II SA/Łd 372/14

WyrokWSA w Łodzi2014-06-13

Skład orzekający: Renata Kubot-Szustowska, Arkadiusz Blewązka, Anna Stępień

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje opiekunowi pełnoletniej osoby niepełnosprawnej, jeśli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18. roku życia, mimo że osoba ta legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (a nie znacznym)?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki do ukończenia 25. roku życia. Wiek osoby niepełnosprawnej nie jest decydujący, lecz data powstania niepełnosprawności. Organy administracji naruszyły prawo materialne, dokonując nieuprawnionej interpretacji przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Stan faktyczny
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego D. N. z tytułu opieki nad pełnoletnią córką M. N., mimo że córka legitymowała się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z odpowiednimi wskazaniami. Organ uznał, że świadczenie przysługuje tylko w przypadku opieki nad dzieckiem lub osobą ze znacznym stopniem niepełnosprawności. D. N. wniosła skargę do sądu, argumentując, że stan zdrowia córki i konieczność sprawowania nad nią opieki uzasadniają przyznanie świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 13 czerwca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. p.o. asystenta sędziego Dominika Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2014 roku sprawy ze skargi D. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]. LS Decyzją z dnia [...] nr[...] , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267) oraz art. 3 pkt 9, pkt 15, pkt 20, pkt 21, art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013r., poz. 1456) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia[...] , nr[...] , orzekającej o odmowie przyznania D. N. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad M. N. od dnia 1 lipca 2013 roku. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że organ l instancji decyzją z dnia[...] , nr [...], po rozpatrzeniu wniosku D. N. orzekł o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad M. N. - w wysokości 520 złotych miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2009 roku na czas nieokreślony. Decyzja ta stała się decyzją ostateczną. Powyższą decyzję poprzedzał prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 sierpnia 2010 roku, sygn. II SA/Łd 709/10, którym to uchylono decyzję Kolegium i organu l instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia. Organ l instancji pismem z dnia 15 stycznia 2013 roku, realizując obowiązek wynikający z art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 roku o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1548 ze zmianami), poinformował D. N. o zmianach w systemie świadczeń opiekuńczych, jak również, że z dniem 30 czerwca 2013 roku decyzja o ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygaśnie z mocy prawa. D. N. pismem z dnia 14 czerwca 2013 roku złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Do wniosku dołączono między innymi: 1). oświadczenie z dnia 14 czerwca 2013 roku odnoszące się do uprawnień D. N. w zakresie emerytury, renty i innych świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, 2). oświadczenie odnoszące się do kwestii sytuacji zawodowej, 3). oświadczenie odnoszące się do obowiązku informowania o wszelkich zmianach mających wpływ na świadczenie, 4). zaświadczenie o uczęszczaniu M. N. do Szkoły Specjalnej Nr 4 w Ł. Organ l instancji decyzją z [...] odmówił prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Na skutek odwołania D. N. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr[...], orzekło o uchyleniu decyzji organu l instancji w całości i przekazaniu sprawy temu organowi celem ponownego rozpatrzenia. Po uzupełnieniu materiału dowodowego w sprawie organ l instancji decyzją z dnia [...] orzekł o odmowie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia[...] , nr[...], ponownie orzekło o uchyleniu decyzji organu l instancji i przekazaniu sprawy temu organowi celem ponownego rozpatrzenia. Kolejną decyzją z dnia [...] organ l instancji orzekł o odmowie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, od której D. N. ponownie się odwołała. W odwołaniu tym podniosła, że wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2009 roku Sąd Rejonowy wypowiedział się i zmienił orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz ustalił, że córka wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. W orzeczeniu wydanym na stałe wraz z wyrokiem sądu są spełnione wszystkie warunki do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Niepełnosprawność córki jest od urodzenia. Obecnie uczęszcza do szkoły specjalnej przy ulicy A i jeszcze będzie uczęszczać 4 lata później na warsztaty zajęciowe, ponieważ nie nadaje się do pracy zarobkowej. Do szkoły jest zawożona i odbierana, nawet po jednej lub dwóch lekcjach, gdyż traci przytomność. Gubi się w terenie, sama nigdzie nie wychodzi, jest pod stałą opieki matki. Ojciec dziecka zmarł 16 lipca 2013 roku. Córka legitymuje się orzeczeniem ze wszystkimi wymaganymi wskazaniami. Kolegium wskazało również, że akta sprawy zawierają nadto 1). orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 23 lutego 2009 roku, w którym to stwierdza się, że stopień niepełnosprawności jest umiarkowany, niepełnosprawność powstała przed 16-tym rokiem życia, orzeczenie jest wydane na stałe i ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 3 stycznia 2009 roku, 2). orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 21 kwietnia 2009 roku, [...], 3). wyrok Sądu Rejonowego [...] w Ł. z dnia 19 sierpnia 2009 roku, sygn. XI U 295/09, którym to zmieniono orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] w Ł. z dnia 21 kwietnia 2009 roku, [...], w ten sposób, iż ustalono, że małoletnia M. N. wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz wymaga konieczności stałego współdziała na co dzień opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Następnie Kolegium, powołując się na art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b oraz ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyjaśniło zasady przyznawania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i w związku z tym stwierdziło, że zasadniczym powodem odmowy przyznania prawa do świadczenia pieniężnego jest okoliczność, że osoba nad którą opieka ma być sprawowana, jest już osobą pełnoletnią. D. N. składając w dniu 14 czerwca 2013 roku wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wszczęła nowe postępowanie administracyjne i nie ma miejsca w tym przypadku swoista kontynuacja poprzedniego postępowania zakończonego wydaniem decyzji w dniu [...], która wygasła z dniem 30 czerwca 2013r. z mocy prawa. Zadaniem organów administracji jest natomiast ustalenie, czy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego są spełnione, czy też nie - z uwzględnieniem zmiany stanu faktycznego, a więc wieku córki. Organ odwoławczy podniósł, że ustawodawca w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych określając podmioty, które mogą złożyć wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zdefiniował również osoby, nad którymi opieka ma być sprawowana. Pierwszą grupę stanowią osoby legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Drugą grupę stanowią osoby legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W przypadku pierwszej grupy osób nie ma żadnych ograniczeń wiekowych i obejmuje ona zarówno niepełnosprawne dzieci w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy, jak i pełnoletnie osoby niepełnosprawne w rozumieniu art. 3 pkt 15 ustawy. W przypadku drugiej grupy osób ustawodawca świadomie, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., użył oprócz samych wskazań związanych z procesem leczenia, rehabilitacji i edukacji, także zwrotu "współudziału na co dzień opiekuna dziecka". A zatem nie może budzić wątpliwości, że w przypadku osób nad którymi ma być sprawowana opieka, a które legitymują się jedynie orzeczeniem o niepełnosprawności wraz ze stosownymi wskazaniami, to możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego ograniczona jest wyłącznie do dzieci. W art. 3 pkt 9 ustawy zawarta jest definicja legalna pojęcia "niepełnosprawne dziecko", przez które to ustawodawca rozumie - dziecko w wieku do ukończenia 16. roku życia legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności określonym w przepisach o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W art. 3 pkt 15 powołanej powyżej ustawy zawarta jest definicja legalna pojęcia "pełnoletnia osoba niepełnosprawna", przez którą to ustawodawca rozumie osobę pełnoletnią, legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności, a także osobę, która ukończyła 75 lat. D. N., składając w dniu 14 czerwca 2013 roku wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad M. N., spełniła wszystkie przesłanki warunkujące ustalenie tego prawa poza jedną, bowiem M. N. nie jest już dzieckiem, lecz pełnoletnią osobą niepełnosprawną, która to legitymuje się jedynie orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ( z określonymi wskazaniami), a to wyklucza wobec uzyskania pełnoletności i utraty statusu dziecka niepełnosprawnego możliwość ustalenia prawa do tego świadczenia. Gdyby M. N. posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności albo też była osobą, która nie ukończyła 16. roku życia posiadając dotychczasowe orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z określonymi wskazaniami, to nie budzi żadnej wątpliwości, że prawo do świadczenia należałoby ustalić, ale taka sytuacja nie ma