II SA/Łd 384/16

Dnia 20 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. R. i S. R. od zarządzenia starszego referendarza sądowego z dnia 15 czerwca 2016 roku o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania w sprawie ze skargi M. R. i S. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...]roku, nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia p o s t a n a w i a: - utrzymać w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego z dnia 15 czerwca 2016 roku. A. P. M. R. i S. R. wnieśli skargę na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] roku w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. W treści skargi jej autorzy wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 maja 2016 roku skarżący wezwani zostali do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez nadesłanie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach na urzędowym formularzu, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Stosowne wezwania wraz z urzędowym formularzem wniosku doręczone zostały skarżącym w dniu 1 czerwca 2016 roku, zatem siedmiodniowy termin do uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy upływał w dniu 8 czerwca 2016 roku. W zakreślonym terminie skarżący nie złożyli formularza wniosku, nadając je dopiero listem poleconym w dniu 9 czerwca 2016 roku. W tak ustalonym stanie faktycznym starszy referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 15 czerwca 2016 roku pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Z zachowaniem terminu skarżący złożyli sprzeciw, w którym wnieśli o zmianę zaskarżonego zarządzenia i zwolnienie ich od kosztów sądowych wyjaśniając, iż są osobami starszymi, schorowanymi i w trudnej sytuacji materialnej. Skarżący są osobami nieporadnymi i byli przekonania, że mają czas do dnia 9 czerwca 2016 roku na złożenie wniosku na urzędowym formularzu. Nie są oni w stanie samodzielnie rozeznać się w sprawach urzędowych i prawnych, stąd przekroczenie terminu do nadesłania formularza. Z uwagi na wiek i problemy zdrowotne (zawroty głowy, zaniki pamięci, zaburzenia rytmu serca, niedotlenienie mózgu, niedokrwienie, depresja) skarżący za uzasadnione uznali zwolnienie ich od kosztów sądowych. Skarżący potrzebują pomocy, na którą nie mogą liczyć, są zdani na siebie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania (art. 257 P.p.s.a.). W myśl tego przepisu pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania ma m.in. miejsce, gdy strona złożyła wniosek w innej formie, niż na urzędowym formularzu, którego wzór stanowi załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 roku w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. poz. 1257). Wymóg złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu przewiduje art. 252 § 2 P.p.s.a., a złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w formie innej, niż tego wymagają przepisy prawa, stanowi jego brak formalny (por. postanowienie NSA z 10 kwietnia 2006 roku, sygn. akt I FZ 100/06; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (art. 49 § 1 P.p.s.a.). Skarżącym trafnie doręczono wezwanie do złożenia wniosku w prawidłowej formie, zaznaczając konkretnie istotę uchybienia, wraz z drukami formularzy. Do wezwania tego jednak nie zastosowali się w wyznaczonym terminie, dlatego wobec wystąpienia uchybień formalnych merytoryczne rozpoznanie wniosku nie jest możliwe. Rygor przewidziany w art. 257 P.p.s.a. ma charakter zobiektywizowany, a termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku jest terminem ustawowym i nie może być skracany, ani przedłużany (por. postanowienie NSA z 6 kwietnia 2011 roku, sygn. akt I OZ 217/11). Przedłużenie terminu dopuszczalne jest bowiem jedynie w przypadku terminów sądowych (art. 84 p.p.s.a.), natomiast termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku procesowego, jakim jest wniosek o przyznanie prawa pomocy, jest terminem ustawowym wynikającym z art. 49 § 1 w zw. z art. 252 § 2 P.p.s.a. (por. uchwała 7 sędziów NSA z 21 kwietnia 2008 roku, sygn. akt I OPS 1/08). Jako taki, termin ten nie może być przedłużany. Jeżeli jednak z przyczyny niezależnej od strony nie może on zostać zachowany, stronie przysługuje ewentualny wniosek o przywrócenie terminu (por. B. Dauter (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie II, str. 124 oraz postanowienie NSA z dnia 11 maja 2011 roku, sygn. akt II FZ 159/11). W tych okolicznościach niniejszej sprawy, zasadnie zatem starszy referendarz sądowy pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania (por. postanowienie NSA z dnia 5 października 2011 roku, sygn. akt I OZ 742/11). Wszak skarżący, mimo że wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu doręczono im w dniu 1 czerwca 2016 roku, nie uzupełnili braku formalnego wniosku w ustawowym terminie 7 dni, składając wnioski na urzędowym formularzu dopiero w dniu 9 czerwca 2016 roku, a więc z uchybieniem terminu. Konkludując Sąd postanowił o utrzymaniu w mocy zarządzenia referendarza sądowego na mocy 257 w zw. z art. 184 i art. 197 § 2 przy zastosowaniu art. 260 P.p.s.a. A. P.