II SA/Łd 381/16
WyrokWSA w Łodzi2016-06-29
Skład orzekający: Jolanta Rosińska, Anna Stępień, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, które nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz nie wymaga konieczności stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje wyłącznie w przypadku sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, które nie spełnia tych dodatkowych przesłanek, organ administracyjny jest zobowiązany do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.Stan faktyczny
Skarżąca A. W. ubiegała się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad córką V. W., która posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, argumentując, że córka skarżącej nie spełnia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ jej niepełnosprawność nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz nie wymaga konieczności stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Skarżąca podniosła, że córka wymaga stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, a jej mąż nie może jej wyręczyć z tych obowiązków.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 29 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2016 roku sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - oddala skargę. LS
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania A. W., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...].
Jak wynika z akt sprawy organ I instancji decyzją z dnia [...] odmówił A. W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad V. W. w okresie od dnia 1 stycznia 2016 r., argumentując, że córka strony V. legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zatem nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W odwołaniu od tej decyzji A. W. wskazała, że jej córka (urodzona 31 października 1998 r.) jest uczennicą II klasy LO i jest nadal objęta obowiązkiem szkolnym. Wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka
w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Strona podniosła, że córka od wczesnego dzieciństwa leczona jest na padaczkę. Specjalistyczna Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna Doradztwa Zawodowego dla Dzieci z Wadami Rozwojowymi orzekła u córki afazję ruchową. Strona podkreśliła, że nie może podjąć pracy, ponieważ musi poświęcać córce V. średnio 60 godzin tygodniowo
w procesie jej edukacji i być w dyspozycji od chwili jej powrotu ze szkoły. Mąż nie może jej wyręczać z tych obowiązków, ponieważ jest rodowitym Brytyjczykiem i bardzo słabo zna język polski. Jako wykładowca U[...] większość czasu spędzanego w domu musi poświęcić na pracę naukową. Do odwołania strona załączyła: orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia [...], opinię w sprawie pierwszeństwa w przyjęciu ucznia z problemami zdrowotnymi do szkoły ponadgimnazjalnej z dnia 21 lipca 2014 r., opinię psychologiczno-logopedyczną z dnia 22 listopada 2011 r.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 6 k.p.a., art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2015 r., poz. 114) – w skrócie "u.ś.r.", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając podjęte w sprawie rozstrzygnięcie organ odwoławczy na podstawie akt sprawy stwierdził, że A. W. sprawuje opiekę nad córką V. W., urodzoną 31 października 1998 r., legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wydanym na okres do dnia 1 października 2016 r. Niepełnosprawność istnieje od wczesnego dzieciństwa (dowód - orzeczenie z dnia [...]).
Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w organie
I instancji w dniu 19 stycznia 2016 r. Wnioskodawczyni w dniu 19 stycznia 2016 r. złożyła oświadczenie, z którego wynika, że ostatnio zatrudniona była od 1 listopada 1989 r. do 28 lutego 1991 r., nie jest zarejestrowana w PUP, nie prowadzi działalności gospodarczej.
Następnie Kolegium przywołało brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. i wywiodło, że w sprawie bezsporne jest, iż strona nie pracuje zawodowo oraz nie jest zarejestrowana w PUP. Sprawuje opiekę nad swoją córką urodzoną 31 października 1998 r., legitymującą się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym do 1 października 2016 r. Ponieważ dziecko wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, to nie jest spełniona ustawowa przesłanka z art. 17 ust. 1 u.ś.r. dotycząca niepełnosprawności osoby, nad którą sprawowana jest opieka do przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W ocenie Kolegium ustalony stan faktyczny i prawny sprawy uzasadniał wydanie zaskarżonej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. W. przedstawiła sytuację zdrowotną córki i wiosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego dopóki córka nie ukończy liceum ogólnokształcącego, do którego obecnie uczęszcza, podnosząc, że choć córka ukończyła 16 lat, nadal wymaga konieczności stałego współudziału opiekuna w procesie jej leczenia, rehabilitacji
i edukacji. Według skarżącej decyzja Kolegium jest sprzeczna z art. 15 § 1 ustawy
o systemie oświaty i art. 32 Konstytucji RP.
Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Na rozprawie w dniu 29 czerwca 2016 r. skarżąca poparła skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – przywoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Sąd kontrolując w zakreślonych powyżej granicach legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. o odmowie przyznania skarżącej A. W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad V. W. w okresie od dnia 1 stycznia 2016 r. stwierdził, że nie narusza ona przepisów obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do usunięcia jej z obrotu prawnego.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 u.ś.r.,
w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób
o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Brzmienie przywołanej normy prawnej jest jasne i nie nastręcza większych problemów interpretacyjnych. Przyznanie rozważanego świadczenia, z uwagi na użyty w tym przepisie zwrot "przysługuje", nie opiera się na uznaniu administracyjnym, lecz ma charakter związany, co oznacza, że organ administracyjny ma obowiązek przyznania świadczenia tylko wówczas, gdy ustali w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości, że spełnione zostały przez wnioskodawcę wszystkie przesłanki ustawowe.
W tej sprawie bezspornym jest, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wystąpiła matka dziecka – A. W., która nie podejmuje zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką – V. W. Córka wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem z dnia [...] nr [...] Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, zmienionym w części dotyczącej ustaleń zawartych w punkcie 9 orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania
o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...]. Z treści rzeczonego dokumentu wynika, że V. W. nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7 orzeczenia) oraz nie wymaga konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8 orzeczenia). Nie budzi wobec tego żadnych wątpliwości, że wobec braku spełnienia przesłanek ustawowych określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. organy obu instancji zobligowane były do wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że na treść wydanego w sprawie rozstrzygnięcia nie mogły w żadnej mierze rzutować argumenty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji, powtórzone następnie w skardze do tutejszego sądu, a dotyczące sytuacji zdrowotnej córki skarżącej oraz wysiłku i poświęcenia skarżącej włożonego
w rehabilitację córki, pomoc w nauce i zwykłych czynnościach życia codziennego. Sąd pomimo zrozumienia trudnej sytuacji skarżącej i jej córki nie może wbrew przepisom obowiązującego prawa przyznać jej wnioskowanego świadczenia, skoro wydana przez organ decyzja nie narusza norm prawa materialnego jak i procesowego. Z pewnością zaś nie można zarzucić organom orzekającym naruszenia art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz.U. z 2015 r., poz. 2156 ze zm.) czy też art. 32 Konstytucji RP.
Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że podstawową zasadą procedury administracyjnej wyrażoną w art. 6 k.p.a. jest działanie przez organy administracji publicznej na podstawie przepisów prawa. Wydanie decyzji zgodnej z oczekiwaniami skarżącej stanowiłoby naruszenie wspomnianej wyżej reguły procedowania oraz obowiązujących norm prawa materialnego.
Z powyższych względów sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Lp/
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło