II SA/Łd 534/11

Dnia 8 lipca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia NSA: Anna Stępień Sędzia WSA: Czesława Nowak – Kolczyńska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2011 roku przy udziale --- sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do domu pomocy społecznej - stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy J. z dnia [...], Nr [...] oraz Postanowienia Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z dnia [...], Nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], po rozpoznaniu odwołania J. M., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy J. z dnia [...] roku, Nr [...] o odmowie skierowania do domu pomocy społecznej. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. postanowieniem z dnia [...] roku, Nr [...] przekazał do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J., zgodnie z kompetencją dokumentację J. M. starającego się o skierowanie do domu pomocy społecznej. Po rozpoznaniu wniosku, Wójt Gminy J. decyzją z dnia [...] roku odmówił skierowania J. M. do domu pomocy społecznej. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4 i art. 12 w zw. z art. 54 ust. 1 i 2, art. 56 i art. 61 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 roku Nr 64, poz. 593 ze zm.). W odwołaniu od powyższej decyzji J. M. wskazał, iż nie może liczyć na pomoc któregoś z synów, gdyż pozostaje z nimi w konflikcie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, iż zgodnie z treścią art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. W toku postępowania organy zobowiązane są zatem do ustalenia, czy osoba starająca się o skierowanie do domu pomocy społecznej wymaga całodobowej opieki, nie może samodzielnie funkcjonować oraz czy niezbędna pomoc nie może być zapewniona w formie usług opiekuńczych. Warunkiem skierowania do domu pomocy społecznej jest ustalenie, że osoba ubiegająca się o takie skierowanie z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu. Tymczasem, jak wskazał organ z dokumentów załączonych do akt administracyjnych wynika, iż odwołujący się nie spełnia łącznie przesłanek art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej – do umieszczenia go w domu pomocy społecznej, gdyż nie jest osobą wymagającą całodobowej opieki, niemogącą samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Organ I instancji zaproponował wnioskodawcy pomoc w formie usług opiekuńczych, z których jednak strona nie chce skorzystać. W tej sytuacji, argumenty odwołania, jak napisało Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zasługują na uwzględnienie, okoliczność pozostawania w konflikcie z rodziną (synami i żoną) nie oznacza, że okoliczności te mogą być uznane za powód wystarczający do skierowania strony do domu pomocy społecznej. Organ nie kwestionuje trudnej sytuacji życiowej odwołującego się, jednakże zważywszy wszystkie okoliczności sprawy, uznał decyzję I instancji za zgodną z obowiązującymi przepisami prawa i nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze J. M. wskazał, iż zobowiązanymi do ponoszenia kosztów jego pobytu w domu pomocy społecznej będą jego synowie. Od wielu lat skarżący pozostaje z żoną i synami w konflikcie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż wskazane w jej treści. Na wstępie podać należy, że zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że Sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu Postępowania Administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W przedmiotowej sprawie, Sąd ocenił, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego), co poskutkowało stwierdzeniem nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy, jak i postanowienia Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Zgodnie z przepisem art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2009 roku Nr 175, poz. 1362 ze zm.), decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Przy czym, właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej (art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). W tym miejscu należy zwrócić uwagę na treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2009 roku w sprawie o sygnaturze I OW 60/09 (publ. Lex Nr 552360). Naczelny Sąd Administracyjny w treści powołanego postanowienia wprost wskazał, iż właściwą miejscowo do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej jest gmina miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o to skierowanie w dacie kierowania tej osoby do domu pomocy. Podobne stanowisko przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny także w postanowieniu z dnia 2 sierpnia 2007 roku w sprawie o sygnaturze I OW 39/07 (publ. Lex Nr 375533), gdzie napisano, iż w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia będzie zawsze gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Ustawa o pomocy społecznej nie zawiera definicji "miejsca zamieszkania", należy zatem odnieść się w tej kwestii do wyjaśnienia tego pojęcia zawartego w art. 25 kodeksu cywilnego. Miejscem zamieszkania osoby fizycznej zgodnie z art. 25 kodeksu cywilnego jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle przepisu art. 25 kodeksu cywilnego decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Przy czym jednocześnie zauważyć należy, że samo zameldowanie, będące kategorią prawa administracyjnego, nie przesądza o miejscu zamieszkania w rozumieniu prawa cywilnego (por. postanowienie NSA z dnia 15 lutego 2006 roku, I OW 231/05, Lex Nr 201525 i inne). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż z dokumentów załączonych do akt administracyjnych wynika, że skarżący zamieszkuje na terenie miasta Ł., a zameldowany jest na terenie gminy J. Uwzględniając zatem treść powołanych orzeczeń Sąd stwierdził, że na mocy art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej organem uprawnionym do wydania rozstrzygnięcia w sprawie skierowania skarżącego do domu pomocy społecznej był Prezydent Miasta Ł., a nie Wójt Gminy J. Wynika z tego, że decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości i jako taka jest dotknięta wadą nieważności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekając w sprawie nie dostrzegło tego naruszenia i utrzymało w mocy wadliwą decyzję, co skutkuje tym, iż również decyzja organu odwoławczego jest dotknięta tożsamą wadą. Wśród dokumentów załączonych do akt administracyjnych znajduje się także postanowienie Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z dnia [...] roku. Skład rozpoznający niniejszą sprawę uznał, iż także ten akt jest dotknięty wadą nieważności. Po pierwsze, postanowienie to jest sprzeczne z regulacją art. 59 ust. 1 w zw. z art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W drugiej natomiast kolejności zwrócić uwagę należy na okoliczność, iż Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej nie jest podmiotem uprawnionym do wydawania rozstrzygnięć w swoim imieniu, podmiot ten jedynie może legitymować się upoważnieniem od Prezydenta Miasta do orzekania w sprawach dotyczących pomocy społecznej. Z tych powodów Sąd uznał, iż także to postanowienie jest dotknięte wadą nieważności i jako takie nie może ostać się w porządku prawnym. W tej sytuacji, Sąd orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 przy zastosowaniu art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. k.o.