miejsca. Na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. skargę do sądu administracyjnego wniosła D. N., podnosząc zarzuty zbieżne z podniesionymi w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W ocenie skarżącej zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca są wadliwe, bowiem z uwagi na stan zdrowia córki, na konieczność sprawowania nad nią opieki, na wskazania zawarte w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności, uczęszczanie do szkoły specjalnej, należy przyznać świadczenie pielęgnacyjne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., nr 270 ze zm.) – w skrócie: "P.p.s.a", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie natomiast do art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostało uregulowane w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z ust. 1 powołanego artykułu przysługuje ono: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W przedmiotowej sprawie kwestia sporna sprowadza się zatem do to tego, czy świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przysługuje także wtedy, gdy osoba niepełnosprawna, nad którą sprawowana jest opieka, jest osobą pełnoletnią. W ocenie organu powołany wyżej przepis przewiduje dwie grupy osób niepełnosprawnych, nad którymi sprawowanie opieki uprawnia do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Do pierwszej z nich zaliczają się wszystkie osoby, tj. bez względu na wiek, legitymujące się znacznym stopniem niepełnosprawności. Natomiast do drugiej grupy zaliczają się wyłącznie niepełnosprawne dzieci, których niepełnosprawność połączona jest ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zdaniem organu o takim rozumieniu przesłanek uprawniających do świadczenia pielęgnacyjnego przesądza użyte przez ustawodawcę sformułowanie "konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji". Dalej organ przytoczył ustawową definicję pojęcia "niepełnosprawne dziecko" i na tej podstawie stwierdził, że z chwilą ukończenia 16. roku życia osoba niepełnosprawna przestaje być traktowana jak dziecko, co oznacza, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad taką osobą nie przysługuje. Z argumentacją organu nie można się zgodzić. W pierwszej kolejności należy powołać się na treść wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 sierpnia 2010r., sygn. akt II SA/Łd 709/10, który co prawda zapadł na gruncie ustawy przed jej nowelizacją, dokonaną ustawą z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012r., poz. 1548), jednakże rozważania w nim zawarte, jak również prezentowana wykładnia wynikająca z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego (wyrok z dnia 18 lipca 2008r., sygn. akt P 27/07 - OTKA 08/6/107; wyrok z dnia 15 listopada 2006r., sygn. akt P 23/05 - OTKA 10/06/151; wyrok z dnia 22 lipca 2008r., sygn. akt P 41/07 - OTKA 6/08/109) pozostają aktualne na gruncie przedmiotowej sprawy. Sąd zasadnie bowiem stwierdził, że z art. 17 ust. 1 ustawy nie wynika, aby pojęcie dziecka, stosowane dla celów ustalenia kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, zostało zawężone przez wskazanie granic wiekowych. Przeciwnie, wskazany w art. 17 ust. 1 ustawy krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego ściśle wiąże się z określonym typem regulacji rodzinnych, dla określenia których konieczne jest użycie pojęcia dziecka (wymagającego opieki), bez względu na jego wiek. Jak słusznie zauważył sąd w powołanym wyżej wyroku, inaczej przedstawia się sytuacja prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, gdzie ustawodawca w art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy przyznał to świadczenie m.in. "niepełnosprawnemu dziecku", które zgodnie z definicją zamieszczoną w art. 3 pkt 9 ustawy musi spełniać określone granice wiekowe. Ponadto przepis art. 16 ust. 2 ustawy oprócz "niepełnosprawnego dziecka" wymienia jeszcze dwie kategorie uprawnionych do zasiłku pielęgnacyjnego, tj. osobę niepełnosprawną w wieku powyżej 16. roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 2) oraz osobę, która ukończyła 75 lat (pkt 3). Zróżnicowanie przez ustawodawcę kategorii uprawnionych do zasiłku pielęgnacyjnego, a także zróżnicowanie przesłanek dla uprawnionych do 16. roku życia i powyżej 16. roku życia spowodowało, że dla celów zasiłku pielęgnacyjnego, stanowiącego inny rodzaj świadczenia opiekuńczego niż świadczenie pielęgnacyjne, ustawodawca przyjął ograniczone wiekowo pojęcie niepełnosprawnego dziecka. Sąd podkreślił, że przyjęte przez Trybunał Konstytucyjny na gruncie art. 17 ustawy rozumienie pojęcia "dziecka" dla celów świadczenia pielęgnacyjnego potwierdza ponadto regulacja zawarta w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy, wyłączająca uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli "osoba wymagająca opieki (...) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności". Zgodnie z regulacją Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżeństwo nie może zostać zawarte przez mężczyznę w wieku poniżej 18 lat oraz (i to w szczególnych wypadkach) kobietę w wieku poniżej 16 lat. Oznacza to, że jeśli osoba wymagająca opieki zawiera związek małżeński, to osoba uprawniona dotychczas, w związku ze sprawowaniem opieki, do świadczenia pielęgnacyjnego zostaje tego uprawnienia pozbawiona. Dotyczy to także sytuacji, w których opieka sprawowana była nad dzieckiem powyżej 16 lat. Takie rozumienie art. 17 ust. 1 ustawy (jako przepisu nieodnoszącego się wyłącznie do osób poniżej 16-tego roku życia) potwierdza też uzasadnienie projektu ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. z 2005r. Nr 86 poz. 732), którą to ustawą zmieniono art. 17 ust. 1 ustawy, wyłączając z grona uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunów prawnych dziecka. W uzasadnieniu projektu tej zmiany stwierdzono: "skreślenie w art. 17 ust. 1 wyrazów «opiekunowi prawnemu dziecka» wynika z faktu, że zarówno świadczenie pielęgnacyjne, jak i dawny zasiłek stały z pomocy społecznej, który zastąpiony został przez świadczenie pielęgnacyjne, kierowane było i jest do rodziców w związku z opieką nad dzieckiem własnym lub przysposobionym, niezależnie od wieku tego dziecka" (druk sejmowy nr 3393/IV kadencja). Wskazana powyżej wykładnia powołanego przepisu znalazła również odzwierciedlenie w jego zmianie ustawą z dnia 19 listopada 2009r. o zmianie niektórych ustaw związanych z realizacją wydatków budżetowych. (Dz.U. Nr 219, poz. 1706), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010r. Ustawodawca w miejsce pojęcia "dziecka" wprowadził wówczas pojęcie "osoby" legitymującej się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie z określonymi wskazaniami i pomimo kolejnych nowelizacji sens tego uregulowania pozostał bez zmian. Nie mniej jednak, w związku z wprowadzeniem nowego świadczenia opiekuńczego – specjalnego zasiłku opiekuńczego (art. 16a ustawy) – ustawodawca wprowadził do art. 17 ustawy dodatkowe kryterium, które przesądza o tym, do jakiego ze świadczeń opiekuńczych opiekun osoby niepełnosprawnej może być ewentualnie uprawniony. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1b ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Z tego zatem wynika, że to nie wiek osoby niepełnosprawnej jest przesłanką warunkującą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, lecz data, wraz z którą ta niepełnosprawność powstała. Uzależnienie natomiast przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od wieku osoby niepełnosprawnej prowadzi do wewnętrznej sprzeczności stanowiska organu administracji, gdyż oznaczałoby, że opiekunowie osób, których niepełnosprawność powstała np. w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, a więc osób pełnoletnich, nie mieliby prawa do tego świadczenia, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z ww. art. 17 ust. 1b ustawy. Ponadto sformułowanie "konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji", które według organu świadczy o przysługiwaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyłącznie na niepełnosprawne dzieci, użyte jest również w przepisie art. 16a ust. 1 ustawy, który ze swej istoty przeznaczony jest dla opiekunów tych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nich 18. roku życia lub po ukończeniu 25. roku życia, jeżeli powstała w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. W rozpoznawanej sprawie M. N., w związku z opieką której skarżąca stara się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jest osobą pełnoletnią, legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z akt sprawy wynika natomiast, że niepełnosprawność córki skarżącej powstała przed 18. rokiem życia, o czym świadczy poprzednia decyzja przyznająca skarżącej świadczenie pielęgnacyjne bezterminowo. Tym samym bez względu na to, w jakim obecnie M. N. jest wieku, to ocena spełniania przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego sprowadza się wyłącznie do daty powstania niepełnosprawności, jak również do jej stopnia. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że organy administracji naruszyły prawo materialne, tj. art. 17 ust. 1 ustawy, przez dokonanie nieuprawnionej interpretacji przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i bezpodstawnie odmówiły skarżącej wnioskowanego świadczenia. W związku z powyższym sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 P.p.s.a. orzekł, jak sentencji. Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji uwzględni wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku i dokona prawidłowej oceny spełnienia przez skarżącą przesłanek uprawniających do świadczenia pielęgnacyjnego. d.j.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło