II SA/Łd 402/08

Dnia 25 lipca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział II w składzie następującym: Referendarz sądowy Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia A z siedzibą w Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A z siedzibą w Ł na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. II SA/Łd 402/08 U Z A S A D N I E N I E Stowarzyszenie A. z siedzibą w Ł. wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. w przedmiocie odmowy w wyniku wznowienia uchylenia decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 maja 2008 roku strona została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie skarżące Stowarzyszenie wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Stowarzyszenie jest organizacją ekologiczną, utrzymującą się ze składek członkowskich, nie posiada majątku. Z nadesłanego wyciągu z posiadanego rachunku bankowego wynika, iż na dzień 1 lipca 2008 roku saldo wynosi (–) 6,28 złotych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ślad za poglądem wyrażonym w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 roku o sygn. akt IV SA/Wa 1098/08 stwierdzić należy w pierwszej kolejności, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Stowarzyszenie w ramach planowania wydatków winno zatem uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych ze statutową działalnością i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Wskazać bowiem należy, że Stowarzyszenie prowadząc działalność na rzecz ochrony środowiska, potencjalnie związaną z udziałem w postępowaniach sądowych, wnosząc skargę winno się liczyć z koniecznością pokrycia kosztów wszczętego postępowania i powinno gromadzić na cele ewentualnych postępowań sądowych i administracyjnych odpowiednie kwoty. Warto podkreślić ponadto, iż jak wynika z treści art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 roku - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 z późn. zm.) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie z zachowaniem obowiązujących przepisów może zatem przyjmować darowizny, spadki i zapisy, jak również korzystać z ofiarności publicznej, a nadto prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach (art. 34 ustawy). Jednocześnie, podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r. o sygn. akt II OZ 1433/06 należy stwierdzić, iż przerzucanie ciężaru funkcjonowania stowarzyszenia na Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasadzie, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Mimo faktu, iż Konstytucja RP przewiduje prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. W ocenie Sądu działający w Stowarzyszeniu członkowie winni mieć również świadomość konieczności finansowego zasilenia funduszy Stowarzyszenia poprzez uiszczanie składek czy też dokonywania wpłat o innym charakterze, które umożliwiają jego skuteczne funkcjonowanie. Nie można zatem uznać za wystarczającą przesłankę przyznania prawa pomocy twierdzenia wnioskodawcy, iż Stowarzyszenie nie posiada majątku, a składki członkowskie nie są wysokie. Twierdzenie to nie odzwierciedla bowiem zdolności płatniczych strony skarżącej jako stowarzyszenia osób fizycznych. Członkowie Stowarzyszenia dysponują bowiem możliwościami na zdobycie środków finansowych koniecznych do prowadzenia sporów sądowych. Warto również podkreślić, iż w przypadku podmiotów skarżących innych niż osoby fizyczne instytucja prawa pomocy ma charakter uznaniowy w tym sensie, iż nawet mimo stwierdzenia istnienia przesłanek do jego udzielenia, prawo pomocy nie musi zostać przyznane, o ile następstwem odmowy nie byłoby ograniczenie prawa do sądu. W ocenie Sądu, z przyczyn podniesionych powyżej zagrożenie takiego ograniczenia nie wystąpi. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu. AG