II SA/Łd 498/12
WyrokWSA w Łodzi2012-10-09
Skład orzekający: Joanna Sekunda – Lenczewska, Jolanta Rosińska, Barbara Rymaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy można nałożyć karę pieniężną za nielegalne przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego, jeśli roboty budowlane zostały wykonane z istotnymi odstępstwami od zatwierdzonego projektu budowlanego i pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy postępowania, co doprowadziło do naruszenia prawa materialnego. W sytuacji, gdy inwestor wykonuje roboty budowlane z istotnymi odstępstwami od projektu, pierwszeństwo ma tryb legalizacyjny (art. 50 i nast. Prawa budowlanego), a nie tryb wymierzenia kary za nielegalne użytkowanie (art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego). Nie można zastosować kary za nielegalne użytkowanie, jeśli nie było możliwości uzyskania pozwolenia na użytkowanie lub zgłoszenia zakończenia budowy z powodu samowoli budowlanej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na A. K. za nielegalne przystąpienie do użytkowania pomieszczeń w rozbudowanej części budynku mieszkalnego, z naruszeniem art. 54 Prawa budowlanego. Organ I instancji wymierzył karę, a Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał ją w mocy. Skarżący podniósł, że jedyne wejście do budynku prowadzi przez rozbudowywany ganek, który istniał przed rozbudową, i że nie korzysta z nowo wybudowanych pomieszczeń. Zarzucił organom błędną interpretację pojęcia 'użytkowania' oraz naruszenie przepisów postępowania. Wskazał również, że roboty budowlane były wykonywane z istotnymi odstępstwami od projektu, co skutkowało wszczęciem postępowania legalizacyjnego.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 9 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA: Joanna Sekunda – Lenczewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA: Jolanta Rosińska Sędzia WSA: Barbara Rymaszewska Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2012 roku przy udziale --- sprawy ze skargi A. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za nielegalne przystąpienie do użytkowania pomieszczeń 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...], Nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od organu – [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. na rzecz skarżącego – A. K. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Postanowieniem z dnia [...], nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie K.p.a.), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...], nr [...] (znak [...]), którym na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2010r., Nr 243, poz. 1623 ze zm., powoływana także jako ustawa) wymierzono A. K. karę w wysokości 10.000,00 zł z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania pomieszczeń w rozbudowanej części budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr 125 w miejscowości Z., z naruszeniem art. 54 ustawy Prawo budowlane, tj. bez dokonania zawiadomienia o zakończeniu budowy.
W toku postępowania ustalono, iż na ww. nieruchomości realizowana jest rozbudowa i nadbudowa budynku mieszkalnego na podstawie pozwolenia na budowę udzielonego decyzją Starosty [...] nr [...] z dnia [...]. Podczas kontroli budowy przeprowadzonej w dniu 2 listopada 2011r. stwierdzono przystąpienie do użytkowania pomieszczeń rozbudowy. Ustalono, iż wejście do istniejących pomieszczeń budynku mieszkalnego, zamieszkałego przez inwestorów jest możliwe wyłącznie przez dobudowane pomieszczenia. Wejście do pomieszczeń mieszkalnych na poziomie parteru odbywa się poprzez dobudowane pomieszczenie wiatrołapu - 1/1, wejście do pomieszczeń na poziomie piwnicy odbywa się poprzez dobudowane zejście schodami pod zadaszeniem i następnie poprzez dobudowane pomieszczenie gospodarcze - 0/2 i korytarz 0/1.
Następnie organ wyjaśnił, iż wobec braku definicji ustawowej użytkowania, należy przyjąć, iż użytkowaniem jest każdy przejaw korzystania z obiektu. W związku z tym stwierdził, iż do użytkowania obiektu przystąpiono z naruszeniem przepisów art. 54 prawa budowlanego, czyli bez zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu budowy.
Dalej organ I instancji powołał się na treść art. 57 ust. 7 i art. 59f ust. 1 ustawy Prawo budowlane i na tej podstawie wymierzył inwestorowi karę za nielegalne przystąpienie do użytkowania obiektu.
Od postanowienia organu I instancji zażalenie wniósł A. K. wyjaśniając, że jedyne wejście do budynku prowadzi faktycznie przez rozbudowywany ganek, ale wspomniany ganek istniał przed rozbudową. Oświadczył tym samym, iż nie korzysta z pomieszczeń nowo wybudowanych. Podniósł, iż podczas kontroli organ nadzoru budowlanego nie stwierdził jakiegokolwiek użytkowania ani rozbudowywanego ganku, ani nowo wybudowanych pomieszczeń piwnicy, ani całkowicie nadbudowanego i przebudowanego poddasza, poza koniecznością przechodzenia przez nie mieszkających w budynku członków jego rodziny. Nie stwierdzono również zainstalowania jakichkolwiek urządzeń, z których mieszkańcy budynku mogliby korzystać na co dzień, jakichkolwiek mebli ani wyposażenia wnętrz, które mogły sugerować użytkowanie tych nowopowstałych pomieszczeń.
