II SA/Łd 447/25

Dnia 13 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Porczyński Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.) Protokolant Starszy asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi W.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 30 kwietnia 2025 roku znak SKO.4141.25.25 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Warty z dnia 13 marca 2025 roku, znak OPS.ŚP.5241.129.2025.DP. dc Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga W. O. (dalej także: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 30 kwietnia 2025 roku (znak: SKO.4141.25.25) utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Warty z 13 marca 2025 roku (znak: OPS.ŚP.5241.129.2025.DP) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego wydaną na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 323 ze zm.) w zw. z art. 63 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz., 1429 ze zm.). Z akt sprawy wynika, że W. O. przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – S. O.do dnia wydania kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności, jednak nie dłużej niż do 31 marca 2025 r. na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 14 listopada 2019 r. (znak: SKO.4141.95.19), zmienianej następnie wielokrotnie w zakresie wysokości świadczenia decyzjami organu I instancji. Wnioskiem z 31 stycznia 2025 roku skarżący zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką wobec uzyskania przez nią kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym (na stałe). Decyzją z 13 marca 2025 roku Burmistrz Warty (dalej także: organ I instancji) odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia powołując się na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ I instancji uznał, że przeszkodą w uwzględnieniu wniosku jest fakt, że nie można ustalić daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Ponadto osoba wymagająca opieki jest zamężna, a jej współmałżonek nie legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności. Od powyższej decyzji odwołał się W. O. zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba niepełnosprawna ma męża, bowiem przepis ten rozumiany celowościowo umożliwia uzyskanie świadczenia osobie zobowiązanej do alimentacji w związku ze sprawowaniem opieki nawet wówczas jeżeli osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wniósł o przeprowadzeniem dowodu z dokumentów w celu wykazania niemożności sprawowania opieki nad S. O. przez jej męża. Na poparcie swojego stanowiska przytoczył szereg wyroków sądów administracyjnych zapadłych w 2021 r. Niezasadna jest, zdaniem skarżącego, również odmowa przyznania świadczenia z uwagi na moment powstania niepełnosprawności. Skarżący wskazał, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu pomocowego w kwestii daty powstania niepełnosprawności jego matki jako przeszkody w uzyskaniu przez niego świadczenia. Na poparcie swojego stanowiska przytoczył wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. W ocenie skarżącego, spełnia on wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z tym wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie mu wnioskowanego świadczenia. Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu (dalej także: organ II instancji, Kolegium, organ odwoławczy) utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, iż z uwagi na fakt, że skarżącemu przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia wydania kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności, jednak nie dłużej niż do dnia 31 marca 2025 r. (na mocy decyzji Kolegium z 14 listopada 2019 r., znak: SKO.4141.95.19; zmienionej kolejnymi decyzjami) i osoba niepełnosprawna złożyła wiosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności w terminie wynikającym z art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym należało przeanalizować stan faktyczny pod kątem spełnienia przez nią przesłanek wynikających z art. 17 ustawy w brzmieniu obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Analizując dalej Kolegium zwróciło uwagę, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że matka wnioskodawcy – S. O., ur. [...], legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu ustawy (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z 21 stycznia 2025 r., znak: WZON-I.9531.62817.2308.2024). W orzeczeniu, wydanym na stałe, wskazano, że daty niepełnosprawności nie da się ustalić, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od kwietnia 2019 r. W ocenie Kolegium oznacza to, że spełniony został warunek dotyczący osoby wymagającej opieki wymieniony w art. 17 ust. 1 ustawy. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Kolegium, występują okoliczności, które w ocenie organu I instancji, nie pozwoliły na ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego W. O. w związku ze sprawowaniem opieki nad S. O., bowiem niepełnosprawność S. O. nie powstała w terminie określonym przez ustawodawcę. Z powyższym stanowiskiem Kolegium nie zgodziło się i przypomniało, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, orzekł niezgodność z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Rozważając skutki tego orzeczenia dla stanu prawnego mającego zastosowanie w przedmiotowej sprawie, w szczególności ze względu na typ wyroku oraz argumenty podane w jego uzasadnieniu, konieczne jest poczynienie dodatkowych uwag. Pominięcie przez organ I instancji derogacyjnego skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w postaci eliminacji niekonstytucyjnej treści normatywnej z art. 17 ust. 1b ustawy i oparcie decyzji odmownej w sprawie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad jego niepełnosprawną w stopniu znacznym matką na przesłance wieku powstania niepełnoprawności stanowiło naruszenie prawa materialnego, którego postać (wadliwe ustalenie zakresu i treści obowiązywania podstawy materialnoprawnej sprawy) bezpośrednio wpłynęła na treść wydanego rozstrzygnięcia. Po drugie, Kolegium zauważyło, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy). Zdaniem Kolegium przywołany przepis powinien być rozumiany w ten sposób, że normuje on przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1 (lub w ust. 1a), niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji. Obowiązek alimentacyjny małżonka nie wynika z pokrewieństwa czy powinowactwa, jest związany immanentnie z węzłem małżeńskim i związanymi z tym obowiązkami wzajemnego wsparcia, troski i pieczy małżonków. Z art. 27 k.r.o. wynika, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Natomiast zgodnie z art. 23 k.r.o. są oni obowiązani do wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Powyższe uregulowania potwierdzają, że wśród obowiązków małżeńskich istnieje obowiązek alimentacyjny, w którym bez wątpienia mieści się również obowiązek opieki nad chorym niepełnosprawnym małżonkiem. Co więcej, z mocy art. 130 k.r.o., obowiązek alimentacyjny małżonka względem drugiego małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Tym bardziej więc ta hierarchia zobowiązań alimentacyjnych obowiązuje w czasie trwania małżeństwa. To z kolei oznacza, że jeżeli małżonek osoby niepełnosprawnej dla właściwego sprawowania pieczy musi zrezygnować z kontynuowania czy podjęcia pracy zarobkowej, to on w pierwszej kolejności uprawniony jest do skorzystania ze wsparcia, jeżeli Państwo przewiduje jakąkolwiek jego formę osobom sprawującym pieczę nad niepełnosprawnymi członkami rodziny. Kolegium stwierdziło, iż w rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że niepełnosprawna S. O. pozostaje w związku małżeńskim ze S. O.1, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy nie jest prawnie relewantna okoliczność, podnoszona w odwołaniu, że mąż niepełnosprawnej w stopniu znacznym S. O. sam choruje i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W kontekście powyższego organ odwoławczy zaakcentował, iż ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ani bowiem organy administracyjne, ani sąd nie mają wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby jednoznacznie i w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Przeciwko przyjętemu w ustawie o świadczeniach rodzinnych rozwiązaniu nie przemawia też wykładnia systemowa, względy celowościowe i aksjologiczne, w tym wzgląd na wartości i zasady konstytucyjne. Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych podopiecznego przysługuje zatem dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnianie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy dla okoliczności faktycznych sprawy. Podkreślić przy tym należy, że realizacja tego obowiązku może przybrać formę świadczeń osobistych, sprawowania opieki lub też może mieć wymiar finansowy, np. poprzez pokrycie kosztów opieki sprawowanej przez inną osobę w miejsce małżonka i w ramach jego obowiązku alimentacyjnego. Powyższej oceny nie zmienia fakt, że W. O., w związku z opieką nad matką, przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane mu na mocy decyzji Kolegium z 14 listopada 2019 r. (znak: SKO.4141.95.2019). Powołując się na poglądy judykatury Kolegium wyjaśniło, iż odmienna ocena takiego samego stanu faktycznego i prawnego przez różne organy w odrębnych postępowaniach bez wątpienia nie jest pożądana z punktu widzenia zasady zaufania. Pamiętać jednak należy, że oprócz tej zasady, należy również wziąć pod uwagę inne, w tym zasadę praworządności. Nie podlega ochronie prawnej domaganie się wydania decyzji błędnej w ramach zachowania zasady zaufania. Nie można powołać się na naruszenie zasady z art. 8 § 2 k.p.a. w sytuacji kiedy wydana w sprawie decyzja, choćby była odmienna od innej decyzji, wydanej w analogicznym stanie faktycznym i prawnym, jest jednak prawidłowa i zgodna z prawem. Wzgląd na zachowanie zasady praworządności ma w tej sytuacji priorytet nad oczekiwaniem strony do otrzymania decyzji takiej samej jak decyzje uprzednio wydawane w analogicznych stanach faktycznych i prawnych, bowiem oczekiwanie