II SA/Łd 441/13

Dnia 10 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.) Protokolant Specjalista Marcelina Chmielecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2013 roku sprawy ze skargi B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. LS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], Nr [...], po rozpoznaniu odwołania B. H., utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...], Nr [...]. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] orzekł o przypisaniu do zwrotu nienależnie pobrane świadczenia rodzinne za okres od dnia 1 września 2008 roku do dnia 30 września 2009 roku w kwocie głównej 5.460 zł wraz z ustawowymi odsetkami. W odwołaniu od powyższej decyzji B. H. wskazała, iż opiera się ona na innej decyzji, która została zaskarżona do sądu administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, iż organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] (Nr [...]) orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne na dziecko K. H. w kwocie 420 zł miesięcznie na okres od dnia 1 września 2008 roku do dnia 30 września 2009 roku, w związku z zaistnieniem koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego powstałej w wyniku podjęcia przez ojca dzieci – A. H. zatrudnienia na terenie Wielkiej Brytanii od dnia 8 marca 2007 roku. Strona złożyła odwołanie od tej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ostateczną decyzją z dnia [...] (Nr [...]) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Strona wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w łodzi, który postanowieniem z dnia 24 stycznia 2013 roku (sygn. akt: II SA/Łd 1215/12) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 22 października 2012 roku strona została poinformowana o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych na dziecko. Jak następnie wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze ze względu na fakt, iż we wskazanym okresie strona pobierała z organu pomocy społecznej świadczenie pielęgnacyjne na dziecko nie będąc do tego uprawnioną, kwota świadczeń za ten okres podlega zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami, które nalicza się od pierwszego dnia miesiąca po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty zobowiązania włącznie. Zarówno we wniosku o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, jak i decyzji przyznającej świadczenia rodzinne strona była pouczona o obowiązku niezwłocznego poinformowania organu o wszelkich zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Stąd też, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zasadnie przyjął organ pierwszej instancji, iż wypłacone we wskazanym okresie świadczenie pielęgnacyjne na dziecko za nienależnie pobrane świadczenie. Zgodnie z regulacją art. 23a ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 roku Nr 139, poz. 992 ze zm.), marszałek województwa ustala i dochodzi zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w sprawach do których mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W skardze na powyższą decyzję B. H. wnosząc o jej uchylenie wskazała, iż uznanie, że dane świadczenia są nienależnie pobrane i zobowiązanie do ich zwrotu może nastąpić po uprzednim wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji, którą przyznano rzeczone świadczenie. Z racji tego, że takie rozstrzygnięcie nie zostało wydane, kwestionowana w skardze decyzja o przypisaniu do zwrotu świadczeń została wydana z naruszeniem prawa. Nadto, strona wniosła skargę na decyzję o uznaniu świadczeń za nienależnie pobrane i to postępowanie jeszcze się nie zakończyło. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych powodów niż wskazane w jej uzasadnieniu. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że Sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje, zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Podstawy do wznowienia postępowania określone są w art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Spośród okoliczności wymienionych w tym przepisie zwrócić uwagę należy na pkt 8, który stanowi, iż w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. W ocenie składu orzekającego w sprawie niniejszej zaistniała podstawa do uchylenia zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, bowiem wyeliminowane zostało z obrotu prawnego rozstrzygnięcie, na którym zaskarżone w niniejszej sprawie decyzje obu instancji się opierały. Z dokumentów załączonych do akt administracyjnych wynika, iż Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...], na podstawie art.1 – 3, art. 17, art. 23a ust. 5 – 6, 9, art. 25 ust. 1 i 3, art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1, 2, 7, 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2006 roku, Nr 139, poz. 992 ze zm.) orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne w postaci świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko K. H. w kwocie 420 zł miesięcznie na okres od 1 września 2008 roku do dnia 30 września 2009 roku. Po rozpoznaniu odwołania B. H., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. B. H. wniosła skargę na ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do sądu administracyjnego. Opierając się na decyzji o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia organ pierwszej instancji kwestionowaną w niniejszej skardze decyzją orzekł o przypisaniu do zwrotu kwoty nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres od dnia 1 września 2008 roku do dnia 30 września 2009 roku wraz z odsetkami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W trakcie postępowania administracyjnego zakończyło się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi w sprawie ze skargi na decyzje organów obu instancji o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia pielęgnacyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2013 roku, sygn. akt: II SA/Łd 1215/12 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] i poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa [...] z dnia [...] (pkt 1 wyroku) oraz stwierdził, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku (pkt 2 wyroku). Wyrok ten jest prawomocny od dnia 1 czerwca 2013 roku. Konsekwencją powyższego wyroku jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji uznających pobrane świadczenie pielęgnacyjne za okres od dnia 1 września 2008 roku do dnia 30 września 2009 roku za nienależnie pobrane. Tymczasem decyzje wydane w niniejszym postępowaniu, orzekając o przypisaniu do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, opierały się na decyzjach uznających te świadczenia za nienależnie pobrane. Z momentem wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji uznających świadczenia za nienależnie pobrane odpadła podstawa prawna do wydania decyzji o przypisaniu do zwrotu świadczeń. Innymi słowy, wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji uznających świadczenia za nienależnie pobrane skutkuje tym, iż w chwili obecnej strony nie można zobowiązać do zwrotu tych świadczeń. A w każdym razie zobowiązane takie jest przedwczesne. Okoliczność ta stanowiła podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, bowiem zaistniała podstawa do wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż nie ma potrzeby wyeliminować z obrotu prawnego decyzji przyznającej świadczenie, jeżeli okres na jaki je przyznano już wyekspirował (por. np. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2009 roku, I OSK 535/08 i inne, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" w zw. z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd, w punkcie drugim wyroku stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku na mocy art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. B.A.