II SA/Łd 370/02

Dnia 8 lipca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Ewa Markiewicz Sędzia NSA Anna Stępień Protokolant : sekretarz sądowy Arkadiusz Widawski po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2004 roku na rozprawie przy udziale - ze skargi E. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] (znak:[...]) w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia[...] , Nr [...] (znak:[...]); 2) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz E. K. kwotę 10,- (dziesięć) zł tytułem zwrotu wpisu sądowego; 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...] (znak:[...]), po rozpatrzeniu odwołania E. K. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], Nr [...] (znak:[...]) nakazującą rozbiórkę części ściany budynku mieszkalnego przy ul. A. w G. do momentu wstrzymania robót tj. do wysokości ok. 2,0 mb. W toku postępowania organ I instancji postanowieniem z dnia [...], Nr [...] (znak:[...]) wstrzymał roboty budowlane prowadzone przez E. K. przy przebudowie budynku mieszkalnego. W uzasadnieniu podano, iż w toku przeprowadzonej w dniu 11 lipca 2001 r. wizji lokalnej ustalono, iż na terenie posesji znajduje się budynek mieszkalny murowany. Od strony zachodniej prowadzone są roboty murarskie polegające na wymurowaniu ściany szczytowej. Mur wykonany jest na fundamencie żelbetonowym z pustaka gazobetonowego. Podczas oględzin inwestor oświadczył, iż roboty rozpoczęto w lipcu 2001 r. oraz to, że nie posiada on pozwolenia właściwego organu na wykonanie przedmiotowych robót. Inwestor podał, iż ściana pierwotnie miała konstrukcję drewnianą, jednak w wyniku licznych uszkodzeń została rozebrana. W dalszej części postępowania, mocą decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], Nr [...] (znak:[...]) zobowiązano E. K. do wykonania następujących czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z przepisami, a mianowicie: plan sytuacyjny zagospodarowania działki, dokumentację inwentaryzacyjno - techniczną wykonanych robót wraz z ich oceną techniczną, uzyskanie opinii Urzędu Gminy w G., w zakresie zgodności z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego, projekt robót niezbędnych do zakończenia budowy oraz wykazanie się prawem do dysponowania nieruchomością. Przedmiotowe obowiązki inwestor miał wykonać w terminie do dnia [...]. Jako uzasadnienie organ powołał fakty stwierdzone w sprawie oraz to, że nie zachodzą okoliczności określone w art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.). W toku oględzin przeprowadzonych na nieruchomości stanowiącej własność E. K. w dniu [...] stwierdzono, iż budynek mieszkalny został wyremontowany. Remont polegał na rozbiórce ściany szczytowej i wymurowaniu nowej z pustaka gazobetonowego. W dniu przeprowadzenia wizji lokalnej roboty już zakończono, dodatkowo wykonano płytę balkonową i otynkowano ścianę od wewnątrz. W nowo wybudowanej ścianie wykonano okno z drzwiami balkonowymi. Do zakończenia budowy pozostało jedynie wykonanie tynków zewnętrznych i wykonanie balustrady balkonowej oraz płyty betonowej balkonu. W tak ustalonym stanie faktycznym, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] nakazał E. K. jako inwestorowi robót budowlanych polegających na wymurowaniu ściany szczytowej budynku mieszkalnego przy ul. Spółdzielczej 2 w G., rozbiórkę części ściany do momentu wstrzymania robót, tj. do wysokości ok. 2,0 mb. W uzasadnieniu organ podał, iż mając na uwadze poczynione ustalenia w sprawie i to, że inwestor nie zastosował się do poleceń zawartych w postanowieniu z dnia [...] i prowadził dalej roboty budowlane bez pozwolenia właściwego organu, nakazano rozbiórkę części ściany. W odwołaniu od powyższej decyzji E. K. podał, iż pracownik organu nadzoru budowlanego szczebla powiatowego w dniu przeprowadzenia pierwszej wizji lokalnej powiedział, iż może on dalej wykonywać roboty, ale dostanie postanowienie na wykonanie dokumentacji projektowej. W dniu otrzymania postanowienia o konieczności wstrzymania robót, inwestor roboty już zakończył. Balkon istniał przed remontem, tylko że na podporach drewnianych, które były zniszczone, dlatego wymienił je na stalowe. Wykonanie okna było konieczne bo pokój na poddaszu byłby pozbawiony dostępu światła dziennego. Rozebranie ściany w chwili obecnej jest nieracjonalne, ponieważ jest zima i inwestor nie miałby gdzie mieszkać. W konkluzji E. K. podał, że jest w trudnej sytuacji majątkowej, a za wykonanie usług projektowych zapłacił Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w G. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach swojego stanowiska podał, iż bezspornym w sprawie jest rozpoczęcie przez inwestora robót budowlanych bez pozwolenia na budowę, a co za tym idzie z naruszeniem unormowania art. 28 prawa budowlanego. Z załączonych do akt dokumentów wynika, iż inwestor wiedział o konieczności wstrzymania robót budowlanych. Ewidentny jest więc fakt popełnienia samowoli budowlanej, co obliguje organ do nakazania rozbiórki budynku. Odnosząc się do argumentów odwołania organ wyjaśnił, że brak wiedzy o konieczności uzyskania pozwolenia na rozpoczęcie robót budowlanych, jak również trudna sytuacja materialna inwestora nie stanowią przesłanki do uchylenia kontestowanego rozstrzygnięcia. Ponadto wykonanie okna wraz z płytą balkonową w ścianie szczytowej budynku jest niemożliwe dla legalizacji z uwagi na przepis § 13 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 1995 r. Nr 10, poz. 46 ze zm.). W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. K. podał, iż organy źle przeprowadziły postępowanie, gdyż nie uwzględniły regulacji "art. 74 postępowania w sprawie katastrofy budowlanej". Część drewnianej ściany bowiem uległa przewróceniu, co stworzyło zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi. Błąd inwestora polegał na tym, iż nie zgłosił do żadnego organu zaistniałej katastrofy. Organy w trakcie postępowania nie przeprowadziły jakiegokolwiek dowodu ani wywiadu z władzami samorządowymi, co wypaczyło całokształt sprawy. Skarżący wyjaśnił jednocześnie, iż jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku i żyje bardzo biednie. Materiał do wykonania remontu został zakupiony przez matkę na raty. Inwestor zdecydował się na wykonanie remontu, gdyż mogło dojść do tragedii przygniatając niewinnych ludzi. Za taką sytuacje odpowiedzialność ponosiłby on. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie. Ustosunkowując się do argumentów skargi organ wyjaśnił, iż nawet zaistnienie katastrofy budowlanej nie zwalnia właściciela obiektu od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę - odbudowę zniszczonych elementów obiektu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż powołane w skardze. Zgodnie z regulacją art. 97 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy zastosowaniu dotychczasowych przepisów o kosztach sądowych. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron i prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Organy nadzoru budowlanego prowadząc postępowanie związane są regułami określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Organy działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa). W toku postępowania organy stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organ ma obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Organ powinien także w sposób należyty uzasadnić swoją decyzję (art. 107 § 3 kpa). Poczynienie powyższych ogólnych uwag było konieczne dla ukazania zagadnień istotnych w niniejszej sprawie, w szczególności pokazania błędu organów popełnionego w trakcie rozpoznawania sprawy. Jak wynika z akt administracyjnych, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] nakazał E. K. rozbiórkę części ściany budynku do wysokości ok. 2,00 mb. Organ II instancji utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie stwierdzając w konkluzji, iż decyzja nie narusza prawa i może ostać się w obrocie prawnym. Zdaniem składu orzekającego, organy nadzoru budowlanego prowadząc postępowanie naruszyły ogólne reguły postępowania. Organ I instancji w sytuacji stwierdzenia dokończenia budowy nakazał rozbiórkę części budynku. Zdaniem Sądu fakt popełnienia samowoli budowlanej jest niewątpliwy, organ jednak mając na względzie charakter samowoli powinien najpierw zbadać skutki ewentualnej rozbiórki części ściany. Organ powinien poczynić więc ustalenia na okoliczność tego jaki charakter ma ściana, czy jest to ściana konstrukcyjna. W tym kontekście winien ustalić skutki ewentualnej rozbiórki. Ani organ I, ani II instancji takich ustaleń nie dokonał, tylko wydaje się wręcz automatycznie zastosował regulację art. 48 prawa budowlanego. Bezspornym jest, że ściana jest integralną częścią budynku i połączona jest z nim na trwałe. W razie stwierdzenia, że ściana jest połączona na tyle trwale, iż rozbiórka nie jest możliwa bez rozbiórki całego obiektu lub przynajmniej jego znacznej części, to należy przyjąć, że w takiej sytuacji nie znajduje zastosowania restrykcyjna norma art. 48 prawa budowlanego. Zastosowanie znajdzie tutaj unormowanie art. 50 prawa budowlanego, bowiem w takim układzie chodzi tu o "inny przypadek". Stanowisko takie było wcześniej prezentowane w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2000r., IV SA 2624/98, nie publ.; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 1996 r., II SA/Wr 236/96, nie publ.) Takie działanie stanowiło więc naruszenie reguł postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynika sprawy, co uzasadnia uchylenie decyzji podjętych w sprawie. Ustosunkowując się do argumentów skargi należy wyjaśnić, iż sytuacja rodzinna czy majątkowa strony nie stanowi okoliczności, z którymi przepisy prawa, na gruncie przedmiotowej sprawy, wiążą skutki prawne. Konkludując Sąd uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] i decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...]. Podstawę prawną stanowiło tu unormowanie art. 135, 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów Sąd orzekł na mocy art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), przy zastosowaniu art. 97 § 2 przepisów wprowadzających.