II SA/Łd 391/10

Dnia 8 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Protokolant Asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2010 roku sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przekazania Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla miasta P. pisma według właściwości 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi W. M. prowadzącemu kancelarię adwokacką w Ł. przy ulicy [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu zawierającą należny podatek od towarów i usług. Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] Prezydent Miasta P. na podstawie art. 65 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) przekazał pismo interwencyjne M. P., złożone w Kancelarii Ogólnej Urzędu Miasta w dniu [...]r., w którym informuje o zagrożeniu bezpieczeństwa jej życia i zdrowia, ze względu na bardzo zły stan techniczny budynku, w którym mieszka oraz możliwość wystąpienia katastrofy budowlanej, w celu rozpatrzenia przedmiotowej sprawy przez organ nadzoru budowlanego – Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta P.– zgodnie z właściwością wynikającą z art. 83 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.). W uzasadnieniu postanowienia Prezydent Miasta wyjaśnił, iż zadania i kompetencje w sprawie rozpatrywania wniosków związanych z utrzymaniem obiektów budowlanych i czynnościami kontrolnymi należą do organu nadzoru budowlanego, stąd zasadne było przekazanie sprawy wnioskodawczyni. W terminie prawem przewidzianym zażalenie na powyższe postanowienie złożyła M. P. W zażaleniu, jak i piśmie będącym jego uzupełnieniem, strona zwróciła uwagę na swoją trudną sytuację materialną oraz niebezpieczeństwa związane z zamieszkiwaniem w lokalu narażonym na dewastację, na zniszczenia spowodowane budową kolektora sanitarnego w 1978 roku i konieczność likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej. Podkreśliła, iż po utracie jedynego źródła utrzymania została sama ze wszystkim problemami życia codziennego i nie może liczyć na pomoc ze strony Państwa. Postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podkreśliło, iż oceną swoją objęło wyłącznie zasadność przekazania sprawy organowi nadzoru budowlanego, co oznacza, że na etapie postępowania zażaleniowego, nie może odnosić się do innych zagadnień opisanych przez stronę, wykraczających tym samym poza przedmiot zaskarżonego postanowienia. Dalej wyjaśnił, iż jak stanowi art. 65 §1 k.p.a. jeśli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je organowi właściwemu do wszczęcia postępowania w jej przedmiocie. Organ I instancji mając na uwadze przywołane unormowanie a jednocześnie zakres pisma strony, uznawszy się za niewłaściwy w sprawie prawidłowo przekazał interwencję organowi właściwemu, którym jest organ nadzoru budowlanego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M.P. podniosła, iż już od kilku lat bezskutecznie kieruje do Prezydenta Miasta P. pisma, w których wnosi o interwencję w sprawie stanu nieruchomości, eksmisji, zaboru maszyn i mienia niezbędnych do prowadzonej nieruchomości. Do skargi załączyła kserokopie korespondencji kierowanej do urzędów i udzielanych przez nie odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znajdując uzasadnienia dla zarzutów skargi wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a.). Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się uchybień, które skutkować mogły uchyleniem zaskarżonych decyzji. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]r., utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji, o przekazaniu według właściwości Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla miasta P. T. celem rozpatrzenia pisma M. P., w którym informuje o zagrożeniu bezpieczeństwa życia i zdrowia ze względu na zły stan techniczny zamieszkiwanego przez nią budynku oraz możliwość wystąpienia katastrofy budowlanej. Z uwagi na przedmiot zaskarżenia istotą kontroli Sądu jest zatem ustalenie, czy z uwagi na treść pisma skarżącej i zawarte w nim wnioski organ I instancji, a za nim organ odwoławczy, postąpił zgodnie z prawem przekazując pismo strony organowi nadzoru budowlanego. Konieczna jest tym samym weryfikacja postępowania organu w kontekście przepisu art. 65 §1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, zgodnie z którym jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, iż stosownie do art. 19 k.p.a. organy administracji obowiązane są z urzędu przestrzegać swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. W myśl art. 20 k.p.a. właściwość rzeczowa to upoważnienie bądź zobowiązanie określonego organu, wynikające z przepisów prawa, do załatwienia określonej kategorii spraw administracyjnych. Oznacza to, że organ administracji publicznej winien dokonać oceny podania wnoszonego przez stronę także pod kątem swojej właściwości do rozpoznania konkretnej sprawy, ma zatem obowiązek zbadać treść żądania w celu ustalenia własnej właściwości, ewentualnie ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia sprawy. Z kolei właściwość miejscową organu ustala się, w sprawach dotyczących nieruchomości, według miejsca jej położenia, a jeżeli nieruchomość położona jest na obszarze właściwości dwóch lub więcej organów, orzekanie należy do organu, na którego obszarze znajduje się większa część nieruchomości (art. 21 §1 pkt 1 k.p.a.). Przywołane uregulowania prawne mają na celu usystematyzowanie rzeczowego zakresu spraw jakimi zajmują się poszczególne organy administracji publicznej, na obszarze ich właściwości miejscowej. Oznacza to, iż jest sztywny podział kategorii spraw, którymi zajmują się dane organy administracji, a prowadzić ma to do zabezpieczenia interesów wnioskodawców, których sprawy nie będą dowolnie delegowane do innych urzędów. Ważne jest, iż przestrzeganie obowiązku kontrolowania swojej właściwości z urzędu, oznacza że organ bada swoją właściwość bez oczekiwania na wniosek strony w tym przedmiocie. Z zasady przestrzegania właściwości z urzędu wynika ponadto, że nie są dopuszczalne układy między stroną a organem prowadzącym postępowanie co do właściwości. W niniejszej sprawie strona skarżąca w dniu [...]r. złożyła w Urzędzie Miasta P. pismo, w którym wniosła o interwencję w sprawie grożącej katastrofy budowlanej obiektu położonego na nieruchomości przy ul. A..[... ] w P. W uzasadnieniu tegoż pisma strona wyjaśniła, iż konstrukcja przedmiotowego budynku jest częściowo naruszona, brak jest części dachu, na ścianach widoczny jest brak tynków, nadto linia wysokiego napięcia ulegała już kilkukrotnemu zerwaniu i każdy silniejszy wiatr może doprowadzić do kolejnego jej zerwania i pożaru. Argumentowała, iż pobyt w tym lokalu został wymuszony przez poprzednie władze miasta, jednocześnie zwraca się do obecnych władz o zajęcie stanowiska w sprawie i zabezpieczenie jej życia, zdrowia, zabezpieczenie jej interesów, które narażone zostały na szwank w wyniku działań dotychczasowych urzędników. Z lektury przedmiotowego pisma wynika, iż strona wnosi o interwencję w sprawie stanu technicznego budynku, który zamieszkuje, prowadzi to do stwierdzenia, iż organ I instancji uczynił prawidłowo przekazując sprawę do rozpatrzenia Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego dla miasta P. Prezydent Miasta, do którego skarżąca zwróciła się o interwencję, nie jest bowiem właściwy rzeczowo do załatwiania spraw, których przedmiotem jest stan techniczny i potencjalne zagrożenie katastrofy budowlane. Organem właściwym jest natomiast, jak wynika wprost z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) powiatowy inspektor nadzoru budowlanego. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż Prezydent Miasta mając na uwadze obowiązek przestrzegania swojej właściwości rzeczowej uczynił prawidłowo przekazując wniosek skarżącej do organu nadzoru budowlanego jakim dla potrzeb niniejszej sprawy jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta P. Podkreślić trzeba, iż przekazanie podania (sprawy) do innego organu w trybie art. 65 § 1 k.p.a., może nastąpić po wykluczeniu przez organ, do którego wpłynęło podanie swojej właściwości i po jednoznacznym, opartym na przepisach prawa ustaleniu, iż organem właściwym jest inny organ, do którego przekazuje się sprawę. Organ do którego przekazano podanie (sprawę) w trybie art. 65 § 1 k.p.a., nie ma już takich kompetencji (obowiązku), jak organ, który przekazał mu podanie (sprawę) w oparciu o powyższy przepis. Organ, któremu przekazano podanie (sprawę) jest związany postanowieniem o przekazaniu, gdyż istnieje domniemanie, że organ przekazujący prawidłowo ustalił organ właściwy. Zmienić ten stan może jedynie zaskarżenie postanowienia o przekazaniu w toku instancji lub w trybie nadzwyczajnym (stwierdzenie nieważności, wznowienie postępowania) bądź też złożenie wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego lub sporu o właściwość (postanowienie NSA z dnia 9 maja 2008r., II OW 7/08, niepubl., dostępny w Systemie informacji Prawnej LEX, lex nr 505822). Na marginesie zauważyć należy, iż wśród dokumentów sprawy znajduje się pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta P. opatrzone datą 15 lutego 2010r., stanowiące w istocie zawiadomienie o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego znajdującego się na działce przy ul. A [...] w P. Z pisma tego wynika nadto, iż w dniu 11 lutego 2010r. przeprowadzone zostały czynności kontrolne na nieruchomości, a ponadto skarżąca, jako faktyczny użytkownik nieruchomości, została wezwana do złożenia określonego rodzaju dokumentów, niezbędnych dla zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania. Oznacza to, iż właściwy w sprawie organ nadzoru budowlanego podjął już kroki zmierzające do załatwienia sprawy skarżącej i obecnie wszelkie pisma w sprawie szeroko rozumianego stanu technicznego budynku, w którym mieszka skarżąca winna kierować właśnie do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta P., co też uczyniła w piśmie z dnia 11 marca 2010r. Jednocześnie mając na uwadze różnorodność korespondencji skarżącej kierowanej głównie do Prezydenta Miasta P. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., a dotyczącej kompetencji i działania poszczególnych pracowników tych urzędów, wskazać należy, iż w tym zakresie sądy administracyjne nie są właściwe do rozstrzygania zasadności postawionych zarzutów. Jednakże stronie, która zarzuca zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy administracji publicznej lub ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw, służy skarga w trybie art. 227 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Skargę taką kieruje się organów właściwych do ich rozpatrzenia, stosownie do art. 228 i 229 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Reasumując powyższe rozważania przypomnieć należy, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem tej działalności. Analiza akt administracyjnych i podjętych przez organy czynności niniejszej sprawy pod tym właśnie kątem nakazuje podzielić stanowisko organu administracji, który mając na uwadze wynikający wprost z art. 64 Kodeksu postępowania administracyjnego, obowiązek przestrzegania swojej właściwości rzeczowej i miejscowej przekazał sprawę organowi właściwemu, jak stanowi art. 65 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny nie ma natomiast możliwości podejmowania rozstrzygnięć merytorycznych czy działań należących do kompetencji organu, którego akt administracyjny jest przedmiotem sadowej kontroli. W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym organ administracji publicznej obowiązany był orzec jak w zaskarżonej decyzji. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 w/w ustawy w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c, § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). ar