II SA/Łd 434/11

Dnia 13 lipca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia WSA: Jolanta Rosińska, Sędzia WSA: Sławomir Wojciechowski (spr.), Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lipca 2011 roku przy udziale --- sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką - oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. znak: [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 17 ust.1, 1a, art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. Nr 129, poz. 1058) po ponownym rozpatrzeniu wniosku B. S. z dnia [...]r. odmówił prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad babcią H. F. W uzasadnieniu Prezydent Miasta przypomniał, iż decyzją z dnia [...]r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad H. F., na skutek rozpatrzenia odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Ponownie analizując materiał sprawy Prezydent doszedł do przekonania, iż nadal brak podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia, ponieważ stosownie do art. 17 ust.1a w/w ustawy prawo takie przysługuje osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1 art. 17 ustawy. Organ ustalił natomiast, iż H.F. ma dwie córki i syna, przy czym syn Z.F. jest osobą chorą i nie może sprawować opieki, jednocześnie do akt sprawy nie załączono zaświadczeń potwierdzających niemożność sprawowania opieki nad niepełnosprawną H. F. przez córki. W konsekwencji uzasadniona jest odmowa przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia wnukowi. W terminie prawem przewidzianym odwołanie złożył B. S. podkreślając, iż dzieci H. F. nie są w stanie sprawować nad nią opieki, ponieważ B. S., córka H.F., jest osobą niepełnosprawną, jednooczną, po 8 operacjach na przepuklinę, posiada grupę inwalidzką na narządy ruchu i wzroku oraz schorzenie neurologiczne. Z kolei Z. F., syn H. F., jest osobą ciężko chorą, na którą to okoliczność przedłożył zaświadczenie, natomiast córka babci U. B. również choruje na nadciśnienie tętnicze oraz choroby stawów nadto mieszka od 40 lat na Ś. Odwołujący podkreślił, iż z uwagi na stan zdrowia poszczególnych z dzieci H. F. nie są oni w stanie sprawować opieki i jest to okoliczność obiektywna. Podkreślił, iż w każdym piśmie wyjaśniał, iż nie zna U. B., wie jedynie, że mieszka na Ś. ale nie zna dokładnego adresu, a jak wskazywała sama H. F. w swym oświadczeniu córka U. nie utrzymuje z nią stałych kontaktów i nie zna jej obecnego adresu. Odwołujący zakwestionował obowiązek przedłożenia zaświadczeń na potwierdzenie, iż obie córki H. F. nie są w stanie sprawować opieki, w sytuacji gdy we wszystkich swych pismach wyjaśniał sytuacje obu Pań, podobnie w swym oświadczeniu uczyniła to babcia, a ponadto pracownik organu pierwotnie wezwał do przedłożenia odpowiedniego zaświadczenia wyłącznie w odniesieniu do B. S., dopiero gdy strona przybyła do urzędu celem przedłożenia zaświadczenia pracownik zobowiązał ją do złożenia podobnego w stosunku do U. B., strona wyjaśniła, iż z przyczyn obiektywnych nie jest w stanie takiego zaświadczenia uzyskać. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, art. 17 ust. 1 i 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium powtórzyło dotychczasowy przebieg postępowania i przytoczyło przepisy prawa, na podstawie których odmówiło B. S., zamieszkałemu w Ł., świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad H. F. zamieszkałą w O. Organ podzielił stanowisko Prezydenta Miasta Ł., iż odmowa udzielenia wnioskowanego świadczenia jest uzasadniona, gdyż jak ustalono H. F. ma dwie córki, które mogą sprawować nad nią opiekę. Kolegium podkreśliło, iż rozumie trudną sytuację materialną wnioskodawcy jako osoby bezrobotnej, jednakże decyzja o przyznaniu przedmiotowego świadczenia nie jest wydawana w granicach uznania administracyjnego, a wyłącznie w sytuacji gdy materiał dowody wskazuje, że przesłanki wskazujące na jego przyznanie są spełnione. Natomiast z materiału sprawy nie wynika, aby przesłanki te zaistniały, kryteria z art. 17 ust. 1 i 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych muszą być spełnione łącznie, w niniejszej sprawie okolicznością niekwestionowaną jest, iż H. F. jest osobą niepełnosprawną wymagającą stałej pomocy. Niemniej jednak nie jest spełniony warunek ciążącego na wnioskodawcy obowiązku alimentacyjnego w stosunku do babci, bowiem obowiązek alimentacyjny ciąży w dalszym ciągu na krewnych w pierwszym stopniu pokrewieństwa i to na nich spoczywa w pierwszej kolejności obowiązek sprawowania opieki, pomimo pewnego ograniczenia ich możliwości w tym względzie wynikających bądź ze stanu zdrowia, bądź z miejsca zamieszkiwania, które jednak nie wykluczają możliwości sprawowania tej opieki. Nadto okoliczność zamieszkiwania wnioskodawcy w Ł. i sporadyczne wizyty u babci mieszkającej w O. też powodują znaczne ograniczenie możliwości sprawowania opieki. Kolegium wyjaśniło nadto, iż z orzeczenia jakim legitymuje się B. S. wynika, iż może wykonywać prace nie wymagające obustronnego widzenia, ciężkiego wysiłku fizycznego w pozycji wymuszonej i dźwigania ciężarów. A jednocześnie wyjaśnienia B. F., iż jej stan zdrowia jest zły a musi opiekować się własnymi dziećmi, wnukami, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy i nie uzasadnia przyznania świadczenia jej synowi, który sporadycznie odwiedza babcię. Natomiast zarówno U. B. jak i Z.F. z racji ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego mogą zapewnić matce finansową możliwość korzystania z opieki siostry PCK bądź innej formy opieki. W terminie prawem przewidzianym B.S. złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o pozytywne jej załatwienie. Wskazując na zasadność wniesionej skargi skarżący powtórzył argumentację odwołania, podkreślając, iż fakt zamieszkiwania w Ł. nie stanowi przeszkody do wizyt w O., za każdym razem gdy babcia będzie sobie tego życzyła, co innego odwiedziny córki mieszkającej na Ś. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł.i wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 §1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Po myśli art. 134 §1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała prawo w stopniu opisanym w powołanych wyżej przepisach. Godzi się również pokreślić, iż co do zasady, w myśl art. 133 § 1 p.p.s.a, sąd administracyjny wyrokuje na postawie akt sprawy, opierając się o stan faktyczny i prawny, istniejący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że podstawą orzekania jest cały materiał dowodowy sprawy, zgromadzony przez organy administracji publicznej w postępowaniu w obu instancjach, zakończonym zaskarżonym aktem. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r. o odmowie przyznania B. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad babcią H. Fą. W ocenie składu orzekającego wydanie zaskarżonego aktu poprzedzone zostało wnikliwym zebraniem materiału dowodowego i jego dogłębną analizą przeprowadzoną z poszanowaniem obowiązujących zasad postępowania wynikających bezpośrednio z art. 7, art. 77 §1, art. 107 §3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego. Organ orzekający w sprawie szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko, przedstawił wszelkie argumenty za i przeciw, opisał poczynione ustalenia i ustosunkował się do nich. Przeprowadził wszechstronną ocenę okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnił w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por.wyrok NSA z dnia 26 maja 1981r., SA 810/81, publ. ONSA 1981/1/4.). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), w szczególności art. 17 w/w ustawy. Skarżący wnioskował bowiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad babcią H. F. Stosownie do przywołanego przepisu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. 1a. (62) Osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. W ustalonym stanie faktycznym istotne jest unormowanie art. 17 ust. 1a. w/w ustawy gdzie ustawodawca określił, iż osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Analiza przytoczonych przepisów uzasadnia twierdzenie, iż w pierwszej kolejności podmiotem uprawnionym do otrzymania przedmiotowego świadczenia jest osoba spełniająca kumulatywnie przesłanki wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy. Dopiero nie budzące wątpliwości ustalenie organu administracji, iż nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, uprawnia do przyznania tegoż świadczenia innej osobie niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. W niniejszej sprawie takim podmiotem jest skarżący będący wnukiem H. F., któremu organ odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na ustalenie, iż żyją osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, córki H. F., które są w stanie sprawować opiekę nad matką. Z takim stanowiskiem organu w świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego i prawnego nie sposób się nie zgodzić. Zasadnie organ stwierdził, iż opieki takiej nie może sprawować syn Z. F., który z uwagi na swój stan zdrowia sam wymaga stałej opieki lekarskiej i opieki innej osoby w codziennym życiu. Niemniej jednak wbrew stanowisku skarżącego trudno się zgodzić, iż pozostałe dzieci również nie są w stanie sprawować opieki nad H. F. Należy bowiem mieć na względzie, iż świadczenie, o które występował skarżący jest świadczeniem pielęgnacyjnym przyznawanym z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Omawiane świadczenie ma w pewien sposób zrekompensować utratę lub rezygnację z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą tej opieki wymagającą, nie można w tej sytuacji mówić o opiece innej niż stała, a z pewnością sprawowanej w takim wymiarze czasu, który uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. Natomiast córki H. F. oświadczają, iż nie są w stanie sprawować opieki, gdyż U. B. mieszka na Ś., natomiast B. S. mieszka wprawdzie w Ł. ale jak oświadczyła, nie jest zainteresowana stałą opieką nad matką, ponieważ nie ma zdrowia oraz posiada własne dzieci i wnuki i to im poświęca najwięcej czasu. W ocenie Sądu okoliczności, na które powołują się obie córki stanowią odzwierciedlenie subiektywnego podejścia do sprawy obu Pań, natomiast obiektywnie analizując, żadna z tych okoliczności nie stanowi przeszkody do sprawowania opieki nad matką. Duża odległość z pewnością utrudnia sprawowanie opieki, niemniej jednak nie wyklucza pomocy w innej formie, z kolei B. S. sama zadeklarowała, iż nie jest zainteresowana opieką nad matką, bo ma inne obowiązki związane z opieką nad wnukami. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż żadna z przywołanych okoliczności obiektywnie rzecz biorąc nie zwalnia córek z obowiązku opieki względem matki, a skoro tak to istnieją osoby spokrewnione w pierwszym stopniu, które mogłyby sprawować opiekę. Nie wystarcza subiektywne przekonanie strony, iż dane obowiązki są ważniejsze dla osoby zobowiązanej do opieki . Podobnie nie sposób przyznać, iż wnuk jest w stanie sprawować taką opiekę, gdyż mieszka i studiuje w Ł. i jak sam oświadcza z uwagi na koszty nie odwiedza codziennie babci, która mieszka w O. Należy pamiętać, iż H. F. jest osobą niepełnosprawną, praktycznie niewidomą, która wymaga stałej i długotrwałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. H. F. sama dostrzega niewystarczający, doraźny zakres wizyt wnuka u niej w mieszkaniu, raz dwa razy w tygodniu w sytuacji koniecznej pomocy codziennej. Z powyższego godzi się wywieść, iż zwarta w przepisie art. 17 ust. 1a ustawy przesłanka "nie jest w stanie" opieki sprawować, dotyczy okoliczności uniemożliwiających w sposób obiektywny, a więc niezależny od woli osób spokrewnionych w pierwszym stopniu z osobą niepełnosprawną, sprawowanie przez tę osobę opieki nad chorym krewnym. Negatywne nastawienie córek H. F. nie świadczy zatem, iż obiektywnie oceniając nie są one w stanie sprawować opieki nad matką. A tylko takie okoliczności mogłyby przemawiać za przyznaniem świadczenia skarżącemu. Reasumując, w ocenie Sądu, w tym stanie faktycznym i prawnym sprawy stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa a przedstawiona przez organ argumentacja i wykładnia zastosowanych przepisów w pełni zasługują na uwzględnienie. Podnoszone w skardze zastrzeżenia strony nie stanowią naruszenia prawa materialnego, ani naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie nie zachodzą również przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji w myśl art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. ar