II SA/Łd 370/08

Dnia 2 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant Specjalista Lidia Porczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2008 roku sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie w jakim utrzymuje w mocy poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatowego w P. z dnia [...], Nr [...] w punkcie 2, 3, 4; 2. w pozostałym zakresie skargę oddala. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Starosta [...] – działając na podstawie art. 98 ust. 3, art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 1 i 5, art. 130, art. 132 ust. 1a, 2, 3, 3a, 5, art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2004 r., Nr 261, poz. 2603 ze zm.) w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) orzekł: 1. ustalić odszkodowanie w kwocie 29569,00 za przejętą z mocy prawa na rzecz Gminy D. nieruchomość, położoną we wsi D.; 2. przyznać określone w pkt 1 odszkodowanie na rzecz M. C.; 3. zobowiązać M. C. do zwrotu na rzecz Gminy D. zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 12 193 zł wypłaconego przez Gminę D. na podstawie uchylonej decyzji Starosty [...] z dnia [...], znak [...]; 4. zobowiązać Gminę D. do wypłaty różnicy kwot określonych w pkt 1 i 3 wynoszącej 17376,00 zł (słownie: siedemnaście tysięcy trzysta siedemdziesiąt sześć złotych) w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja niniejsza stanie się ostateczna; do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednia przepisy Kodeksu cywilnego. Organ I instancji ustalił, iż decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w Ł. z dnia [...] zatwierdzono podział nieruchomości położonej we wsi D., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka numer [...] o pow. 1,52 ha, stanowiącej własność M.C. Zgodnie z ww. decyzją powstała w wyniku podziału działka numer [...] wydzielona pod drogę, o powierzchni 0,2404 ha, która przeszła z mocy prawa na rzecz Gminy D. Decyzja ta jest ostateczna, nie została skutecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. W dniu 27 października 2003 r. z wniosku M.C. Starosta [...] wszczął postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za w/w nieruchomość. Na podstawie decyzji Starosty [...] z dnia [...], Nr [...] ustalono wartość odszkodowania na 24.600,00 zł wraz z odsetkami. M. C. otrzymał od Gminy D. z tego tytułu w dniu 15 czerwca 2005 roku jedynie kwotę 11.834,60 zł z uwagi na potrącenie należności podatkowych. Postanowieniem SKO w S. z dnia [...] uchylono rozstrzygnięcie w przedmiocie zaległości podatkowych i umorzono postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 9 grudnia 2005 r. sygn. akt II SA/Łd 526/05, po rozpoznaniu skargi M. C. na decyzję Wojewody [...] z [...]. , utrzymującą w mocy decyzję z [...] uchylił obie decyzje. W uzasadnieniu wyroku wskazał, iż operat szacunkowy sporządzony w powyższej sprawie wskazywał nieobowiązujące w dacie orzekania przez organ odwoławczy przepisy wykonawcze, co obligowało organ II instancji do wezwania biegłego do uzupełnienia sporządzonego operatu z uwzględnieniem nowego aktu w postaci rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. Dodatkowo Sąd stwierdził, iż w sposób nieprawidłowy określona została powierzchnia nieruchomości i odszkodowania za nią, bowiem w decyzji z dnia [...] wielkość działki nr [...] wskazana została na 0,2404 ha, natomiast w operacie szacunkowym i w decyzjach o ustaleniu odszkodowania przyjęto, iż powierzchnia ta wynosi 0,2400 ha. Po ponownym rozpoznaniu sprawy wniosek M. C. był dwukrotnie rozstrzygany przez organ I instancji (z uwagi na uchybienia decyzji z [...] został ona uchylona). Od przywołanej na wstępie decyzji Starosty [...] z dnia [...] odwołanie wniósł P.M., pełnomocnik M.C.. Zarzucił on, iż stanowiący podstawę decyzji operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego M. Ś.-G. z dnia [...] został wykonany niezgodnie z par. 36 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. W ocenie skarżącego operat wykonany powinien być metodą podejścia porównawczego oraz z zastosowaniem mnożnika 50 procent, gdyż grunt wydzielony pod drogę traci na wartości". Ponadto odwołujący się podniósł, iż "w decyzji nie powinno być waloryzacji kwoty 11.834.60 zł, gdyż nadal Gmina jest winna M.C. odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Waloryzacji podlegają kwoty które winny być wypłacone wierzycielowi, a nie odwrotnie". Decyzją z dnia [...], Nr [...] Wojewoda [...] – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - utrzymał w mocy decyzję organu I stopnia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż stosownie do art. 130 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wysokość odszkodowania za przejętą nieruchomość ustala się wg aktualnej wartości rynkowej nieruchomości oraz poziomu cen z daty sporządzenia operatu tj. 7 września 2007 r. Natomiast zgodnie z § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów odpowiednio przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. Organ odwoławczy stwierdził też , iż operat został sporządzony zgodnie z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego oraz Standardów Zawodowych Rzeczoznawców Majątkowych wydanych przez Polską Federację Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych. Zgodnie natomiast z art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami – wskazał organ - jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu. W związku z powyższym Starosta [...] wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej w decyzji z dnia [...] prawidłowo zobowiązał M.C. do zwrotu na rzecz Gminy D. zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie 12 193 zł wypłaconego przez Gminę D. na podstawie uchylonej decyzji Starosty [...] z dnia [...], znak [...]