II SA/Łd 367/10

Dnia 24 września 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Czesława Nowak – Kolczyńska Sędziowie Sędzia NSA: Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA: Renata Kubot – Szustowska Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2010 roku przy udziale --- sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia [...], Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 163 k.p.a., art. 4, art. 5 ust. 1, art. 6, art. 7 pkt 5, art. 8, art. 14, art. 15a, art. 23, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.), art. 2 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 223, poz. 1456), § 3a Uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w Ł. z dnia [...] r. w sprawie podniesienia kwot niektórych dodatków do zasiłku rodzinnego (Dz.Urz. Województwa [...] z [...] r. nr [...], poz. [...] ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. nr 130, poz. 903), Zarządzenia Nr [...] Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. w sprawie upoważnienia pracowników Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. do wydawania decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej - zmienił własną decyzję z dnia [...] r. o przyznaniu świadczeń rodzinnych na dzieci M. S. i M. S., zmienioną następnie decyzją z dnia [...] r. w ten sposób, że orzekł o przyznaniu prawa do: 1. zasiłku rodzinnego na dziecko M. S. w wysokości 64 zł miesięcznie na okres od 1 września 2008 r. do 30 listopada 2008 r., 2. zasiłku rodzinnego na dziecko M. S. w wysokości 64 zł miesięcznie na okres od 1 września 2008 r. do 30 listopada 2008 r., 3. dodatku do zasiłku rodzinnego na dziecko M. S. z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2008/2009 w miesiącu wrześniu 2008 r. w wysokości 150 zł, 4. dodatku do zasiłku rodzinnego na dziecko M. S. z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2008/2009 w miesiącu wrześniu 2008 r. w wysokości 150 zł, oraz odmówił prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego na dzieci M. S. oraz M. S. z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2009/2010 w miesiącu wrześniu 2009 r. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji podkreślił, że B. S. w dniu 17 września 2009 r. złożyła w siedzibie organu I instancji wyrok rozwodowy, zasądzający alimenty na rzecz dzieci: M. S. i M. S. od ich ojca J. S. oraz stwierdzający, że miejscem zamieszkania dzieci jest miejsce zamieszkania ich matki. W tych okolicznościach Prezydent uznał, że od dnia 1 grudnia 2008 r. J. S. nie spełnia przesłanek do pobierania zasiłku rodzinnego, a także dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2009/2010. W odwołaniu od wspomnianej decyzji J. S. wniósł o pozytywne rozpatrzenie jego sprawy i stwierdził, że otrzymywane na dzieci świadczenia rodzinne po rozwodzie przekazywał byłej żonie, czego dowodem jest jej pisemne oświadczenie załączone do akt sprawy. Podkreślił nadto, że podczas składania wniosku o rzeczone świadczenia nie został poinformowany o konieczności zawiadomienia organu o uprawomocnieniu się wyroku w sprawie rozwodowej, pomimo tego, że informował pracownika o toczącym się postępowaniu sądowym. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 ust. 1 i 2, art. 23, art. 27 ust. 2, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 ze zm.) utrzymało mocy decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu organ przedstawił szczegółowo stan faktyczny i prawny sprawy, wywodząc, że w świetle wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] r. sygn. akt [...] miejscem zamieszkania dzieci jest miejsce zamieszkania ich matki, co oznacza, że jedyną osobą uprawnioną do otrzymywania świadczeń rodzinnych jest B. S., która winna była tym samym wystąpić o przyznanie prawa do świadczeń na własną rzecz. Zatem, wobec orzeczenia rozwodu małżonków i powierzenia bezpośredniej pieczy nad dziećmi ich matce, J. S. utracił prawo do pobierania świadczeń rodzinnych na dzieci. Bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy pozostaje natomiast fakt nieformalnego rozliczania się między byłymi małżonkami z otrzymywanych świadczeń rodzinnych. Odnosząc się do zarzutu odwołania, iż organ I instancji nie powiadomił strony o konieczności informowania o zmianie sytuacji rodzinnej, Kolegium wskazało, że stosowne pouczenie w tym względzie zamieszczone zostało wprost w treści decyzji z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r., przyznających prawo do świadczeń. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, podnosząc zarzut naruszenia art. 5 k.c., art. 8 i 9 k.p.a. W jej uzasadnieniu skarżący wskazał, iż faktycznie wraz z żoną nie zachowali należytej staranności, co do zapoznania się z zasadami przyznawania świadczeń rodzinnych, niemniej jednak z uwagi na to, że otrzymywane świadczenia były przekazywane żonie, efekt finalny był taki sam, jakby to żona wnioskowała o sporne świadczenia. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w motywach zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na rozprawie sądowej w dniu 24 września 2010r. skarżący poparł skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż J. S. podnosi. Stosownie bowiem do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami prawa formalnego, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Jednocześnie, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując przedmiotową skargę Sąd doszedł do przekonania, iż organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, co - w myśl wskazanego wyżej przepisu - musiało skutkować koniecznością ich uchylenia. W przedmiotowej sprawie podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. nr 139 z 2006r., poz. 992 ze zm. ). Należy stwierdzić, iż co do zasady, sąd podziela argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, że w związku z wydaniem przez Sąd Okręgowy w Ł. wyroku z dnia [...]r. w sprawie sygn. akt [...] osobą uprawnioną do otrzymywania świadczeń rodzinnych na dzieci stała się B. S., matka małoletnich, która winna ze stosownym wnioskiem o świadczenia wystąpić do organu. Wyrokiem tym powierzono bowiem B. S. sprawowanie bezpośredniej pieczy nad dziećmi, a od skarżącego zostały zasądzone alimenty na rzecz córek. Z unormowania zawartego w art. 27 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika bowiem, że jeżeli dziecko nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z obojgiem rodziców, świadczenia rodzinne wypłaca się temu z rodziców, pod którego opieką dziecko się znajduje. Zdaniem jednak sądu organ w sposób nieprawidłowy określił datę końcową pobierania przez skarżącego świadczeń rodzinnych, określając ją na 30 listopada 2008r., zamiast na 31 grudnia 2008r. Wyrok rozwodowy zapadł bowiem wprawdzie [...]r., jednakże uprawomocnił się dopiero [...]r., co wynika z załączonego do akt administracyjnych jego odpisu, z klauzulą prawomocności. Stosownie do treści art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, po. 296 ze zm.) – orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Tak więc dopiero z momentem uprawomocnienia się wskazanego wyżej wyroku rozwodowego nastąpił konstytutywny skutek w postaci ustania związku małżeńskiego, a zatem osobą uprawnioną do pobierania świadczeń rodzinnych na córki M. i M. stała się B.S., a nie skarżący. Podobnego rodzaju stanowisko wynika z wyroków sądów administracyjnych, dostępnych w internecie, np. m.in. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2005r. sygn. akt I OSK 201/05 oraz wyroku WSA w Poznaniu z dnia 9 kwietnia 2008r. sygn. IV SA/Po 30/08. Dla wyniku sprawy nie mają natomiast znaczenia okoliczności podnoszone przez J. S., iż pobierane świadczenia rodzinne przekazywał na rzecz dzieci do rąk byłej żony, co zresztą ona sama potwierdza, jak również nie mają wpływu na treść wyroku zasady współżycia społecznego ( art. 5 kodeksu cywilnego ), na które powołuje się on w skardze. Rolą sądu administracyjnego, jak to wyżej wskazano, a wynika z obowiązujących przepisów, jest bowiem badanie jedynie legalności zaskarżonych decyzji. Tak więc wszelkie inne okoliczności nie mogą mieć wpływu na wydane przez sąd orzeczenie. Sąd podziela ponadto stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia 8 i 9 k.p.a. Wbrew temu, co podnosi J. S. w odwołaniu i w skardze, z treści wydanych przez organ decyzji z dnia [...]r. i [...]r. wynikało bowiem pouczenie o konieczności poinformowania organu o każdej zmianie sytuacji rodzinnej i dochodowej, mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. A do takich niewątpliwie należy zaliczyć okoliczność związaną z wydaniem przez sąd wyroku rozwodowego. Reasumując, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 p.p.s.a orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O treści rozstrzygnięcia zawartego w punkcie drugim zdecydowało unormowanie art. 152 p.p.s.a. ar