II SA/Łd 365/10

Dnia 24 stycznia 2011 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku S. w W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi L.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego p o s t a n a w i a odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. AG II SA/Łd 365/10 U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę L.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W dniu 17 stycznia 2011 t. do tut. Sądu wpłynął złożony na urzędowym formularzu wniosek S. w W o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Jak wynika ze złożonego na urzędowym formularzu PPPr oświadczenia o majątku i dochodach Komitet jest stowarzyszeniem skupiającym społeczników, którzy zajmują się bezinteresowną pomocą na rzecz ludzi, którzy nie posiadają środków na opłacenie porad adwokatów czy radców prawnych. Komitet utrzymuje się ze składek członkowskich, które wystarczają jedynie na utrzymanie bieżącej działalności polegającej na prowadzeniu korespondencji czy wyjazdów na mediację. Wnioskodawca wykazał posiadanie środków na rachunku bankowym w wysokości 177,84 złotych oraz stratę za rok 2009 w wysokości 254,17 złotych. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ślad za poglądem wyrażonym w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 roku o sygn. akt IV SA/Wa 1098/08 wskazać należy w pierwszej kolejności, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Dostępność do sądu wymaga zatem z natury rzeczy posiadania środków finansowych, zaś udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został przez podmiot działający w formie stowarzyszenia – S. w W. I choć w oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach strona podała, że nie posiada środków finansowych na pokrycie udziałów w postępowaniu przed sądem administracyjnym, prawo pomocy nie może zostać jednak przyznane.. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, iż - jak to wynika z treści art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 roku - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 z późn. zm.) - majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie, z zachowaniem obowiązujących przepisów, może zatem przyjmować darowizny, spadki i zapisy, jak również korzystać z ofiarności publicznej, a nadto prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach (art. 34 ustawy). Stąd też uprawniony jest wniosek, że istnieją instrumenty prawem przewidziane, które umożliwiają zgromadzenie środków finansowych na funkcjonowanie podmiotu, w tym na jego udział w postępowaniach przed sądem. Wypada zauważyć, iż skoro samo stowarzyszenie nie wykazuje zamiaru zgromadzenia środków finansowych od swoich członków, a więc osób bezpośrednio zainteresowanych działalnością stowarzyszenia, to brak jest podstaw, aby przerzucać ciężary związane z funkcjonowaniem Komitetu na Państwo, czyli ogół obywateli. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. o sygn. akt II OZ 1433/06, należy stwierdzić, iż powyższe działanie rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasadzie, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Mimo faktu, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. W ocenie Referendarza sądowego, działający w Komitecie członkowie winni mieć zatem świadomość konieczności finansowego zasilenia funduszy stowarzyszenia poprzez uiszczanie składek czy też dokonywania wpłat o innym charakterze, które umożliwiają jego skuteczne funkcjonowanie. Nie można zatem uznać za wystarczającą przesłankę przyznania prawa pomocy twierdzenia wnioskodawcy, iż stowarzyszenie nie posiada środków finansowych. Twierdzenie to nie odzwierciedla bowiem zdolności płatniczych strony skarżącej jako stowarzyszenia osób fizycznych. Członkowie stowarzyszenia dysponują bowiem możliwościami na zdobycie środków finansowych koniecznych do prowadzenia sporów sądowych, co wyłącza możliwość uwzględnienia żądania wnioskodawcy. Jednocześnie wypada zwrócić uwagę, że ustawodawca, przewidując możliwość przyznania prawa pomocy podmiotom niebędącym osobami fizycznymi, wprowadził rozwiązanie oparte na uznaniu. Otóż z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że nawet w przypadku, gdy podmiot nie posiada środków finansowych, prawo pomocy jedynie może zostać przyznane, co wyłącza powinne zachowanie Sądu. W konsekwencji, nawet w sytuacji, gdy z oświadczenia o majątku i dochodach wynikać będzie braków środków do partycypacji w kosztach postępowania, uprawnione jest oddalenie wniosku strony, jeśli nie stanie to na przeszkodzie realizacji prawa do sądu. W niniejszej sprawie, prawo do sądu nie zostanie ograniczone, gdyż jak wykazano wcześniej, podmiot działający w formie stowarzyszenia posiada przewidzianą prawem możliwość pozyskiwania środków finansowych, a fakt ich niewykorzystywania nie może pozytywnie oddziaływać na ocenę zasadności żądania strony. Ponadto wypada zwrócić uwagę, że w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podano, że celem Komitetu jest świadczenie bezinteresownej pomocy na rzecz ludzi, którzy nie posiadają środków na opłacenie porad adwokatów czy radców prawnych. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie nie sposób uznać, że przystąpienie do postępowania w charakterze jego uczestnika i zwrócenie się z samodzielnym, niezależnym od skarżącej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy stanowi formę pomocy dla skarżącej. Skarżąca na podstawie przepisów p.p.s.a. ma bowiem prawo otrzymać prawo pomocy, jeżeli zostaną spełnione ustawowo przewidziane przesłanki. Reasumując należy uznać, że mimo niezadeklarowania przez Komitet posiadania środków pieniężnych, wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może zostać uwzględniony, gdyż wnioskodawca dysponuje możliwością zdobycia środków w sposób wynikający z przyjętej formy działania. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 2 postanowienia. AG