II SA/Łd 545/12

Dnia 4 grudnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2012 roku sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w formie posiłków uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...], nr [...]. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 6 pkt 4, art. 8 ust. 1 pkt. 2, ust. 3, art. 110 ust. 7 i 8, art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 z późn. zm.), art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267 poz. 2259 oraz z 2008 r. Nr 225 poz. 1487 i z 2009 r. Nr 219 poz. 1706) Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127 poz. 1055) odmówił M. Ś. przyznania prawa pomocy w formie posiłków. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że M. Ś. zwróciła się o przyznanie pomocy finansowej w formie opłacania obiadów w przedszkolu dla córki N. Ś.. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego organ ustalił, że M. Ś. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką N. Ś. uczęszczającą do Przedszkola Miejskiego Nr [...] w P.. Na dochód rodziny składa się: pomoc w ramach projektu na działalność gospodarczą w wysokości 1666,66 zł, pomoc z projektu na okres 6 kolejnych miesięcy w wysokości 600,00 zł, alimenty na rzecz córki w kwocie 650,00 zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł i zasiłek rodzinny 68,00 zł Łączny dochód rodziny w listopadzie 2011 r. wyniósł 3137,66 zł co na osobę w rodzinie daje kwotę 1568,83 zł Organ podniósł, że zgodnie z dyspozycją art. 5 pkt. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 roku o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", pomoc może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, przy czym zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie określone jest w wysokości 351,00 zł. Zdaniem organu skoro dochód dwuosobowej rodziny M. Ś. wynosi 3137,66 zł i przekracza 150% ustawowego kryterium dochodowego, które dla tej rodziny wynosi 702,00 zł, to rodzina nie kwalifikuje się do przyznania pomocy w formie posiłków w przedszkolu dla córki. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. Ś., zarzucając błąd merytoryczny i rachunkowy w rozpoznaniu sprawy. Wyjaśniła, że w listopadzie 2011r. zwróciła się do Miejskiego Centrum Pomocy Społecznej z wnioskiem o pomoc społeczną w formie posiłków dla córki w przedszkolu. W trakcie wywiadu środowiskowego udzielając informacji o uzyskanej pomocy de minimis kilkakrotnie podkreślała jej charakter i przeznaczenie. Odwołująca się podniosła, że jednorazowe wsparcie finansowe na uruchomienie działalności gospodarczej wymienione w Szczegółowym Opisie Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki dla Działania 6.2 oraz wsparcie pomostowe w kwocie 600,00 zł miesięcznie przez okres pół roku, udzielane jest w oparciu o ustawę o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej z dnia 30 kwietnia 2004 r. (Dz. U. z 2007 r.. Nr 59. poz. 404 z późn. zm.), rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 15 grudnia 2010 r. w sprawie udzielania pomocy publicznej w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (Dz. U. z 2010 r. Nr 239. poz. 1598), Szczegółowy Opis Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki z dnia 1 czerwca 2010 r. Dlatego też nie ma możliwości rozdysponowania tych środków na cel inny aniżeli związany z rozpoczęciem działalności gospodarczej. Dodała też, że obecnie nie osiąga dochodów z prowadzonej działalności i nie ma możliwości zaspokojenia niezbędnych elementarnych potrzeb życiowych tj. żywność, leki, leczenie czy środki czystości i odzież. Zdaniem strony organ nie powinien był przyjmować kwot pozyskanych z dotacji przy obliczaniu dochodu na osobę w rodzinie. Wskazała, że do dochodu powinien być wliczony jedynie: zasiłek rodzinny na córkę N. 68,00 zł, zasiłek pielęgnacyjny 153,00 zł, alimenty przyznane na córkę 650,00, co stanowi łączny dochód 871.00 zł i kwotę 435,50 zł na osobę. Wskazała, że czuje się rozżalona, bowiem jest osobą niepełnosprawną, samotną matką wychowującą trzyletnią córkę, ale pomimo krytycznej sytuacji życiowej dąży do jej poprawy. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 6 pkt 4, art. 8 ust. 1 pkt 2 ust. 3, ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tj. Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009 roku w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 127, poz.1055) art. 1 ust. 1, art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 29 grudnia 2005 roku o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania: (Dz.U. Nr 267, poz. 2259, ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu l instancji. Organ ustalił na podstawie zebranego materiału dowodowego, że M. Ś. jest objęta pomocą finansową i otrzymała pomoc w formie zasiłku celowego specjalnego w wysokości 200 zł. Organ wskazał, że odwołująca prowadzi działalność gospodarczą, na rozpoczęcie której otrzymała dotację, ale nie osiąga z niej dochodu. Na dochód strony składa się pomoc w ramach projektu na działalność gospodarczą w wysokości 1666,66 zł, pomoc z projektu na okres 6 kolejnych miesięcy w wysokości 600,00 zł, alimenty na rzecz córki w kwocie 650,00 zł zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153,00 zł i zasiłek rodzinny 68,00 zł. Łączny dochód rodziny listopadzie 2011 r. wyniósł 3137,66 zł, co na osobą w rodzinie daje kwotę 1568,83 zł. Kolegium stanęło na stanowisku, że art. 8 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej ma zastosowanie do osoby już prowadzącej działalność gospodarczą, natomiast w przedmiotowej sprawie dotacja została udzielona osobie fizycznej na rozpoczęcie prowadzenia działalności i w takiej sytuacji w sprawie zastosowanie ma art. 8 ust 3 i 4. Zdaniem organu zakres pojęcia dochodu w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz przepisów podatkowych nie jest tożsamy, a obie regulacje nie pozostają ze sobą wzajemnie powiązane. Ustawa o pomocy społecznej ze względu na cele jakim służyć mają uregulowane w niej instytucje prawne wprowadza niezależny od regulacji prawnopodatkowych sposób obliczania dochodu, zaliczając do jego źródeł wszelkie pożytki, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, z wyjątkiem tych, które ustawodawca wyliczył w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium mając na uwadze trudną sytuację życiową i materialną odwołującej się, wyraziło jednakże pogląd, iż organ l instancji wydając zaskarżoną decyzję nie naruszył zasad określonych w powołanej ustawie o pomocy społecznej ani przepisów postępowania administracyjnego. Skargę na powyższą decyzję złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. Ś., podtrzymując dotychczasowe stanowisko zajęte w odwołaniu. Skarżąca wskazała ponadto, że przyznane jej dotacje nie stanowią dochodu lecz są przychodem z działalności gospodarczej, zgodnie z art. 14 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dlatego też dotacji tych organ nie powinien brać pod uwagę przy obliczaniu dochodu na rodzinę. Podniosła, że wsparcie, które otrzymała jest pomocą de mini mis, zwolnioną z podatku dochodowego, a wsparcie pomostowe stanowi przychód niwelowany przez bieżące koszty działalności gospodarczej. Dodała, że wszystkie oryginały umów zawartych w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki zostały okazane pracownikowi MOPS, a kserokopie wybranych zaświadczeń wybranych przez tego pracownika zostały przekazane organowi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie przejmuje zatem sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz jedynie dokonuje oceny działalności organu orzekającego z punktu widzenia kryterium legalności. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a.). Materialno - prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie niniejszej stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 roku o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259) oraz ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2009 roku Nr 175, poz. 1362 ze zm.). Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150% kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przysługuje jeżeli dochód na osobę w rodzinie (wg. przepisów aktualnych na dzień wydania decyzji przez organ II instancji) nie przekracza kwoty 351 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym dla osoby w rodzinie" (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej w zw. z § 1 pkt 1 lit. "b" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 sierpnia 2009 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej). W tej sytuacji kryterium dochodowe na gruncie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego to kwota 526,50 zł (tj. 150 % z kwoty podstawowego kryterium, czyli z sumy 351 zł). Zatem, w trybie Programu wieloletniego... pomoc może być przyznana, gdy dochód na osobę nie przekracza 526,50 zł miesięcznie. W niniejszej sprawie sporny jest sposób ustalenia wysokości dochodu rodziny strony skarżącej. Otóż, za dochód, na mocy art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, jak i kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W tym miejscu zwrócić uwagę należy na unormowanie art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że w stosunku do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych – za dochód przyjmuje się przychód z tej działalności pomniejszony o koszty uzyskania przychodu, obciążenie podatkiem należnym określonym w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych i składkami na ubezpieczenie zdrowotne określonymi w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, związane z prowadzeniem tej działalności oraz odliczonymi od dochodu składkami na ubezpieczenia społeczne niezaliczonymi do kosztów uzyskania przychodów, określonymi w odrębnych przepisach, z tym że dochód ustala się, dzieląc kwotę dochodu z działalności gospodarczej wykazanego w zeznaniu podatkowym złożonym za poprzedni rok kalendarzowy przez liczbę miesięcy, w których podatnik prowadził działalność, a jeżeli nie prowadził działalności, za dochód przyjmuje się kwotę zadeklarowaną w oświadczeniu tej osoby. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy wskazać, że zasadnicze znaczenie dla niej ma treść początkowa przepisu art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, która stanowi, że za dochód w stosunku do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych przyjmuje się przychód z tej działalności pomniejszony o enumeratywnie wymienione grupy wydatków. Przy czym, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku (art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dz. U. z 2010 roku Nr 51, poz. 307 ze zm.). Zwrócić uwagę należy na treść art. 21 ust. 1 pkt 137 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, który stanowi, iż wolne od podatku dochodowego są m. in. środki finansowe otrzymane przez uczestnika projektu jako pomoc udzielona w ramach programu finansowanego z udziałem środków europejskich, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.). Trafnie zatem skarżąca wywodzi, że organy administracji dokonały błędnego ustalenia wysokości dochodu na osobę w jej rodzinie, bowiem w łącznej kwocie jej dochodu uwzględniły świadczenia uzyskane ze środków unijnych, a przeznaczone na rozpoczęcie działalności gospodarczej i utrzymanie jej na początkowym etapie. Bez wątpienia organy orzekające w tym zakresie naruszyły przepis art. 8 ust. 5 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Do ogólnej kwoty dochodu rodziny skarżącej zaliczony winien być jedynie zasiłek rodzinny i pielęgnacyjny oraz alimenty otrzymywane na córkę. To oznacza, że wbrew ustaleniom organu dochód w rodzinie skarżącej nie stanowi kwoty 1568,83 zł miesięcznie, a zdaje się nie przekraczać kryterium dochodowego. Zatem organ ponownie winien zweryfikować dane o dochodzie skarżącej w spornym okresie i rozważyć zasadność wniosku z uwzględnieniem kryteriów powoływanej wyżej z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania. Zapewne bowiem inne wnioski, przy zachowaniu zasady uznaniowości świadczenia, należy wyciągnąć w stosunku do świadczeniobiorców, których dochody znacząco przekraczają ustawowe kryteria dochodowe, inne zaś w stosunku do tych wnioskodawców, którzy kryterium nie przekraczają. Konkludując, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z uwagi na naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" i art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, uznając, że uchybienie to ma wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji Sąd orzekł na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a.. n.k-o.