II SA/Łd 464/15

Dnia 23 października 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Sędzia WSA Jolanta Rosińska, , Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2015 roku sprawy ze skargi I. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek okresowy i odmowy jego przyznania 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi T. G. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy al. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. LS Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania I. F., na podstawie art. 138 § 2, art. 105 § 1, art. 145 § 1, art. 151 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.), art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 182 ze zm. - w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: ustawa), uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] w sprawie umorzenia w części wznowionego z urzędu postępowania w sprawie zasiłku okresowego za okres od dnia 1 sierpnia do dnia 31 sierpnia 2010 r. przyznanego decyzją z dnia [...], uchylenia decyzji Dyrektora MOPS z dnia [...] w zakresie przyznania świadczenia w postaci zasiłku okresowego za okres od dnia 1 września do dnia 30 września 2010 r. i odmowy przyznania zasiłku okresowego na okres od dnia 1 września od dnia 30 września 2010 r. Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji umorzył w części postępowanie, gdyż w wyniku wznowienia stwierdził, iż nie ujawniły się nowe istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności. Wskazał, iż wprawdzie strona zataiła fakt podjęcia zatrudnienia przez pozostającego we wspólnym gospodarstwie syna, jednak wysokość uzyskanego dochodu w rodzinie nie przekroczyła 150% kryterium dochodowego. Organ I instancji stwierdził, iż ustalone na dzień wydania decyzji okoliczności wskazują, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania, gdyż sam fakt uzyskania dochodu nie przesądzał o braku uprawnienia do otrzymania świadczenia pieniężnego. Przesłanką konieczną dla uzyskania świadczenia jest bowiem nieprzekroczenie 150% kryterium co miało miejsce w sprawie. Dalej organ I instancji wyjaśnił, iż dla ustalenia uprawnień do zasiłku okresowego za okres od dnia 1 do 30 września 2010 r. okoliczność, która wyszła obecnie na jaw miała znaczenie. Ustalono bowiem, iż w dacie wydania decyzji, w dniu [...], organ nie dysponował wiedzą o dochodzie syna, z którym strona prowadziła wspólne gospodarstwo domowe. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w piśmie pracodawcy syna strony z dnia 28 grudnia 2010 r. Organ I instancji analizując ponownie sprawę ustalił, iż na dochód rodziny skarżącego w sierpniu 2010 r. złożyły się: dodatek mieszkaniowy, alimenty syna i wynagrodzenie syna, łącznie dochód rodziny wyniósł 1137,08zł i przekroczył kwotę kryterium dochodowego rodziny tj. 912zł. Zasiłek okresowy, stosownie do zapisu art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy, przysługuje m.in. jeżeli dochód rodziny jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Reasumując organ I instancji stwierdził, iż w tej części wobec powyższego zobligowany był orzec zgodnie z art. 151 § 1pkt 2 k.p.a. Od powyższej decyzji z zachowaniem ustawowego terminu złożył odwołanie I.F., który nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło decyzję organu I instancji w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Organ przypomniał, iż postanowieniem z dnia [...] organ I instancji wznowił postępowanie, gdyż wyszły na jaw nowe istotne dla sprawy okoliczności, wystąpiła tym samym przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Postanowienie o wznowieniu zostało stronie doręczone w dniu 26 stycznia 2011 r. W dalszej kolejności Kolegium przytoczyło brzmienie art. 151 k.p.a. wyliczając rodzaje rozstrzygnięć, które mogą zostać wydane po wznowieniu postępowania. Organ odwoławczy stwierdził, iż w niniejszej sprawie brak jest przesłanek tak podmiotowych, jak i przedmiotowych do umorzenia postępowania. Nie podzielił stanowiska organu I instancji o braku istotnych okoliczności wznowienia. Zdaniem Kolegium przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. zaistniała, albowiem w toku postępowania potwierdziły się informacje o tym, iż w dniu wydawania decyzji przez organ , tj. w dniu [...], organ nie dysponował wiedzą o wszystkich istotnych okolicznościach sprawy, tj. o istnieniu