II SA/Łd 454/09

Dnia 6 października 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Beata Czyżewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości Zakładów A SA z siedzibą w T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. LS Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. na podstawie art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 k.p.a. odmówiło A. S.A. w upadłości w T. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. znak [...] w sprawie nabycia prawa użytkowania wieczystego i własności budynków. Jak wynika z uzasadnienia w/w rozstrzygnięcia decyzją z dnia [...] r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. umorzyło postępowanie odwoławcze wszczęte z odwołania A S.A. w T. od decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. w przedmiocie nabycia prawa użytkowania wieczystego i własności budynków. Kolegium ustaliło bowiem, że Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia 4 listopada 2008 r. sygn. akt V GU 10/08 ogłosił upadłość A. S.A. w T., w celu likwidacji majątku i od tego dnia Zarząd Spółki utracił prawo do jej reprezentowania w sprawach dotyczących majątku upadłego. Złożenie w dniu 6 listopada 2008 r. przez A. S.A. odwołania podpisanego przez Prezesa Zarządu Spółki, było więc nieskuteczne. Dalej Kolegium stwierdziło, że skoro działania upadłego podjęte po ogłoszeniu upadłości pozbawione są mocy w stosunku do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, na sposób rozstrzygnięcia sprawy, nie miał wpływu fakt, że w piśmie z dnia 15 grudnia 2008 r. Syndyk masy upadłości D.G. oświadczyła, iż wstępuje do postępowania administracyjnego z wniosku upadłego o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości i własności budynków oraz popiera, jako zasadne, odwołanie upadłego. W szczególności nie miał zastosowania przepis art. 144 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego mówiący o dalszym prowadzeniu postępowań administracyjnych przez syndyka lub przeciwko niemu. Według Kolegium, nic nie zmieniłoby także potraktowanie pisma Syndyka, jako odwołania od kwestionowanej decyzji Prezydenta, gdyż jego wniesienie nastąpiłoby ze znacznym uchybieniem terminu. Decyzja Kolegium została odebrana przez Syndyka D.G. w dniu 19 lutego 2009 r. W dniu 11 marca 2009 r. Syndyk Masy Upadłości A. S.A. w T. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta T., podnosząc, że brak jest jakiejkolwiek współpracy zarządu upadłego z syndykiem. Zarząd upadłego powinien wydać syndykowi cały swój majątek, a także wszystkie dokumenty dotyczące jego działalności, majątku oraz rozliczeń, w szczególności księgi rachunkowe, inne ewidencje prowadzone dla celów podatkowych i korespondencję. Jednak przekazanie takie do chwili obecnej nie nastąpiło. Po otrzymaniu decyzji Kolegium z dnia [...] r. w sprawie umorzenia postępowania odwoławczego wszczętego odwołaniem złożonym przez zarząd upadłego w dniu 6 listopada 2008 r., syndyk podjął czynności w celu sprawdzenia okoliczności zawartych w uzasadnieniu decyzji. Niestety w dokumentacji upadłego nie ma dowodu na okoliczność sposobu i terminu złożenia odwołania. Dlatego też w dniu 10 marca 2009 r., wobec niemożności nawiązania kontaktu z zarządem upadłego i ustaleniu po osobistym przeszukaniu dokumentacji upadłego, że brak w niej dokumentów, z których wynikałoby, że zarząd złożył odwołanie w czasie przed ogłoszeniem upadłości lub usprawiedliwione było złożenie po tym terminie lub składał wnioski procesowe w tym zakresie, Syndyk podjął decyzję o złożeniu niniejszego wniosku. Analizując zatem wniosek o przywrócenie terminu w kontekście art. 58 k.p.a. Kolegium podkreśliło, że decyzja organu II instancji z dnia [...] r., z której Syndyk dowiedział się, o nieskuteczności wniesionego przez zarząd upadłego odwołania od decyzji Prezydenta Miasta T., została doręczona Syndykowi w dniu 19 lutego 2009 r., podczas gdy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony dopiero w dniu 11 marca 2009 r. W ocenie Kolegium, Syndyk uchybił siedmiodniowemu terminowi do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, co oznacza, że nie jest spełniona jedna z przesłanek, od których zależy przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Syndyk Masy Upadłości A. S.A. w T. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Według Syndyka, Kolegium błędnie określiło jako stronę postępowania w sprawie wniosku o przywrócenie terminu A. S.A. w upadłości w T. Po ogłoszeniu upadłości w miejsce praw i obowiązków upadłego wstąpił Syndyk i dlatego też Syndyk winien być oznaczony jako strona przedmiotowego postępowania. Poza tym, wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Organ błędnie bowiem przyjął, że przyczyna uchybienia terminu ustała wcześniej, nie powołując jednak w uzasadnieniu okoliczności, które stanowiły podstawę takiego rozstrzygnięcia. Strona skarżąca dodała przy tym, że postępowanie upadłościowe napotyka na wiele przeszkód, w tym na brak współpracy upadłego lub jego organów z Syndykiem i wiąże się z niszczeniem dokumentacji upadłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Do kompetencji sądu administracyjnego należy ocena zaskarżonego aktu administracyjnego (decyzji, postanowienia) pod kątem jego zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem rozważań Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. odmawiające A. S.A. w upadłości w T. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. w sprawie nabycia prawa użytkowania wieczystego i własności budynków. W pierwszej kolejności godzi się wskazać, że przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej zostały unormowane w art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) – w skrócie k.p.a. W myśl wspomnianego przepisu w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Wobec powyższego unormowania bezspornym jest, iż przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest prawnie możliwe w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków. Po pierwsze, strona zainteresowana winna złożyć do organu wniosek o przywrócenie terminu. Po drugie, w rzeczonym wniosku winna uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Po trzecie, prośbę (wniosek) o przywrócenie terminu powinna wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. I wreszcie po czwarte, wraz z omawianym wnioskiem strona zobligowana jest dopełnić czynności, co do której uchybiła terminowi. Niespełnienie któregokolwiek z tych warunków nakłada na organ administracji publicznej obowiązek wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Jednocześnie wyjaśnić w tym miejscu trzeba, że zgodnie z utrwalonym już poglądem doktryny i orzecznictwa sądów administracyjnych do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Natomiast do takich okoliczności nie można w szczególności zaliczyć: oczekiwania na poradę radcy prawnego czy adwokata, przebywania poza granicami kraju prezesa spółki oraz zaniedbań pozostałych członków zarządu upoważnionych do jej reprezentowania, równoczesnej nieobecności w pracy osób uprawnionych do wydawania dyspozycji uiszczenia wpisu sądowego, zaniedbań pracownika odpowiedzialnego za sprawy napływającej korespondencji czy też za załatwianie konkretnych spraw, omyłki sekretarki, spraw wewnętrznej organizacji spółki i doboru przez spółkę pracowników, trudności lokalowych i trudności zebrania zarządu (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2006 r. sygn. akt II OSK 1397/05 - Lex nr 315129, wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 października 2005 r. sygn. akt I SA/Wa 1485/04 - Lex nr 191273, postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r. sygn. akt V SA 793/02 – publ. M.Prawn. 2002/23/1059, wyrok NSA z dnia 19 września 2000 r. sygn. akt I SA 1072/00 - Lex nr 55307, wyrok NSA z dnia 9 marca 2000 r. sygn. akt I SA/Gd 1288/99 - Lex nr 44331, postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2000 r. sygn. akt III SA 8291/98 – Lex nr 40385, wyrok NSA z dnia 30 lipca 1999 r. sygn. akt III SA 7201/98 – Lex nr 39757, wyrok NSA z dnia 24 marca 1998 r. sygn. akt V SA 878/97- Lex nr 59676, wyrok NSA z dnia 23 marca 1998 r. sygn. akt II SA 1608/97 – Lex nr 41838, postanowienie NSA z dnia 16 maja 2002 r. IV SA 1121/2002 - LexPolonica nr 356757, wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1997 r. sygn. akt III SA 207/96 - LexPolonica nr 339396). A zatem, przywrócenie terminu może mieć miejsce w sytuacji, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a. musi się więc odbywać z odwołaniem do okoliczności konkretnego przypadku. Sąd analizując zgromadzoną w niniejszej sprawie dokumentację pod kątem poczynionych wyżej uwag stwierdził, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. została doręczona Syndykowi A. S.A. w upadłości – D.G. w dniu 19 lutego 2009 r. Dowodem na powyższe jest zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji, na którym widnieje własnoręczny podpis Syndyka. Co istotne, z motywów doręczonego aktu administracyjnego Syndyk dowiedział się o nieskuteczności wniesionego przez zarząd upadłego odwołania. Rację ma wobec tego Kolegium twierdząc, iż od tego właśnie dnia należało liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W tym bowiem dniu ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania został jednak wniesiony w dniu 12 marca 2009 r., czyli jak słusznie zauważyło Kolegium po upływie terminu, o którym stanowi art. 58 § 2 k.p.a. Skoro zatem termin z art. 58 § 2 k.p.a. nie został dochowany, a do przywrócenia terminu konieczne jest łączne spełnienie wszystkich wspomnianych na wstępie rozważań przesłanek, to organ nie mógł postąpić inaczej jak tylko wydać postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W tym miejscu godzi się wyjaśnić, iż kwestia współpracy upadłego lub jego organów z Syndykiem oraz wewnętrznej organizacji spraw upadłego nie są – w ocenie Sądu - okolicznościami, które mogłyby skutkować przywróceniem terminu do wniesienia odwołania. Skład orzekający odnosząc się w następnej kolejności do podstawowego zarzutu skargi, jakim jest błędne określenie przez SKO strony niniejszego postępowania, zauważył, iż rację ma Syndyk twierdząc, że status strony w postępowaniu prowadzonym po ogłoszeniu upadłości zdeterminowany jest przepisami ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. nr 60, poz. 535 ze zm.), a w szczególności treścią art. 144 tej ustawy, powodując, że podstawienie syndyka w miejsce upadłego ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Na mocy art. 144 Prawa upadłościowego i naprawczego postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Syndyk jest zatem stroną w znaczeniu formalnym (procesowym), podczas gdy stroną w znaczeniu materialnym pomimo ogłoszenia upadłości pozostaje upadły. On bowiem jest podmiotem stosunku prawnego na tle którego wyniknął spór. Prowadzenie sporu przez syndyka odbywa się na rzecz upadłego. Takie stanowisko zostało potwierdzone zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i w piśmiennictwie przedmiotu (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 21 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Bd 54/07 –Lex nr 235025, Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz. A. Jakubecki, F. Zedler, Zakamycze 2003). W tym stanie rzeczy, okoliczność, że w postępowaniu przed Kolegium doszło do uchybienia przepisów postępowania, nie ma - zdaniem Sądu - istotnego wpływu na wynik sprawy. Syndyk masy upadłości w osobie D.G. brał bowiem udział w toczącym się postępowaniu, skorzystał również z prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego, realizując swoje uprawnienia wynikające z unormowań prawa upadłościowego i naprawczego. Uchylenie zaskarżonego postanowienia jedynie z tego powodu, że jako strona rzeczonego postępowania zostały wskazane A. SA w upadłości, w sytuacji gdy ów akt administracyjny faktycznie doręczono syndykowi, prowadziłoby ostatecznie do wydania postanowienia tej samej treści, tyle że skierowanego do syndyka masy upadłości, który i tak działa na rzecz upadłego, choć w imieniu własnym. Tożsamy zresztą pogląd zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyrokach z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 1115/08 oraz z dnia 23 kwietnia 2009 r. sygn. akt III SA/Gl 1171/08. Z tych wszystkich powodów Sąd uznał za zasadne oddalenie skargi, o czym orzekł w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. B.C.