II SA/Łd 378/05

Dnia 23 sierpnia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2005 roku na rozprawie przy udziale - sprawy ze skargi A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...], Nr [...]. Decyzją z dnia [...], Nr [...][...]Ośrodek Pomocy Społecznej w P. przyznał A.O. zamieszkałemu w P. na Osiedlu P., przy ul. A pomoc społeczną w formie zasiłku stałego w wysokości 316,00 zł miesięcznie na okres od 1 stycznia 2005 roku do 31 grudnia 2005 roku oraz składki zdrowotnej w wysokości 8,50% od kwoty zasiłku na czas trwania świadczenia. W uzasadnianiu wydanej decyzji organ I instancji jako przyczyny przyznania zasiłku stałego podał bezrobocie, alkoholizm oraz niepełnosprawność. Na podstawie posiadanych materiałów wyliczył ponadto dochód rodziny skarżącego, składającej się z A. O. oraz jego syna A. O. na kwotę 0,00 zł. Wskazał ponadto, iż kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, stanowiące podstawę do wyliczenia wysokości przyznanej pomocy społecznej, wynosi 316 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji A. O. stwierdził, że nieprawdziwe jest twierdzenia [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w P., iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem AO.. Wyjaśnił, że jego syn zameldowany jest na stałe pod innym adresem, przy ul. B i tam przebywa na stałe. Skarżący jest zatem faktycznie osobą samotną, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, w związku z czym[...] Ośrodek Pomocy Społecznej powinien przyznać pomoc społeczną w formie zasiłku stałego w kwocie 461 zł. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w P.. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż wnosząc odwołanie od decyzji organu I instancji skarżący nie udokumentował w sposób nie budzący wątpliwości odrębności gospodarstwa domowego z synem A. O. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w formie wywiadu środowiskowego oraz z oświadczania K.P., złożonego w dniu [...] pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 Kodeksu karnego za składanie fałszywych zeznań, można wywnioskować, że syn A. a O. przebywa ze skarżącym w jednym mieszkaniu i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Wyjaśnił ponadto, że zgodnie z art. 6 pkt 9 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) przez osobę samotnie gospodarującą należy rozumieć osobę prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu wydanej decyzji zarzuciło Gminnemu Ośrodkowi Pomocy Społecznej w P. brak wyjaśnienia procesu wyliczania kwoty zasiłku stałego. Organ odwoławczy uznał jednakże, że organ I instancji prawidłowo wyliczył wysokość przyznanej pomocy w formie zasiłku stałego na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zasiłek stały ustala się w wysokości stanowiącej różnicę pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie a dochodem rodziny. W przypadku skarżącego kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynosiło 632 zł. : 2 osoby = 316,00 zł, natomiast dochód na osobę w rodzinie wynosił 0 zł. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że skarżący został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do 31.11.2007 r., natomiast w stosunku do jego syna A. O. Sąd Rejonowy w P., Wydział Rodzinny i Nieletnich po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2004 r. na rozprawie sprawy z wniosku [...] Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z udziałem A.O. o umieszczenie w szpitalu psychiatrycznym osoby chorej psychicznie bez wymaganej zgody, postanowił ustalić, iż istnieją podstawy do umieszczenia A.O. w szpitalu psychiatrycznym bez wymaganej zgody. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący ponownie podniósł, że jest osobą samotną i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z synem, który mieszka osobno przy ul. B. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. Organ wskazał, że skarżący podniósł argumenty tożsame argumentom zawartym w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej, których Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podziela z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej . Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 § 2 powołanego aktu ). Analogiczne unormowanie zawarte zostało w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ). Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przeprowadzając taką kontrolę, sąd zgodnie z art. 134 § 1 powołanej ustawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może więc dokonać oceny zaskarżonej decyzji także w innym zakresie niż zakres, w jakim zakwestionowała decyzję strona skarżąca. Wojewódzki Sad Administracyjny rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie organy administracji naruszyły przepisy art. 7, 9, 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisu art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika obowiązek organu administracji publicznej zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Organ administracji publicznej obowiązany jest zatem w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa ). Dowodem zaś może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 75 § 1 zdanie pierwsze Kpa ). Organy administracji uchybiły obowiązkom wynikającym ze wskazanych powyżej przepisów prawa. Rzeczą tych organów było bowiem jednoznaczne ustalenie, czy skarżący jest osobą samotnie gospodarującą w rozumieniu art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). To zaś ustalenie warunkowało prawidłowe zastosowanie tego przepisu ustawy, a w konsekwencji wysokości należnego skarżącemu zasiłku stałego. Obowiązkiem organu wynikającym z art. 9 Kpa było w szczególności pouczenie skarżącego o możliwości składania wniosków dowodowych celem wykazania, że jest on osobą samotnie gospodarującą, jak też ewentualne przesłuchanie A.O. w charakterze świadka (o ile to będzie możliwe z uwagi na jego chorobę psychiczną ), zaś A. a O. jako strony postępowania. Tymczasem organ oparł się wyłącznie na treści wywiadu środowiskowego oraz pisemnym oświadczeniu K.P., z którego wynika tylko, że A. O. przebywa u swojego ojca przy ul. C. Nie ma w nim mowy o zamieszkiwaniu z ojcem, czy też wspólnym z nim prowadzeniu gospodarstwa domowego. Celowym było zatem, zważywszy na kwestionowanie tej okoliczności przez skarżącego, przesłuchanie K.P. w charakterze świadka, czego organ nie uczynił. W tej sytuacji, oświadczenie to nie mogło stanowić dowodu potwierdzającego tenże fakt, a w konsekwencji ustalenie organu, iż skarżący nie jest osobą samotnie gospodarującą należało ocenić jako dowolne. Organ pominął również całkowicie fakt ustalenia przez Sąd Rejonowy w Pabianicach postanowieniem z dnia 2.08.2004 r. w sprawie III R Ns (psych.) 278/03, że istnieją podstawy do umieszczenia A.O. w szpitalu psychiatrycznym bez wymaganej zgody. Ponadto na rozprawie w dniu 23.08.05 r. skarżący oświadczył, że syn w okresie od lutego do lipca 2005 r. przebywał w szpitalu psychiatrycznym. W zaistniałej sytuacji celowym wydaje się również przesłuchanie świadków zgłoszonych w skardze. W wyroku z dnia 19 listopada 1999 r. w sprawie I SA 698/98 NSA w Warszawie wyraźnie stwierdził, że jeżeli okoliczności sprawy wykażą, że ubiegający się o przyznanie zasiłków z pomocy społecznej mieszka samotnie, a jedynie z racji sprawowania nad nim opieki przebywają z nim lub nawet okresowo zamieszkują inni członkowie rodziny, mający jednak inne stałe miejsca pobytu, powinien być on traktowany jako osoba samotna w rozumieniu przepisów poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( ONSA 1999/3/103 ). Z przytoczonych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.