innych, niż wskazane przy wniosku, dochodów rodziny strony. W ocenie Kolegium niewątpliwie wystąpienie dodatkowych dochodów rodziny w okresie zasiłkowym było nową istotną okolicznością sprawy. Organ dodał, iż jeśli w wyniku ponownie prowadzonego postępowania okazało się, że te informacje nie tylko mogły mieć wpływ na wynik sprawy ale wpływ ten miały, to stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. wydaną uprzednio decyzję należało uchylić i wydać nową o istocie sprawy. Nowa decyzja może bowiem przyznać świadczenie w jednym miesiącu i odmówić w kolejnym, taka konstrukcja będzie nadal zgodna z art. 151 k.p.a. ale i przejrzysta dla adresata. Odnosząc się do odwołania strony wskazał, że postępowanie w sprawie przyznania świadczeń z pomocy społecznej toczy według ogólnych reguł wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego oraz w myśl norm prawnych zapisanych w ustawie o pomocy społecznej. Strona składając wniosek o przyznanie świadczeń składała również oświadczenia o swych dochodach i stanie majątkowym wraz z deklaracją, że podane przez nią dane są prawdziwe i rzetelne. W aktach sprawy znajdują się takie oświadczenie z dnia 10 sierpnia 2010 r. podpisane przez wnioskodawcę. Uznanie przez organ, że strona prowadzi wraz z synem wspólne gospodarstwo domowe oznacza, iż dochody wszystkich członków rodziny brane są pod uwagę. Nie jest rolą postępowania administracyjnego badanie okoliczności, kto zawinił w złożeniu pełnej i prawdziwej informacji o dochodach, strona czy jej syn. Wywiad środowiskowy i sporządzający go urzędnik odbiera jedynie oświadczenia od stron postępowania, a strony zobowiązane są do złożenia ich w sposób zgodny z prawdą. To strony posiadają najpełniejszą informację o swych dochodach a nie pracownik socjalny. Stwierdzenie zaistnienia niezgłoszonych do wniosku o przyznanie pomocy społecznej dochodów jest okolicznością obligującą organ administracji do ponownego ich przeliczenia i w zależności od wyniku, wydania nowej decyzji w sprawie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi I.F. argumentował, iż nie posiadał wiedzy o dochodach syna, nadto zwrócił uwagę na swoją obecną sytuację życiową. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie podlega uwzględnieniu. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie organ odwoławczy wyeliminował z obrotu prawnego decyzję organu I instancji, co uczynił zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a., jednocześnie przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy stwierdził bowiem, iż po wznowieniu postępowania z urzędu z uwagi na wystąpienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., organ winien podjąć jedno z rozstrzygnięć, o których mowa w art. 151 § 1 w związku z art. 146 § 2 k.p.a. Co za tym, niezasadne było umorzenie w części postępowania wznowionego a jednocześnie uchylenie decyzji własnej z dnia [...] i odmowa przyznania zasiłku okresowego za okres od dnia 1 września do dnia 30 września 2010 r. Sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę w pełni podziela stanowisko wywiedzione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, postanowieniem z dnia [...] organ I instancji wznowił z urzędu postępowanie w sprawie dotyczącej zasiłku okresowego przyznanego skarżącemu, decyzją z dnia [...] na okres od dnia 1 sierpnia do dnia 30 września 2010 r. po ustaleniu, iż w dniu 10 sierpnia 2010 r. podczas wywiadu środowiskowego strona zataiła fakt zatrudnienia syna od dnia 23 lipca 2010 r. i nie udokumentowała dochodu syna. Organ I instancji w opisanym akcie wskazał także, iż wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, co czyniło zasadnym wznowienie postępowania z urzędu. W dalszej kolejności natomiast, po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, zatem w oparciu o art. 149 § 2 k.p.a., organ I instancji stwierdził, iż należy orzec o umorzeniu w części postępowania wznowionego gdyż okoliczność, która wyszła na jaw, a która była przesłanką do wznowienia postępowania z urzędu, nie jest okolicznością istotną dla sprawy na potrzeby orzeczenia o przyznaniu zasiłku okresowego na miesiąc sierpień 2010 r. Stwierdziwszy jednocześnie, iż co do zasiłku okresowego przyznanego na okres miesiąca września 2010 roku okoliczność, która wyszła na jaw ma istotne znaczenie, gdyż skutkuje przekroczeniem kryterium dochodowego. A skoro