II SA/Łd 454/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2008 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...]; 2. przyznaje adwokatowi B. M., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] lokal [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych, stanowiącą opłatę skarbową od pełnomocnictwa, łącznie kwotę 309,80 (trzysta dziewięć 80/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi B. M. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. LS Ostateczną decyzją z dnia [...] r. znak [...] Prezydent Miasta Ł. przyznał A.M. zaliczkę alimentacyjną na syna M.M. w kwocie 250 zł miesięcznie na okres od dnia 1 września 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2008 r. Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Prezydent Miasta Ł. zmienił własną decyzję z dnia [...] r. w zakresie okresu przysługiwania świadczenia i przyznał zaliczkę alimentacyjną na dziecko M.M. na okres od dnia 1 września 2007 r. do dnia 30 września 2008 r. Wskazana decyzja stała się ostateczna. Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 104 i art. 163 K.p.a., art. 2 pkt 5 lit. a, art. 10a oraz art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 1390, poz. 992 ze zm.), zarządzenia Nr 802/V/07 Prezydenta Miasta Ł. z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. do prowadzenia postępowania wobec dłużników alimentacyjnych oraz postępowania w sprawach zaliczek alimentacyjnych, a także do wydawania decyzji w tych sprawach zmienił własną decyzję z dnia [...] r., zmienioną następnie decyzją z dnia [...] r. w ten sposób, że przyznał A.M. zaliczkę alimentacyjną na syna M.M. na okres od dnia 1 września 2007 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, organ orzekający wskazał, iż na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 29 stycznia 2008 r. przez pracownika socjalnego Filii MOPS Ł. ustalono, że wnioskodawczyni od grudnia 2007 r. wychowuje dzieci N.M. oraz M.M. wraz z ich ojcem M.M. Z tego też powodu zaliczka alimentacyjna przysługiwała stronie do dnia 31 grudnia 2007 r. W odwołaniu od powyższej decyzji, A.M. podniosła, iż były mąż M.M. jest zameldowany na ul. A. 45 w lokalu nr 13, choć nie przebywa w nim i nie wychowuje razem z nią ich wspólnych dzieci. Odwiedza dzieci, bo tak orzekł Sąd Rejonowy. Odwołująca wniosła o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z sąsiadami na okoliczność ewentualnego zamieszkiwania byłego męża w zajmowanym przez nią mieszkaniu. Zdaniem strony, skoro organ nie wyjaśnił w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, czy były mąż faktycznie z nią mieszka i wychowuje ich dzieci, to nie było żadnych podstaw prawnych do wstrzymania wypłaty zaliczki alimentacyjnej. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 2 pkt 1 i pkt 5, art. 7 ust. 1 i ust. 2, art. 8 ust. 3, art. 10a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W jej uzasadnieniu, Kolegium stwierdziło, iż z przeprowadzonego w dniu 18 stycznia 2008 r. przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej Filia Ł. z A.M. i M.M. wywiadu środowiskowego jednoznacznie wynika, że M.M. zamieszkuje wspólnie z rodziną i współuczestniczy w wychowywaniu dzieci. Odwołująca prawidłowo powiadomiona o wszczęciu postępowania, w dniu 29 lutego 2008 r. oświadczyła, iż mąż jest tylko zameldowany w lokalu nr 13 przy ul. A. 45, nie utrzymuje dzieci, choć wyrokiem sądu jest zobowiązany wychowywać wspólnie z nią dzieci. Powyższe oświadczenie, w ocenie Kolegium, jest niewiarygodne. Zdaniem organu odwoławczego, skoro wnioskodawczyni w dniu 29 lutego 2008 r. oświadczyła, że nie utrzymuje wspólnie z mężem dzieci i z nim nie mieszka, mimo, że M.M. jest u niej zameldowany, ale czuje się zobowiązana wyrokiem sądu do wychowywania wspólnie z nim dzieci, a M.M. w dniu 18 stycznia 2008 r. oświadczył, iż wspólnie mieszka i wychowuje dzieci z A.M. od grudnia 2007 r., to zachodziła konieczność zmiany wydanych w sprawie decyzji dotyczących przyznania zaliczki alimentacyjnej, skoro niespornym jest, że wnioskodawczyni nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem wspólnie z byłym mężem zamieszkuje i wychowuje ich dzieci N. i M.M. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, A.M. powtórzyła zarzuty z odwołania od decyzji organu I instancji i wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji. Dodała, iż podczas wywiadu środowiskowego pracownik pytał ją, czy mąż był u niej w święta w domu. W odpowiedzi wyjaśniła, iż mąż był z wizytą u dzieci. Mimo takiej odpowiedzi, pracownik zapisał w wywiadzie, że mąż od grudnia 2007 r. przebywa u niej w domu. Gdy przed podpisaniem wywiadu zwróciła uwagę na niezgodny ze stanem faktycznym zapis, pracownik oświadczył, iż nie ma to wpływu na otrzymywaną z MOPS pomoc społeczną. Podkreśliła, że nie może zabronić byłemu mężowi kontaktów z dziećmi, jednakże traktowanie odwiedzin byłego męża jako wspólnego zamieszkiwania z nią i wychowywania dzieci jest niedopuszczalne i nie może skutkować podstawą do odmowy wypłaty zaliczki alimentacyjnej. Skarżąca zarzuciła ponadto, iż Kolegium nie ustosunkowało się do jej wniosków dowodowych zawartych w odwołaniu od decyzji I instancji, czym naruszyło art. 7 i 77 K.p.a. oraz uniemożliwiło jej wzięcie czynnego udziału w postępowaniu przez organem II instancji i wypowiedzenie się przed wydaniem decyzji w kwestii zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, naruszając tym samym art. 10 K.p.a. oraz art. 8 K.p.a. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach wspomnianej kontroli sąd ocenia zaskarżony akt administracyjny pod kątem jego zgodności z przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Podkreślić przy tym trzeba, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosuje ponadto przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135). W następstwie powyższego, Sąd może skargę oddalić w trybie art. 151 ustawy, gdy uzna, że zaskarżony akt administracyjny odpowiada prawu, bądź też może skargę uwzględnić i uchylić sporny akt administracyjny w całości lub w części, gdy stwierdzi, że w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit b), bądź też stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c). W rozpoznawanej sprawie Sąd zobligowany był uwzględnić skargę A.M., jednakże z nieco innych przyczyn, aniżeli w niej podniesione. Mianowicie, Sąd stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego określone zostały enumeratywnie w przepisach art. 145 § 1 pkt 1-8 K.p.a. oraz art. 145 a K.p.a. Stosownie do treści drugiego z powołanych przepisów, można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W orzecznictwie sądów administracyjnych, które zresztą skład orzekający w pełni podziela przyjmuje się, że zaistnienie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny także wtedy, gdy podstawa wznowienia postępowania administracyjnego nie istniała w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 czerwca 2004 r. sygn. akt II SA/Gd 430/01 - LEX nr 299433; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Łodzi z dnia 29 września 1999 r. sygn. akt I SA/Łd 1327/97 - LEX nr 43929; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 1999 r. sygn. akt II SA 1027/99- LEX nr 46809; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 1999 r. sygn. akt II SA 1240/99 - LEX nr 46808). Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia właśnie na gruncie rozpoznawanej sprawy. Jak zostało to już wcześniej zauważone, Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 r. wydanym w sprawie o sygn. akt P 18/06 rozstrzygnął kwestię konstytucyjności art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732) w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), które to przepisy stanowiły podstawę prawną zaskarżonej do Sądu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. zmieniającej decyzję przyznającą zaliczkę alimentacyjną na rzecz M.M. w zakresie czasookresu jej pobierania. W tym stanie rzeczy, nie budzi wątpliwości fakt, iż przedmiotowa sprawa została rozstrzygnięta w oparciu o przepisy niezgodne z Konstytucją i powinna zostać ponownie rozpoznana w zgodzie z wartościami i zasadami konstytucyjnymi, w nowym stanie prawnym ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Skoro zatem w niniejszej sprawie stwierdzono naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to Sąd zobligowany był wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O powyższym Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 250 powołanej ustawy w zwązku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), Sąd orzekł o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, zaś w oparciu o art. 152. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. B.C.