takie nie jest słuszne i uzasadnione jako naruszające zasadę praworządności. Skoro niepełnosprawna w stopniu znacznym S. O.pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek nie legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności nie może być przyznane W. O. świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. tylko z tego powodu, że pobierał on to świadczenie na mocy decyzji Kolegium z dnia 14 listopada 2019 r. Reasumując, zdaniem Kolegium, otrzymanie świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy, pomimo pozostawania przez osobę wymagającą opieki w związku małżeńskim, jest możliwe jedynie w sytuacji, w której współmałżonek takiej osoby legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Taka zaś okoliczność w kontrolowanej sprawie nie występuje. Kolegium nie dopatrzyło się zatem podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego synowi niepełnosprawnej, gdyż ta ostatnia pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dopóki więc skarżący nie wykaże, że jego ojciec legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie będzie miało racji bytu dokonanie oceny charakteru oraz zakresu sprawowanej przez niego nad matką opieki oraz przyczyn rezygnacji, czy też niepodejmowania przez skarżącego zatrudnienia w kontekście przesłanki przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określonej w art. 17 ust. 1 ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. O. podtrzymał dotychczasowe stanowisko i zarzucił organowi: 1. naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323 ze zm.) - dalej u.o.ś.r. poprzez: - błędną wykładnię polegającą na: pominięciu prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy; - przyjęciu, że faktyczne sprawowanie przez Stronę opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką nie jest wystarczające do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, iż niepełnosprawna S. O. pozostaje w związku małżeńskim z 79-letnim S. O.1, legitymującym się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności - jako osobie, na której w pierwszej kolejności spoczywa obowiązek opieki nad żoną, - uznaniu, że potencjalny obowiązek opieki męża nad żoną wyprzedza obowiązek alimentacyjny syna względem wymagającej opieki matki bez względu na szczególne okoliczności w postaci choroby ojca i jego złego stanu zdrowia, co w konsekwencji doprowadziło do błędnej konstatacji, iż w sytuacji strony nie zaktualizował się wynikający z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.) - dalej K.r.o., obowiązek alimentacyjny względem matki, co z kolei przesądziło o braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, - nieuprawnionym przyjęciu, że przepisy u.o.ś.r. pozwalają organowi na ustalanie możliwości i formy realizacji obowiązku alimentacyjnego przez osobę zobowiązaną, a przez to wkraczanie w kompetencje zastrzeżone dla sądu powszechnego, 2. naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy: - art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) - dalej K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w szczególności odnoszących się do zakresu faktycznej opieki sprawowanej przez Stronę i realnych możliwości sprawowania przez S. O.1 opieki nad niepełnosprawną żoną w zakresie wymaganym stanem zdrowia S. O., a przez to nieuprawnione uznanie, że kryterium stopnia pokrewieństwa wyznaczające kolejność zobowiązania do alimentacji stanowi samo w sobie przeszkodę w nabyciu przez Stronę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i ostatecznie skutkowało załatwieniem sprawy w sposób kolidujący ze słusznym interesem Strony, - art. 11 i art. 107 § 3 K.p.a. z uwagi na brak adekwatnego uzasadnienia decyzji przejawiający się w niewyczerpującym i nieprzekonującym wyjaśnieniu motywów wydanego rozstrzygnięcia, 3. naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej, tj. art. 8 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) - dalej K.p.a. poprzez odstąpienie bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym tj. W. O., w związku z opieką nad matką przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przyznane mu na mocy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 14 listopada 2019 r. (znak: SKO.4141.95.2019), a aktualnie w takim samym stanie faktycznym i prawnym ten sam organ tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu nie przyznało skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że 31 stycznia 2025 r. wystąpił z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką, która jest osobą z niepełnosprawnością w stopniu znacznym. Z orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z 21 stycznia 2025 r. wynika, iż ustalony stopień niepełnosprawności jest wydany na stałe, a daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić. Skarżący zauważył, iż jest jedyną osobą, która może i faktycznie sprawuje opiekę nad matką, która ze względu na liczne schorzenia wymaga codziennej opieki. Podkreślił, że pobierał z tytułu opieki świadczenie pielęgnacyjne, do którego utracił prawo z uwagi na nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. W ocenie skarżącego nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym przez organy obu instancji w niniejszej sprawie, której istota sprowadza się do ustalenia, czy strona, wieloletni opiekun niepełnosprawnej w stopniu znacznym matki jest uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego, pomimo, że S. O. ma męża, ale ten nie jest w stanie opiekować się żoną. Zdaniem skarżącego organy administracji orzekające w sprawie naruszyły przepisy prawa materialnego. Dokonały bowiem nieprawidłowej wykładni przepisów u.o.ś.r, co miało wpływ na jej wynik. W sytuacjach, gdy ściśle literalne interpretowanie zapisu ustawowego prowadzi do zniekształcenia albo wypaczenia jego treści, obowiązkiem organu stosującego prawo jest sięganie do innych sposobów wykładni. Organy winny były zatem podjąć próbę zinterpretowania norm prawnych odwołując się do aksjologicznej racjonalności ustawodawcy oraz kierując się systemowymi, celowościowymi bądź funkcjonalnymi regułami wykładni prawa. Skarżący pragnie wskazać, iż organy obu instancji dokonały nieprawidłowej wykładni przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 a u.o.ś.r., a przez to wadliwie przyjęły, że fakt sprawowania przez stronę opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką nie jest wystarczający do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczność, iż osoba niepełnosprawna jest osobą zamężną i to mąż ma opiekować się żoną, a jego potencjalny (nieskonkretyzowany) obowiązek alimentacyjny względem żony (mimo swojego wieku i stanu zdrowia) wyprzedza obowiązek alimentacyjny Strony i przesądza o niepowstaniu obowiązku alimentacyjnego Strony względem matki. Zastosowana przez organy obu instancji wykładnia wskazanych wyżej przepisów u.o.ś.r. doprowadziła do rozstrzygnięcia, które w świetle powszechnie akceptowanych wartości jest niesłuszne, niesprawiedliwe, nieracjonalne i nieodpowiadające ratio legis u.o.ś.r. Odstępstwo od sensu językowego przepisów było nie tylko prawem, ale wręcz obowiązkiem organów. W ocenie skarżącego Kolegium odmawiając prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, iż strona nie jest osobą zobowiązaną w pierwszej kolejności do sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, bo ta pozostaje w związku małżeńskim i pierwszeństwo w tym zakresie spoczywa na mężu osoby niepełnosprawnej, co do którego istnieją merytoryczne przeciwskazania do sprawowania takiej opieki, dokonało tego w sposób arbitralny i nie znajdujący odzwierciedlenia w treści uzasadnienia decyzji. Poza zainteresowaniem organu pozostały kwestie podnoszone przez Stronę w odwołaniu dotyczące sytuacji zdrowotnej Pana S. O.1, a przede wszystkim całkowicie umknęło organowi administracji, iż Strona na podstawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu miała już przyznane świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad matką, gdzie stan formalny i prawny sprawy był analogiczny jak w chwili obecnej, natomiast ojciec Strony był w momencie przyznawania świadczenia po raz pierwszy osobą w wieku 73 lat, a nie jak w tej chwili 79 lat, z mniej rozwiniętym wówczas spectrum chorób własnych. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż na pełną aprobatę Sądu zasługuje stanowisko organu odwoławczego uwzględniające treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13, OTK-A 2014, nr 9, poz. 104), w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Organ odwoławczy, powołując się na treść powyższego wyroku Trybunału, przeciwnie niż organ I instancji, prawidłowo uznał, że moment powstania u matki skarżącego niepełnosprawności nie może stanowić negatywnej przesłanki przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego. Na wstępie dalszej części rozważań należy podkreślić, iż od dnia 1 stycznia 2024 r. nastąpiła znacząca zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429) (dalej: ustawa o świadczeniu wspierającym) – uchylono m.in. art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zmianie uległa treść art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Obecnie nie jest również możliwe uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej z uwagi na sprawowanie opieki nad pełnoletnią osobą niepełnosprawną, zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W rozdziale 7 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym zatytułowanym: Przepisy przejściowe, dostosowujące i przepis końcowy, ustawodawca w art. 63 (ust. 1-3) wskazał, że: W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, Dz. U. z 2023 r. poz. 390, 658 i 852), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe (ust. 1). Osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4 (ust. 2). Osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności (ust. 3). W uzasadnieniu projektu ustawy o świadczeniu wspierającym wskazano, że nowe warunki w przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz zasiłku dla opiekuna zaczną obowiązywać od dnia 1 stycznia 2024 r. i dotyczyć będą wszystkich osób składających wnioski po raz pierwszy po tej dacie. Natomiast osoby, które nabyły lub nabędą prawo do ww. świadczeń opiekuńczych za okres przed wejściem w życie ustawy będą mogły zachować do nich prawo na zasadzie ochrony praw nabytych na podstawie przepisów przejściowych, o ile osoba z niepełnosprawnościami, nad którą jest sprawowana opieka, nie wybierze własnego świadczenia wspierającego (zob. Rządowy projekt ustawy o świadczeniu wspierającym, druk nr 3130, Sejm IX kadencji, https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/druk.xsp?nr=3130). Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 14 listopada 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu uchyliło w całości decyzję Burmistrza Warty z dnia 4 października i przyznało skarżącemu, od 1 września 2019 r. do 31 maja 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką S. O. Na skutek zmian powyższej decyzji przez organ I instancji skarżącemu przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do dnia wydania kolejnego orzeczenia o niepełnosprawności, jednak nie dłużej niż do 31 marca 2025 r. Jak ponadto wynika z akt sprawy skarżący wnioskiem z 31 stycznia 2025 r. zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast matka skarżącego, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Łodzi z dnia 21 stycznia 2025 r.). Organy procedując wniosek skarżącego w niniejszej sprawie nie wzięły powyższego pod uwagę w kontekście ochrony prawa nabytego, o którym mowa w art. 63 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. Przepisy te miały na celu zapewnienie stabilności i przewidywalności prawa, zatem ochrona praw nabytych wymaga respektowania praw wynikających z poprzednio wydanej decyzji ostatecznej, jeżeli decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego w odpowiednim trybie. Skoro skarżący miał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z aktywności zawodowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, co wynikało z decyzji wydanej w oparciu o przepisy obowiązujące do 31 grudnia 2023 r., to zasada ochrony praw nabytych oraz treść art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym, nakazują organom respektowanie tego prawa w odniesieniu do kolejnego wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, złożonego w warunkach określonych w tym przepisie. Zdaniem Sądu funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji przyznającej skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne, wydanej w oparciu o "stare" przepisy oznacza, że skarżący spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Ustalenie to jest wiążące dla organów rozpatrujących nowy wniosek, złożony w warunkach określonych w art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w wyniku rozpatrzenia nowego wniosku, byłaby dopuszczalna jedynie w przypadku jednoznacznego wykazania, że nastąpiła zmiana sytuacji faktycznej w porównaniu do tej, która stanowiła podstawę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego poprzednią decyzją. Innymi słowy, aby podważyć ochronę wynikającą z zasady ochrony praw nabytych, o której mowa w tym przepisie trzeba wykazać, że aktualnie sytuacja w zakresie opieki nad matką skarżącego jest zupełnie inna niż ta, która stanowiła podstawę przyznania poprzednio świadczenia pielęgnacyjnego z tego samego tytułu, a tego organy w niniejszej sprawie nie uczyniły (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 2 września 2025 r., II SA/Lu 367/25, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że podstawą odmowy przyznania skarżącemu przedmiotowego świadczenia był fakt, że matka skarżącego pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Okoliczności te nie są jednak nowymi wobec wniosku ocenionego przez Kolegium w decyzji z dnia 14 listopada 2019 r. z późniejszymi zmianami. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, zasada ochrony praw nabytych, wyrażona w art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym wyłącza możliwość rozpoznania niniejszej sprawy zgodnie z uchwałą NSA z 14 listopada 2022 r. o sygn. akt I OPS 2/22 (uchwała NSA z 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22, ONSAiWSA 2023, nr 1, poz. 2). Powyższa uchwała miałaby zastosowanie w sytuacji gdyby skarżący po raz pierwszy złożył wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 30 października 2024 r., II SA/Sz 649/24, CBOSA). W związku z powyższym organy w kontrolowanej sprawie dopuściły się naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniu wspierającym. Wskazane wyżej uchybienia powodują też, że organy obu instancji przeprowadziły przedmiotowe postępowanie z naruszeniem zasad określonych w art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań Sądu oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze powyższe ustalenia, bacząc by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcia odpowiadały prawu materialnemu. a.tp.