II SA/Łd 53/09

Dnia 3 września 2009 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi – Wydział II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 3 września 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia A w Ł. o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A w Ł. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. LF II SA/Łd 53/09 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 8 lipca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Stowarzyszenia A w Ł. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze kasacyjnej od ww. wyroku Stowarzyszenie zwróciło się o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.. Jak wynika ze złożonego na urzędowym formularzu oświadczenia o majątku i dochodach, a także ze statutu, Stowarzyszenie działa w celu ochrony i obrony interesów kupieckich swoich członków. Stowarzyszenie nie posiada majątku, podało również, że nie ma rachunku bankowego. W uzasadnieniu wniosku o zwolnienie od wpisu sądowego stwierdziło, że nie prowadzi działalności gospodarczej, a jedynie działalność statutową, obecnie nie zbiera składek członkowskich i nie posiada środków na pokrycie wpisu od skargi kasacyjnej. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, może nastąpić w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ślad za poglądem wyrażonym w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 1098/08, podnieść należy w pierwszej kolejności, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Dostępność do sądu wymaga zatem z natury rzeczy posiadania środków finansowych, zaś udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W rozpoznawanej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony został przez podmiot działający w formie stowarzyszenia i choć w oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach strona podała, że nie posiada środków finansowych na pokrycie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, prawo pomocy nie może zostać przyznane. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że w myśl art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 roku - Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.), majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie, z zachowaniem obowiązujących przepisów, może zatem przyjmować darowizny, spadki i zapisy, jak również korzystać z ofiarności publicznej, a nadto prowadzić działalność gospodarczą, według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach (art. 34 ustawy). Stąd też uprawniony jest wniosek, że istnieją instrumenty prawem przewidziane, które umożliwiają zgromadzenie środków finansowych na funkcjonowanie podmiotu, w tym na jego udział w postępowaniach przed sądem. Wypada zauważyć, iż skoro samo Stowarzyszenie nie wykazuje zamiaru zgromadzenia środków finansowych od swoich członków, a więc osób bezpośrednio zainteresowanych działalnością Stowarzyszenia, to brak jest podstaw, aby przerzucać ciężary związane z jego funkcjonowaniem na Państwo, czyli ogół obywateli. Podzielając pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2006 r., II OZ 1433/06, należy stwierdzić, że powyższe działanie rodzi ten skutek, że faktycznie działalność Stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasadzie, że Stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Konstytucja RP przewiduje wprawdzie prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, nie gwarantuje to jednak wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo. Ponadto od Stowarzyszenia prowadzącego m.in. działalność w celu ochrony i obrony interesów kupieckich jego członków, co niewątpliwie wiąże się z koniecznością ponoszenia określonych nakładów finansowych, oczekiwać należy posiadania tychże środków finansowych, związanych z bieżącym funkcjonowaniem i realizacją zadań statutowych. Dodać również należy, że Stowarzyszenie, mimo deklarowanego braku majątku i środków finansowych, zgromadziło wcześniej środki na pokrycie wpisu sądowego od skargi, wpisu od zażalenia na postanowienie Sądu o odmowie wstrzymania zaskarżonego postanowienia, jak również na opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia wyroku. W ocenie referendarza sądowego, działający w Stowarzyszeniu członkowie winni mieć świadomość konieczności finansowego zasilenia funduszy Stowarzyszenia poprzez uiszczanie składek, czy też dokonywania wpłat o innym charakterze, które umożliwiają jego skuteczne funkcjonowanie. Nie można zatem uznać za wystarczającą przesłankę przyznania prawa pomocy twierdzenia wnioskodawcy, iż Stowarzyszenie nie posiada środków finansowych na pokrycie wpisu od skargi kasacyjnej. Twierdzenie to nie odzwierciedla bowiem zdolności płatniczych strony skarżącej jako stowarzyszenia osób fizycznych. Jego członkowie dysponują bowiem możliwościami na zdobycie środków finansowych koniecznych do prowadzenia sporów sądowych, co wyłącza możliwość uwzględnienia żądania wnioskodawcy. Jednocześnie wypada zwrócić uwagę, że ustawodawca, przewidując możliwość przyznania prawa pomocy podmiotom niebędącym osobami fizycznymi, wprowadził rozwiązanie oparte na uznaniu. Otóż z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że nawet w przypadku, gdy podmiot nie posiada środków finansowych, prawo pomocy jedynie może zostać przyznane. W konsekwencji nawet w sytuacji, gdy z oświadczenia o majątku i dochodach wynikać będzie brak środków do partycypacji w kosztach postępowania, uprawnione jest oddalenie wniosku strony, jeśli nie stanie to na przeszkodzie realizacji prawa do sądu. W niniejszej sprawie, prawo do sądu nie zostanie ograniczone, gdyż jak wykazano wcześniej, podmiot działający w formie stowarzyszenia posiada przewidzianą prawem możliwość pozyskiwania środków finansowych, a fakt ich niewykorzystywania nie może pozytywnie oddziaływać na ocenę zasadności żądania strony. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu. LF