II SA/Łd 462/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2008 r. sprawy ze skargi N. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...]; 2. przyznaje adwokatowi K. S., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi K. S. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. LS Decyzją z dnia [...] nr [...], Prezydent Miasta Ł. zmienił decyzję ostateczną Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...], zmienioną uprzednio decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] orzekającą o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej na rzecz N. M. w części dotyczącej okresu przysługiwania tego świadczenia w ten sposób, że przyznał zaliczkę alimentacyjną na rzecz wnioskodawczyni na okres od 1 września 2007 r. do 31 grudnia 2007 r. W rozpoznawanej sprawie, na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, że A. M. wychowuje dzieci N. M. i M. M. wspólnie z ich ojcem M. M. od grudnia 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że ponieważ na podstawie przepisów art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732 z późn. zm.) oraz art. 3 pkt 17 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późn. zm.) osobą uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego jest osoba wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych A. M., wychowującej co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem od grudnia 2007 r., zaliczka alimentacyjna nie przysługuje od dnia 1 stycznia 2008 r. N. M. od powyższej decyzji złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie zaliczki alimentacyjnej od miesiąca lutego 2008 r. Skarżąca uzasadniła wniosek faktem, że jej ojciec M. M. wprawdzie jest zameldowany w mieszkaniu wraz z jej matką A. M., ale nie przebywa obecnie w tym mieszkaniu. Ponadto ojciec, na podstawie wyroku Sądu Rejonowego, był uprawniony do kontaktów z dziećmi, lecz nie wychowywał ich wspólnie z matką. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 2 pkt 1 i pkt 5, art. 7 ust. 1 i ust 2, art. 8 ust. 3, art. 10 a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, art. 3 pkt 17 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że M. M. zamieszkuje wspólnie z rodziną i uczestniczy w wychowywaniu dzieci. W trakcie wszczętego przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w sprawie ustalono bowiem, że matka odwołującej, A. M. w dniu [...] złożyła oświadczenie, w którym stwierdziła, iż czuje się zobowiązana wyrokiem sądu do wychowywania dzieci wspólnie z ich ojcem, zaś M. M. wyraźnie stwierdził w oświadczeniu z dnia 18 grudnia 2008 r., że wspólnie z A. M. mieszka i wychowuje dzieci, poczynając od miesiąca grudnia 2007 r. Na powyższą decyzję N. M. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżąca odwołała się do przeprowadzonego przez pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia Ł. – G. w dniu 29 stycznia 2008 r. wywiadu środowiskowego, którego treść, jej zdaniem, nie odpowiada stanowi faktycznemu. W ocenie skarżącej sprawę potraktowano zbyt ogólnie. Skarżąca postawiła organom zarzut naruszenia art. 7 i 77 k. p. a. poprzez nierzetelne i niekompletne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło zarzutów skargi i wniosło o jej oddalenie, powtarzając stanowisko i argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 r., wydanym w sprawie o sygn. akt P 18/06, Trybunał Konstytucyjny orzekł m. in., że art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim oraz osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. nr 2, poz. 11). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach wspomnianej kontroli sąd ocenia zaskarżony akt administracyjny pod kątem jego zgodności z przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Podkreślić przy tym trzeba, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosuje ponadto przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a.). W następstwie powyższego, Sąd może skargę oddalić w trybie art. 151 p.p.s.a., gdy uzna, że zaskarżony akt administracyjny odpowiada prawu, bądź też może skargę uwzględnić i uchylić sporny akt administracyjny w całości lub w części, gdy stwierdzi, że w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit b p.p.s.a.), bądź też stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie Sąd zobligowany był uwzględnić skargę N. M., jednakże z innych przyczyn, aniżeli w niej podniesione. Mianowicie, Sąd stwierdził naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego określone zostały enumeratywnie w przepisach art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a. oraz art. 145 a k.p.a. Stosownie do treści drugiego z powołanych przepisów, można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W orzecznictwie sądów administracyjnych, które zresztą skład orzekający w pełni podziela przyjmuje się, że zaistnienie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny także wtedy, gdy podstawa wznowienia postępowania administracyjnego nie istniała w chwili podejmowania zaskarżonej decyzji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 czerwca 2004 r. sygn. akt II SA/Gd 430/01 - LEX nr 299433; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Łodzi z dnia 29 września 1999 r. sygn. akt I SA/Łd 1327/97 - LEX nr 43929; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 1999 r. sygn. akt II SA 1027/99- LEX nr 46809; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 1999 r. sygn. akt II SA 1240/99 - LEX nr 46808). Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia właśnie na gruncie rozpoznawanej sprawy. Jak zostało to już wcześniej zauważone, Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 r. wydanym w sprawie o sygn. akt P 18/06 rozstrzygnął kwestię konstytucyjności art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732) w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), które to przepisy stanowiły podstawę prawną zaskarżonej do Sądu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], zmieniającej decyzję przyznającą zaliczkę alimentacyjną na rzecz N. M. w zakresie czasookresu jej pobierania. W tym stanie rzeczy, nie budzi wątpliwości fakt, iż przedmiotowa sprawa została rozstrzygnięta w oparciu o przepisy niezgodne z Konstytucją i powinna zostać ponownie rozpoznana w zgodzie z wartościami i zasadami konstytucyjnymi, w nowym stanie prawnym ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Skoro zatem w niniejszej sprawie stwierdzono naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to Sąd zobligowany był wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. O powyższym Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 250 powołanej ustawy w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), Sąd orzekł o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, zaś w oparciu o art. 152. stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. A. B.