II SA/Łd 395/17
WyrokWSA w Łodzi2017-09-05
Skład orzekający: Barbara Rymaszewska, Renata Kubot-Szustowska, Anna Stępień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego pozostałości ruin po budynku stodoły, wydane do czasu uzyskania pozwolenia na rozbiórkę, zostało wydane z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, w szczególności art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i art. 100 § 1 k.p.a.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienia o zawieszeniu postępowania zostały wydane z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., ponieważ stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony. Kluczowe wątpliwości dotyczyły precyzyjnego określenia nieruchomości, na których znajdują się ruiny, oraz kręgu stron postępowania, co uniemożliwiało prawidłowe ustalenie zagadnienia wstępnego i jego związku z rozstrzygnięciem sprawy głównej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowień o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego pozostałości ruin po budynku stodoły. Skarżący kwestionował te postanowienia, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów procedury administracyjnej i prawa własności. Organy administracyjne zawiesiły postępowanie do czasu uzyskania pozwolenia na rozbiórkę od konserwatora zabytków, jednakże skarżący twierdził, że ruiny znajdowały się na działce, na której rozbiórka została przeprowadzona bez jego zgody, a odbudowa byłaby korzystniejsza niż rozbiórka.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz skarżącego J. P. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 5 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2017 roku sprawy ze skargi J. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], nr [...]; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz skarżącego J. P. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. LS
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...], znak [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., po rozpoznaniu zażalenia J. P. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...], nr [...], znak: [...], pkt 1 - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji w części dotyczącej zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego pozostałości ruin po budynku stodoły oraz zobowiązania T.O. i J.P. do wystąpienia do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Ł., Delegatura
w P., o wydanie pozwolenia na rozbiórkę pozostałości ruin po budynku stodoły, usytuowanej na działce nr ewid. 486 i 487/2 w miejscowości B., ul. A, pkt 2 - uchylił zaskarżone postanowienie w zakresie ustalonego terminu wykonania obowiązku i wyznaczył nowy termin do dnia 31 maja 2017 r.
Jak wynika z akt sprawy J.P. pismem z dnia 2 października 2015 r. zwrócił się do PINB w O. z pytaniem, czy stodoła istniejąca na działce nr 487/1, której przebudowa rozpoczęła się w 1995 r. bez jego zgody, jest budynkiem, który ma prawo dalszego funkcjonowania. Poinformował także, że w 2000 r. M.O., bez jego zgody, dokonał rozbiórki stodoły usytuowanej na działce nr ewid. 486
w miejscowości B. Powyższe pytanie ponowił następnie we wniosku z dnia 10 października 2015 r. o przeprowadzenie kontroli legalności przebudowy stodoły przez współwłaścicieli, zlokalizowanej na działce nr ewid. 487/1.
W trakcie oględzin przeprowadzonych w dniu 10 listopada 2015 r. w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego pozostałości ruin po budynku stodoły, usytuowanej na działce nr ewid. 486 i 487/2 w miejscowości B., ul. A ustalono, że współwłaścicielami działki nr ewid. 486 są J.P. oraz T. O. Stwierdzono, że ruiny po budynku stodoły to głównie fragmenty słupów, które są usytuowane na dwóch działkach nr ewid. 486 i 487/2. Przedmiotowe ruiny położone są w odległości 2m od istniejącego budynku stodoły położonej na działce nr ewid. 486 oraz w odległości 17,60m od istniejącego budynku gospodarczego położonego na działce nr ewid. 487/1. Natomiast od strony północnej przylegają do ogrodzenia działki nr ewid. 485/2. Na dzień kontroli, po budynku stodoły pozostały fragmenty pięciu murowanych słupów o wysokości od 0,15m do 2,54m oraz podmurówka o nieregularnym kształcie o długości 6,14m i wysokości do 0,8m. Inwestorami rozbiórki budynku stodoły, która miała miejsce w 1999 r., są T. i M. O.
PINB w O. pismem z dnia 16 listopada 2015 r. zwrócił się do Sądu Rejonowego
I Wydział Cywilny w O. z prośbą o udzielenie informacji, czy toczyło się lub obecnie toczy się postępowanie o zniesienie współwłasności działek nr ewid. 486
i 487/1 położonych w miejscowości B., przy ul. A, pomiędzy T. O. a J. P.
Pismem z dnia 19 listopada 2015 r. Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny w O. poinformował, że prowadzone jest postępowanie o zniesienie współwłasności pod sygn. I Ns 814/13. W sprawie zostały sporządzone opinie biegłych geodetów, zachodzi jeszcze potrzeba przeprowadzenia opinii rzeczoznawcy majątkowego. Natomiast pismem z dnia 17 grudnia 2015 r. sąd poinformował, iż sprawa stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym S. Z - właścicielu sąsiedniej działki nr ewid. 485/2 - jest w toku.
Postanowieniem z dnia [...]stycznia 2016 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego pozostałości ruin po budynku stodoły.
Po rozpoznaniu zażalenia J.P. [...]WINB postanowieniem z dnia [...]marca 2016 r. uchylił w całości postanowienie PINB i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.
W trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 20 maja 2016 r. J.
i B. P. oświadczyli, że nie zgadzają się ze stanowiskiem kontrolujących, opisanym w protokole z dnia 10 listopada 2015 r., ponieważ dokonana rozbiórka dotyczyła budynku, który był w dobrym stanie technicznym. J.P. stwierdził, że stodoła została rozebrana w 2000 r. przez M. O. i dwóch nieznanych mu ludzi. Wyżej wymieniony nie chciał wypowiadać się na temat stanu technicznego ruin po budynku stodoły, ani wyrażenia zgody na rozbiórkę ruin po budynku stodoły. Natomiast T. O. oświadczyła, że zgadza się ze stanowiskiem kontrolujących opisanym w protokole z dnia 10 listopada 2015 r. Ponadto stwierdziła, że stodoła była w złym stanie technicznym na części użytkowanej przez J.P. Stodoła nie była pokryta i była częściowo zawalona, na pozostałej części też były duże ubytki w pokryciu. Brak było wrót wjazdowych. Stan techniczny spowodował, że dokonano rozbiórki. Zdaniem T. O. przedmiotowy obiekt jest w ruinie i nadaje się do rozbiórki, na którą ona wyraża zgodę.
Pismem z dnia 30 czerwca 2016 r. organ I instancji wezwał T. O. do złożenia wniosku o wydanie pozwolenia na podjęcie prac rozbiórkowych w Wojewódzkim Urzędzie Ochrony Zabytków w Ł. Delegatura w P. W dniu 5 września 2016 r. organ I instancji wezwał T. O. do przedłożenia w siedzibie ww. organu kserokopii złożonego w Wojewódzkim Urzędzie Ochrony Zabytków w Ł. wniosku o wydanie pozwolenia na podjęcie prac rozbiórkowych.
W dniu 29 września 2016 r. T.O. przedłożyła w organie I instancji pismo
z dnia 29 lipca 2016 r., którym Wojewódzki Konserwator Zabytków wezwał ją do uzupełnienia wniosku z dnia 19 lipca 2016 r.
Wojewódzki Konserwator Zabytków poinformował, że wniosek T. O. z dnia 29 lipca 2016 r. o wydanie pozwolenia na podjęcie prac rozbiórkowych pozostałości ruin po budynku stodoły został pozostawiony bez rozpoznania, gdyż właściciel działki nie uzupełnił wniosku.
Wobec powyższego PINB postanowieniem z dnia [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 100 § 1 k.p.a.: pkt 1 - zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego pozostałości ruin po budynku stodoły usytuowanej na działce nr ewid. 486 i 487/2 w miejscowości B. ul. A, do czasu uzyskania przez właścicieli decyzji pozwolenia na rozbiórkę Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, pkt 2 - zobowiązał T.O. i J.P. do wystąpienia do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Ł., Delegatura w P., o wydanie pozwolenia na rozbiórkę pozostałości ruin po budynku stodoły, w terminie do dnia 30 kwietnia 2017 r.
Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli B. i J.P. nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem.
Powołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] [...]WINB, po rozpatrzeniu zażalenia J.P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 23) - w skrócie "k.p.a.", uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku i wyznaczył nowy termin do dnia 31 maja 2017 r., a w pozostałym zakresie utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu [...]WINB wyjaśnił istotę zawieszenia postępowania administracyjnego
i wskazał, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przez zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem zagadnienia prawnego. Chodzi tutaj o zagadnienie prawne
o charakterze materialnym, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do którego rozstrzygnięcia nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, ale inny organ lub sąd i rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest koniecznym warunkiem wydania decyzji przez organ administracji. Ponadto organ musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej,
a zagadnieniem wstępnym. W razie, gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania. Chodzi zatem o uzupełnienie okoliczności sprawy elementem, którego przed zawieszeniem postępowania jeszcze nie było. W tej sprawie PINB przedmiotem prowadzonego postępowania administracyjnego uczynił nieodpowiedni stan techniczny pozostałości ruin po budynku stodoły usytuowanej na działce nr ewid. 486 i 487/2 w miejscowości B., ul. A. Powyższe postępowanie zmierza do rozbiórki pozostałości ruin zgodnie z art. 67 ustawy Prawo budowlane. Według [...]WINB objęcie ochroną konserwatorską poprzez wpisanie układu przestrzennego miejscowości B. do rejestru zabytków nie oznacza, że na terenie tym zabronione są jakiekolwiek działania, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu. Jednak każdorazowo przed prowadzeniem prac, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy z 2003 r. o ochronie zabytków
i opiece nad zabytkami, inwestor powinien uzyskać pozwolenie organu konserwatorskiego, który oceni dopuszczalność ich realizacji pod względem wpływu na zachowanie walorów zabytkowych chronionego obszaru. Decyzja o pozwoleniu na podejmowanie działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru, ma charakter decyzji uprawniającej właściciela do rozpoczęcia prac. Może więc dotyczyć wyłącznie przyszłych zamierzeń inwestycyjnych. Ponadto w piśmie z dnia 21 czerwca 2016 r. Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazał, że to właściciel nieruchomości winien złożyć w Wojewódzkim Urzędzie Ochrony Zabytków wniosek o wydanie pozwolenia na podjęcie prac rozbiórkowych. Z tego też powodu organ II instancji stwierdził, że uzyskanie przez właścicieli działek nr ewid. 486 i 487/2 położonych w B., decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o pozwoleniu na rozbiórkę pozostałości ruin po budynku stodoły stanowi zagadnienie wstępne w przedmiotowej sprawie.
[...]WINB odnosząc się natomiast do zażalenia J.P. wyjaśnił, że organy nadzoru budowlanego działają w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane. Organy te nie są właściwe rzeczowo do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie rozstrzygania sporów pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości, dlatego też dopóki J. P. i T. O. są współwłaścicielami nieruchomości, na których zlokalizowane są pozostałości po ruinach budynku stodoły, dopóty są uznawani za strony prowadzonego postępowania administracyjnego. Ponadto twierdzenia wnoszącego zażalenie odnośnie lokalizacji przedmiotowych ruin wyłącznie na działce
o nr ewid. 486, nie znajdują potwierdzenia w aktach sprawy. [...]WINB nie ma podstaw do podważenia ustaleń PINB odnośnie położenia pozostałości ruin na dwóch działkach, tj. działce nr ewid. 486 i 487/2, tym bardziej, że J.P. uczestnicząc
w oględzinach obiektu nie podważał kwestii ich lokalizacji.
W ustalonym stanie faktycznym sprawy [...]WINB stwierdził, że zaskarżone postanowienie organu I instancji zostało wydane zgodnie z prawem i brak jest podstaw do jego uchylenia w części dotyczącej zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego, jednakże z uwagi na zbliżający się termin wyznaczony na wykonanie obowiązku organ odwoławczy korzystając z unormowania zawartego w przepisie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wyznaczył nowy termin jego wykonania do dnia 31 maja 2017 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J.P., wniósł o wstrzymanie wykonania obowiązku wynikającego z postanowienia [...]WINB. Do skargi załączył pisemne wyjaśnienia z dnia 6 maja 2017 r., w których zarzucił PINB naruszenie art. 7 i art. 8 k.p.a., podnosząc dodatkowo zarzut naruszenia jego uprawnień wynikających z prawa współwłasności nieruchomości. Jego zdaniem zamiast rozbiórki stodoły powinno nastąpić jej odbudowanie.
