II SA/Łd 51/15
WyrokWSA w Łodzi2015-05-15
Skład orzekający: Arkadiusz Blewązka, Anna Stępień, Grzegorz Szkudlarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka przysługuje, jeśli kobieta nie przedstawiła zaświadczenia o pozostawaniu pod opieką medyczną w drugim trymestrze ciąży, mimo że posiadała zaświadczenia z pierwszego i trzeciego trymestru oraz zaświadczenie od lekarza rodzinnego potwierdzające opiekę w drugim trymestrze?Ratio decidendi
Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka przysługuje, jeśli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10. tygodnia ciąży do porodu. Zaświadczenie lekarskie lub od położnej potwierdza ten fakt. Organy administracji nie mogą nadmiernie rygorystycznie interpretować wymogu przedstawienia zaświadczenia według określonego wzoru, zwłaszcza gdy istnieją inne dowody potwierdzające opiekę medyczną, a problemy z dostępnością specjalistycznej opieki zdrowotnej nie powinny pozbawiać prawa do świadczeń.Stan faktyczny
Skarżąca J. K. złożyła wniosek o jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia dziecka. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie przesłanek dotyczących opieki medycznej w drugim trymestrze ciąży. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca twierdziła, że była pod opieką medyczną w pierwszym i trzecim trymestrze, a w drugim trymestrze korzystała z usług lekarza rodzinnego z powodu trudności z uzyskaniem terminu u specjalisty. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 15 maja 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek, , Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2015 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...]; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokat A. D. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. LS
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]nr [...]orzekającą o odmowie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka.
Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] nr [...]Prezydent Miasta Ł. odmówił przyznania J. K. jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka – W. L. w miesiącu czerwcu 2014r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że dnia 30 czerwca 2014r. J. K. złożyła wniosek o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Na mocy decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] znak: [...]odmówiono prawa do wnioskowanego świadczenia w związku z niespełnieniem przesłanek określonych w § 2 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 września 2010r. w sprawie opieki medycznej nad kobietą w ciąży uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka oraz wzoru zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod tą opieką (Dz. U. Nr 183 poz.1234), dalej powoływane jako: "rozporządzenie". Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji wezwał J.K. do dostarczenia stosownych zaświadczeń potwierdzających termin zgłoszenia się do lekarza rodzinnego i do poradni w celu umówienia wizyty u ginekologa. Dnia 18 września 2014r. J. K. dostarczyła zaświadczenie od lekarza rodzinnego oraz oświadczenie, z którego wynika, iż nie otrzymała odpowiedniego zaświadczenia z poradni ginekologicznej, potwierdzającego chęć umówienia wizyty u ginekologa. Z uwagi na powyższe organ stwierdził, że jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka nie przysługuje.
Pismem z dnia 14 października 2014r. J. K. wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji.
Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołało przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015r. poz. 114), dalej powoływanej jako: "u.ś.r." oraz rozporządzenia. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 października 2005r. w sprawie zakresu zadań lekarza, pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 214, poz. 1816) do zakresu zadań położnej podstawowej opieki zdrowotnej należy kompleksowa pielęgnacyjna opieka położniczo-neonatologiczno-ginekologiczna obejmująca m.in. opiekę w okresie ciąży, porodu i połogu. Natomiast rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 września 2012r. w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem (Dz. U. z 2012r. poz. 1100) wskazuje, że do kręgu osób sprawujących opiekę okołoporodową nad kobietą należy specjalista w dziedzinie położnictwa i ginekologii, lekarz ze specjalizacją I stopnia w dziedzinie położnictwa i ginekologii, lekarz w trakcie specjalizacji w dziedzinie położnictwa i ginekologii lub położna, sprawująca odpowiednio opiekę nad ciężarną, rodzącą, położnicą i noworodkiem – odpowiedzialni za prowadzenie porodu fizjologicznego.
Kolegium wskazało, że w świetle przytoczonych wyżej uregulowań prawnych podstawową opiekę zdrowotną ambulatoryjną specjalistyczną nad kobietą w ciąży sprawuje lekarz specjalista w dziedzinie położnictwa i ginekologii lub położna i tylko zaświadczenie potwierdzające pozostawanie pod opieką medyczną kobiety w ciąży wystawione zgodnie z § 3 rozporządzenia na druku stanowiącym załącznik do tegoż rozporządzenia przez osoby sprawujące opiekę zgodnie z tymże aktem prawnym stanowi podstawę do ustalenia prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 października 2005r. wśród zakresu zadań lekarza podstawowej opieki zdrowotnej nie wymienia się opieki nad kobietą w ciąży. W ramach podstawowej opieki zdrowotnej opiekę nad kobietą w ciąży sprawuje położna podstawowej opieki zdrowotnej.
Odnosząc się do stanu faktycznego sprawy organ wskazał, że J. K. na druku stanowiącym załącznik do rozporządzenia przedstawiła zaświadczenie z dnia 17 czerwca 2014r. Spółka A z o. o. potwierdzające, że pozostawała pod opieką medyczną tejże placówki od 8 tygodnia ciąży w pierwszym trymestrze ciąży, o czym świadczą terminy wizyt: 30 października 2013r. i 15 listopada 2013r. oraz zaświadczenie z dnia 18 czerwca 2014r. Poradnia A potwierdzające, że skarżąca pozostawała pod opieką medyczną tejże poradni w trzecim trymestrze ciąży, o czym świadczy termin wizyty w dniu 8 kwietnia 2014r. Organ wyjaśnił, że w toku postępowania J. K. podniosła, że była w drugim trymestrze ciąży w przychodni, jednak nie została przyjęta, ponieważ przewidywany termin oczekiwania na wizytę wynosił 2 miesiące. Skorzystała jedynie z usług lekarza rodzinnego celem dobrania witamin dla kobiet w ciąży. Kolejna poradnia wyznaczyła okres oczekiwania na termin wizyty na około 3 tygodnie. Nadto J. K. złożyła w toku postępowania oświadczenie, iż w dniu 18 września 2014r. udała się do poradni ginekologicznej w celu otrzymania stosownego zaświadczenia potwierdzającego próbę zapisania się na wizytę do lekarza, lecz odmówiono jej wydania takiego zaświadczenia. Wnioskodawczyni przedstawiła również zaświadczenie NZOZ Praktyka Lekarza Rodzinnego lekarza medycyny specjalisty chorób wewnętrznych J.N. potwierdzające, że w dniu 16 stycznia 2014r. udzielił jej porady medycznej. Organ stwierdził, że z powyższego zaświadczenia nie wynika, że J. K. pozostawała w drugim trymestrze ciąży pod opieką medyczną lekarza medycyny J. N., a warunkiem koniecznym ustalenia prawa z tytułu urodzenia dziecka do jednorazowej zapomogi jest pozostawanie pod opieką, a nie zasięgnięcie tylko jednorazowej porady. Ponadto w ocenie Kolegium z zaświadczenia nie wynika, że była to porada udzielona przez lekarza w związku z ciążą. Poza tym organ zauważył, że zaświadczenie nie jest wystawione na obowiązującym zgodnie z rozporządzeniem druku będącym obligatoryjnym załącznikiem wniosku o przyznanie dodatku z tytułu urodzenia dziecka. Nadto J. K. nie dostarczyła także zaświadczenia z Poradni A potwierdzającego, że na wizytę, która odbyła się w dniu 8 kwietnia 2014r. została zapisana w okresie około 3 tygodni przed wyznaczonym terminem.
Podsumowując Kolegium stwierdziło, że przyznanie świadczeń w oparciu o normy zawarte w u.ś.r. nie jest pozostawione uznaniu organów administracji, a wyłącznie uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w ustawie. J. K. potwierdziła stosownymi zaświadczeniami, że pozostawała pod opieką medyczną od 8 tygodnia ciąży w pierwszym i trzecim trymestrze. Z uwagi jednak na fakt, że nie pozostawała pod opieką medyczną w drugim trymestrze, nie spełnia przesłanek do przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. J. K. podniosła, że nie została poinformowana o wymogu uzyskania zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego pozostawanie pod opieką medyczną wystawionego na specjalnym druku. W ocenie skarżącej organy błędnie uznały, że nie pozostawała pod opieką medyczną lek. med. J. N.. Podczas drugiego trymestru ciąży wyjechała na wieś, gdzie tenże lekarz był jedyną osobą, która udziela pomocy medycznej. Skarżąca wyjaśniła, że udała się do niego w celu zasięgnięcia porady, przeprowadzenia ogólnych badań oraz dobrania witamin dla kobiet w ciąży. Poza tym w okresie pobytu na wsi wielokrotnie odbywała wizyty u tegoż lekarza. J. K. podkreśliła, że spełniła warunek korzystania ze świadczeń zdrowotnych co najmniej raz w każdym trymestrze ciąży. Skarżąca podniosła nadto, że nie zgadza się również ze stwierdzeniem organu, iż z zaświadczenia lekarza medycyny J. N. nie wynika, że porada udzielona była przez lekarza w związku z ciążą. Podkreśliła, że na stosownym zaświadczeniu jest wyraźne stwierdzenie, iż była udzielona porada kobiecie w drugim trymestrze ciąży i zostały wymienione nazwy przepisanych witamin. Ponadto wskazała, że przez całą ciążę pozostawała pod opieką różnych lekarzy, a ustawa nie wskazuje, że opiekę winien sprawować ten sam lekarz. Dodatkowo skarżąca nadmieniła, że po powrocie do Ł. bezskutecznie próbowała zapisać się do lekarza ginekologa, lecz nie było już dostępnych terminów wizyt obejmujących drugi trymestr ciąży. Nie dostarczyła zaświadczenia z poradni ginekologicznej, do której próbowała się zapisać, ponieważ odmówiono jej wydania takiegoż zaświadczenia. Nadto skarżąca podniosła, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, korzysta z pomocy opieki społecznej i pobiera zasiłek rodzinny.
Konkludując J. K. podkreśliła, że spełniła najważniejsze warunki przyznania żądanego świadczenia, w tym pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Z uwagi na powyższe wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi II instancji. Nadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania przed organami administracyjnymi oraz sądem.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako: "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Zgodnie z art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy u.ś.r., w świetle których jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia żywego dziecka przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1922,00 zł (art. 15b ust. 2 u.ś.r.). Jednorazową zapomogę przyznaje się w wysokości 1000 zł na jedno dziecko (art. 15b ust. 1 u.ś.r.). Wniosek o wypłatę zapomogi składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka lub w przypadku gdy wniosek dotyczy dziecka objętego opieką prawną, opieką faktyczną albo dziecka przysposobionego – w terminie 12 miesięcy od dnia objęcia dziecka opieką albo przysposobienia nie później niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Złożenie wniosku po terminie skutkuje pozostawieniem go bez rozpoznania (art. 15b ust. 3 u.ś.r.).
Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma dyspozycja art. 15b ust. 5 u.ś.r., zgodnie z którym przedmiotowa zapomoga przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną (art. 15b ust. 6 u.ś.r.).
W tym miejscu warto wskazać, że przepisy art. 15b ust. 5 i 6 u.ś.r. zostały wprowadzone do ustawy o świadczeniach rodzinnych na mocy art. 7 ustawy z dnia 6 grudnia 2008r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 237 poz. 1654). W uzasadnieniu projektu tejże ustawy wskazano, że zmiana przepisów u.ś.r. wprowadziła warunkowe wypłacanie świadczenia z tytułu urodzenia dziecka (tzw. becikowego) uzależnione od przedstawienia przez matkę lub ojca dziecka ubiegających się o takie świadczenie, zaświadczenia lekarskiego o objęciu odpowiednią opieką w czasie ciąży. Jako cel przedmiotowej regulacji wskazano zwiększenie objęcia kobiet w ciąży rzeczywistą opieką lekarską w trakcie ciąży, co może przyczynić się do ograniczenia wysokiego poziomu śmiertelności oraz zmniejszenia odsetka niemowląt posiadających niską masę urodzeniową. Założeniem przyjętego rozwiązania ma być motywacja kobiet zachodzących w ciążę do jak najwcześniejszego zgłaszania się na badania lekarskie i regularnego korzystania z opieki medycznej w okresie ciąży.
Należy także zauważyć, że przepisy rozporządzenia zostały wydane w oparciu o delegację zawartą w art. 9 ust. 8 u.ś.r. Zgodnie z § 2 rozporządzenia formami opieki medycznej są świadczenia zdrowotne udzielane w związku z ciążą w ramach podstawowej opieki zdrowotnej, ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych oraz leczenia szpitalnego, a świadczenia zdrowotne, o których mowa, są udzielane kobiecie co najmniej raz w każdym trymestrze. W załączniku do rozporządzenia określono wzór zaświadczenia lekarskiego lub wystawionego przez położną, potwierdzającego pozostawanie kobiety pod opieką medyczną, ze wskazaniem terminów udzielania świadczeń zdrowotnych w pierwszym, drugim i trzecim trymestrze ciąży, przy czym w każdym trymetrze należy wpisać co najmniej jeden termin udzielonego świadczenia.
W okolicznościach niniejszej sprawy J. K. przedstawiła, na druku stanowiącym załącznik do rozporządzenia, zaświadczenie potwierdzające, że pozostawała pod opieką medyczną od 8 tygodnia ciąży, a więc w pierwszym trymestrze ciąży ze wskazaniem terminów wizyt. Nadto na stosownym druku przedłożyła zaświadczenia potwierdzające objęcie ją opieką medyczną w trzecim trymestrze ciąży, ze wskazaniem terminu wizyty. Na podstawie tychże zaświadczeń organ prawidłowo przyjął, że J. K. potwierdziła pozostawanie pod opieką medyczną od 8 tygodnia ciąży i odbyła wizyty lekarskie w pierwszym i trzecim trymestrze. Odmówił jednak przyznania wnioskowanej zapomogi z uwagi na to, że skarżąca nie przedstawiła – na stosownym druku – zaświadczenia o pozostawania pod opieką medyczną w drugim trymestrze ciąży. Z powyższym poglądem nie można się zgodzić.
Przepis art. 15b ust. 5 i 6 u.ś.r. stanowi, iż przedmiotowa zapomoga przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, a pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Z powyższego jednoznacznie wynika, iż przyznanie wnioskowanej przez skarżącą zapomogi z tytułu urodzenia się żywego dziecka uzależnione jest od pozostawania kobiety pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Jeśli zatem skarżąca dostarczyła do akt sprawy zaświadczenie o pozostawaniu pod opieką lekarską począwszy od 8 tygodnia ciąży, a nadto dalsze zaświadczenia wskazujące na pozostawanie pod opieką lekarską w późniejszym okresie ciąży, to niezrozumiałe jest – z punktu widzenia powyższych wymagań – stanowisko organów administracji odmawiające przyznania wnioskowanej zapomogi. W szczególności błędne są poglądy organów, iż fakt pozostawania pod opieką lekarską w okresie ciąży można wykazać jedynie zaświadczeniem wystawionym w oparciu o druk będący załącznikiem do rozporządzenia oraz, że obowiązkiem kobiety jest konieczność odbycia wizyty u lekarza lub położnej w każdym trymestrze ciąży. Takie poglądy są nazbyt rygorystyczne i nie znajdują uzasadnienia w przepisach prawa.
Przepis w § 2 ust. 2 rozporządzenia stanowiąc, iż świadczenia zdrowotne w związku z ciążą "są udzielane kobiecie co najmniej raz w każdym trymestrze ciąży" nie tworzy normy prawnej, z której wynikałby obowiązek kobiety korzystania ze świadczeń zdrowotnych co najmniej raz w każdym trymestrze ciąży, w szczególności obowiązku tego nie można się dopatrywać wyłącznie jako przesłanki przyznania przedmiotowej zapomogi. Przepis ten, będąc skierowany do placówek służby zdrowia, nakłada na nie obowiązki w zakresie konkretnych świadczeń w okresie ciąży kobiety. Gdyby powyższy przepis uznać za źródło obowiązku kobiety, to rozporządzenie wychodziłby poza ramy delegacji ustawowej do jego wydania obejmującej wyłącznie: określenie formy opieki medycznej; wzór zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń medycznych oraz zakres danych niezbędnych do zapewnienia należytego udokumentowania pozostawania kobiety pod opieką medyczną. Tym samym uznać wypada, iż przepis rozporządzenia nie wprowadza dalej idących przesłanek przyznania przedmiotowej zapomogi niż te określone w art. 15b u.ś.r.
Jeżeli zatem owa zapomoga przysługuje w sytuacji gdy kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, to obowiązkiem organu jest ustalenie tej okoliczności na podstawie całokształtu okoliczności sprawy. Zaświadczenia wydawane przez lekarza bądź położną są dowodami mającymi wykazać okoliczność, że kobieta w odpowiednim okresie ciąży pozostawała pod opieką medyczną, nie są zaś samoistnymi przesłankami przyznania owej zapomogi.