. Na powyższą decyzję Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył M.C. W swoim środku zaskarżenia powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji I instancji, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna aczkolwiek nie wszystkie argumenty w niej zawarte zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art.1 § 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./, zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd, rozstrzygając daną sprawę, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza częściowo przepisy prawa materialnego w stopniu określonym w cytowanym przepisie. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest ocena legalności decyzji ustalającej wysokość odszkodowania za przejętą nieruchomość i określającej zasady jego wypłaty. Zarzuty skarżącego są trafne jedynie co do zobowiązania go do zwrotu zwaloryzowanej kwoty wypłaconego w 2005 roku odszkodowania. Organ zobowiązał M.C. w punkcie I decyzji do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia Starosta [...] wskazał art. 132 ust. 3a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przepis ten stanowi, że jeżeli decyzja, na podstawie której wypłacono odszkodowanie, została następnie uchylona lub stwierdzono jej nieważność, osoba, której wypłacono odszkodowanie, lub jej spadkobierca są zobowiązani do zwrotu tego odszkodowania po jego waloryzacji na dzień zwrotu. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania, jednakże powstaje on wtedy i tylko wtedy, gdy decyzja przyznająca odszkodowanie została wyeliminowana z obrotu prawnego, tj. gdy stwierdzono jej nieważność bądź też została uchylona, w konsekwencji czego odszkodowanie nie przysługuje. Przepis ten w żadnym razie nie dotyczy takiego stanu faktycznego, jak w niniejszej sprawie, gdy nie ma sporu o zasadę odszkodowania, a jedynie rozstrzygnąć należy kwestię jego wysokości. Wówczas bowiem strona pozostaje cały czas wierzycielem organu, co wyklucza zastosowanie powołanego art. 132a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Brak zatem podstaw prawnych do rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 3. wyroku, czyli zobowiązania M.C. do zwrotu kwoty 12.193 zł. Organ winien jedynie zaliczyć na poczet należnego odszkodowania wypłaconą już kwotę 11.834 zł (wszak takie odszkodowanie skarżący już otrzymał). Ponadto, gdyby skarżący miał zwrócić Gminie 12.193 zł ( pkt 3 decyzji), zaś organ wypłacić mu 17.376 zł (pkt 4 decyzji), to w efekcie skarżący otrzymałby 5.183 zł. Zapewne nie o taki wynik rachunkowy chodziło organom, ale tak niefortunnie decyzja organu I instancji została sformułowana. Wprawdzie w punkcie drugim decyzji określono osobę uprawnioną do odszkodowania, ale nie wskazano zobowiązanego do wypłaty, co sprawia, że decyzja w tej części nie może stanowić podstawy egzekucji. Z uwagi na powyższe zachodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji w części, w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzji organu I instancji w punktach 2,3 i 4 na podstawie art. 145 par.1 pkit 1 lit a i c p.p.s.a. .Wadliwa wykładnia prawa materialnego (art. 132a ustawy on gospodarce nieruchomościami) doprowadziła do niewyjaśnienia okoliczności faktycznej przez niewłaściwe wyliczenie należnego odszkodowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy w sposób prawidłowy dokonać zaliczenia wypłaconej części na poczet należnego odszkodowania i precyzyjnie określić kwotę do wypłaty, wskazując zarówno uprawnionego, jak i zobowiązanego. W pozostałym zakresie w ocenie Sądu postępowanie organów było prawidłowe i brak było podstaw do uwzględnienia zarzutów skargi. Nie można zgodzić się w szczególności z argumentem skarżącego, iż w sprawie powinien mieć zastosowanie § 36 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego, co skutkowałoby zwiększeniem ustalonej wartości gruntów o 50 procent. Zauważyć bowiem należy, iż w zdaniu pierwszym § 36 ust. 2 wyraźnie postanowiono, iż ma on zastosowanie "w przypadku braku cen, o których mowa w ust. 1". Z kolei ust. 1 tego przepisu stanowi, iż przy określaniu wartości rynkowej gruntów przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne stosuje się podejście porównawcze, przyjmując ceny transakcyjne uzyskiwane przy sprzedaży gruntów odpowiednio przeznaczonych lub zajętych pod drogi publiczne. Taką też metodę zastosowano w niniejszej sprawie przy ustalaniu wartości nieruchomości skarżącego przeznaczonej pod drogę publiczną. W operacie szacunkowym sporządzonym przez M. Ś. – G. na stronie 8. wskazano, iż zakresem badania objęto transakcje z rynku lokalnego na terenie powiatu pabianickiego w latach 2004 – 2007. Skoro zatem istniała możliwość wyceny, o której mowa w § 36 ust. 1, to brak tym samym było podstaw do zastosowania ust. 2 § 36. Odszkodowanie zostało zatem ustalone w sposób prawidłowy, zatem w tym zakresie skarga podlega oddaleniu ( art. 151 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit a p.p.s.a orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji, a na podstawie art. 151 p.p.s.a orzeczono jak w punkcie drugim sentencji, A.K.