz lokalizacji tymczasowych obiektów handlowo-usługowych został wprowadzony jako konsekwencja przeznaczenia tego terenu – parkingu, a nie terenu usługowego. Ustaleniami planu dopuszczono lokalizację obiektów tymczasowych, niezwiązanych trwale z gruntem (portiernia, stróżówka, wc) jako związane z funkcją terenu. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ogranicza prawo własności, a plan jest aktem wykonującym ustawę. Wprawdzie gmina wykonuje zadania publiczne we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność to jednak samodzielność gminy może być realizowana tylko w granicach dozwolonych prawem. Granicą tej samodzielności jest sprzeczność z prawem, a zatem rozstrzygniecie sprawy co do istoty inne, niż tego domaga się wyraźnie obowiązujący przepis - co w przypadku wskazanych powyżej naruszeń prawa nie miało miejsca. S. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na uchwałę Rady Miejskiej w B. z dnia [...] w sprawie zatwierdzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta B. – obszaru osiedla D. domagając się jej uchylenia jako rażąco naruszającej prawo oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w B., w obrębie nr [...], składającej się z działek gruntu nr [...] odpowiadającej jednostce w planie [...] i częściowo [...], działek [...] i [...] odpowiadających jednostce planu [...], działek nr [...], [...],[...]. które odpowiadają jednostce [...] planu. Ponadto jest współwłaścicielem dwóch budynków o numerach [...] i [...], posadowionych na działce [...] (jednostka [...]). Ustalenie w zatwierdzonym planie sposobu zagospodarowania tych działek oraz działek sąsiednich [...], odpowiadającej jednostce planu [...] powoduje powstanie po stronie skarżącego uprawnienia do zaskarżenia uchwały. Skarżący zarzucił, że ograniczenie podstawowej funkcji dla jednostki [...] planu poprzez pozbawienie jej funkcji mieszkaniowej z dotychczasowej funkcji mieszkaniowo – usługowej pozostaje w oczywistej sprzeczności z funkcją ustaloną w Studium jako dominującą – mieszkaniową. Naruszeniem prawa jest więc ustalenie funkcji planowanego obszaru sprzecznie ze Studium zagospodarowania przestrzennego miasta. Skarżący podtrzymał także zarzuty podniesione w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w B. wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i przywołując szczegółową argumentację zawartą w uchwale nr [...] w sprawie odmowy uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 lipca 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 w skrócie p.p.s.a.), sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Stosownie natomiast do art. 147 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., sąd administracyjny stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W przeciwnym razie sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). W myśl art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001r., nr 142 poz. 1591 ze zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Zatem przesłanką skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę planistyczną, jest po pierwsze wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a po drugie wykazanie naruszenia posiadanego interesu prawnego. W rozpoznawanej sprawie skarżący wyczerpał ten tryb, bowiem poprzedził wniesienie skargi stosownym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, a następnie stosownie do art. 53 § 2 p.p.s.a. zachował termin do wniesienia skargi. Przedmiotem kontroli sądu jest to, czy w niniejszej sprawie interes prawny skarżącego został naruszony przez nadmierne, nieuzasadnione prawem ograniczenie swobodnego korzystania z prawa własności. Źródłem interesu prawnego lub uprawnienia, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym jest norma prawa materialnego, zaś interes prawny niekoniecznie musi mieć podstawę w przepisach materialnych prawa administracyjnego. Naruszenie tego interesu następuje więc wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego, wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2009r., w sprawie o sygn. akt II OSK 205/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skarżącemu służy interes prawny w kwestionowaniu ustaleń przyjętych sporną uchwałą, o ile jej postanowienia dotyczą nieruchomości, których jest właścicielem. Granice zaskarżenia, wyznaczone w cytowanym art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym naruszeniem interesu prawnego wskazują zaś, iż sąd może dokonywać oceny zaskarżonej uchwały tylko w zakresie wyznaczonym granicami