II SA/Łd 375/06

Dnia 19 lipca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Markiewicz (spr.), Asesor WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Referendarz sądowy Małgorzata Kowalska, po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi P. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] P. Ł. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków z tytułu opieki nad dzieckiem w czasie urlopu wychowawczego oraz samotnego wychowywania dziecka powołując się na fakt samotnego wychowywania swojego syna E. Ł. oraz rezygnacji z pracy zarobkowej na czas urlopu wychowawczego. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie przepisu art. 8 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) Prezydent Miasta Ł. odmówił P. Ł. przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z wnioskowanymi dodatkami na syna E.Ł. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż z akt sprawy wynika, iż wnioskodawca nie ma zasądzonych alimentów od matki dziecka, a wobec powyższego nie przysługuje mu zasiłek rodzinny. Powyższa decyzja na skutek odwołania wniesionego przez P. Ł. została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] wobec jej wydania w oparciu o niewłaściwą podstawę prawną. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż przesłanka odmowy przyznania zasiłku rodzinnego z uwagi na niezasądzone świadczenie alimentacyjne od drugiego z rodziców w sposób enumeratywny wskazana została w przepisie art. 7 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wobec tego, iż w podstawie prawnej kwestionowanej decyzji organ I instancji z naruszeniem przepisu art. 107 § 1 k.p.a. powołał przepis art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Kolegium stwierdziło, iż zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o niewłaściwą podstawę prawną co powoduje konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. powtórnie odmówił P. Ł. przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wraz z wnioskowanymi dodatkami z tytułu opieki nad synem E.Ł. w czasie urlopu wychowawczego oraz samotnego wychowywania dziecka, jako podstawę swego rozstrzygnięcia wskazując przepisy art. 7 pkt 5, art. 8 pkt 2 i 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu organ I instancji podkreślił, iż na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy ustalono, iż P.Ł. jest ojcem urodzonego w dniu 21 stycznia 2003 roku E. Ł.. Wnioskodawca od dnia 1 maja 2005 roku nie mieszka i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z matką dziecka E. K. i nie ma zasądzonych alimentów na dziecko. Zgodnie z art.7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców. Zgodnie z przepisem art. 8 pkt 2 i 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego oraz z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Wobec tego, iż wnioskodawca nie wystąpił o zasądzenie świadczeń alimentacyjnych od matki dziecka nie przysługuje mu prawo do zasiłku rodzinnego oraz wnioskowanych do niego dodatków. W dniu 30 stycznia 2006 roku skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w którym wskazał, iż decyzja ta jest identyczna w treści z poprzednio uchyloną decyzją organu I instancji z [...]. Wskazał, iż w jego ocenie prawdziwym powodem odmowy przyznania mu wnioskowanego świadczenia jest fakt, iż jest on ojcem dziecka i w związku z powyższym "stoi na z góry straconej pozycji" i od początku w tej sprawie spotyka się z niechęcią pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Wskazał, iż domaga się wydania w swojej sprawie decyzji o zasiłku rodzinnym w oparciu o przepis art. 10 ustęp 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż nie zamierza występować przeciwko matce dziecka do sądu o alimenty. Wydaną w następstwie rozpoznania powyższego odwołania decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z dyspozycją art.4 ust. l i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się. Na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy organ odwoławczy przyjął, iż to P.Ł. wspólnie zamieszkuje ze swym dzieckiem w lokalu mieszkalnym przy ul. Ossowskiego 4 m. 14 i sprawuje nad nim faktyczną opiekę. Stosownie jednak do przepisu art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli: osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, chyba że: drugi z rodziców dziecka nie żyje, ojciec dziecka jest nieznany, powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. W sprawie niniejszej wnioskodawca, jak sam przyznaje nie ma zasądzonych alimentów na rzecz dziecka od jego matki i nie zamierza o nie występować do sądu, matka dziecka żyje i jest znana. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą także pozostałe określone w cytowanym przepisie okoliczności tj. powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców nie zostało oddalone, zaś sąd nie zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Wobec braku zasądzonych alimentów od matki na rzecz dziecka, zasiłek rodzinny P. Ł. nie przysługuje. Z art. 8 pkt 2 i 3a wyżej powołanej ustawy wynika, iż do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego i samotnego wychowywania dziecka. Jednak brak prawa do zasiłku rodzinnego powoduje jednocześnie brak prawa do dodatków z nim związanych. Oznacza to, że przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o co wnosi strona w odwołaniu, w sytuacji braku uprawnień do zasiłku rodzinnego jest niemożliwe. Ze skargą na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w dniu 6 kwietnia 2006 roku wystąpił P.Ł. domagając się jej uchylenia jako niezgodnej z prawem. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumentację podnoszoną uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji opierającą się na twierdzeniu, iż w jego sprawie dwukrotnie wydana została taka sama decyzja w oparciu o tę samą podstawę prawną, przy czym pierwsza z nich została przez organ odwoławczy uchylona następna zaś utrzymana w mocy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację prezentowaną w toku dotychczasowego postępowania. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w dniu 19 lipca 2006 roku skarżący oświadczył, iż w Sądzie Rejonowym dla Łodzi- Śródmieścia w Łodzi, IX Wydziale Rodzinnym toczy się postępowanie o ustalenie miejsca zamieszkania syna skarżącego, zaś postępowanie w sprawie o alimenty wszczętej przez matkę dziecka zostało zawieszone do czasu prawomocnego ustalenia miejsca zamieszkania dziecka. Wskazał, iż na dzień wydania skarżonej decyzji dziecko zamieszkiwało z nim. Przedstawiciel organu administracji potwierdził, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało skarżącego za osobę samotnie wychowującą dziecko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. l § l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. l § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § l sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § l p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: l/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w rozstrzyganej sprawie była ocena zgodności z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], którą utrzymało ono w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] odmawiającą skarżącemu przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego i samotnego wychowywania dziecka. Badając zaskarżoną decyzję pod względem jej legalności tj. zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz przepisami prawa materialnego, na podstawie których została wydana Sąd w stanie faktycznym oraz prawnym występującym w sprawie niniejszej nie dopatrzył się naruszenia przez organy administracyjne obu instancji przepisów prawa materialnego bądź prawa procesowego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Stan faktyczny sprawy nie jest sporny między stronami. Istotą sporu jest natomiast to, czy organy administracji postąpiły prawidłowo odmawiając skarżącemu prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków wobec nie zasądzenia świadczeń alimentacyjnych na rzecz dziecka od jego matki. Zagadnienia związane z prawem do otrzymania zasiłku rodzinnego regulują przepisy ustawy dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) Przewidzianymi przepisami tej ustawy świadczeniami rodzinnymi są zasiłek rodzinny oraz dodatki do tego zasiłku. Zgodnie z art. 4 ustęp 1 powołanej ustawy celem powołanej jej przepisami instytucji - zasiłku rodzinnego oraz przysługujących do niego dodatków jest częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Stosownie do przepisu art. 4 ustęp 2 prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka. W myśl natomiast art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych do zasiłku rodzinnego przysługują dodatki z tytułu: urodzenia dziecka; opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego; samotnego wychowywania dziecka; wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej; kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego; rozpoczęcia roku szkolnego; podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Kategoryczne sformułowanie powyższego przepisu przesądza w sposób jednoznaczny, iż warunkiem przyznania jakiegokolwiek dodatku wymienionego w tym przepisie (w tym dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego) jest przyznanie i otrzymywanie zasiłku rodzinnego przez osoby wymienione w art. 4 ustęp 2 ustawy. Stosownie zaś do przepisu art. 7pkt 5 powołanej ustawy zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Bezspornym w sprawie niniejszej jest, iż matka E. Ł. - E. K. żyje. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, iż organy administracji prawidłowo ustaliły, iż skarżącemu nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego matki. Na rozprawie w dniu 19 lipca 2006 roku skarżący o świadczył, iż matka dziecka w imieniu syna wytoczyła przeciwko niemu powództwo o alimenty, oraz że postępowanie w tej sprawie zostało zawieszone do czasu zakończenia toczącego się w Sądzie Rejonowym dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi, IX Wydziale Rodzinnym postępowanie o ustalenie miejsca zamieszkania syna skarżącego. Ponadto wobec oświadczenia skarżącego zawartego w odwołaniu od decyzji organu I instancji, iż nie zamierza występować przeciwko matce dziecka o ustalenie alimentów na rzecz syna organ II instancji nie miał podstaw do dokonania w sprawie niniejszej ustaleń odmiennych od tych, które legły u podstaw wydania decyzji przez organ I instancji. Materiał zgromadzony w aktach sprawy niniejszej świadczy o tym, iż między rodzicami dziecka toczy się spór o ustalenie kontaktów i zasad sprawowania władzy rodzicielskiej nad dzieckiem oraz ponoszenia kosztów jego utrzymania. Obowiązek utrzymania dziecka ciąży na osobach wskazanych w przepisach kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zwłaszcza w przepisach dotyczących tzw. obowiązku alimentacyjnego - art. 128 -144 tego kodeksu. W stosunku do dziecka taki obowiązek istnieje niezależnie od tego, czy osobie nim obciążonej przysługuje władza rodzicielska nad danym dzieckiem i czy ma ona prawo do osobistej styczności z dzieckiem. Zatem w świetle całokształtu prawa polskiego trzeba odróżnić z jednej strony instytucje uregulowane w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, czyli władzę rodzicielską i obowiązek alimentacyjny, a z drugiej - instytucję zasiłku rodzinnego i dodatków do niego, które zostały uregulowane w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Zasiłek i dodatki do tego zasiłku to świadczenia wypłacane uprawnionej do tego osobie ze środków publicznych. Nie mają one na celu wyłączenia ani ograniczenia zakresu świadczeń alimentacyjnych i wychowawczych, które powinny być spełniane przez osobę wskazaną w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Chronią one dobro dziecka, jako wartość konstytucyjną, a nie interes osoby utrzymującej dziecko. Należy jednak z cała mocą podkreślić, iż postępowanie administracyjne nie może być wykorzystywane jako narzędzie umożliwiające załatwienie po myśli skarżącego bieżących sporów o charakterze cywilnym toczących się między nim a matką dziecka. Stosownie do prawidłowo powołanego w podstawie rozstrzygnięć organów administracji w sprawie niniejszej przepisu art. 7 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych okoliczność braku zasądzenia skarżącemu na rzecz dziecka świadczeń alimentacyjnych od jego matki wyklucza możliwość przyznania prawa do zasiłku rodzinnego. Wobec powyższego twierdzenia skarżącego o bezprawności decyzji zapadłych w jego sprawie oraz dyskryminacyjnym traktowaniu go przez organy administracji uznać należy za gołosłowny. Wobec bezspornego ustalenia braku uprawnień do zasiłku rodzinnego organy administracji w ogóle nie badały spełnienia przez skarżącego przesłanek do przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przewidzianych przepisami art. 10 i art. 11a. Reasumując, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z dnia [...] wydane zostały w zgodzie z obowiązującym prawem i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną.