II SA/Łd 543/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2009 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych 1. oddala skargę, 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokata K. P. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) zł, zawierającą podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu T. M. z urzędu oraz kwotę 17 (siedemnaście) zł tytułem zwrotu wydatków. LS Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. decyzją z dnia [...] roku, Nr [...], po rozpoznaniu odwołania T. M., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w A. z dnia [...] roku, Nr [...]. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, organ I instancji decyzją z dnia [...] roku odmówił przyznania T. M. jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 3.053,79 zł, która będzie potrącana z płatności, do której rolnik będzie uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu 3 lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodność. Mocą tej decyzji organ jednocześnie odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t. j. Dz. U. z 2008 roku Nr 170, poz. 1051 ze zm.) oraz art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 roku ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania odłogowanych gruntów do produkcji surowców (Dz. Urz. WE Nr L 345 z dnia 20 listopada 2004 roku, str. 1 ze zm.). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przeprowadzone w sprawie postępowanie wykazało różnice między zadeklarowaną we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, a stwierdzoną powierzchnią użytków rolnych. Organ stwierdził, że strona prowadzi działalność rolniczą na obszarze 0,28 ha, gdy tymczasem do przyznania płatności strona wskazała powierzchnię 9,28 ha. Procentowa różnica między zadeklarowaną powierzchnią działek, a stwierdzoną w czasie kontroli na miejscu wynosi więcej niż 50%. Stanowi to podstawę do nałożenia na rolnika sankcji na kolejne 3 lata kalendarzowe. W odwołaniu od powyższej decyzji T. M. wniósł o jej uchylenie oraz przyznanie płatności obszarowej i uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. W motywach odwołujący się wyjaśnił, że decyzja narusza art. 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ przeprowadził kontrolę w terenie w dniu 11 sierpnia 2008 roku, gdy tymczasem skarżący na przełomie maja i czerwca 2008 roku dokonał koszenia traw, co mogą potwierdzić świadkowie. Następnie odwołujący się wskazał, że gdyby pracownicy organu przeprowadzili kontrolę w sierpniu 2008 roku, stan gruntów wskazywałby na majowe koszenie. Tymczasem, kontrola dokonana w połowie września ukazała stan zupełnie inny. Kontrola była przeprowadzona podczas jego nieobecności i dlatego nie mógł on wnieść do niej zastrzeżeń. Wnioskowane przez odwołującego się płatności stanowią podstawowe źródło jego utrzymania, znajduje się on w trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. decyzją z dnia [...] roku utrzymał w mocy kwestionowane w odwołaniu rozstrzygnięcie I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ podał, iż stosownie do treści art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Nr 1782/2003, jeżeli: 1) na ten dzień posiada działki rolnej łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia Nr 1973/2004, tj. 1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności oraz 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Według art. 7 ust. 2 w/w ustawy rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw chmielu, roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, bądź innych roślin, położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Wysokość płatności obszarowych w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez rolnika powierzchni kwalifikującej się do objęcia płatnościami obszarowymi, po uwzględnieniu zmniejszeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości, i stawek płatności obszarowych na 1 ha tej powierzchni (art. 7 ust. 4 w/w ustawy). Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż kontrola na miejscu, przeprowadzona w gospodarstwie rolnym odwołującego się w dniu 6 września 2008 roku wykazała, że działki rolne, oznaczone symbolami: B, C, F, G, H, I, J, K, G nie są użytkowane rolniczo, na działkach B, C, D, F, G, H, I, J, K stwierdzono brak dobrej kultury rolnej. Ponadto ustalono, iż działka rolna E nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 roku. Fotografie, sporządzone w czasie kontroli dokumentują porośnięcie działek samosiejkami drzew. Dodatkowo, o nieutrzymywaniu działek w zgodzie za normami świadczy fakt ich zadarnienia wieloletnimi trawami. Występująca okrywa roślinna potwierdza okoliczność braku jakichkolwiek zabiegów agrotechnicznych, uprawowych, koszenia czy stosowania oprysków odchwaszczających. W ocenie organu odwoławczego protokół, sporządzony w toku postępowania spełnia wymagania określone w art. 28 ust. 1 Rozporządzenia Nr 796/20045 wobec czego uznać należy, że kontrola została przeprowadzona prawidłowo. Właściwie również oceniono, iż zadeklarowane działki rolne nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania organ wskazał, że omyłkowo w uzasadnieniu decyzji I instancji napisano o tym, że kontrolę przeprowadzono w dniu 11 sierpnia 2008 roku. Z dołączonego do akt protokołu wynika, że kontrola obyła się w dniu 6 września 2008 roku. Omyłka ta nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. W odniesieniu do kwestii braku zawiadomienia odwołującego się o terminie kontroli w terenie organ napisał, że przepis art. 23a Rozporządzenia Nr 796/2004 stanowi, iż kontrole na miejscu przeprowadzane są bez uprzedzenia. Jeżeli nie zagrażałoby to celowi kontroli, można zawiadomić o niej z wyprzedzeniem ściśle ograniczonym do koniecznego minimum, nieprzekraczającym 14 dni. Wynika z tego, że obecność producenta nie wpływa na przebieg czynności kontrolnych, ani na ważność wyników kontroli. Kopia raportu z kontroli przekazywana jest bezpośrednio po zakończeniu kontroli producentowi, jeżeli brał on udział w kontroli, lub w terminie późniejszym, jeżeli producent odmówił przyjęcia raportu lub nie był obecny podczas kontroli. W sytuacji, gdy rolnik nie brał udziału w kontroli i raport otrzymał drogą pocztową, wówczas zgodnie z art. 31 ust. 7 w/w ustawy, może zgłosić umotywowane zastrzeżenia, co do ustaleń w nich zawartych, w terminie 14 dni od dnia doręczenia raportu. Odwołujący się nie został zawiadomiony o terminie kontroli, ale był przy niej obecny. Nadto, kopia raportu została mu doręczona i miał on możliwość zgłosić do niego zastrzeżenia. Odwołujący się z tego uprawnienia nie skorzystał. Organ nie zgadza się także z zarzutem naruszenia art. 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że organ prawidłowo zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, a strona miała możliwość uczestniczenia w postępowaniu i zapoznania się ze zgromadzonymi dowodami. Zdaniem odwołującego się organ przekroczył swoje uprawnienia, gdyż wniosek o przyznanie płatności złożył w terminie, a wezwanie do jego uzupełnienia organ skierował dopiero w dniu 9 stycznia 2009 roku. Tym niemniej, zgodnie z treścią art. 19 ust. 7 w/w ustawy, o każdym terminie niezałatwienia sprawy dotyczącej płatności obszarowych do dnia 1 marca roku następującego po roku, w którym został złożony wniosek, organ zawiadamia rolnika, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Wynika z tego, iż prowadząc postępowanie w sprawie przyznania płatności obszarowych organ ma czas na załatwienie sprawy do końca lutego roku, następującego po roku, w którym został złożony wniosek. Nie można zatem mówić o zwłoce organu w przypadku wezwania, doręczonego stronie w dniu 9 stycznia 2009 roku. W konkluzji odwołania strona wskazała, że płatności stanowią podstawowe źródło jego dochodu. Jednakże płatności obszarowe mają na celu jedynie wspieranie dochodów rolników, którzy są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych, co za tym idzie płatności nie mają charakteru zapomogowego. W skardze na powyższą decyzję T. M. wniósł o jej uchylenie wskazując, że łąki były wykoszone zgodnie z dobrą praktyką rolniczą, co potwierdza sołtys wsi i brat skarżącego. Skarżący znajduje się w trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż Sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie do uregulowania art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd zważył, że organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie administracyjne, ustaliły stan faktyczny i wydały rozstrzygnięcia odpowiadające prawu. W stanie faktycznym sprawy bezsporne jest to, iż skarżący wystąpił o przyznanie płatności obszarowej i płatności uzupełniającej dla łącznego obszaru 9,28 ha. Tym niemniej organ po przeprowadzeniu kontroli w terenie stwierdził, że skarżący znacząco zawyżył ten obszar. Organ uznał, że rolniczo użytkowany jest teren o powierzchni 0,28 ha. Zawyżenie to spowodowało, że organ odmówił przyznania płatności i zastosował sankcję w określonej kwocie, która będzie potrącana z płatności należnych rolnikowi w ciągu następnych 3 lat kalendarzowych. Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przepis art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 roku o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (T. j. Dz. U z 2008 roku Nr 170, poz. 1051 ze zm.). Zgodnie z regulacją art. 7 ust. 1 tej ustawy, rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa na będące w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujące się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 143b ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia Nr 1782/2003, jeżeli: 1) na ten dzień posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr XX do rozporządzenia Nr 1973/2004; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności; oraz 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: 1) chmielu, 2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, 3) innych roślin – położonych na działkach rolnych objętych wnioskiem o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (art. 7 ust. 2 w/w ustawy). Z treści art. 7 ust. 1 ustawy wynika, że przesłanki w nim wymienione muszą być spełnione łącznie. Zasadnicze znaczenie dla przedmiotowej sprawy ma pkt 2, który stanowi, że wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Zgodnie z tezą wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 września 2007 roku (sygn. akt: II SA/Łd 1054/07, Lex Nr 420279), płatności bezpośrednie do gruntów rolnych przysługują do faktycznie wykorzystywanych obszarów związanych z produkcją rolną, a nie formalnie określonych w ewidencji, z samego faktu istnienia ewidencji i wykazania w niej powierzchni działek nie może wynikać wniosek o możliwości ustalenia dopłat do gruntów rolnych, jeżeli działki nie są rolniczo wykorzystywane, bądź w ewidencji istnieją dane, które nie odpowiadają danym rzeczywistym. W kontekście tej przesłanki ważne jest by działki rolne wskazane we wniosku o przyznanie płatności były rolniczo wykorzystywane i utrzymywane w dobrej kulturze rolnej przez cały rok kalendarzowy. W przypadku niestosowania zasad dobrej kultury rolnej, zgodnej z wymogami ochrony środowiska, na skutek działania lub zaniechania rolnika, który w momencie stwierdzenia niezgodności zarządza danym gospodarstwem, kwotę przyznanej pomocy zmniejsza się lub anuluje się pomoc, która ma zostać przyznana w roku kalendarzowym, w którym doszło do wystąpienia niezgodności. Zmniejszenia lub pozbawienia kwoty płatności następują wyłącznie w przypadkach, jeżeli niezgodność dotyczy działalności rolniczej lub gruntów rolnych należących do gospodarstwa, włączając w to działki odłogowane. Zwrócić uwagę także należy, iż postępowanie w sprawie przyznania płatności jest szczególnym postępowaniem administracyjnym, do którego w kwestiach nie uregulowanych w w/w ustawie mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 3 ust. 1 w/w ustawy stanowi bowiem, iż z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w wymienionych przepisach Unii Europejskiej do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu w sprawach dotyczących m. in. płatności bezpośredniej i płatności uzupełniającej, organ administracji publicznej, stosownie ar art. 3 ust. 2 ustawy, stoi na straży praworządności; jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu (art. 3 ust. 3 ustawy) są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jak już wskazywano, obszar działek zgłoszonych do przyznania płatności przez skarżącego o powierzchni 9 ha nie był rolniczo uprawiany, bądź nie był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej. Z załączonej do akt administracyjnych dokumentacji fotograficznej wynika, że część działek to tzw. ściernisko, czyli pole po skoszeniu rosnących na nim roślin, głównie zbóż, z pozostawionymi dolnymi częściami roślin. Z tego część działek to ściernisko z widocznymi pędami młodych, nowych roślin. Wskazuje to na fakt, że od momentu powstania ścierniska upłynął wystarczając okres czasu na wegetację nowych roślin. Dwie kolejne działki porośnięte są drzewami. Zdjęcia obrazujące te działki wskazują, że są to brzozy, ok. 2 - 3 metrowe. Ilość tych drzew i sposób ich rozmieszczenia dowodzi, iż są to samosiejki. W tak ustalonym stanie faktycznym, zdaniem Sądu, organ prawidłowo uznał, że wymienione działki nie były uprawiane rolniczo, bądź nie były utrzymywane w dobrej kulturze rolnej. Stanowisko takie jest prawidłowe w świetle zgromadzonych w aktach administracyjnych dokumentów. Poglądu tego też nie może zmienić złożone przez skarżącego oświadczenie, iż na przełomie maja i czerwca 2008 roku dokonał on koszenia traw. Oświadczenie to jest poparte przez brata skarżącego i sołtysa wsi. Dokument ten jednak nie wskazuje jakie działki zostały skoszone przy użyciu sprzętu pożyczonego od brata skarżącego. Zwrócić uwagę należy także na fakt, że w toku postępowania administracyjnego skarżący złożył 6 zdjęć. Owszem na tych zdjęciach pokazane są tereny porośnięte trawą, jak i las. Tym niemniej, z tych fotografii nie wynika jakie działki one obrazują. Z tego powodu dokumentom tym należy odmówić mocy dowodowej. Ustosunkowując się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że cytowane uprzednio przepisy prawa, nie uzależniają możliwości przyznania płatności od sytuacji materialnej, czy życiowej wnioskodawcy. W tej sytuacji te argumenty skargi pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie. Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa, tym samym nie dopatrzył się naruszenia przepisów w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego Sąd, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi. K.O.