II SA/Łd 403/13

Dnia 9 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Joanna Sekunda –Lenczewska (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2013 roku sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...]; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi B. P. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. LS Prezydent Miasta Ł., decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 104, art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 3 pkt 23 b), c), art. 3 pkt 24 c), art. 4, art. 5 ust. 1, art. 6, art. 8, art. 9, art, 12 a), art. 15 a), art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm.), § 3 uchwały nr LXXII/1370/06 Rady Miejskiej w Ł. z dnia 12 lipca 2006r. w sprawie podniesienia kwot niektórych dodatków do zasiłku rodzinnego (Dziennik Urzędowy Województwa [...] z 2006r., nr 306, poz. 2368 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. poz. 959), uchylił własną decyzję z dnia [...], nr [...] oraz orzekł w stosunku do I. M. o odmowie przyznania prawa do: zasiłku rodzinnego na dziecko T. M.; dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka T. M.; dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko T. M. Organ dodał, że świadczenia za okres od dnia 1 czerwca 2012r. do dnia 31 października 2012r. zostały wypłacone na mocy w/w decyzji z dnia [...]. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż w dniu 18 czerwca 2012r. I. M. wniosła o ustalenie uprawnień do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dziecko T. M. Wskazaną decyzją z dnia [...] ustalono stronie prawo do wnioskowanych świadczeń uznając, że spełniła ustawowe kryteria do przyznania świadczeń rodzinnych. W dniu 15 listopada 2012r. do Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. wpłynęło zaświadczenie z firmy A w Ł. z informacją, iż mąż wnioskodawczyni W. M. w 2011r. był zatrudniony na umowę o dzieło w tejże firmie. Powyższe zaświadczenie zawierało również informację, iż W. M. od dnia 2 stycznia 2012r. podjął zatrudnienie na umowę o pracę w owej firmie i uzyskał dochód netto za luty 2012r. w wysokości 3 210,39 złotych. Jednocześnie na podstawie dokumentów załączonych do akt sprawy ustalono, iż w okresie od dnia 8 września 2009r. do dnia 1 marca 2010r. W. M. pobierał zasiłek dla bezrobotnych. W konsekwencji postanowieniem Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] wznowione zostało z urzędu postępowanie w sprawie decyzji z dnia [...]. Dalej organ pierwszej instancji wyjaśnił, iż po analizie dochodów na podstawie załączonych do wniosku dokumentów, tj.: zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o dochodach osiągniętych przez rodzinę w roku kalendarzowym 2010, oświadczenia o dochodzie nieopodatkowanym uzyskanym w 2010 roku ustalono, że roczny dochód netto za 2010 rok: I. M. to 7 807,71 złotych, zaś W. M. 16 952,13 złotych. Dochód uzyskany z zatrudnienia na podstawie umowy o dzieło z 2010 roku to 935,40 złotych, zaś dochód uzyskany w lutym 2012 roku to 3 210,39 złotych. Ponadto zdaniem organu, z uwagi na to że w skład rodziny wnioskodawczyni wchodzi 5 osób, miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi 1054,74 złotych i przekracza ustawowy próg dochodowy, wynoszący 539 złotych. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła I. M., niezgadzając się z jej treścią, bowiem w jej ocenie dochód mojej rodziny został błędnie naliczony. Wskazała, iż w chwili gdy wystąpiła o zasiłek rodzinny i dodatki wiążące się z nim był pod uwagę był brany dochód za rok 2010 i organ przyznał jej wnioskowane świadczenie, natomiast obecnie ową decyzję uchylił. Nadto wskazała, iż jej zdaniem dochody jej rodziny zawarte w decyzji uchylającej nadal się mieszczą się w pułapie uprawniającym ją do pobierania zasiłku, bowiem po dodaniu kwoty za rok 2010 czyli (7807,71 złotych + 16952,13 złotych) i odjęciu dochodu utraconego w wysokości 935,40 złotych i dodaniu dochodu uzyskanego w lutym 2012 w kwocie 3210,39 złotych, ustalona kwotę należy podzielić przez dwanaście miesięcy i przez liczbę członków rodziny. Tak uzyskana kwota obrazuje faktyczny dochód na członka w rodzinie wynoszący 450,59 złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 3 pkt 1, 2, 2 a), art. 4 ust 1 i 2, art. 5 oraz art. 8, ustawy o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy wskazaną na wstępie decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż od dnia 1 stycznia 2012r. znowelizowana została ustawa o świadczeniach rodzinnych a co za tym idzie, zmienił się sposób obliczania dochodu uzyskanego. W związku z powyższym na mocy art. 5 ust. 4 b) w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę dochodu uzyskanego z miesiąca następującego po miesiącu w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Organ wskazał, iż po ponownej analizie dochodów ustalono, iż dochód uzyskany w 2010 roku przez rodzinę I. M. został ustalony w oparciu o zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.-W. o wysokości dochodów uzyskanych przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych - I. M. i W. M., oraz w oparciu o oświadczenia o dochodzie nieopodatkowanym uzyskanym w 2010 roku. Na postawie przedstawionych wyżej dokumentów ustalono, że dochód osiągnięty w roku 2010 wyniósł: - I. M. 7807,71 złotych.; - W. M. 17887,53 złotych (dochód z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o dzieło + zasiłek dla bezrobotnych); - dochód utracony w 2010r. w kwocie 935,40 złotych (zasiłek dla bezrobotnych W. M.); - dochód uzyskany przez W. M. (z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę) za luty 2011r. w wysokości 3210,39 złotych. Wskazano ponadto, iż po zastosowaniu instytucji utraty dochodu za 2010r. w wysokości 935,40 złotych oraz po zastosowaniu instytucji dochodu uzyskanego z tytułu zatrudnienia na umowę o pracę w 2011r. w wysokości 3210,39 złotych miesięczny dochód rodziny I. M. wynosi 5273,71 złotych. Po dokonaniu następujących obliczeń (24759,84 złotych : 12) + 3210,39 złotych = 5273,71 złotych : 5 = 1054,74 złotych uzyskano miesięczny dochód na jednego członka rodziny wynoszący 1054,74 złotych, który przekracza kryterium ustawowe wynikające z art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych równe 504 złotych na osobę w rodzinie. Powyższą decyzję I. M. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. w treści skargi podtrzymała zarzuty podniesione w odwołaniu, kwestionując sposób wyliczenia dochodu przypadającego na członka jej rodziny. Ponadto wskazała, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji popełniono błąd w pkt 4 gdyż w 2011 roku jej mąż nie był zatrudniony na umowę o pracę i w lutym nie osiągnął dochodu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie argumentując jak w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach – stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania rozstrzygnięcia z naruszeniem prawa wchodzi w zaś grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a. Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania I. M. prawa do: zasiłku rodzinnego na dziecko T. M.; dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka T. M.; dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko T. M. za okres od dnia 1 czerwca 2012r. do dnia 31 października 2012 roku wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139, poz. 992 ze zm.) Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 złotych. Kwota ta obecnie wynosi wprawdzie 539 złotych, jednakże zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012r., poz. 959) do dnia 31 października 2012r. kwoty, o których mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy, oraz świadczenia rodzinne obowiązują w wysokości ustalonej na podstawie dotychczasowych przepisów. Istotne jest zatem ustalenie dochodu rodziny strony występującej o dane świadczenie. Przy czym pod pojęciem dochodu rodziny ustawodawca rozumie przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustawy), zaś po pojęciem dochodu członka rodziny - przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 - 4 b (art. 3 pkt 2a ustawy). Ponadto w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, ustalając dochód członka rodziny, osoby uczącej się lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, uzyskany w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4a), zaś w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4b ustawy). Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi zaś sposób wyliczenia dochodu rodziny skarżącej. W ocenie organów administracji skoro W. M. w lutym 2012 roku uzyskał dochód w kwocie 3210 złotych, przy czym w dniu 23 grudnia 2011r. zawarł umowę o prace na czas nieokreślony, to przy zastosowaniu regulacji wynikającej z treści art. 5 ust. 4b ustawy dochód na jednego członka rodziny wnioskodawczyni wyniósł 1054, 74 złotych i przekroczył ustawowe kryterium dochodowe, warunkujące przyznanie przedmiotowego świadczenia. Z literalnego brzmienia przepisu art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika wprawdzie, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę do ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny. Zdaniem Sądu zastosowanie jednakże tego przepisu z pominięciem reguł wynikających z ustawy (ustalenie przeciętnego miesięcznego dochodu na członka rodziny w roku kalendarzowym) oznaczałoby, iż o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego decydowałyby nie wielkości określone w ustawie, lecz suma przeciętnego miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie (uzyskanego uprzednio w roku kalendarzowym) oraz dochodu uzyskanego przez członka rodziny za pełny przepracowany miesiąc. Natomiast, skoro ustawową podstawą do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest dochód rodziny rozumiany jako miesięczny przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w skali roku kalendarzowego, to również zasada ta winna mieć zastosowanie również w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, a zatem w sytuacji określonej w art. 5 ust. 4b ustawy, dochód ten należy liczyć w stosunku rocznym. Dochód uzyskany powinien być więc doliczony do dochodu za rok poprzedzający, a całość podzielona następnie przez 12 miesięcy i przez liczbę członków rodziny. W ten sposób zostanie obliczony dochód rodziny powiększony o uzyskany dochód, jak przewiduje to art. 5 ust. 4b ustawy w sposób korzystniejszy dla strony, umożliwiający uzyskanie świadczenia. Nie może bowiem dochodzić do sytuacji, kiedy uzyskany przez stronę czy członka rodziny dodatkowy a późniejszy dochód z jednego miesiąca będzie w sposób zasadniczy decydował o prawie do zasiłku rodzinnego za okres wcześniejszy. Taka interpretacja wskazanego przepisu znajduje miejsce nie tylko w orzecznictwie sądowo administracyjnym ( por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 29 czerwca 2012r. sygn. akt II SA/LU 440/12, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 grudnia 2011r. sygn. akt II SA/Bk 797/11), ale przede wszystkim, zdaniem sądu, zgodna jest z celami ustawy, realizującej założenie art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. Z uwagi na powyższe Sąd uchylił decyzję zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 135 p.p.s.a. W toku ponownego rozpoznania sprawy organy zastosują wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych przedstawioną w motywach wyroku, prawidłowo wyliczając dochód stanowiący podstawę dla ustalenia prawa do wnioskowanych świadczeń z poszanowaniem konstytucyjnej zasady ochrony rodziny, mając na względzie, że rodziny w trudnej sytuacji materialnej, a zwłaszcza wielodzietne mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (art. 71 ust. 1 Konstytucji). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej przez adwokata ustanowionego z urzędu orzeczono w oparciu art. 250 p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 – 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). LS