przysługującego stronie skarżącej interesu prawnego, chyba że została naruszona procedura planistyczna. Wówczas, jeżeli sąd stwierdzi uchybienia od strony formalnej podjętej uchwały, zastosowanie ma art. 134 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednakże w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej uchwale tego rodzaju naruszeń prawa, które powodują, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie nieważności, zarówno od strony formalnej, jak i merytorycznej. Zgodzić się należy z organem, że uchybienie, polegające na omyłkowym wskazaniu roku wyłożenia projektu, określenie w tytule aktu, że jest to zmiana, gdy chodziło o przystąpienie do sporządzenia planu nie miały wpływu na ważność uchwały. Również zarzut nieprecyzyjnego określenia granic terenu objętego pracami nie może odnieść skutku. Wprawdzie bowiem w tytule uchwały wskazano jedynie nazwę osiedla, którego plan ma dotyczyć, jednak w treści uchwały granice te zostały określone już dokładnie. Podobnie błędne przyjęcie roku 2008 a nie 2009 przy określeniu terminu, w którym można składać wnioski i uwagi uznać należy za omyłkę pozostającą bez wpływu na ważność uchwały, zwłaszcza, że organ analizował wnioski niezależnie od daty wpływu. Zarzut wyłożenia do wglądu niepełnego projektu planu bez wszystkich niezbędnych załączników nie został przez skarżącego udokumentowany. Kwestionując wyłożenie np rysunku infrastruktury technicznej skarżący podnosi raczej zarzut co do jego zawartości niż faktu braku możliwości zapoznania się z dokumentem, podobnie jest z zarzutem odnośnie załącznika nr 5 zawierającego ocenę skutków finansowych planu. Z kolei zarzut przedstawienia innego projektu niż uchwalony, jak się wydaje dotyczy faktu, że rysunki planu wyłożone do publicznego wglądu sporządzone zostały w skali 1:2000, zaś jako załączniki zatwierdzonej uchwały w skali 1:1000, o czym zainteresowani zostali poinformowani stosowną wzmianką. Taki stan rzeczy nie uzasadnia zarzutu uchwalenia innej treści niż przedstawiona do wglądu. Wbrew zarzutom skargi określenie warunków powiązań układu komunikacyjnego z układem zewnętrznym – dotyczy powiązań układu komunikacyjnego wewnątrz obszaru objętego planem z układem komunikacyjnym reszty miasta - części położonej poza granicami obszaru objętego planem – zawarte są w uchwale w § 26 pkt 10. Natomiast załącznik nr 5 do uchwały zawierający rozstrzygnięcia o sposobie realizacji zapisanych w planie inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy oraz zasadach ich finansowania, jak słusznie zauważa organ, zgodnie z przepisami o finansach publicznych nie podlega opiniowaniu ani uzgadnianiu w rozumieniu art. 17 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Reasumując, procedura planistyczna w sprawie została przeprowadzona bez większych uchybień, stosownie do przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2012r., poz. 647, w skrócie u.p.z.p.) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz. U. Nr 164, poz. 1587), a szczególności wymogów § 12 tego rozporządzenia, co znajduje odzwierciedlenie w stosownych dokumentach akt sprawy. Nie mogą odnieść skutku zrzuty dotyczące przyjętych rozwiązań merytorycznych. Jak chodzi o rozwiązania przyjęte w założeniach ogólnych planu, Przede wszystkim wskazać należy, iż zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.z.p. kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (...) należy do zadań własnych gminy. W kompetencji do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego wyraża się samodzielność samorządu terytorialnego w rozwiązywaniu lokalnych zagadnień dotyczących zachowania ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej, o których mowa w art. 7 ust.1 pkt 1 ustawy o samorządzie gminnym. Wyraźną wolą ustawodawcy było pozostawienie organom gminy uprawnienia do uchwalania planów zagospodarowania przestrzennego (aktów prawa miejscowego), przy jednoczesnym nałożeniu obowiązku przestrzegania reguł stanowienia prawa. Gmina wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność, a jej samodzielność podlega ochronie sądowej. Samodzielność gminy może być bowiem realizowana w granicach dozwolonych prawem. Stosownie bowiem do art. 7 Konstytucji RP, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, a zatem samodzielność gminy istnieje tylko w granicach prawa. Wyłączna kompetencja gminy do planowania miejscowego wyraża się w samodzielnym kształtowaniu sposobu zagospodarowania obszaru podlegającego jej władztwu planistycznemu, pod warunkiem działania w granicach i na podstawie prawa i nie nadużywania tego władztwa. Podkreślenia wymaga, że plan zagospodarowania przestrzennego może wkraczać w sferę wykonywania prawa własności, a ponadto ustalać możliwość (lub zakaz) prawa zabudowy i zagospodarowania danej nieruchomości, a przez to określać granice interesu prawnego jednostki. Ustalenia planów zagospodarowania przestrzennego z reguły zawierają ograniczenia w zakresie władztwa nad gruntem. W tak wyznaczonych granicach właściciel może korzystać z gruntu, rozporządzać nim i dokonywać jego zabudowy. Przechodząc zatem do oceny zarzutów merytorycznych podniesionych w skardze należy podzielić je na dwie grupy. Pierwszą grupę stanowią zarzuty dotyczące ustaleń planu miejscowego określonych w Rozdziale 2 Ustalenia ogólne i Rozdziale 3 Infrastruktura techniczna, dotyczące wszystkich jednostek planistycznych, które dotyczą: – wymogów w zakresie obrony cywilnej i ochrony przeciw pożarowej - § 9 ust. 1; – zakazu tymczasowego zagospodarowania terenów, dla których w ustaleniach szczegółowych brak zapisu o takiej możliwości - § 9 ust. 2; – możliwości przeprowadzania scaleń i podziałów w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami - § 11 ust. 1; – nakazu selektywnego gromadzenia odpadów w ramach obowiązującego systemu utrzymania porządku i czystości w mieście - § 12 pkt 4 i § 23 pkt 2; – zasady ochrony przed hałasem, określone w pkt 1-5 - § 13; – ochrony powietrza atmosferycznego dla zabudowy nowej poprzez zakaz stosowania węglowych nośników energii do celów ogrzewczych i ustalenia docelowego zaopatrzenia w ciepło z miejskiej sieci ciepłowniczej - § 16 pkt 2a i § 22 ust. 1; W odniesieniu do podnoszonych wyżej zarzutów należy stwierdzić, iż dotyczą one pewnych ogólnych założeń planu miejscowego. Natomiast jeżeli szczegółowe obowiązki wynikają z przepisów szczególnych, to ogólne nawiązanie do pewnych kwestii w miejscowym planie, które uregulowane są przepisami szczególnymi nie może powodować nieważności tego typu ustaleń, gdyż w żaden sposób nie narusza to obowiązującego prawa. Jeżeli zatem np. kwestie ochrony przeciwpożarowej reguluje ustawa z dnia 24 sierpnia 1994r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2009r., nr 178, poz. 1380 ze zm.) i wydane na jej podstawie rozporządzenia, a miejscowy plan ogólnie stwierdza, że na obszarze objętym planem powinny być spełnione wymogi w zakresie ochrony przeciwpożarowej to stwierdzić należy, że skoro w tym zakresie zastosowanie mają przepisy powszechnie obowiązujące. I choć ogólne nawiązanie do nich w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wydaje się zbędne, to jednak nie oznacza, że konsekwencją tego jest naruszenie obowiązującego prawa, zwłaszcza w stopniu uzasadniającym stwierdzenie nieważności uchwały. Umieszczony w zaskarżonej uchwale zapis dotyczący spełnienia wymogów obrony cywilnej i ochrony przeciwpożarowej jest tak ogólny, że w żaden sposób nie koliduje z obowiązującymi powszechnie przepisami. Odnośnie natomiast kwestii związanych z zakazem tymczasowego zagospodarowania terenów oraz możliwości przeprowadzania scaleń i podziałów w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami należy zauważyć, że ustalenia planu w kwestionowanym zakresie odpowiadają regulacjom wynikającym z art. 15 ust. 2 pkt 8, 9 i 11 ustawy, zgodnie z którymi w planie miejscowym określa się obowiązkowo m.in. szczegółowe zasady i warunki scalania i podziału nieruchomości objętych planem miejscowym, szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy oraz sposób i termin tymczasowego zagospodarowania, urządzania i użytkowania terenów. Powyższe kwestie realizuje się przez określenie szczególnych warunków i sposobów zagospodarowania terenów poprzez nakazy, zakazy, dopuszczenia i ograniczenia. Podzielić należy w tym względzie pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 30 stycznia 2012r., sygn. akt II SA/Gl 896/11 (dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych), który stwierdził, że art. 15 ust. 2 ustawy stanowi normę o charakterze ius cognes, a więc możliwe jest pominięcie w planie miejscowym określonych ustaleń, np. dotyczących scalania i podziału nieruchomości w przypadku, gdy stan faktyczny obszaru objętego planem nie daje podstaw do zamieszczenia ich w planie. Wynikający z art. 15 ust. 2 pkt 8 ustawy obowiązek określenia w planie miejscowym szczegółowych zasad i warunków scalania i podziału nieruchomości nie jest bezwzględny w odniesieniu do wszystkich terenów objętych planem miejscowym, a jedynie dla obszarów, które w planie miejscowym zostały przewidziane do scalenia i podziałów. W taki też sposób należy rozumieć przywołany zapis planu w kontekście cytowanego przepisu, gdyż w tym wypadku "szczegółowe zasady i warunki" to również zakazy, danej kwestii dotyczące. Podobnie należy ocenić obowiązek wynikający z art. 15 ust. pkt 11 ustawy, bowiem brakowi możliwości tymczasowego zagospodarowania, urządzania i użytkowania terenu odpowiada konieczność zastosowania określonych zakazów. Plan miejscowy powinien zawierać obligatoryjne ustalenia, o których mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, jeśli w terenie powstają okoliczności faktyczne uzasadniające dokonanie takich ustaleń. O ile natomiast stan faktyczny na obszarze objętym planem nie daje podstaw do zamieszczenia w nim ustaleń wymienionych w art. 15 ust. 2, to ich brak w planie nie może stanowić o jego niezgodności z prawem. Odnośnie zarzutów skargi w przedmiocie niezgodności § 12 pkt 4 i § 23 pkt 2, a także § 16 pkt 2a oraz § 22 pkt 1 planu miejscowego z obowiązującym prawem należy podkreślić, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w planie określa się obowiązkowo zasady ochrony środowiska. Stosownie do § 4 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, plan musi zawierać ustalenia dotyczące zasad ochrony środowiska (poprzez wprowadzenie nakazów, zakazów, dopuszczeń i ograniczeń) wynikające z potrzeb ochrony środowiska, o których mowa w szczególności w art. 72 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska. Natomiast zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w planie określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów (...) infrastruktury technicznej. W związku z powyższym ustalenia planu w powyższym zakresie realizują obowiązki wynikające zarówno z przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jak i z przepisów dotyczących ochrony środowiska. Również w przedmiocie zarzutów dotyczących § 13 zaskarżonego planu należy podzielić argumentację organu, iż zakres określonych w tym zapisie ustaleń nie jest uregulowany wprost przepisami odrębnymi, bowiem art. 114 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska stanowi, iż przy sporządzaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nakłada się obowiązek różnicowania terenów o różnych funkcjach lub różnych zasadach zagospodarowania, wskazując, które z nich należą do poszczególnych rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy. W ten właśnie sposób kwestie dotyczące hałasu znalazły odzwierciedlenie w ustaleniach zaskarżonego planu miejscowego. Nie jest zasadny zarzut niezgodności § 28 ust. 6 planu w zakresie ustalającym wyłączną "usługową" funkcję jednostki [...] z zapisem Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta B.. Unormowania ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wymagają zgodności zapisów planu z ustaleniami Studium. Zatem, choć Studium nie jest aktem prawa miejscowego, to jego ustalenia są wiążące dla przy sporządzaniu planu zagospodarowania. Nie można jednak zapominać, że Studium wytycza jedynie ogólne kierunki polityki zagospodarowania, precyzowane następnie w planie. W Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta B., zatwierdzonym uchwałą Nr [...] z dnia [...] obszar Osiedla D. położony jest w jednostce urbanistycznej [...]. Studium w rozdziale II 8.2.3.przyjmuje dla całej tej jednostki utrzymanie jako funkcji podstawowej zabudowy mieszkaniowej z usługami towarzyszącymi. Jednocześnie Studium wskazuje jako dopuszczalny zakres zmian przeznaczenia m.in. usługi komercyjne o powierzchni sprzedaży do powierzchni 2000 m2. W tej sytuacji rację ma organ, że przeznaczenie części powoływanej jednostki urbanistycznej ([...]) na usługi nie narusza postanowień Studium, jest bowiem dopuszczalnym w jego zapisach sprecyzowaniem. Dotyczy bowiem części terenu, na którym dominować ma funkcja mieszkaniowa z usługami towarzyszącymi. Przy ustalaniu przeznaczenia terenów należy brać pod uwagę m.in. istniejące zagospodarowanie danego terenu oraz terenów przyległych oraz wynikające z istniejącego zagospodarowania zapotrzebowanie na poszczególne rodzaje terenów. Skoro zatem Osiedle D. jest osiedlem mieszkaniowym, w którym oprócz zabudowy mieszkaniowej znajduje się również zabudowa usługowa o charakterze publicznym (szkoły, przedszkola, przychodnie itp.) oraz komercyjnym, to przeznaczenie konkretnej części osiedla na jedną z form zagospodarowania, już tam istniejącą i zgodną z dopuszczonymi w Studium kierunkami zmian sposobu zagospodarowania nie narusza postanowień Studium i mieści się w granicach władztwa planistycznego. W sytuacji, gdy nieruchomość należąca do skarżącego ma również przeznaczenie usługowe, postanowienie planu jego uzasadnionego interesu nie narusza. Skarżący podważa również zgodność z prawem zapisów § 26 i § 27 planu, dotyczących rozwiązań drogowych. Przyjęta w planie (§ 26 ust.4) możliwość realizacji pasów ulicznych w zmniejszonych w stosunku do standardów szerokościach jest przewidywana także przez rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. W § 7 ust.2 rozporządzenia prawodawca dopuszcza przyjęcie mniejszych szerokości ulic w wyjątkowych sytuacjach, uzasadnionych trudnymi warunkami terenowymi lub istniejącym zagospodarowaniem. Należy zgodzić się ze stanowiskiem organu, że rozwiązanie przyjęte w § 26 planu realizuje ten wymóg. Uzasadnione wydaje się również unormowanie zawarte w § 27 dotyczące drogi [...]. Skarżący zdaje się kwestionować i sama zasadę ustanowienia drogi i możliwość fizycznej jej realizacji. Co do wymiarów planowanej drogi, to należy odwołać się do powołanego wyżej § 7 ust.2 rozporządzenia. Uściślenie parametrów i przyjętych rozwiązań w zakresie elementów niezbędnych drogi następuje zresztą na etapie realizacji inwestycji drogowej. Natomiast przyjęcie konkretnych rozwiązań urbanistycznych w zakresie przebiegu dróg w danej jednostce urbanistycznej należy do zakresu władztwa planistycznego jednostki tworzącej plan zagospodarowania. Organ odwołał się zresztą słusznie do konieczności usankcjonowania stanu faktycznego i prawnego, zracjonalizowania przyjętych rozwiązań i ostatecznego rozwiązania kwestii drogi dojazdowej [...]. Przypomnieć też trzeba, że sąd administracyjny nie ma instrumentów prawnych do badania celowości czy słuszności przyjętych rozwiązań. Za trafne i nienaruszające prawa należy przyjąć też rozwiązania dotyczące linii zabudowy czy określenia wskaźnika zabudowy na danym terenie. Plan zagospodarowania przestrzennego z istoty swej służy realizacji polityki przestrzennej miasta w dłuższej perspektywie czasowej. Przeto argumentowanie przyjętej linii zabudowy planowaną realizacją późniejszych w czasie inwestycji uznać należy za racjonalne. Przy tym nie może odnieść skutku odwoływanie się skarżącego do treści decyzji o warunkach zabudowy, bowiem organ przy opracowaniu planu nie jest obowiązany uwzględniać jej rozwiązań. Poza sporem jest, że kwestionowany przez skarżącego wskaźnik zabudowy dotyczy całej jednostki urbanistycznej. Zatem odwoływanie się do wskaźnika przyjętego na terenie przyległym, ale należącym do odrębnej jednostki urbanistycznej nie może odnieść skutku. Wprowadzenie zakazu lokalizacji obiektów tymczasowych, usług w postaci kiosków i obiektów niezwiązanych trwale z gruntem, czy zakaz sytuowania reklam niezwiązanych z prowadzoną działalnością w pełni zasadnie organ argumentuje obowiązkiem ochrony i kształtowania zasad ładu przestrzennego, nałożonym przez ustawodawcę w art. 15 ust. 2 u.p.z.p. i sprecyzowanym w postanowieniach § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 roku w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Przedstawioną argumentację należy uznać za racjonalną i wystarczającą. W istocie określenie cech elementów zagospodarowania, wymagających ochrony, ukształtowania czy zmiany zawiera również określenie zakazów czy nakazów związanych z utrzymaniem ładu w przestrzeni, w tym np. ograniczenia ilości nośników reklamowych na danym terenie do tych, które informują o prowadzonej na tym terenie działalności. Skarżący podważa zasadność § 29 ust.7 planu, w którym zawarto ustalenia szczegółowe dotyczące terenu oznaczonego w planie symbolem [...]. Plan przeznacza ten teren pod zieleń miejską, jest to działka należąca do miasta. W ocenie skarżącego takie rozwiązanie narusza swobodę korzystania z przynależnej do niego nieruchomości w obrebie [...], budynku gastronomicznego przy ul. B [...]. Tymczasem dostęp do lokali usytuowanych pod tym adresem z jednostki należącej do gminy nie jest rozwiązaniem prawnym, w decyzjach administracyjnych wskazywano, ze lokale mają dostęp od strony północnej ulicy B. To rozwiązanie również nie nosi cech nadmiernej, nieuzasadnionej ingerencji w prawo własności skarżącego. W tym stanie rzeczy nie podzielając argumentacji skarżącej i nie znajdując podstaw do zakwestionowana zaskarżonej uchwały na podstawie przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. n.k-o.