II SA/Łd 465/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale II – Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z.S. i T.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji p o s t a n a w i a przyznać skarżącemu Z.S. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 200 (dwieście) złotych oraz ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w Ł. AG II SA/Łd 465/17 Uzasadnienie W związku ze skargą T.S. i Z.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji Z.S. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, utrzymując się z własnego zasiłku przedemerytalnego i emerytury żony w łącznej kwocie 2.886,40 zł. Małżonkowie są współwłaścicielami domu o powierzchni 90 mkw. (wartość ok. 250.000 zł) i nieruchomości rolnej o powierzchni 40 arów. Skarżący jest współwłaścicielem samochodu (wraz z córką) samochodu osobowego S (rok produkcji 2002). Wnioskodawca nie zadeklarował posiadania innego wartościowego majątku ani oszczędności. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca podał, że koszty spłaty kredytu, utrzymania domu, leczenia i rehabilitacji ponoszone są głównie przez żonę. Strona oświadczyła również, że nie zatrudnia i pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem ani radcą prawnym. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Ustosunkowując się do wniosku skarżącego stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. poprzez zwolnienie od całości kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Natomiast wniosek zasługuje na uwzględnienie w części. Przede wszystkim zauważyć należy, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04). W ocenie Referendarza sądowego, osiągane przez członków rodziny dochody pozwalają na częściowe sfinansowanie kosztów udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Jak wynika z analizy informacji przedstawionych przez skarżącego dochód w dwuosobowej rodzinie wnioskodawcy kształtuje się bowiem na poziomie 2.886 zł miesięcznie, co uprawnia do przyjęcia, że skarżący jest w stanie uiścić kwotę 200 zł bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie stanowi przesłanki do przyznania prawa pomocy. Skarżący przyznał, że koszty spłaty kredytu, utrzymania domu, leczenia i ubezpieczenia majątku ponosi żona. Oznacza to, że jest on w stanie z własnego dochodu wygospodarować środki na uiszczenie części wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Argumentem za zwolnieniem od kosztów sądowych nie może być również fakt spłaty pożyczek czy kredytów. Obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową rodziny wnioskodawcy, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu prawa pomocy. Sama okoliczność spłacania rat kredytu nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle istotna jest wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem spłata zobowiązań finansowych nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06). Reasumując, wysokość deklarowanych dochodów przy uwzględnieniu liczby członków rodziny uprawnia do twierdzenia, iż strona może wygospodarować środki w kwocie 200 zł na udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym, tym bardziej, że strona skarżąca w złożonym wniosku nie powołała się na żadne okoliczności związane z ponoszeniem kosztów o charakterze nadzwyczajnym. Biorąc natomiast pod uwagę konieczność nadania pierwszeństwa zaspokajaniu potrzeb związanych z opieką lekarską i utrzymaniem uprawnione jest twierdzenie, iż wnioskodawca nie jest w stanie ponieść całości kosztów sądowych związanych z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym ani kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Wobec powyższego, na podstawie art. 243, art. 246 § 1 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG