II SA/Łd 495/08

Dnia 6 marca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska (spr.) Sędzia WSA Jolanta Rosińska Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Kośka po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi S. Ż. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacenie ze Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi T. L., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł., przy ul. A kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote i osiemdziesiąt groszy) obejmującą należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej S. Ż. z urzędu oraz kwotę 17 zł (siedemnaście złotych) tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Decyzją z dnia [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 4 ust. 1 lit c oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz.U. nr 42 z 2002., poz. 371 ze zm.) odmówił S. Ż. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim. W uzasadnieniu wskazał, iż analiza przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów wykazała, że nie przedstawił on dostatecznych dowodów przebywania w maju 1944r. w obozie przesiedleńczym. Organ nie dał bowiem wiary oświadczeniom świadków M. S. i A. .D., wysiedlonym z innej niż wnioskodawca miejscowości do obozu przesiedleńczego w Łodzi, ponieważ z uwagi na liczebność osób osadzonych w obozie (od kilku do kilkuset tysięcy) oraz krótki okres pobytu, nie sposób przyjąć by mogły one zapamiętać wnioskodawcę, osobę wówczas nieznaną. Niezależnie od tego podniesiono, iż strona nie wskazała we wniosku nazwy obozu. Niemożliwym było więc ustalenie, czy "obóz przejściowy w Ł.", znajduje się w wykazie miejsc odosobnienia, ustalonym rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 20.września 2001r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia. W których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. nr 106, poz.1154 ze zm.), uprawniającym przebywające w tych miejscach osoby do uznania, iż podlegały represjom okresu wojennego w rozumieniu art. 3 i 4 ustawy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy S.Ż. wskazał, iż nie rozumie powodów nieprzyznania mu uprawnień kombatanckich, bowiem przedłożył wszystkie wymagane przez Urząd dokumenty. Podniósł, iż był zbyt mały by cokolwiek pamiętać z czasów wojny, jednakże z opowieści rodziców wie, że był wraz z nimi wywieziony najpierw do obozu przejściowego, później zaś na roboty przymusowe do G., położonego na terenie Rzeszy. Dodatkowo wskazał, iż rodzina świadków M.S.i A. D. (obu z domu K.) oraz jego rodzice znali się, ponieważ pochodzili z tej samej gminy. Decyzją z dnia [...]r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art.127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.) oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit c ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. W uzasadnieniu podniósł, iż we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca nie wskazał, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne, uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, biorąc pod uwagę całokształt zebranego materiału dowodowego, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych uznał zatem, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W życiorysie załączonym do wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich zainteresowany wskazał, iż w maju 1944r. wraz z rodzicami został wywieziony do obozu hitlerowskiego w Ł., skąd został przewieziony na teren III Rzeszy na roboty przymusowe. Do wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich zainteresowany dołączył zaświadczenie z Archiwum Państwowego w Ł., Oddział w S. z dnia 4.października 2006r., w którym wskazano, iż nie odnaleziono dokumentów, na podstawie których można byłoby potwierdzić fakt wysiedlenia Z. Ż. wraz z rodziną z miejscowości B. do G. w 1940r. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dokumentu urzędowego, potwierdzającego okoliczność wysiedlenia zainteresowanego wraz z rodziną w 1944r. czy też pobytu w w/w obozie w Ł. w 1994r. Organ orzekający z urzędu przeprowadził zatem postępowanie dowodowe mające na celu zweryfikowanie podnoszonych przez stronę okoliczności, występując do Instytutu Pamięci Narodowej, Oddziału w Łodzi z prośbą o informacje dotyczące wysiedlenia w czasie wojny miejscowości B. oraz potwierdzenie wysiedlenia z tej miejscowości zainteresowanego i jego rodziny. Pismem z dnia 8.października 2007r. IPN, Oddział w Ł. poinformował, że odnaleziono ankietę wysiedlenia miejscowości B. w kwietniu 1940r. Na wykazie osób wysiedlonych z B. w kwietniu 1940r. figuruje J. Ż. (ojciec zainteresowanego). Informacja powyższa znajduje potwierdzenie w piśmie Archiwum Państwowego w .Ł. z dnia 16.października 2007r., natomiast ani IPN ani Archiwum Państwowe nie potwierdzają okoliczności wysiedlenia strony w 1944r. Organ, prowadząc postępowanie zwrócił się też do Archiwum Państwowego w Ł., Oddziału w S. o nadesłanie kwestionariusza, dotyczącego rejestracji szkód wojennych gospodarstwa prowadzonego przez rodziców wnioskodawcy, do Urzędu Gminy w B. o ankietę i Kartę osobową strony oraz do Archiwum Państwowego w Siedlcach o potwierdzenie pobytu strony w G. w latach 1940-1945. Żadna z powyższych instytucji nie potwierdziła podnoszonych przez stronę okoliczności. Organ przeprowadził również dowód z przeglądu akt administracyjnych siostry zainteresowanego – I. P. Ubiegając się o przyznanie uprawnień kombatanckich wskazała ona, iż w maju 1940r. została wysiedlona i wywieziona do obozu hitlerowskiego w Ł., przy ul. Ł.wraz z rodzicami, skąd zostali wywiezieni na teren III Rzeszy. Wyjaśnienia siostry wyraźnie korespondują z dowodami z dokumentów z IPN oraz Archiwum Państwowego w Łodzi. Wskazać należy bowiem, że siostra strony nie wspomniała o powtórnym wywiezieniu i pobycie w obozie hitlerowskim w Ł. W świetle zgromadzonych dowodów organ uznał oświadczenia wnioskodawcy i świadków za niewiarygodne. Zebrany materiał dowodowy nie daje bowiem podstaw do przyznania stronie uprawnień kombatanckich z wnioskowanego tytułu. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie S. Ż. powtórzył argumentację przedstawiona we wniesionym uprzednio wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, iż będąc dzieckiem nie wie ani w jakich okolicznościach ani do jakiego obozu przesiedleńczego nastąpiło jego wysiedlenie. Wskazał, iż jego "świadkowie też nie wiedzą w jakim obozie przebywali (...) bo nawet Archiwum w Ł. nie wie w jakim obozie przebywali (...)". Pamięta wszakże, iż był małym dzieckiem i był w tym samym obozie w Ł.. Następnie wywieziono ich do G., gdzie rodzice musieli wychowywać jego i siostrę. Podniósł, że jego siostra nie wiedziała, gdzie i kiedy była wywieziona a matka nie wróciła "samolotem do Polski" żeby go urodzić w 1944r. W konkluzji wniósł o pozytywne rozpatrzenie jego sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do uzasadnienia stanowiska, zawartego w motywach zaskarżonej decyzji. Wniósł nadto o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Postanowieniem z dnia 3.września 2008r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę uiszczonego wpisu sądowego w wysokości 100,-zł. oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 22.stycznia 2008r. oddalono natomiast wniosek organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, kierując sprawę do rozpoznania na rozprawie. Na rozprawie w dniu 6.marca 2009r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przyznanie skarżącemu uprawnień kombatanckich. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie bowiem z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność rozstrzygnięcia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w dalszej części rozważań p.p.s.a. Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) . Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżone orzeczenie naruszało przepisy prawa w stopniu określonym w cytowanym przepisie. W rozpoznawanej sprawie, istota sporu sprowadzała się do oceny czy w świetle przedstawionych przez skarżącego oraz, zgromadzonych w toku postępowania wyjaśniającego z urzędu, dowodów, wykazane zostało, iż podlegał on represjom, określonym w ustawie z dnia 24.stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. Skarżący podnosił bowiem, iż w miesiącu maju 1944r. wraz z rodzicami wywieziony został do obozu przesiedleńczego w Ł., następnie zaś do pracy przymusowej do .G. znajdującego się wówczas na terenie III Rzeszy. Uznanie zatem powyższej okoliczności za udowodnioną, skutkowałoby bowiem zaliczeniem go do grona osób, podlegających represjom, przy czym w zależności od charakteru obozu, odpowiednio na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit b lub art. 4 ust. 1 pkt 1 lit c powołanej ustawy. Zgodnie wszakże z treścią art. 22 ust. 1 ustawy, obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnień kombatanckich spoczywa, co do zasady, na osobie ubiegającej się o te świadczenia, co jednak nie zwalnia organu od powinności podjęcia wszelkich kroków, niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18.października 2005r., sygn.akt II OSK 117/05, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 188689 oraz z dnia 8.czerwca 2001r., sygn.akt VSA 2874/00, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 84350). W postępowaniu, będącym przedmiotem kontroli sądowej, nie sposób zaś uznać, by obowiązek rzetelnego zgromadzenia materiału dowodowego, spoczywający na organie został naruszony. Informacje uzyskane w Instytucie Pamięci Narodowej oraz Archiwum Państwowym, nadto zaś załączone akta administracyjne siostry skarżącego, wykluczają podleganie przez niego represjom, na które powołuje się we wniosku. Rodzina skarżącego została wywieziona z miejscowości B.i osadzona w obozie przejściowym w Ł., przy ul. Ł. w miesiącu maju 1940r. Okoliczności te potwierdzają zarówno dokumenty odnalezione w Archiwum Państwowym jak i oświadczenia składane przez siostrę skarżącego – I. P. (z domu Ż.), podczas ubiegania się przez nią o uprawnienia kombatanckie. Brak jest natomiast jakichkolwiek dokumentów, potwierdzających fakt wysiedlenia rodziny skarżącego (czy też mieszkańców wsi B.) w miesiącu maju 1944r. z tej samej miejscowości. Z życiorysu I. P. wynika zaś, iż po wysiedleniu w 1940r. i pobycie w obozie przejściowym, została wraz z rodzicami przewieziona do G. na roboty przymusowe. Przez okres okupacji była wraz z rodzicami. W kwestionariuszu osobowym siostry skarżącego jak również w złożonym życiorysie brak jest informacji o ponownym wywiezieniu do obozu przejściowego, następnie zaś powtórnie G. w maju 1944r. Przeczy to twierdzeniom świadka A. D., jakoby rodzina skarżącego wraz z dziećmi – I. I S. została wywieziona w maju 1944r. Skarżący urodził się w miesiącu marcu 1944r. w Sudołach (powiat Sieradzki). Jego matka Z. Ż. była tam zameldowana od dnia 14.lutego 1943r. (poświadczenie zameldowania k.59 akt administracyjnych). Oznacza to, iż powrót rodziny Ż. (w każdym zaś razie matki skarżącego) z robót przymusowych w G. nastąpić musiał najpóźniej w lutym 1943r. Nie zamieszkali oni jednak w B., lecz w miejscowości S. Z uwagi zaś na fakt, iż I. P. nie wskazała by podlegała ponownemu wywiezieniu (a do końca okupacji przebywała "przy rodzicach"), nie można też uznać by wywiezieniu takiemu podlegać mógł skarżący, dwumiesięczne wówczas niemowlę. Nie mógł też zostać wywieziony z B. (jako podaje), skoro wraz z rodzicami (matką) zamieszkiwał w S.. Dokonaną przez organ ocenę dowodów uznać zatem należy, za mieszcząca się w granicach, określonych w art. 80 k.p.a. Zasada swobodnej oceny dowodów polega bowiem na tym, by organ przy ustalaniu prawdy obiektywnej na podstawie materiału dowodowego nie był skrępowany żadnymi przepisami co do wartości poszczególnych rodzajów dowodów i mógł swobodnie, to jest zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego (wyjaśniającego) w danej sprawie ustalić stan faktyczny. W rozpoznawanej sprawie zarzut dowolności dokonanej oceny, wykluczają ustalenia, dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego dla wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.). Dostrzeżone zatem sprzeczności pomiędzy przedłożonymi przez skarżącego oświadczeniami świadków a pozostałym, zgromadzonym materiałem dowodowym, pozwalały organowi na zakwestionowanie wiarygodności tychże oświadczeń. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji w tym zakresie uznać należy za prawidłowe, choć zawarte w nim uwagi, dotyczące relacji rodzin skarżącego i świadków są nieuprawnione. Brak jest bowiem materiału dowodowego wskazującego na to, iż obie rodziny nie znały się przed wojną czy w okresie okupacji. Położenie obu miejscowości (B. oraz W.) w sąsiedztwie (tym samym powiecie), okoliczności tej natomiast nie wyklucza. Uchybienie to nie ma wszakże wpływu na ocenię legalności zaskarżonej decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe, z uwagi na fakt, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, na podstawie art.151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi, wobec braku podstaw do jej uwzględnienia. Po myśli art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit c i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.), orzeczono o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu skarżącego żądnego wynagrodzenia, powiększonego o należny podatek od towarów i usług wraz z kwotą opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. D.T.