Wbrew twierdzeniom organu skarżąca przedstawiła dowody wskazujące, że pozostawała pod opieką medyczną w zakresie niezbędnym do uzyskania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka. Bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, iż jedno z przedłożonych zaświadczeń nie zostało wystawione według wzoru ustalonego rozporządzeniem. Jego analiza prowadzi bowiem do wniosku, że zawiera ono informacje pozwalające potwierdzić, że skarżąca korzystając z pomocy lekarskiej w drugim trymestrze ciąży pozostawała pod opieką medyczną. Ponadto nie można się zgodzić z twierdzeniem organu odwoławczego, że z owego zaświadczenia nie wynika udzielenie porady medycznej w związku z ciążą. Wręcz przeciwnie treść zaświadczenia wskazuje, że porada lekarska została udzielona kobiecie w drugim trymestrze ciąży i w trakcie wizyty przepisano preparaty farmaceutyczne dla kobiet w ciąży.
Organ odwoławczy przykładając nadmierną uwagę do faktu nielegitymowania się przez skarżącą zaświadczeniem wydanym według przewidzianego rozporządzeniem wzoru pomija, iż w prowadzonym postępowaniu zastosowanie znajduje przepis art. 32 ust. 2 u.ś.r. wskazujący, iż w sprawach nieuregulowanych w u.ś.r. stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 ze zm.) dalej przywoływanej jako: "K.p.a." Jeśli zatem przepis art. 15b ust. 6 u.ś.r. nie przewiduje, że fakt pozostawania pod opieką medyczną można potwierdzić wyłącznie zaświadczeniem lekarza lub położnej wystawionym według określonego wzoru, to – stosownie do art. 75 § 1 K.p.a. – jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Na uwagę zasługuje jeszcze kwestia skorzystania przez skarżącą w okresie ciąży z wizyt u lekarza nie będącego specjalistą z zakresu ginekologii i położnictwa. Oczywiście pożądanym stanem w służbie zdrowia jest zapewnianie kobietom opieki przez cały okres ciąży przez podmioty wyspecjalizowane, a więc przez lekarza specjalistę w dziedzinie położnictwa i ginekologii lub przez położną. Jednakże w stanie faktycznym sprawy skarżąca podnosiła, że z uwagi na pobyt poza terenem Ł. w drugim trymestrze miała możliwość skorzystania tylko z usług lekarza dostępnego w miejscu jej pobytu, zaś po powrocie do Ł. podjęła bezskuteczną próbę zapisania się do lekarza ginekologa, lecz nie było już dostępnych terminów wizyt obejmujących drugi trymestr ciąży. Tutejszy Sąd akceptuje poglądy sądów administracyjnych wskazujące, iż problemy w funkcjonowaniu służby zdrowia w zakresie udzielania bezpłatnych świadczeń zdrowotnych nie mogą stanowić przeszkody w uzyskaniu prawa do świadczeń rodzinnych (vide chociażby: wyroki WSA: w Lublinie z dnia 30 września 2014r. w sprawie II SA/LU 690/13; w Olsztynie z dnia 7 listopada 2013r. w sprawie II SA/OL 801/13; w Szczecinie z dnia 7 listopada 2013r. w sprawie II SA/Sz 735/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Mając na uwadze konstytucyjną zasadę pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej oraz kobietom zarówno w ciąży, jak i po urodzeniu dziecka (art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji RP), znajdującą urzeczywistnienie w regulacjach u.ś.r., uznać należy, że udzielenie świadczenia kobiecie w ciąży przez lekarza medycyny rodzinnej specjalistę chorób wewnętrznych stanowi kontynuację opieki medycznej nad tą kobietą i tym samym nie przekreśla możliwości przyznania świadczeń rodzinnych.
Końcowo wskazać należy, że skarżąca na rozprawie sądowej w dniu 15 maja 2015r. złożyła zaświadczenie wystawione według wzoru określonego w załączniku do rozporządzenia przez lekarza medycyny J. N.. Jakkolwiek dodatkowo potwierdza to fakt udzielenia skarżącej świadczeń zdrowotnych w drugim trymestrze ciąży, to w świetle tego co zostało powyżej powiedziane nie ma to decydującego znaczenia dla możliwości przyznania wnioskowanej zapomogi.
Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 a w zw. z art. 135 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi skarżącej ustanowionemu z urzędu orzeczono w punkcie drugim sentencji na mocy art. 250 P.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013r. poz. 461).
Rozpoznając ponownie sprawę organ winien dokonać właściwej interpretacji przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w niniejszej sprawie, uwzględniając powyższe rozważania (art. 153 P.p.s.a.).
IB
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło