II SA/Łd 449/15
WyrokWSA w Łodzi2015-08-13
Skład orzekający: Barbara Rymaszewska, Czesława Nowak-Kolczyńska, Jolanta Rosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpoznając ponownie sprawę samowoli budowlanej, zastosował się do oceny prawnej i wskazań zawartych w poprzednim wyroku sądu administracyjnego, w szczególności w zakresie wyjaśnienia statusu dobudowanej ściany w 2005 roku?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej, rozpoznając ponownie sprawę samowoli budowlanej, naruszył art. 153 PPSA, ponieważ nie zastosował się w pełni do oceny prawnej i wskazań zawartych w poprzednim wyroku sądu administracyjnego. Sąd wskazał na konieczność rozstrzygnięcia, czy wybudowana w 2005 roku ściana stanowiła część budynku letniskowego, czy też była od niego odrębna, a organy obu instancji pominęły tę kwestię, skupiając się jedynie na przeznaczeniu terenu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na użytkowanie budynku rekreacji indywidualnej wybudowanego w latach 1988-1992 bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ pierwszej instancji wydał decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, którą utrzymał w mocy organ odwoławczy. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie art. 153 PPSA poprzez niezastosowanie się do wskazań zawartych w poprzednim wyroku WSA, który nakazywał wyjaśnienie statusu ściany dobudowanej w 2005 roku. Skarżąca podniosła również zarzuty dotyczące przeznaczenia terenu i zastosowania przepisów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz B. K. kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 13 sierpnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2015 roku sprawy ze skargi B. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie udzielenia pozwolenia na użytkowanie budynku rekreacji indywidualnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...], nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz B. K. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS
Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 42 ust. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: ustawa z 1974 r.) w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: ustawa) udzielił H. K. pozwolenia na użytkowanie budynku rekreacji indywidualnej (letniskowego) zlokalizowanego po wschodniej stronie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 11 (działka ewidencyjna nr 22).
Jak wynika z akt sprawy, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. stwierdził, iż opisany budynek rekreacji indywidualnej (letniskowy) wybudowano bez wymaganego pozwolenia na budowę, budowa została zrealizowana w latach 1988-1992. Nieruchomość stanowi przedmiot współwłasności B. K., H. K., S. K. i T. K.
Decyzją z dnia [...] organ I instancji działając na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy nakazał rozbiórkę ww. budynku. Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. K., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 472/12 oddalił skargę.
Ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę organ I instancji wydał postanowienie z dnia [...], którym w trybie art. 56 ust. 1 ustawy z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy nakazał stronom przedłożenie, we wskazanym terminie, dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego. Zakres obowiązku wynikającego z ww. postanowienia został zmieniony postanowieniem z dnia [...]
Przy podaniu z dnia 26 lipca 2013 r. H. K. przedłożyła opracowanie pn. "Inwentaryzacja budowlana budynku letniskowego i gospodarczego". Złożone dokumenty zostały uzupełnione podaniami H. K. i S. K.
W dniu 10 października 2013 r. w siedzibie organu I instancji H. K. ustnie do protokołu złożyła wniosek "o zalegalizowanie przedmiotowego budynku".
Decyzją z dnia [...] organ I instancji na podstawie art. 40 ustawy z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy nakazał wykonanie robót budowlanych niezbędnych do doprowadzenia spornego budynku do stanu zgodnego z przepisami. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...]. Po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 28 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Łd 96/14 uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Ponownie analizując sprawę organ I instancji wydał opisaną wyżej decyzję z dnia [...]. Wyjaśniając w jej uzasadnieniu, iż zgodnie z przepisem art. 28 ust. 1 ustawy roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Rozpatrywanych robót budowlanych nie sposób zakwalifikować do którejkolwiek z kategorii robót wymienionych enumeratywnie w przepisach art. 29-31 ustawy, zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Jak wynika ze zgromadzonego materiału, przedmiotowy budynek został wybudowany w latach 1988-1992. Stosownie do art. 103 ust. 1 ustawy skutki samowoli budowlanej polegającej na budowie obiektu budowlanego przed dniem 1 tycznia 1995 r. należy likwidować stosując środki prawne określone przepisami ustawy z 1974 r. Przepis art. 28 ust. 1 ustawy z 1974 r. także stanowi, że roboty budowlane, z wyjątkiem rozbiórek, można rozpocząć po uzyskaniu pozwolenia na budowę. Z kolei zgodnie z przepisem art. 37 ust. 1 ustawy z 1974 r. obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Przechodząc do meritum organ przypomniał, iż stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przy czym związanie organu oceną prawną sądu obejmuje nie tylko organ, którego działanie było bezpośrednio przedmiotem orzekania sądu ale także każdy inny organ orzekający w sprawie do czasu jej ostatecznego rozstrzygnięcia. Oznacza to, iż organ jest związany m.in. stanowiskiem, iż "Dla oceny zatem, czy zachodzi przesłanka z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. konieczne jest ustalenie przeznaczenia terenu, na którym położona jest zainwestowana nieruchomość od daty budowy".