Skarżący uznał, iż stanowisko organu nadzoru budowlanego jest dla niego krzywdzące i oznacza pozbawienie go możliwości korzystania z istniejących pomieszczeń, co narusza jego podstawowe prawo własności tym bardziej, że uwarunkowania udzielonego mu przez Starostę [...] pozwolenia na budowę z dnia [...], nr [...] nie nakładały na niego jakichkolwiek ograniczeń, co do możliwości korzystania z pomieszczeń już istniejących.
Po rozpatrzeniu powyższego zażalenia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, wskazanym na wstępie rozstrzygnięciem, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy powołał się na treść art. 54, art. 57 ust. 7 i art. 59f ust. 1 ustawy Prawo budowlane, a następnie wyjaśnił, iż organ stopnia podstawowego zobligowany był wydać przedmiotowe postanowienie z tytułu nielegalnego przystąpienia do użytkowania pomieszczeń w rozbudowanej części budynku mieszkalnego. Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych organ II instancji stwierdził, iż nałożenie kary z art. 57 ust. 7 jest obowiązkiem organu wskazanego w art. 80 ust. 2, który nie może odstąpić od uczynienia użytku ze swojej kompetencji np.: ze względu na sytuację osobistą czy majątkową inwestora. Podniósł, iż wprawdzie w ustawie Prawo budowlane ustawodawca nie zdefiniował, co należy rozumieć przez "użytkowanie obiektu budowlanego", to jednak w świetle art. 5 ust. 2, art. 71 czy art. 71a tej ustawy przyjąć należy, że rozumienie tego pojęcia jest zbliżone do znacznie szerszego zakresowo cywilistycznego pojęcia "korzystania z rzeczy". Użytkowanie obiektu budowlanego, o jakim mowa w art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego nie musi mieć także charakteru trwałego i pełnego. Przez pojęcie "użytkowania" w rozumieniu przepisu art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane należy się zatem odwołać się do pojęcia "użytkowania" w znaczeniu języka powszechnego, zatem należy uznać, że jest to korzystanie z rzeczy, niezależnie od zakresu i długotrwałości.
Zdaniem organu odwoławczego organ stopnia podstawowego w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie. W trakcie kontroli budowy został prawidłowo spisany protokół kontroli budowy, ponadto spisano protokół z oględzin i sporządzono dokumentację fotograficzną na okoliczność nielegalnego przystąpienia do użytkowania przedmiotowego obiektu. Organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji, że użytkowaniem jest każdy przejaw korzystania z obiektu.
Na ostateczne postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego skargę do sądu administracyjnego wniósł A. K., którego zdaniem interpretacja pojęcia "użytkowania budynku" przez organy nadzoru budowlanego jest błędna.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podniósł, iż instytucja użytkowania rozumiana jako obciążenie rzeczy prawem użytkowania, nie jest tożsama z pojęciem użytkowania obiektu budowlanego, jakim posługują się przepisy Prawa budowlanego. O użytkowaniu przez niego i jego rodzinę ma świadczyć jedynie konieczność przechodzenia przez pomieszczenia dobudowane do pomieszczeń istniejących. Przystąpienie do użytkowania oznacza natomiast podejmowanie konkretnych działań, celem korzystania z danej rzeczy, zachowując jej substancję i przeznaczenie. Przeznaczeniem dobudowanych przez niego pomieszczeń było tylko przechodzenie przez nie, a innej postaci "przystąpienia do użytkowania" organ nadzoru budowlanego nie stwierdził.
Skarżący zarzucił organom nadzoru budowlanego naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a., gdyż w jego ocenie kara za nielegalne użytkowanie części dobudowanych pomieszczeń nałożona została bez dokładnego wyjaśnienia i istotnych okoliczności sprawy a tym samym naruszyła wspomniane wyżej przepisy.
Skarżący podniósł również okoliczność, iż organ nadzoru budowlanego, stwierdził w toku postępowania, że roboty budowlane wykonywane są w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków pozwolenia na budowę nr [...], wydanego przez Starostę [...] w dniu [...]. Zmiany istotne polegają na zmianie szerokości rozbudowy budynku (z 4,68 m na 4,45 m), zmianie wymiarów zadaszenia na podmurówce przy zejściu do piwnicy (z 3,78x1,23 m na 3,60x1,35 m), zmianie wymiarów balkonu (z 3,10x3,02 m na 4,05x3,02 m). Powyższe zmiany powodują zmianę charakterystycznych parametrów inwestycji - powierzchni zabudowy i kubatury budynku. Następnie skarżący wskazał, iż decyzją nr [...] z dnia [...], PINB w W. nakazał mu opracowanie projektu budowlanego zamiennego, zawierającego inwentaryzację robót budowlanych wraz z ich oceną techniczną oraz opracowanie projektu dokończenia budowy. Skarżący powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, iż realizacja wymagań, określonych w art. 54 i 55 Prawa budowlanego jest skuteczna tylko w odniesieniu do obiektów zrealizowanych zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę. W jego sytuacji nie można zatem czynić mu zarzutu, że nie zawiadomił o zakończeniu budowy w trybie art. 54 ustawy, a w związku z tym trzeba przyjąć, że wymierzenie kary określonej w przepisie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego możliwe jest tylko wtedy, gdy na stronie ciążyła powinność dokonania zgłoszenia lub uzyskania pozwolenia na użytkowanie, a inwestor - z naruszeniem swego obowiązku - przystąpił do użytkowania legalnie zrealizowanego obiektu. Karanie finansowe nie może dotyczyć inwestora, który zrealizował obiekt z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego. W takiej bowiem sytuacji nie jest bowiem dopuszczalne uzyskanie pozwolenia na użytkowanie lub brak sprzeciwu organu co do zakończenia budowy. Nie można więc zdaniem skarżącego uznać, że nie dopełniając obowiązku zakończenia budowy (która przecież ciągle trwa i żaden organ tego faktu nie kwestionuje) skarżący naruszył art. 55 Prawa budowlanego, bowiem tylko naruszenie dyspozycji z art. 54 lub 55 Prawa budowlanego pozwala na zastosowanie dyspozycji z art. 57 ust. 7 ustawy.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., nr 270, w skrócie P.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei stosownie do art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.
W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego lub jego części z naruszeniem przepisów art. 54 i 55, właściwy organ wymierza karę z tytułu nielegalnego użytkowania obiektu budowlanego. Do kary tej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar, o których mowa w art. 59f ust. 1, z tym że stawka opłaty podlega dziesięciokrotnemu podwyższeniu.
W myśl art. 54 Prawa budowlanego do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić, z zastrzeżeniem art. 55 i 57, po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Z kolei art. 55 ustawy stanowi, iż przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego należy uzyskać ostateczną decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeżeli:
1) na wzniesienie obiektu budowlanego jest wymagane pozwolenie na budowę i jest on zaliczony do kategorii V, IX-XVIII, XX, XXII, XXIV, XXVII-XXX, o których mowa w załączniku do ustawy;
2) zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 49 ust. 5 albo art. 51 ust. 4;
3) przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego ma nastąpić przed wykonaniem wszystkich robót budowlanych.
Z przytoczonych przepisów wynika, iż przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego, w stosunku do którego wymagane jest pozwolenie na budowę, należy po pierwsze zgłosić organowi archtektonicznobudowlanemu fakt zakończenia budowy, a po drugie ww. organ nie zgłosi sprzeciwu w terminie 21 dni od daty doręczenia zawiadomienia. Natomiast jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 55 Prawa budowlanego, to przed przystąpieniem do użytkowania obiektu budowlanego inwestor musi uzyskać ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę.
Jednakże w przedmiotowej sprawie organy nadzoru budowlanego zupełnie pominęły zasadniczą kwestię, a mianowicie to, że inwestor wykonywał roboty budowlane z istotnymi odstępstwami od udzielonego pozwolenia na budowę, o czym świadczy protokół z kontroli budowy z dnia 2 listopada 2011r. Należy bowiem zauważyć, iż zgodnie z art. 3 pkt 6 ustawy przez budowę - należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Z kolei pkt 7a) powołanego przepisu definiuje pojęcie przebudowy, przez którą należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego. Nie ulega zatem wątpliwości, iż w niniejszej sprawie przedmiotem inwestycji była rozbudowa i nadbudowa istniejącego obiektu budowlanego, a co za tym idzie dla wykonania robót budowlanych wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę.
Bezspornym jest również fakt, iż w dacie wydania postanowienia przez organ I instancji inwestor legitymował się ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...], nr [...] udzielającą pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę istniejącego obiektu budowlanego zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, zawierającym określone parametry budynku. Zatem w pierwszej kolejności organ nadzoru winien skoncentrować swoje działania na tym, w jakim stopniu roboty budowlane były wykonane z odstępstwami od decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego. Ma to o tyle istotne znaczenie bowiem tryb wymierzenia kary za nielegalne użytkowanie obiektu (art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane) oraz tryb legalizacji robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach (art. 50 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo budowlane) są trybami wyłączającymi się wzajemnie. Oznacza to, że w sytuacji, gdy inwestor przystępuje do użytkowania obiektu zrealizowanego z istotnymi odstępstwami, to pierwszeństwo ma tryb legalizacyjny określony w art. 50 i nast. ustawy Prawo budowlane, bowiem prawnie skutecznie można zgłosić tylko wykonanie inwestycji prowadzonej legalnie, a więc i zakończonej zgodnie z projektem. Inwestor realizujący przedsięwzięcie samowolnie albo z istotnymi odstępstwami od projektu nie mógłby uzyskać pozwolenia na użytkowanie.
Skoro zatem organ nadzoru budowlanego uznał, że skarżący przystąpił do samowolnego użytkowania obiektu, zrealizowanego z istotnymi odstępstwami od projektu budowlanego i udzielonego pozwolenia na budowę, to w żaden sposób nie mógł zastosować przepisu art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, bowiem samowola budowlana wyłącza możliwość uzyskania pozwolenia na użytkowanie, czy to w trybie art. 54, czy art. 55 ustawy Prawo budowlane. Innymi słowy jeżeli w określonym stanie faktycznym nie ma możliwości zastosowania trybu określonego w art. 54 albo art. 55 ustawy Prawo budowlane, to konsekwentnie nie ma podstaw do wymierzenia kary na podstawie art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2010r., sygn. akt II OSK 1756/09 oraz wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2010r., sygn. akt II OSK 989/09 – dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W powołanych wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skoro strona skarżąca nie mogła dokonać skutecznego prawnie zawiadomienia o zakończeniu budowy, ani też nie mogła ubiegać się o uzyskanie decyzji w trybie art. 55 ustawy Prawo budowlane, to nie mogła tym samym naruszyć ani art. 54, ani też art. 55 ustawy Prawo budowlane, a taka z kolei sytuacja nie pozwalała zastosować w tym postępowaniu i na tym jego etapie kary przewidzianej w art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane. Nie oznacza to w żadnym wypadku, że skoro inwestor wybudował obiekt budowlany samowolnie lub z istotnymi odstępstwami od udzielonego pozwolenia na budowę i w związku z tym nie może dokonać prawnie skutecznego zawiadomienia o zakończeniu budowy albo wnieść o udzielenie pozwolenia na użytkowanie, to może zgodnie z prawem przystąpić do użytkowania obiektu budowlanego, bowiem do użytkowania budynku inwestor będzie mógł przystąpić dopiero po legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych.
Należy podkreślić, że przepis art. 57 ust. 7 prawa budowlanego wprowadzający sankcję należy stosować i interpretować ściśle. Zgodnie z prawidłową wykładnią, z regułami demokratycznego państwa prawa norm zawierających sankcje nie wolno interpretować rozszerzająco, w szczególności stosować ich do stanów faktycznych wprost z tej normy nie wynikających (tak w wyroku WSA w Łodzi z dnia 14 grudnia 2011r., sygn. akt 1074/11 – dostępny w CBOSA).
Zgodnie z art. 7 K.p.a. organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie niezbędne kroki do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), gdyż dopiero całokształt materiału dowodowego daje organowi możliwość oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. W ten sposób realizowana jest zasada swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.), zgodnie z którą ocena dowodów winna opierać się na materiale zebranym przez organ i winna być poparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału. Jednocześnie w toku całego postępowania organ obowiązany jest do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy wskazuje na to, że dostrzeżone przez organ nadzoru budowlanego odstępstwa od projektu budowlanego i decyzji udzielającej pozwolenia na budowę zakwalifikowane zostały jako odstępstwa istotne, co skutkowało wszczęciem postępowania legalizacyjnego. Skoro ustalenie odstępstw od projektu budowlanego i decyzji udzielającej pozwolenia na budowę, a następnie analiza ich charakteru może mieć miejsce wyłącznie w postępowaniu legalizacyjnym, to organ nadzoru nie był uprawniony do powoływania się na wykonanie robót budowlanych w warunkach samowoli budowlanej w trybie wymierzenia kary za nielegalne użytkowanie obiektu. Rozstrzygnięcie organu oparte na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane powinno być poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym przeprowadzonym z poszanowaniem zasad ogólnych zapisanych w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, którego ustalenia powinny być jednoznaczne i wszechstronne. Natomiast zdaniem Sądu w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynikają bowiem ustalenia, które wyłączają możliwość rozstrzygnięcia na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, co w konsekwencji narusza przepis art. 107 § 3 K.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę organy nadzoru budowlanego uwzględnią rozważania wynikające z niniejszego uzasadnienia i przeprowadzą postępowanie w oparciu o ustalony stan faktyczny i właściwe przepisy dotyczące zalegalizowania samowolnie wykonanych robót budowlanych.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Na mocy art. 152 P.p.s.a. orzeczono, iż zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.
j.m.
-----------------------
9
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło