II SA/Łd 418/15

Dnia 23 lipca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, , Protokolant asyst. sędz. Dominika Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2015 roku sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę. LS Zaskarżoną decyzją z dnia [...] znak [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu odwołania T. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]. Z poczynionych w toku postępowania ustaleń wynika, że Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu wniosku T. K., odmówił przyznania zasiłku okresowego w miesiącu marcu 2015 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ powołał się na ustalenia przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i przepisy art. 7 i art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz.U. z 2015 r., poz. 163), przywoływanej dalej w tekście jako "u.p.s.". W uzasadnieniu decyzji wywiedziono, że T. K. jest osobą samotnie gospodarującą, nie ma własnych dochodów, zamieszkuje w mieszkaniu rodziców nie ponosząc kosztów utrzymania mieszkania. Ponadto organ I instancji podał, że wnioskodawca jest osobą młodą, nie posiada statusu osoby bezrobotnej zarejestrowanej w Powiatowym Urzędzie Pracy, nie udokumentował ponadto innych przesłanek wynikających z przepisu art. 7 pkt 2- 15 u.p.s., które uzasadniałyby udzielenie pomocy. Organ podkreślił, że spełnienie kryterium dochodowego nie stanowi podstawy do przyznania świadczeń pieniężnych. W odwołaniu od tej decyzji T. K., nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem, zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 100 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 1 i 4, art. 8 ust. 1 oraz art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s., art. 7, art. 30, art. 32, art. 67, art. 83 Konstytucji RP i wyjaśnił, że w roku 2014 osiągnął dochód w wysokości 4.604,98 zł, co stanowi 383,71 zł miesięcznie. W miesiącach styczeń-marzec 2015 r. odwołujący nie uzyskał żadnego dochodu, nie otrzymał też jakichkolwiek świadczeń pomocowych. Wyjaśnił, że mieszka w mieszkaniu rodziców, korzystając z mieszkania oraz żywności nieodpłatnie. Od ponad trzech lat, z dwiema miesięcznymi przerwami, jest osobą bezrobotną, nieustannie poszukuje pracy, choć nie jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna, gdyż uważa to za stratę czasu. Korzysta nieodpłatnie z pracowni multimedialnej PUP w celu poszukiwania zatrudnienia. Kupuje żywność tylko wówczas, gdy pozwalają mu na to środki finansowe. Świadczenie pomocowe jest mu niezbędne chociażby do opłacenia połączeń telefonicznych z potencjalnymi pracodawcami, czy też na zakup biletu. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s. - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Motywując rozstrzygnięcie Kolegium przytoczyło treść decyzji organu I instancji, odwołania oraz wniosku o przyznanie świadczenia. Następnie wyjaśniono, że z przeprowadzonej w dniu 11 marca 2015 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, że T. K. zamieszkuje w mieszkaniu rodziców, nie ponosi kosztów utrzymania mieszkania, jest osobą samotnie gospodarującą, nie pracuje, nie ma własnych dochodów. Wnioskodawca był zatrudniony przez krótki okres czasu w A, ale podczas wywiadu nie podał przyczyny rozwiązania umowy o pracę, a po ustaniu zatrudnienia nie zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ł.. Według wnioskodawcy zarejestrowanie się w PUP nic nie da. Z oświadczenia matki wnioskodawcy wynika, że z synem prowadzone jest osobne gospodarstwo domowe, synowi udostępniony jest pokój i czasami udzielana pomoc żywnościowa. Wskazując następnie na brzmienie art. 2, art. 7, art. 3 ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 36 pkt 1 ppkt "b" u.p.s. Kolegium podniosło, że pomoc społeczna ma zastosowanie przy łącznym spełnieniu przesłanek, a mianowicie wystąpieniu trudnej sytuacji życiowej i niemożliwości jej samodzielnego przezwyciężenia. Z ustaleń w sprawie wynika natomiast, że odwołujący nie jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ł., bowiem - jak tłumaczy - jest to zwykła strata czasu. Według wyjaśnień odwołujący od trzech lat, z dwiema miesięcznymi przerwami, poszukuje pracy, ale jak dotąd bezskutecznie. Według Kolegium odwołujący może rozważyć zarejestrowanie się w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ł. i uzyskanie tym samym statusu osoby bezrobotnej i podleganie ubezpieczeniu zdrowotnemu, bowiem to nie wyklucza podejmowania samodzielnego starania się o zatrudnienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi T. K. wniósł o uchylenie decyzji Kolegium i przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia art. 7 pkt 1, art. 8 ust. 1 pkt 1 , art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z art. 67 ust. 2, art. 70, art. 30, art. 32 Konstytucji RR. W motywach skargi T. K. powtórzył w zasadzie argumenty z odwołania od decyzji organu I instancji i dodał, że był zarejestrowany jako osoba bezrobotna od grudnia 2011 r. do lipca 2013 r. oraz od września 2013 r. do października 2014 r. W tym okresie ukończył cykl szkoleń pozwalających mu podjąć zatrudnienie w zawodzie kierowcy. Ze względu na to, że PUP przez cały ten okres nie zaproponował mu odpowiedniej pracy, kolejną rejestrację w PUP uznał za marnowanie pieniędzy publicznych. W dniu 10 kwietnia 2015 r. skarżący popisał kontrakt socjalny z MOPS w Ł., którego głównym celem jest podjęcie prac społecznie użytecznych. Dotychczas otrzymywane niewielkie środki pomocowe ułatwiały mu poszukiwanie zatrudnienia. Wydana decyzja o odmowie przyznania zasiłku okresowego przyczyniła się do rezygnacji z nauki w Publicznej Szkole Policealnej na kierunku technik administracji. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji dodając, że ustalony stan faktyczny sprawy nie pozwala uznać, iż skarżący podejmował starania dla pokonywania trudności życiowych. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2015 r. starszy referendarz sądowy umorzył postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na rozprawie w dniu 23 lipca 2015r. skarżący poparł skargę. Wyjaśnił ponadto, że od 2011r. jest formalnie osobą bezrobotną. Od października 2014r. miał zawartą na okres jednego roku umowę o pracę na pół etatu na stanowisku asystenta sprzedaży internetowej w sklepie "A" z wynagrodzeniem około 1000 zł netto. Po miesiącu skarżący złożył jednak wypowiedzenie, gdyż nie mógł nawiązać współpracy z bezpośrednimi przełożonymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz z przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd, kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego w marcu 2015r. uznał, że organy rozstrzygające wniosek T. K. nie naruszyły przepisów prawa w sposób pozwalający na wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej ( j.t. Dz.U. z 2015r., poz. 163 ze zm. ). Należy zwrócić uwagę na to, iż w świetle art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka ( art. 3 ust. 1 u.p.s. ). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W myśl art. 7 u.p.s. pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych i wielodzietnych, trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Rodzaje świadczeń z pomocy społecznej o charakterze pieniężnym i niepieniężnym wymienione są w art. 36 u.p.s. i zalicza się do nich między innymi zasiłek okresowy ( art. 36 pkt 1 lit b ). Stosownie do treści art. 38 ust. 1 pkt 1 u.p.s. zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Na dzień wydania decyzji, zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz.U. z 2012r., poz. 823 ), kryterium to wynosi 542 zł. Redakcja art. 38 ust. 1 wskazuje na to, że zasiłek okresowy ma charakter obligatoryjny. W tym miejscu należy jednak zwrócić uwagę, że obligatoryjność tegoż świadczenia ma miejsce jedynie przy spełnieniu przesłanek ustawowych. Natomiast odmowa przyznania zasiłku okresowego jest uzasadniona wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy organ ustali brak wystąpienia przesłanek pozytywnych oraz wystąpienie przesłanki negatywnej z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4 i art. 4 u.p.s. Pomoc państwa ma bowiem charakter subsydiarny i pozwala na interwencję organów państwa tylko w takich przypadkach, w których osoba lub rodzina rzeczywiście nie mają możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych i wynika przykładowo z wyroków: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2008r. sygn. I OSK 1910/07 – Lex nr 569575 i z dnia 21 marca 2012r. sygn. I OSK 1920/11 – Lex nr 1145079 oraz z wyroków Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Krakowie z dnia 18 lutego 2014r. sygn. III Sa/Kr 978/13 – Lex nr 1429950 oraz z dnia 25 lutego 2014r. sygn. III Sa/Kr 1067/13 - Lex nr 1502672, w Gliwicach z dnia 20 stycznia 2012r. sygn. IV Sa/Gl 130/11 – Lex nr 1114238, w Warszawie z dnia 9 lutego 2012r. sygn. I Sa/Wa 1946/11 – Lex nr 1695360, w Olsztynie z dnia 7 października 2010r. sygn. II Sa/Ol 734/10 – Lex nr 754052 oraz z dnia 15 stycznia 2014r. sygn. II Sa/Ol 1213/13 – Lex nr 1424356 i w Łodzi z dnia 25 stycznia 2011r. sygn. II Sa/Łd 846/10 – Lex nr 953613 ). Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy podnieść, że z wnioskiem o przyznanie świadczenia w postaci zasiłku okresowego wystąpił T. K., który urodził się [...], ma więc niespełna 34 lata i - co nie jest okolicznością sporną - jest osobą zdrową i samotną. Mieszka w blokach razem z rodzicami, zajmując jeden pokój, za który świadczenia opłacają rodzice. Z rodzicami prowadzi odrębne gospodarstwo, ale rodzice czasami pomagają skarżącemu w zakupie żywności. W okresie minionym skarżący był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ł., za pośrednictwem którego ukończył cykl szkoleń pozwalających podjąć mu zatrudnienie w zawodzie kierowcy pojazdów o DMC powyżej 3,5 tony. Od października 2014r. nie jest zarejestrowany w PUP, gdyż - jak twierdzi - aktywnie sam poszukuje zatrudnienia. Rejestrację w PUP uważa za stratę czasu, ponieważ i tak nie uzyskał stamtąd propozycji zatrudnienia. Nie ma żadnych dochodów. Jak wynika z oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku T. K. w październiku 2014r. miał podpisaną na okres jednego roku umowę o pracę na pół etatu w sklepie "A" na stanowisku asystenta sprzedaży internetowej, uzyskując wynagrodzenie w wysokości ok. 1000 zł netto. Po upływie miesiąca skarżący złożył wypowiedzenie, ponieważ - jak stwierdził - nie mógł nawiązać współpracy z bezpośrednimi przełożonymi. Jak wynika z treści skargi w dniu 10 kwietnia 2015r., a więc dzień po wydaniu przez SKO kwestionowanej decyzji, skarżący podpisał kontrakt socjalny z MOPS w Ł. w celu podjęcia prac społecznie użytecznych. Mając na uwadze poczynione ustalenia sąd uznał, że należy w pełni podzielić stanowisko organu, iż brak jest podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku o przyznanie zasiłku okresowego. Nie kwestionując trudnej sytuacji finansowej skarżącego należy jednak przede wszystkim mieć na uwadze okoliczność, że zasadniczym celem ustawy o pomocy społecznej jest niesienie pomocy osobom, o których mowa w art. 7 u.p.s., a które jednocześnie nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji życiowych wykorzystując własne uprawnienia i możliwości. Skarżący jest młodym, zdrowym mężczyzną, uzyskał uprawnienia w zawodzie kierowcy, zrezygnował z rejestracji w PUP, pozbawiając się tym samym uprawnień zdrowotnych. Wypowiedział ponadto zaledwie po upływie miesiąca umowę o pracę, która - zwłaszcza w dobie istniejącego bezrobocia - gwarantowała mu przez okres jednego roku, przy zatrudnieniu na pół etatu, wynagrodzenie netto w wysokości około 1000 zł. W tej sytuacji brak jest, zdaniem sądu, podstaw prawnych do pozytywnego załatwienia wniosku skarżącego i przerzucania ciężaru pomocy w jego utrzymaniu na państwo. Tym samym należy przyjąć, iż - wbrew zarzutom podniesionym w odwołaniu i w skardze - organy nie dopuściły się naruszenia wskazanych przez T. K.przepisów prawa, w tym przepisów Konstytucji RP. Reasumując, sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. a.tp.