Odpowiadając na skargę [...]WINB wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonego postanowienia.
W piśmie uzupełniającym skargę z dnia 10 czerwca 2017 r. skarżący wskazał, że kwestionuje postanowienie [...]WINB utrzymujące w mocy postanowienie PINB w części dotyczącej zawieszenia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku i w tym też zakresie wnosi o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Autor pisma sformułował zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez pominięcie faktu rozbiórki stodoły na działce nr 486 bez zgody współwłaściciela i nieuprawnione twierdzenie o nieodpowiednim stanie technicznym pozostałości po budynku stodoły. Skarżący podkreślił, że brak przedmiotowego budynku uniemożliwia mu prowadzenie gospodarstwa rolnego, wyklucza przechowywanie płodów rolnych, co naraża go na znaczne straty materialne. Podniósł także, że skoro rozbiórki dokonano bez jego zgody, to brak jest podstaw, do występowania o zgodę do konserwatora zabytków. Wskazał ponadto, że zasada prawdy obiektywnej została w tej sprawie zastosowana tylko do skutków samowoli budowlanej, a nie do jej popełnienia.
Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2017 r. sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia.
W dniu 1 września 2017 r. do akt sprawy wpłynęło pismo procesowe J.P. z dnia 31 sierpnia 2017 r., w którym skarżący podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie. Zwrócił uwagę na występujące w aktach sprawy dokumenty opatrzone różnymi sygnaturami akt, a nadto stwierdził, że rozebrana stodoła znajdowała się tylko na działce nr 486, zaś w aktach znajdują się dokumenty dotyczące działek nr 487/1 i 487/2. Do pisma załączył kserokopie trzech map.
Na rozprawie skarżący poparł skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu, choć z innych przyczyn aniżeli w niej podniesione.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn.zm.) – przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Ocena zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. oraz poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. wykazała, że zostały one podjęte z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej, które mogło w istotnym stopniu rzutować na wynik sprawy. Analiza akt sprawy dowiodła, że stan faktyczny sprawy nie został dostatecznie wyjaśniony, a w toku postępowania doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. W rezultacie postanowienie
o zawieszeniu postępowania zostało podjęte co najmniej przedwcześnie.
Podstawę prawną rozstrzygnięć organów obu instancji stanowiły przepisy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 100 § 1 k.p.a. W rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 100 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który zawiesił postępowanie z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4, wystąpi równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwie stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu.
Z przywołanego art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wynika, że organ ma obowiązek zawiesić postępowanie (użyty zwrot "zawiesza") w każdym przypadku, gdy pojawi się konieczność rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd zagadnienia wstępnego. Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że bez uprzedniego wyjaśnienia przedmiotowego zagadnienia nie jest możliwe rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji. W orzecznictwie sądów administracyjnych wypracowanym na tle przywołanego unormowania zgodnie podkreśla się, że pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje,
w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. A zatem, musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne. Z tych względów organ, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. O takiej zależności przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej. Powyższa zależność musi być bezpośrednia. Gdy w sprawie wyłania się zagadnienie, które wykazuje jedynie pośredni związek z rozpatrzeniem sprawy
i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mogą wiązać się z nim określone skutki, ale powstanie takiego zagadnienia nie r. obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1221/14 (Lex nr 2034007). Zauważa się ponadto, że przez "zagadnienie wstępne"
w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. należy rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawnioną w toku postępowania, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości realizacji celu tego postępowania i ma bezpośredni wpływ na jego wynik. Jest to zagadnienie odrębne od sprawy administracyjnej, na tle której wystąpiło,
a właściwym do jego rozstrzygnięcia jest inny organ lub sąd (por. wyroki NSA z dnia: 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 1985/15 – Lex nr 2305545, 13 stycznia 2016 r. sygn. akt I OSK 1699/14 – Lex nr 2032735).
W realiach rozpoznawanej sprawy organy administracyjne obu instancji zawiesiły
z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego pozostałości ruin po budynku stodoły usytuowanej na działce nr ewid. 486 i 487/2 w miejscowości B., ul. A, do czasu uzyskania przez właścicieli decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę oraz zobowiązały T.O. i J.P. do wystąpienia do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Ł., Delegatura w P., o wydanie pozwolenia na rozbiórkę pozostałości ruin po budynku stodoły, zakreślając stosowny termin.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a przede wszystkim
z dokumentacji fotograficznej wynika, że jedyną kwestią poprawnie ustaloną w toku niniejszego postępowania, jest nieodpowiedni stan techniczny ruin pozostałych po rozbiórce budynku stodoły, która bez wątpienia nie nadaje się do odbudowania
i powinna zostać rozebrana na podstawie art. 67 Prawa budowlanego. Niespornym jest również, że to właściciel bądź współwłaściciele nieruchomości powinni zwrócić się do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o wydanie w trybie art. 36 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1446 z późn.zm.) decyzji zezwalającej na rozbiórkę ruin objętych ochroną konserwatorską.
Analiza akt sprawy budzi jednak istotne wątpliwości, których konkretnie nieruchomości, czy nr 486, czy nr 486 i 487/1, czy też nr 486 i 487/2 dotyczy przedmiotowe postępowanie. Kwestie te nie zostały dostatecznie ustalone i udokumentowane przez organy orzekające w sprawie.
Zauważyć przede wszystkim trzeba, że wniosek J.P., który wpłynął do organu w dniu 5 października 2015 r. inicjujący niniejsze postępowanie, stanowi
o działkach nr 486 i 487/1 objętych postępowaniem o zniesienie współwłasności.
W treści rzeczonego wniosku skarżący twierdził, że stodoła, której przebudowa rozpoczęła się w 1995 r. usytuowana jest na działce nr 487/1. Podniósł także, że
w 2000 r. M. O. rozebrał bez jego zgody stodołę, był to budynek zajmujący całą szerokość działki nr 486. W kolejnym zaś wniosku z 10 października 2015 r. domagał się kontroli legalności przebudowy stodoły na działce nr 487/1.
Zawiadomienie organu I instancji z dnia 19 października 2015 r. o przeprowadzeniu
w dniu 10 listopada 2015 r. oględzin dotyczyło legalności przebudowy stodoły na działce nr ewid. 487/1. Zgodnie natomiast z treścią protokołu z dnia 10 listopada 2015 r. przedmiotem oględzin były pozostałości ruin po budynku stodoły usytuowane na działkach nr ewid. 486 i 487/2, choć o ich terminie nie powiadomiono współwłaścicieli działki nr ewid. 487/2, zaś według rysunku sytuacyjnego zamieszczonego w rzeczonym protokole ruiny stodoły znajdowały się na działkach nr 486 i 487/1. Przeprowadzona
w dniu 20 maja 2016 r. rozprawa administracyjna dotyczyła natomiast nieodpowiedniego stanu technicznego ruin po budynku stodoły, usytuowanej na działce nr ewid. 486 i 487/2. Także organy obu instancji w poddanych kontroli sądu rozstrzygnięciach nie są w tym wypadku konsekwentne, ponieważ raz wskazują na usytuowanie ruin po budynku stodoły na działkach nr ewid. 486 i 487/1, zaś innym razem na działkach nr 486 i 487/2. Niekonsekwentny jest wreszcie sam skarżący, który raz twierdzi, że stodoła była na działce nr 487/1, w zażaleniu na postanowienie organu
I instancji podnosił, że stodoła znajdowała się na działkach nr 486 i 487/2, natomiast
w piśmie z dnia 31 sierpnia 2017 r. twierdził, że stodoła znajdowała się wyłącznie na działce nr 486.
Podejmując postanowienie o zawieszeniu postępowania w trybie art. 97 § 1 pkt 4 w zw. z art. 100 § 1 k.p.a. PINB nakazał T. O. i J.P. wystąpić do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków o wydanie pozwolenia na rozbiórkę ruin stodoły usytuowanej na działkach nr 486 i 487/2. Ustalenie konieczności uzyskania pozwolenia na rozbiórkę w stosunku do działki nr 487/2, której współwłaścicielami według wypisu z ewidencji gruntów na dzień 29 listopada 2006 r. byli H.A., M. B. i B.P., uzasadnia twierdzenie, że adresatami postanowienia PINB i jednocześnie zobowiązanymi do wystąpienia do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o wydanie decyzji
o pozwoleniu na rozbiórkę przedmiotowych ruin, a także stronami niniejszego postępowania powinny być dodatkowo inne podmioty, aniżeli skarżący i T.O..
Brak jednoznacznego określenia terenu nieruchomości, na których usytuowane są ruiny po budynku stodoły, rzutuje niewątpliwie na legalność zaskarżonego postanowienia [...]WINB oraz poprzedzającego go postanowienia PINB. Wątpliwym jest przede wszystkim, kto konkretnie winien zwrócić się z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na rozbiórkę ruin stodoły. Co więcej, uzyskanie decyzji o pozwoleniu na rozbiórkę dla terenu nieruchomości, na których faktycznie nie są usytuowane ruiny, rzutowałoby na prawną i faktyczną możliwość wykonania rozbiórki. Kwestie te w toku ponownie prowadzonego postępowania powinny zostać rzetelnie ustalone, należycie udokumentowane i ocenione przez organy orzekające w sprawie.
Podkreślić nadto należy, że [...]WINB podejmując zaskarżone postanowienie rozpoznał wyłącznie zażalenie skarżącego, pomijając tym samym B. P. jako współautorkę zażalenia.
Oprócz stwierdzonych wyżej błędów rzutujących na treść rozstrzygnięcia sąd dostrzegł również braki w materiale dowodowym sprawy niniejszej. Organy orzekające w sprawie powinny uzupełnić akta administracyjne o wypis z rejestru gruntów nieruchomości nr ewid. 486. Brak wspomnianego dokumentu uniemożliwia weryfikację stanowiska organów, iż współwłaścicielami tej nieruchomości są J.P. oraz T.O.. Ponadto, gdyby faktycznie - jak twierdzi organ - działki stanowiące przedmiot niniejszego postępowania stanowiły współwłasność T. O. i J.P., to ewidentnym błędem było przyznanie przymiotu strony postępowania B. P..
Ustosunkowując się w następnej kolejności do zarzutów skargi dotyczących naruszenia prawa własności nieruchomości, na podkreślenie zasługuje fakt, że organy administracyjne, ani też tutejszy sąd, nie są właściwe do rozstrzygania tego typu sporów, a wszelkie roszczenia związane z naruszeniem prawa własności skarżący winien kierować na drogę postępowania cywilnego przed właściwym sądem powszechnym.
Reasumując, organy obu instancji przy wydawaniu poddanych kontroli sądu rozstrzygnięć naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. Stwierdzone uchybienia rzutowały bez wątpienia na wynik sprawy i obligowały sąd do ich usunięcia z obrotu prawnego.
Prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające organ powinien ustalić
i udokumentować w sposób niebudzący wątpliwości usytuowanie ruin po budynku stodoły oraz właścicieli nieruchomości, na których się one znajdują. W zależności od poczynionych w tym zakresie ustaleń ponownej weryfikacji podlegać będzie także katalog stron postępowania. Kompletny materiał dowodowy pozwoli na poprawne ustalenie stanu faktycznego sprawy i podjęcie rozstrzygnięcia odpowiadającego przepisom obowiązującego prawa.
Mając powyższe na uwadze sąd orzekł jak w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 i art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania należnych skarżącemu od organu orzeczono w punkcie 2 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 100 zł składa się uiszczony wpis sądowy od skargi.
k.ż.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło