II SA/Łd 39/17

Dnia 24 maja 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2017 roku sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego oddala skargę. a.tp. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu odwołania A. P., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] roku, nr [...] o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego. Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący: Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] roku, po rozpoznaniu wniosku A. P., odmówił jej przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko – R. J. od dnia 1 kwietnia 2016 roku. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 2 pkt 1, pkt 16 i pkt 19, art. 4, art. 5 ust. 1 i ust. 3, art. 7 ust. 1, art. 13, art. 27 ust. 3, art. 48 ust. 1 i art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 195, dalej jako: "ustawa") oraz rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 roku w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia wychowawcze (Dz. U. z 2016 roku, poz. 214, dalej jako: "rozporządzenie"). W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, że warunkiem przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest spełnienie kryterium dochodowego rodziny w przeliczeniu na osobę, które zgodnie z przepisem art. 5 ust. 3 ustawy wynosi 800 zł. Prezydent Miasta Ł. stwierdził, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 960,60 zł i tym samym przekracza próg dochodowy, zatem stronie we wskazanym okresie świadczenie nie przysługuje. Kwestionując powyższą decyzję A. P. wniosła odwołanie, w którym zakwestionowała wyliczenie dochodu rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., przywołaną na wstępie decyzją, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie sięgając do treści art. 4 ust. 2 ustawy napisało, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny łub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Przy czym, pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 roku (art. 48 ust. 1 ustawy), a jak stanowi przepis art. 48 ust. 2 ustawy w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Sięgając do treści art. 2 pkt 16 ustawy Kolegium napisało, że rodzina to odpowiednio następujący członkowie rodziny: małżonkowie, rodzice dzieci, opiekuni faktyczni dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25 rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 roku o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 162). Do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Jak podkreśliło Kolegium, w sprawie okolicznością bezsporną jest, że A. P. w dniu 30 czerwca 2016 roku złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko wraz z wymaganymi dokumentami. Bezspornym jest, że A. P. mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem R. J.. Kwestią sporną pozostaje, czy starszy syn odwołującej – D. J. będący osobą pełnoletnią i posiadającą własne dziecko jest członkiem jej rodziny w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy. Z uzasadnienia kwestionowanej decyzji wynika, iż organ pierwszej instancji, na podstawie załączonych do wniosku dokumentów, obliczył dochód przypadający na osobę w rodzinie wnioskodawczyni w ten sposób, że ustalił roczny dochód osiągnięty w rodzinie w 2014 roku na kwotę 24.151,88 zł, a dochód utracony w 2014 roku na kwotę 1.097,60 zł. Miesięczny dochód rodziny wynosi 1.921,19 zł, a rodzina składa się z dwóch osób, zatem miesięczny dochód w przeliczeniu na jednego członka rodziny wynosi 960,60 zł i przekracza próg dochodowy 800 zł. Wyliczenie to nie budzi wątpliwości Kolegium. W odwołaniu jego autorka zakwestionowała definicję rodziny zawartą w art. 2 pkt 16 ustawy wskazując, iż w jej sytuacji pełnoletni syn, który jest niepełnosprawny w stopniu znacznym (nie potrafiący zajmować się sam sobą) powinien być zaliczony do członków jej rodziny, skoro się nim zajmuje i jest na jej utrzymaniu, mimo tego że ma własnego syna, w stosunku do którego został pozbawiony władzy rodzicielskiej i który wyjechał z matką do Anglii. Odnosząc się do tej sytuacji Kolegium wskazało, że organy działają na podstawie obowiązujących przepisów prawa, a to właśnie obowiązujący przepis art. 2 pkt 16 ustawy stwierdza, że przy obliczaniu dochodu w rodzinie – do członków rodziny nie zalicza się m.in. pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko, niezależnie czy to pełnoletnie dziecko jest niepełnosprawne w stopniu znacznym i pozostaje pod faktyczną opieką swojego rodzica (i jak w tej sytuacji niezależnie też od tego czy to pełnoletnie dziecko jest pozbawione władzy rodzicielskiej w stosunku do swojego dziecka i niezależnie od tego czy dziecko pełnoletniego dziecka mieszka razem z nim czy nawet poza granicami Polski, jak w sprawie). W tej sytuacji – zdaniem Kolegium – żaden z argumentów odwołania nie mógł doprowadzić do zmiany tej sytuacji prawnej, zatem kontestowana decyzja odmawiająca przyznania świadczenia wychowawczego, wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. P. zakwestionowała fakt odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Organ błędnie pominął dochody syna skarżącej, z czym ta się nie zgadza. Syn skarżącej choruje na schizofrenię paranoidalną, posiada pierwszą grupę niepełnosprawności, wymaga opieki innej osoby, dlatego jest pod opieką skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" P.p.s.a.). Stosownie do uregulowania art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości lub w części, sąd skargę oddala w całości lub w części. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo orzekły o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego. W ocenie Sądu organy przeprowadziły postępowanie dowodowe, ustaliły stan faktyczny i wydały rozstrzygnięcia odpowiadające zebranym dowodom oraz przepisom prawa. Na wstępie rozważań wskazać należy, iż zasadniczy w spór w sprawie wpływający na ocenę legalności zaskarżonych decyzji ma ocena czy do rodziny skarżącej powinien być zaliczony jej starszy syn, który jest osobą niepełnosprawną i posiada własne dziecko, choć jest pozbawiony władzy rodzicielskiej i nie utrzymuje z własnym dzieckiem kontaktów, bowiem to na stałe zamieszkuje poza granicami kraju. Materialnoprawną podstawę kontestowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy powołanej wcześniej ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Jak niewątpliwie słusznie zauważyły organy warunkiem przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest spełnienie kryterium dochodowego, które – zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy – wynosi 800 zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Do rodziny skarżącej nie został zaliczony starszy syn, zatem jego dochód nie podlegał zaliczeniu do dochodu rodziny, bowiem – jak uznały organy – jest to sprzeczne z art. 2 pkt 16 ustawy, w którym zawarta jest ustawowa definicja rodziny. Sięgając do treści tego przepisu należy dostrzec, że rodzina to odpowiednio następujący członkowie rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 roku o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 162). Co istotne – zgodnie z powołanym przepisem – do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Natomiast – jak dalej stanowi przepis – w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Co istotne w sprawie, do rodziny nie zalicza się pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko. Treść zacytowanego przepisu definiującego pojęcie rodziny nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Powracając na grunt stanu faktycznego niniejszej sprawy należy dostrzec, że starszy syn skarżącej jest osobą pełnoletnią (urodził się w 1992 roku) i ma własne dziecko, (które urodziło się w 2011 roku), choć został pozbawiony władzy rodzicielskiej nad tym dzieckiem, które to na stałe zamieszkuje poza granicami kraju. Jednak, pozbawienie władzy rodzicielskiej nie powoduje zerwania wszelkich więzi między rodzicami pozbawionymi władzy rodzicielskiej a dzieckiem, w szczególności rodzice zachowują prawo do kontaktów z dzieckiem, nadal istnieje obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci, zostają zachowane zasady dziedziczenia (por. E. Trybulska – Skoczelas Komentarz do art. 111 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Lex). Innymi słowy, choć syn skarżącej został pozbawiony władzy rodzicielskiej i nie utrzymuje kontaktów z własnym dzieckiem, to nadal – z prawnego punktu widzenia – jest rodzicem, ma własne dziecko, co w świetle przywołanej wcześniej definicji rodziny zawartej w art. 2 pkt 16 ustawy, wyklucza go z grona członków rodziny skarżącej zdefiniowanej w taki właśnie sposób w tej ustawie. Podobnie bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostaje okoliczność, czy dziecko syna skarżącej mieszka poza granicami kraju i czy syn skarżącej utrzymuje kontakty z własnym dzieckiem. Także nie ma znaczenia okoliczność, że starszy syn skarżącej faktycznie prowadzi razem z nią i jej młodszym synem gospodarstwo domowe. W tej sytuacji organy prawidłowo uznały, że warunkiem przyznania wnioskowanego świadczenia jest w sprawie spełnienie kryterium dochodowego, a w obliczu uznania, że dochód na osobę w rodzinie skarżącej przekracza kwotę 800 zł, organy zasadnie odmówiły przyznania tegoż świadczenia. Końcowo podkreślić należy, iż mimo że skarżąca nie podnosiła argumentów dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych Sąd, który nie jest związany granicami skargi (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zobligowany był także rozważyć ewentualne naruszenia w tym zakresie. Sąd jednak nie dopatrzył się uchybień na tej płaszczyźnie, gdyż postępowanie w sprawie było przeprowadzone w sposób rzetelny i dokładny, co znalazło swoje potwierdzenie w dokumentach załączonych do akt administracyjnych i w uzasadnieniu skonstruowanym zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 23 ze zm.). Konkludując powyższe rozważania Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł o oddaleniu skargi w całości. JK