ziściła się przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. to organ I instancji uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Z takim "sztukowanym" rozstrzygnięciem nie można było się zgodzić. Zgodnie z treścią art. 149 § 2 k.p.a. postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Po przeprowadzeniu tego postępowania organ wydaje jedną z decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 lub 2 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 151 § 1 organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. § 2 art. 151 stanowi natomiast, iż w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Wymieniony katalog rozstrzygnięć stanowi więc, w jaki sposób powinno zostać zakończone badanie wystąpienia w sprawie przesłanki z art. 145 § 1 k.p.a. Jak wyjaśniono w doktrynie, rodzaj rozstrzygnięcia kończącego postępowanie wznowieniowe wyznaczony jest przez dwa zakresy przedmiotowe tego postępowania. Pierwszy, zdeterminowany jest istotą instytucji procesowej wznowienia postępowania, która jako wyłom od zasady trwałości decyzji administracyjnej, otwiera możliwość prawną podważenia mocy decyzji ostatecznej tylko wówczas, gdy postępowanie, w którym została wydana, dotknięte było ciężką, kwalifikowaną wadliwością procesową wyliczoną enumeratywnie w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a. Jeżeli organ stwierdził, że postępowanie nie było dotknięte tymi ciężkimi, kwalifikowanymi wadliwościami procesowymi, kończy postępowanie w sprawie wznowienia postępowania decyzją o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.). Drugi zakres przedmiotowy zdeterminowany jest również istotą instytucji wznowienia postępowania, która otwiera możliwość ponownego rozpoznania sprawy (B. Adamiak (w:) System prawa administracyjnego. Tom 9. Prawo procesowe administracyjne. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel (red.). Warszawa 2010 r., str. 261; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Go 430/14 dostępny na stronie Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można pominąć również przepisu art. 146 § 2 k.p.a., który stanowi, iż nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W ocenie Sądu mając powyższe na uwadze nie budzi wątpliwości, iż zasadnie organ odwoławczy wskazując na art. 138 § 2 k.p.a. uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po pierwsze nie sposób podzielić stanowiska organu I instancji o braku istotnych okoliczności wznowienia postepowania. Niewątpliwie w dniu wydania decyzji z dnia [...] organowi nie było znane, iż syn skarżącego, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe uzyskuje dochód w związku z zawartą umową o dzieło, co przekłada się na możliwość lub brak możliwości pozytywnego załatwienia wniosku strony o przyznanie świadczenia w postaci zasiłku celowego. W świetle powyższego organ I instancji ponownie prowadząc postępowanie powinien był, od czego niezasadnie uchylił się, dokonać wnikliwej analizy sprawy w kierunku oceny, czy okoliczność ta ma wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Po wtóre, dopiero w następstwie takiej analizy i w zależności od uzyskanych wniosków organ obowiązany jest wydać jedno z rozstrzygnięć, na które wskazuje ustawodawca w art. 151 § 1 k.p.a. Organ I instancji w świetle obowiązujących przepisów nie dysponuje innym katalogiem rozstrzygnięć. W świetle powyższego Sąd stanął na stanowisku, iż organ odwoławczego prawidłowo ocenił, iż organ I instancji uchybił przepisom regulującym nadzwyczajny tryb wznowienia postępowania. Jednocześnie nie znalazł wśród zarzutów skargi oraz po lekturze akt administracyjnych sprawy uchybień przez Kolegium przepisom postępowania, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy, jak i przepisów prawa materialnego. Reasumując, w ocenie Sądu, w zaistniałym stanie faktycznym i prawnym sprawy stwierdzić należy, iż wykładnia zastosowanych przepisów nie uchybia prawu w zakresie, w jakim mogłaby wpłynąć na wynik sprawy, powodując jednocześnie, że zaskarżoną decyzję należy ocenić jako prawidłową. Organy administracji przeprowadziły postępowanie z poszanowaniem, ale przede wszystkim na podstawie obwiązujących przepisów prawa i wywiązały się z podstawowych reguł postępowania. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O przyznaniu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.). a.tp.