Jak wynika z treści pisma Urzędu Miasta Ł. z dnia [...] lutego 2012 r., w latach 1977-1993, to jest w okresie budowy budynku rekreacji indywidualnej przy ul. A 11 w Ł., obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego województwa miejskiego [...], stanowiący zarazem plan ogólny [...] zespołu miejskiego, zatwierdzony uchwałą Rady Narodowej Miasta Ł. Nr [...] z dnia 28.03.1977 r. Jak wynika z ustaleń ww. planu, przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w jednostce planistycznej nr 20 - B. o funkcji podstawowej złożonej, to jest mieszkaniowo-usługowo-przemysłowej. Organ wywiódł, iż ze zgromadzonego materiału nie wynika, by rozpatrywana nieruchomość nie była przeznaczona pod zabudowę, względnie była przeznaczona pod zabudowę innego rodzaju, co pozwala na wyeliminowanie przesłanki określonej w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974 r.
Organ nie stwierdził okoliczności, które świadczyłyby o tym, że sporny budynek powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia. Z uwagi na charakter i przeznaczenie ww. obiektu nie powoduje on również niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Tym samym należy wykluczyć występowanie przesłanki, o której mowa w przepisie art. 37 ust. 1 ustawy z 1974 r., uniemożliwiającej prowadzenie postępowania legalizacyjnego.
Organ wskazał, iż w świetle powyższego zastosowanie w sprawie mógłby znaleźć przepis art. 40 ustawy z 1974 r., który stanowi, że w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzje nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Jednakże z treści dostarczonego przez strony opracowania pn. "Inwentaryzacja budowlana budynku letniskowego i gospodarczego" nie wynika, by zachodziła konieczność wykonania jakichkolwiek robót budowlanych dotyczących rozpatrywanego obiektu. W wyroku z dnia 28 maja 2014 r. w sprawie II SA/Łd 96/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi jednoznacznie wskazał, iż nie jest możliwe w ramach postępowania legalizacyjnego dotyczącego samowoli budowlanej dokonanej w latach 1988-1992 wydanie nakazu wykonania robót mających związek z odrębną samowolą, której inwestorzy dopuścili się w roku 2005. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do wydania decyzji określonych w art. 37 ust. 1 i art. 40 ustawy z 1974 r., organ I instancji jest zobligowany do zakończenia postępowania poprzez wydanie decyzji, o której mowa w art. 42 ustawy z 1974 r., to jest decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
Organ dodał, iż do "przepisów dotychczasowych" w rozumieniu art. 103 ust. 2 ustawy, należą niewątpliwie art. 37,38, 40 i 42 ustawy z 1974 r. W sytuacji stwierdzenia przez organ braku podstaw do orzeczenia nakazu rozbiórki z art. 37 oraz braku podstaw do nakazania wykonania robót w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem na podstawie art. 40, organ winien zakończyć postępowanie wydając w trybie art. 42 ustawy z 1974 r. decyzję o pozwoleniu na użytkowanie.
Zgodnie z przepisem art. 42 ust. 3 ustawy z 1974 r. podstawą do wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu. Przepisy ww. ustawy nie precyzują pojęcia "zdatność do użytkowania". Czyni to natomiast orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym wskazuje się, iż zdatnym do użytkowania jest taki obiekt budowlany, który spełnia wymogi prawa budowlanego i nie narusza uzasadnionych interesów osób trzecich, zdatność obiektu budowlanego do użytku właściwy organ stwierdza na podstawie zgromadzonej aktach dokumentacji technicznej. Organ I instancji zwrócił uwagę, iż z przedłożonego do akt opracowania – inwentaryzacji – wynika, że przedmiotowy budynek nadaje się do użytkowania i zamieszkania w miesiącach letnich, stan techniczny budynku nie stwarza zagrożenia dla przebywających w nim ludzi. Z uwagi na powyższe organ I instancji ocenił, iż w pełni zasadne jest rozstrzygnięcie w oparciu o przywołany art. 42 ust. 2 ustawy z 1974 r.
W terminie prawem przewidzianym odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. K. zarzucając naruszenie art. 7, art. 77 k.p.a., art. 37, art. 40 i art. 42 ustawy z 1974 r. poprzez błędną interpretację i zastosowanie oraz art. 103 ust. 2 ustawy poprzez błędne zastosowanie. Nadto niezastosowanie się do wskazówek zawartych w decyzjach organu II instancji dotychczas wydanych.
Decyzją z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 42 ust. 3 ustawy z 1974 r., art. 103 ust. 2 ustawy utrzymał w mocy decyzję PINB z dnia [...].
Przywołując w uzasadnieniu dotychczasowy przebieg postępowania oraz stanowisko wyrażone przez WSA w Łodzi w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 maja 2014 r., organ odwoławczy podzielił w pełni ocenę organu I instancji. Podkreślił, iż sprawa dotyczy samowoli budowlanej dokonanej w latach 1988-1992, tj. przed rokiem 1995, zatem znajdują zastosowanie przepisy ustawy z 1974 r., co wynika z art. 103 ust. 2 ustawy. Powyższe obligowało organ stopnia powiatowego do przeprowadzenia postępowania na podstawie przepisów art. 37, art. 40 i art. 42 ustawy z 1974 r. Organ I instancji dokonując ponownie analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego pod kątem ustalenia przeznaczenia terenu, na którym położona jest zainwestowana nieruchomość od daty budowy, na podstawie pisma Urzędu Miasta Ł. z dnia 27 lutego 2012 r. oraz wypisu i wyrysu z obowiązującego w latach 1977-1993 planu zagospodarowania przestrzennego województwa miejskiego [...] stanowiącego zarazem plan ogólny [...] zespołu miejskiego, zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Rady Narodowej Miasta Ł. stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w jednostce planistycznej Nr 20 - B. o funkcji mieszkaniowo - usługowo - handlowej. W ocenie organu odwoławczego organ stopnia powiatowego w sposób prawidłowy wydał kwestionowaną decyzję, albowiem z zapisów obowiązującego zarówno w dacie budowy jak i obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie wynika, aby budowa na przedmiotowej nieruchomości budynku letniskowego nie była dozwolona. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika również, aby przedmiotowy obiekt powodował niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Ponadto z przedłożonej inwentaryzacji budowlanej nie wynika, aby w rzeczonym obiekcie budowlanym konieczne były do wykonania roboty budowlane w celu doprowadzenia do zgodności z przepisami. Ziściły się zatem przesłanki umożliwiające legalizację przedmiotowego budynku letniskowego, tj. obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym jest przeznaczony pod tego rodzaju zabudowę oraz nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Ponadto z przedłożonej inwentaryzacji budowlanej budynku letniskowego wynika, że obiekt nadaje się do użytkowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi B. K. zarzuciła naruszenie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niezastosowanie się do ocen zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 maja 2014 r., art. 103 ust. 2 ustawy poprzez nie wyjaśnienie statusu wybudowanej ściany w 2005 r. wskazującej na rozbudowę popełnionej samowoli, art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974 r. poprzez przyjęcie, że przedmiot postępowania jest zlokalizowany zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, art. 42 ustawy z 1974 r. poprzez zastosowanie bez uprzedniego nakazania dokonania zmian i przeróbek na podstawie art. 40 ustawy z 1974 r. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji PINB z dnia [...] oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zdaniem skarżącej w dalszym ciągu nie wyjaśniono statusu wybudowanej w bezpośrednim zbliżeniu do ściany wschodniej budynku letniskowego przedłużenia ściany wschodniej pomieszczenia gospodarczego. W zawartym uzasadnieniu do wyroku sygn akt II SA/Łd 96/14, WSA w Łodzi uznał, że wyjaśnienia wymaga status wspomnianej ściany, gdyż gdyby przyjąć, że stanowi ona ścianę budynku letniskowego to brak byłoby podstaw do zastosowania art. 103 ust 2 obecnie obowiązującego prawa budowlanego, a w przypadku przyjęcia, że ściana ta nie dotyczy budynku letniskowego nie pozwala na legalizacje dokonanej w 1988-1992r samowoli. Organy budowlane obu instancji nie zastosowały się do wskazań zawartych w cyt. wyroku. Strona zauważyła, iż obowiązujący w latach 1977-1993 plan zagospodarowania przestrzennego województwa miejskiego [...], stanowiący zarazem plan ogólny [...] zespołu miejskiego zatwierdzony uchwałą Nr [...] Rady Narodowej Miasta Ł. nie jest planem właściwym dla przedmiotowej nieruchomości i tym samym powoływanie się na ten plan jest błędne. Jak stwierdził [...]WINB w decyzji 92/2007 obiekt położony jest w określonej w tym planie jednostce planistycznej, ale jednostka ta o podstawowej funkcji mieszkaniowo-przemysłowo-rekreacyjnej i powierzchni 26km² składa się z terenów o różnym przeznaczeniu, a na wyrysie do tego planu położenie obiektu określono w obrębie terenu oznaczonego jako zieleń. W piśmie Wydziału Urbanistyki i Architektury Miasta Ł. z dnia 30 października 2006 r. stwierdzono, że działka o nr ewid 22 znajduje się w obrębie geodezyjnym [...], znajdowała się w jednostce planistycznej nr 19 T.-Z. na terenach zieleni, poza terenami letniskowymi i wypoczynkowymi. W świetle powyższego należy uznać, że organa nadzoru budowlanego nie wyjaśniły kwestii przeznaczenia terenu, na którym położona jest zainwestowana nieruchomość od daty budowy. Także budzi zastrzeżenia ocena zgodności przedmiotowej samowoli z obecnie obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego zawarta w skarżonej decyzji, co potwierdzone zostało w wyroku WSA w Ł. Kończąc strona zaznaczyła, iż udzielenie pozwolenia na użytkowanie na podstawie art 42 ustawy z 1974r w przypadku nie wyeliminowania przesłanki z art. 37 ust 1 pkt 1 oraz nie wyjaśnienia statusu dobudowanej ściany wschodniej (o której mowa w uzasadnieniu do postanowienia 303/2005 PINB w Ł.) nie pozwala na przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego na podstawie ustawy z 1974 roku oraz przyjęcia za poprawne zastosowanie art. 103 ust 2 ustawy. Nadto skoro organy prowadzą dwa odrębne postępowania dotyczące budynku letniskowego i gospodarczego, to winny być sporządzone dwie odrębne inwentaryzacje budowlane.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł. nie znajdując uzasadnienia dla zarzutów skargi, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Z uwagi na ustalenie, iż niniejsza sprawa była już przedmiotem kontroli tutejszego Sądu w pierwszej kolejności godzi się podkreślić, iż zgodnie z przepisem art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Niezastosowanie się organu administracji publicznej do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania traktować trzeba jako naruszenie normy prawa materialnego. Uznanie określonej okoliczności, jej sprecyzowanie, jako element oceny stanu faktycznego nie może naruszać art. 153 p.p.s.a., normującego zasadę związania organu administracji oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w wyroku sądu administracyjnego. Ocena prawna wiąże w danej sprawie, natomiast związanie prawomocnym wyrokiem może odnosić się do innych postępowań w zakresie, w jakim rozstrzyga określoną kwestię prawną, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie (vide: wyrok NSA z dnia 20 lipca 2005 r., sygn. akt II GSK 104/05; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Po 1401/13; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 347/13 - dostępny, jak i pozostałe orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić przy tym należy, że ocena prawna wiąże nie tylko organy, ale i sąd ponownie rozpoznający sprawę. Związanie sądu, co wyraźnie akcentuje się nie tylko w orzecznictwie, ale i w piśmiennictwie, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2011, str. 544 i nast.).
Uwzględniając powyższe, analiza kontrolowanych rozstrzygnięć wymagała oceny, czy w przedmiotowej sprawie organ administracji publicznej w pełni wywiązał się z obowiązku zastosowania oceny prawnej wyrażonej przez tutejszy Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 maja 2014 r. sygn.akt II SA/Łd 96/14.
Lektura wytycznych zawartych w uzasadnieniu przywołanego orzeczenia Sądu w kontekście argumentów uzasadnienia aktualnie zaskarżonej decyzji budzi wątpliwości, co do pełnego ich uwzględnienia. Bezsprzecznie organy obu instancji skupiły się jedynie na części wytycznych Sądu związanych z wątpliwością co do wykluczenia przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 1974 r. oraz niezbędnością ustalenia przeznaczenia terenu, na którym znajduje się sporny budynek, w dacie budowy tegoż obiektu. Organy zupełnie pominęły wskazania Sądu w zakresie niezbędności rozstrzygnięcia, czy wybudowana samowolnie w 2005 roku ściana stanowi ścianę budynku letniskowego, czy też nie jest związana z tym obiektem. Jak słusznie zauważył wówczas Sąd w zależności od rozstrzygnięcia tej kwestii w grę będą wchodziły przepisy ustawy z 1974 roku lub aktualnie obowiązujące jeżeli organ na podstawie materiału dowodowego jednoznacznie ustali, iż samowola budowlana jako ciąg zdarzeń faktycznych miała miejsce na przestrzeni lat 1988-2005. Niemniej jednak z materiału sprawy nie wynika aby organy, tak I jak i II instancji, zajęły się rozstrzygnięciem tych wątpliwości, co za tym, w opisanym zakresie niewątpliwie uchybiły art. 153 p.p.s.a. co czyni zasadnym zarzuty skargi podniesione w odniesieniu do tej kwestii.
W ocenie Sądu nie zasługuje zaś na uwzględnienie zarzut skargi, kwestionujący prawidłowość zobowiązania do przedłożenia jednej, wspólnej inwentaryzacji budowlanej dla budynku letniskowego i gospodarczego. Podobnie, jak w toku wcześniejszej kontroli sądowej, tak i obecnie złożenie jednej inwentaryzacji jednego dokumentu nie stoi w sprzeczności z odpowiednimi przepisami prawa.
Uwzględniając, iż w toku ponownej analizy akt sprawy organy po wtóre obwiązane będą uwzględnić ocenę prawną i wytyczne zawarte w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia, dodać należy, iż jeżeli organ stwierdzi, że inwestor zrealizował obiekt bez pozwolenia na budowę, ale na terenie, na którym dopuszczalna była tego rodzaju zabudowa, to nie było podstaw do wydania nakazu rozbiórki, chyba że zachodziła przesłanka określona w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1974 r. W takim wypadku organ mógł prowadzić postępowanie zmierzające do legalizacji tego obiektu na podstawie art. 40 ustawy z 1974 r. Przepis ten stanowił, że w razie wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy organ administracji wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Przepis ten jednak miał zastosowanie wówczas, gdy obiekt zrealizowano bez pozwolenia na budowę i niezgodnie z innymi przepisami niż przepisy o planowaniu przestrzennym (przykładowo z przepisami dotyczącymi warunków technicznych). Jeżeli natomiast obiekt wybudowano bez pozwolenia na budowę, ale zgodnie z przepisami zarówno z zakresu planowania przestrzennego, jak i innymi, to organ nie miał podstaw do prowadzenia postępowania w trybie art. 37 ustawy z 1974 r. ani na podstawie art. 40 i art. 42 ust. 1 tej ustawy. Ten ostatni przepis przewidywał obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie - jako decyzji kończącej postępowanie w sprawie likwidacji samowoli budowlanej - tylko w odniesieniu do obiektów, co do których wydano nakaz przewidziany w art. 40 tej ustawy (uchwała NSA z dnia 16 grudnia 2013 r., sygn. akt II OPS 2/13).
Reasumując, ponownie analizując materiał dowodowy, w miarę potrzeby uzupełniony, organy obowiązane będą rozstrzygnąć opisane wątpliwości. Jednocześnie prowadząc postępowanie winny uwzględnić obowiązujące zasady postępowania administracyjnego oraz zastosować właściwe przepisy prawa materialnego a motywy rozstrzygnięcia przywołać zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.
Z uwagi na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd rozstrzygnął w pkt 2 sentencji, w oparciu o art. 152 p.p.s.a., zaś w pkt 3 sentencji postanowił o zwrocie kosztów postępowania, w myśl art. 200 p.p.s.a.
LS
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło